Hô hấp ở động vật

Chia sẻ: ntgioi120401

Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngòai để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các họat động sống, đồng thời thải CO2 ra ngòai. Quá trình hô hấp-Hô hấp ngoài: quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường thông qua bề mặt trao đổi khí như da mang phổi, vận chuyển khí-Hô hấp trong

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Hô hấp ở động vật

Bài 17
HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT
I/ Hô hấp là gì?

Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngòai để
ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các họat động
sống, đồng thời thải CO2 ra ngòai.

Quá trình hô hấp
- Hô hấp ngòai: quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường thông
qua bề mặt trao đổi khí:
+ da
+ mang
+ phổi

- Vận chuyển khí

- Hô hấp trong ( hô hấp tế bào)
II- Bề mặt trao đổi khí

Bề mặt trao đổi khí là bộ phận

+ Cho O2 từ môi trường ngòai khuyếch tán vào tế bào


+ CO2 khuyếch tán từ tế bào ra ngòai


Bề mặt trao đổi khí của cơ quan hô hấp khác nhau hiệu quả
trao đổi khí khác nhau
Đặc điểm của bề mặt trao đổi khí

• Diện tích phải rộng: khí khuếch tán dễ.
• Bề mặt phải ẩm ướt: để các khí hòa tan dễ.
• Sự lưu thông khí: tạo sự chênh lệch nồng độ các khí ở 2 bên.
• Phải có các mao mạch ở gần.
• Phải có sắc tố hô hấp để vận chuyển các khí. (hemoglobin,
hemocyanin)
II- CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP


Căn cứ vào bề mặt trao đổi khí, có 4 hình thức hô hấp

+ Hô hấp qua bề mặt cơ thể (động vật đơn bào hoặc da)

+ Hô hấp bằng mang

+ Hô hấp bằng hệ thống ống khí

+ Hô hấp bằng phổi
1. Hô hấp qua bề mặt cơ thể
+ động vật đơn bào : bề mặt tế bào
+ động vật đa bào: qua da
Sống ở dưới nước hoặc trên cạn như ruột khoang, giun tròn, giun dẹp

-Da phải rộng, dẹp, ẩm, sv phải sống gần nước, dưới da thường có nhiều
mạch máu

O2
CO2
2. Hô hấp bằng hệ thống ống khí

Côn trùng, sống trên cạn




Hệ thống ống khí
+ Cấu tạo từ những ống dẫn chứa không khí
+ Ống dẫn phân nhánh nhỏ dần
+ Ống nhỏ nhất tiếp xúc với tế bào cơ thể
+ Hệ thống ống chứa khí thông ra ngòai nhờ lỗ thở


Fig. 42.22
Copyright © 2002 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
Hô hấp bằng khí khổng và khí quản:



-Côn trùng: dọc theo 2 bên thân có khí khổng thông

với các khí quản chia thành những ống nhỏ.
chia


-Oxy thấm vào khuếch tán qua thành khí qủan tiếp

xúc với tế bào khi dịch chuyển qua hệ tuần hòan hở.


-Trao đổi khí nhanh.
3. HÔ HẤP BẰNG MANG

- Mang: Cơ quan hô hấp thích nghi với môi trường nước


-Sinh vật hô hấp bằng mang:

+Cá

+ thân mềm (trai, ốc)

+ chân khớp (tôm cua) sống trong nước
Mang kéo dài ở
mỗi đốt thân,
Sao biển, mang hoặc ở đầu và
phân bố khắp cơ thể đuôi




Mang phân bố
hạn chế trên 1
phần cơ thể
Cung mang
Mang Phiến
mang




Miệng




Miệng mở, nắp mang đóng Miệng đóng, nắp mang mở
-Thở vào: Xoang miệng và hầu hạ
xuống, thể tích xoang hầu tăng,
áp lực giảm, nước đi vào miệng.

-Thở ra: cá ngậm miệng lại, nền hầu
nâng đưa nước ra khe mang, nấp
mang ép lại, cơ co bóp, nấp mang
mở ra nước thoát ra ngoài.

• Trao đổi Oxy và CO2 qua các
phiến mang theo cơ chế ngược
dòng.
• Cá có thể nhận 80% Oxy hòa tan.



Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng dòng nước chảy một chiều:
Từ miệng qua mang
Fig. 42.20

Copyright © 2002 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings




Cách sắp xếp mao mạch trong mang
Mao mạch chảy song song và ngược chiều với dòng nước
Cá xương có thể lấy hơn 80% lượng O2 có trong nước đi qua mang
4. Hô hấp bằng phổi

Lưỡng cư (sống ở hai môi trường: nước và cạn) hô hấp bằng da và bằng phổi


Động vật sống trên cạn: Bò sát, Chim và Thú có cơ quan trao đổi khí là phổi


Không khí đi vào và ra khỏi phổi qua đường dẫn khí:
mũi hầu khí quản phế quản
• A. Ở động vật bậc cao:
• - Phổi: nằm trong lồng ngực, có nhiều thùy.
• - Xốp, có nhiều phế nang, tăng diện tích lên nhiều lần.
• - Cách xếp đặt của phế nang làm mất nước tối thiểu nên phổi luôn ẩm ướt.
Chim:
+ hô hấp bằng phổi: phổi cấu tạo bởi ống khí có mao mạch bao quanh
+ hệ thống túi khí (8 túi): thở vào và hít ra đều có không khí giàu O2 qua phổi

Dòng khí đi qua hệ thống vòng, băng qua phổi theo một hướng nhất định
Túi khí




Phổi chim với các túi khí phụ
B. Ở người
• Bộ máy hô hấp người gồm 2 phần:
• a. Đường dẫn khí:
• -Xoang mũi: lông, tuyến nhày, mao mạch…
• -Thanh quản: cấu tạo bằng sụn, 2 chức năng: nuốt, nói
• -Khí quản và phế quản: l = 12cm, Φ 2cm, sụn hình C.
• *Khí quản chia 2 nhánh phế quản vào phổi.
• *Phế quản có cơ trơn và lông rung để chống các vật lạ.
Xoang mũi

Yết hầu
Thanh quản

Khí quản




Phế quản


Tiểu Phế
quản


Cơ hoành


Copyright © 2002 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
b. Phổi người:

• -2 lá màu hồng xốp, phải 3 thùy, trái 2 thùy.
• -Ngoài có 2 màng bao, giữa là dịch màng phổi.
• -Trong phổi có các tiểu phế quản, tận cùng là các phế nang.
• -Phế nang = túi hình chùm Φ= 100-300µm. Phổi có 700 triệu phế
nang, tổng diện tích 140m2




Khoen sụn




Phế nang
Màng phổi

Xoang

Cơ hoành
Phế nang:
• Các phế nang:
IV. SỰ TRAO ĐỔI KHÍ Ở PHỔI

• Sự thông khí ở phổi: lưu chuyển không khí trong phổi
• Hít vào: cơ hòanh hạ, cơ gian sườn ngoài co lồng
ngực nâng lên hít vào .
• Thở ra: Cơ hòanh nâng, cơ gian sườn trong co, lồng
ngực hạ Thở ra.
• Hô hấp thường; đưa vào & ra 500ml - khí lưu thông .
(có 150ml khí chết)
• Hô hấp gắng sức: hít thở sâu, đưa vào ra 2500ml và thở
ra 1500ml – khí dự trử.
• Dung tích sống = 500+2500+1500= 4500ml.
• Còn lại 1000ml khí cặn, 100ml khí tối thiểu
III. SỰ TRAO ĐỔI KHÍ Ở PHỔI

• Sơ đồ

Thể tích khí dự trử hít vào 2,5l
1 nhịp thở




Dung tích sống 4,5l Thể tích khí dự trử thở ra 1,5l



Thể tích khí cặn 1,0l


Thể tích khí tối thiểu 100cc
• 1. Trao đổi khí ở phổi: Hô hấp ngoài:
• Do chênh lệch áp suất từng phần các khí:
• Bảng so sánh áp suất từng phần các khí trong
tĩnh mạch, động mạch, không khí và phế nang.

Áp suất từng phần tính bằng mmHg

Khí Không khí Khống khí Máu tĩnh mạch Máu động
trong phế nang trong các màng mạch
phổi

O2 159 100- 110 40 102
CO2 0,2-0,3 40 47 40

Chênh lệch O2 là 110- 40=70 và CO2 là 47 - 40=7mmHg
• 2. Trao đổi khí ở tế bào: hô hấp trong:
• -Máu ở phổi sau khi hô hấp xong có nhiều O2 và ít CO2 đi đến cơ quan.
• -PO2 của máu cao nên giải phóng O2
• -PCO2 ở mô cao nên CO2 từ mô vào máu chuyển về phổi và ra ngòai.
• -Diện tích mao mạch nhỏ sự trao đổi dễ dàng




Trao đổi CO2 ở tế bào và ở phổi:
3. Sự chuyển vận các khí hô hấp:

a. Chuyển vận O2
• Các khí trong máu có 2 dạng:
-dạng hòa tan ít 1,5%.
-dạng kết hợp nhiều 98,5%.
• Chất chuyển vận chính là Hemoglobin:
2 chuỗi α và 2 chuỗi β. Mỗi chuỗi có 1
heme chứa sắt.
• Fe kết hợp với Oxy nên hemoglobin kết
hơp với 4 O2 sự kết hợp này có thể thuận
nghịch.
Kết hợp với Oxy
• Hb4 + O2 Hb4O2 hemoglobin I
• Hb4O2 + O2 Hb4O4 hemoglobin II
• Hb4O4 + O2 Hb4O6 hemoglobin III
• Hb4O6 + O2 Hb4O8 hemoglobin IV.
• Khi Hb nhận đủ 4O2 Hb bảo hòa, khi
nhận 1, 2, 3 phân tử Oxy, Hb bảo hòa từng
phần. Phản ứng 1 xảy ra chậm hơn 2, 3, 4
và Hb2, 3, 4 phân ly dễ hơn Hb1.
Sự chuyển vận CO2:
• Ch. vận CO2 Liên quan đến chuyển vận O2.
• CO2 từ mô đến phổi có 3 hình thức:
• Dạng hòa tan 7-10%.
• Dạng kết hợp với Hb.
• Dạng ion Bicarbonat 60-70%. Khi CO2 vào
máu, kết hợp với H2O H2CO3 H+
và HCO-3 trong huyết tương; trong hồng cầu
phản ứng tương tự xảy ra nhưng nhanh hơn
vì có enzym carbonic anhydrase
TRAO ĐỔI KHÍ
• Tràn chlorit: trao ñoåi CO2 giöõa Teá baøo hoàng
caàu pheá nang.
VI. SỰ ĐIỀU HÒA HÔ HẤP
1. Cơ chế thần kinh:
• Trung khu hô hấp ở hành tủy gồm trung
khu hít vào và trung khu thở ra.
• Trung khu hít vào: co cơ hoành & cơ
liên sườn ngòai hít vào.
• Trung khu thở ra: cơ hoành& cơ gian
sườn trong lồng ngực xẹp thở ra.
• Hít vào kích thích thở ra và ngược lại.
• Trung khu hô hấp bình thường ở hành
tủy, hít thở gắng sức do vỏ não.
2. Cơ chế thể dịch:
• CO2 là yếu tố chính ảnh hưởng đến hô hấp.
• Luyện tập làm thay nhịp thở.( Nhịp chậm lại,
thở sâu hơn.).
• Tăng CO2 từ 0,17 – 0,23% thở nhanh gấp
đôi. Thở nhanh & mạnh 2ph, CO2 giảm
0,2% nhịn thở ñöôïc 250giây.
• Thí nghiệm tuần hoàn chéo của Frederic.
• Thí nghiệm chứng tỏ CO2 kích thích chớ
không do thiếu O2.
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản