Học thuyết giá trị lao động mới (tt)

Chia sẻ: Trần Thị Thúy | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:8

1
483
lượt xem
151
download

Học thuyết giá trị lao động mới (tt)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Theo triết học của Marx: thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý. Vì vậy chúng ta hãy nhìn vào thực tiễn để đánh giá lý luận của Marx, cũng như xây dựng lý luận mới. Chúng ta sẽ bắt đầu từ nền kinh tế sản xuất hàng hoá giản đơn, nền sản xuất mà ở đó có sự trao đổi trực tiếp các loại hàng hoá với nhau theo phương thức hàng đổi hàng. Đó là trường hợp trao đổi hàng hoá của một người nông dân và một người thợ rèn theo tỷ lệ: 2 cân gạo = 1 con...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Học thuyết giá trị lao động mới (tt)

  1. HỌC THUYẾT “GIÁ TRỊ LAO ĐỘNG” MỚI! (tiếp theo) Đàm Văn Vĩ Theo triết học của Marx: thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý. Vì vậy chúng ta hãy nhìn vào thực tiễn để đánh giá lý luận của Marx, cũng như xây dựng lý luận mới.  Chúng ta sẽ bắt đầu từ nền kinh tế sản xuất hàng hoá giản đơn, nền sản xuất mà ở đó có sự trao đổi trực tiếp các loại hàng hoá với nhau theo phương thức hàng đổi hàng. Đó  là trường hợp trao đổi hàng hoá của một người nông dân và một người thợ rèn theo tỷ lệ: 2 cân gạo = 1 con dao. Tại sao hai hàng hoá khác nhau với số lượng khác nhau lại  có thể trao đổi được với nhau? Câu trả lời là hai loại hàng hoá này có cùng một lượng giá trị hay công sức (sức lao động) mà mỗi người bỏ ra để sản xuất hàng hoá của họ là  giống nhau. Thời gian lao động ­ lượng giá trị của hàng hoá ­ để làm ra hàng hoá là một đại lượng tương đối, hay đó là một sự "trừu tượng hoá".  Như Marx đã viết: "Việc quy như thế là một sự trừu tượng hoá, nhưng đó là sự trừu tượng hoá diễn ra hàng ngày trong quá trình sản xuất xã hội. Việc quy mọi hàng  hoá thành thời gian lao động không phải là một sự trừu tượng hoá lớn hơn, đồng thời nó cũng không phải là một sự trừu tượng hoá kém hiện thực hơn việc quy mọi thể hữu cơ  thành không khí. Thực ra lao động được đo bằng thời gian như thế không thể hiện ra như là lao động của những chủ thể khác nhau, mà ngược lại, những cá nhân lao động  khác nhau thể hiện ra là những khí quan giản đơn của lao động đó. Nói cách khác, lao động như nó biểu hiện ra trong các giá trị trao đổi, có thể gọi là lao động chung của  con người. Sự trừu tượng hoá đó của lao động nói chung của con người tồn tại trong thứ lao động trung bình mà mỗi cá nhân trung bình của xã hội nhất định có thể thực hiện  được, đó là sự chi phí sản xuất nhất định về bắp thịt, thần kinh, óc… của con người. Đó là thứ lao động giản đơn mà mỗi cá nhân trung bình có thể học được và phải được  thực hiện dưới một hình thức này hay hình thức khác. Bản thân tính chất của thứ lao động trung bình đó thay đổi tuỳ theo các nước và các thời đại văn minh, nhưng trong mỗi  xã hội đang tồn tại thì nó thể hiện ra như là cái đã được xác định. Lao động đơn giản là bộ phận lớn hơn cả trong toàn khối lượng lao động của xã hội tư sản, như người ta có  thể tham khảo bất kỳ thống kê nào. A sản xuất Sắt trong 6 giờ và Vải trong 6 giờ, và B cũng sản xuất Sắt trong 6 giờ và Vải trong 6 giờ, hay A sản xuất Sắt trong 12 giờ và B  sản xuất Vải trong 12 giờ, thì đấy rõ ràng chỉ là cách sử dụng khác nhau của cùng một thời gian lao động giống nhau mà thôi" và "Việc quy định giá trị trao đổi bằng thời gian  lao động còn giả định một lượng lao động ngang nhau, đã được vật hoá trong một hàng hoá nhất định, ví dụ một tấn Sắt, không kể là lao động của A hay của B, hoặc là  những cá nhân khác nhau dùng một số lượng thời gian lao động bằng nhau để sản xuất ra cùng một giá trị sử dụng nhất định giống nhau về lượng và chất. Nói cách khác,  người ta giả định là thời gian lao động chứa đựng trong một hàng hoá là thời gian cần thiết để sản xuất ra hàng hoá đó, nghĩa là thời gian lao động cần có để sản xuất ra cùng  một loại hàng hoá giống như thế trong các điều kiện sản xuất chung đó"[30]. Những luận điểm này là hoàn toàn đúng trong nền kinh tế hàng hoá giản đơn, và lượng giá trị  của hàng hoá đúng bằng thời gian để sản xuất ra hàng hoá đó. Người nông dân và người thợ cơ khí thủ công sản xuất ra hàng hoá bằng các công cụ sản xuất giản đơn, họ  đem ra chợ trong làng, xã của mình để trao đổi và việc trao đổi là hợp lý với họ khi họ nhận thấy rằng giá trị của hàng hoá (sức lao động, hay thời gian lao động mà họ đã bỏ  ra để làm nó) của 2 kg gạo bằng giá trị của 1 con dao. Họ thực hiện việc trao đổi này như là việc tất yếu, đã có từ trước do thế hệ cha ông để lại. Nhưng vấn đề chủ yếu là họ  chưa phải suy nghĩ về thị trường tiêu thụ, về vấn đề lưu thông. Nền kinh tế hàng hoá hiện nay thì không phải hoàn toàn như vậy. Trao đổi không chỉ diễn ra giữa từng cá nhân tự mình sản xuất, tự mình trao đổi trực tiếp hàng lấy hàng  trong một không gian hẹp của làng xã nữa mà sự phân công lao động cùng với việc mở rộng không gian trao đổi đã làm cho nền kinh tế hàng hoá hiện nay khác hẳn về bản  chất với nền sản xuất hàng hoá giản đơn. Trong nền sản xuất hàng hoá, để cho ra đời một loại hàng hoá và bán được nó (thực hiện được giá trị của hàng hoá), thì nhà tư bản  phải trả lời hàng loạt câu hỏi như: sản xuất cái gì? sản xuất cho ai? sản xuất như thế nào? vận chuyển và tiêu thụ ra sao? … Đó việc tìm ra loại hàng hoá nào để sản xuất,  sản xuất cho đối tượng tiêu dùng nào, sản xuất như thế nào (thành lập công ty, xây dựng nhà xưởng, mua máy móc, chọn công nghệ, tuyển dụng lao động, xây dựng hệ  thống quản trị và quản lý hệ thống đó…), tiêu thụ hàng hoá đó như thế nào, vận chuyển ra sao, cạnh tranh như thế nào… Trong khi nền kinh tế hàng hoá giản đơn thì thời  gian lao động sản xuất trực tiếp là yếu tố duy nhất để tạo nên và đóng góp vào giá trị của hàng hoá (vì các lao động khác như lưu thông hay nhà tư bản chưa hề phải tính tới  và do đó không được tính vào giá trị của hàng hoá) còn trong nền kinh tế hàng hoá hiện nay, sản xuất trực tiếp (lao động của công nhân) chỉ là một bộ phận trong hệ thống  các bộ phận khác nhau đóng góp sức lao động của mình để làm ra và thực hiện được giá trị của hàng hoá. Ngoài công nhân sản xuất trực tiếp ra chúng ta còn có sự đóng  góp sức lao động của các bộ phận khác như là đội ngũ quản lý, kỹ thuật, kế toán, nhân sự, kinh doanh, vận chuyển, bảo vệ, bán hàng, giám đốc… và cả chủ sở hữu, tức là  nhà tư bản nữa. Không có sự đóng góp sức lao động của tất cả các bộ phận khác nhau trong một công ty thì không bao giờ cho ra đời được hàng hoá chứ chưa nói đến thực  hiện giá trị của nó. Nếu chỉ riêng có bộ phận sản xuất trực tiếp mà không có các bộ phận khác cùng bỏ sức lao động, thì không thể sản xuất ra hàng hoá hoặc có sản xuất  một sản phẩm nào đó thì cũng không thể thực tiêu thụ được nó tức là không thể biến sản phẩm đó thành hàng hoá, mà một sản phẩm không trở thành hàng hoá, không trao  đổi được thì lấy đâu ra giá trị của hàng hoá đó, hay lao động của người sản xuất trực tiếp không tạo ra được hàng hoá và lao động của riêng những người sản xuất trực tiếp 
  2. không tạo ra giá trị. Không sản xuất ra được hàng hoá và không thực hiện được giá trị của nó thì nền kinh tế hàng hoá sẽ không tồn tại được chứ chưa nói gì đền nền kinh tế  hàng hoá tư bản chủ nghĩa, hay lý luận giá trị của Marx trở thành vô giá trị. Hơn thế nữa học thuyết của Marx là rất phiến diện, không đầy đủ khi nó đã không tính đến hàng hoá công cộng và lao động tạo ra giá trị trong lĩnh vực hàng hoá  công cộng. Bản thân hàng hoá tư nhân (hàng hoá do doanh nghiệp tư nhân làm ra) và bản thân doanh nghiệp tư nhân chưa đủ để tạo nên nền kinh tế hàng hoá tư bản. Tự  bản thân mình, các doanh nghiệp tư nhân không thể làm nên được điều gì cả, các doanh nghiệp tư nhân và hàng hoá tư nhân chỉ là điều kiện cần cho sự tồn tại của nền kinh  tế hàng hoá tư bản. Các doanh nghiệp tư nhân (hiểu theo nghĩa là có một hoặc một vài chủ sở hữu nhưng không phải là sở hữu toàn xã hội như doanh nghiệp nhà nước) đã  và đang tồn tại trong một hệ thống Nhà nước nhất định, trong một thể chế nhất định. Không có hệ thống Nhà nước với các luật lệ, các điều kiện cơ sở vật chất, xã hội được  Nhà nước nhất định cung cấp thì không thể có hàng hoá tư nhân và doanh nghiệp tư nhân (tức là không tồn tại Chính phủ với các luật lệ, các cơ sở vật chất xã hội do Chính  phủ cung cấp). Mà không có doanh nghiệp tư nhân và hàng hoá tư nhân, không có sự trao đổi tự do trong một hệ thống luật lệ nhất định thì cũng không có nền kinh tế hàng  hoá hiện nay. Nhà nước, thể chế xã hội là điều kiện đủ để có nền kinh tế hàng hoá tư bản. Như vậy, ngoài những lao động trong doanh nghiệp tư nhân (cả lao động trực tiếp  và gián tiếp trong doanh nghiệp sản xuất hàng hoá và dịch vụ) đóng góp sức lao động vào giá trị của hàng hoá thì những lao động trong lĩnh vực hành chính công như nhà  làm luật, nhà quản lý xã hội, ngân hàng, bác sĩ công, giáo viên công, nhà khoa học… cũng đóng góp sức lao động của mình vào giá trị của hàng hoá. Mỗi công chức, viên  chức trong các lĩnh vực làm việc của mình sẽ đóng góp sức lao động vào một khâu, một công đoạn nhất định để vận hành nền kinh tế thị trường và qua đó đóng góp vào giá  trị của hàng hoá, tất nhiên sự đóng góp này là gián tiếp. Từ việc đảm bảo An ninh, Quốc phòng, luật lệ, cung cấp sức khỏe thể chất, tinh thần, kiến thức cho người lao động,  khoa học kỹ thuật công nghệ cho sản xuất đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho việc sản xuất và trao đổi hàng hoá. Sức lao động của họ đóng góp cho giá trị của hàng hoá  sẽ được tính gián tiếp vào chi phí thành lập và hoạt động của doanh nghiệp tư nhân liên quan đến lĩnh vực hành chính công, đóng góp cho sức khỏe thể chất, tinh thần và  kiến thức của người lao động… Và giá trị do họ đóng góp vào giá trị của hàng hoá sẽ được họ nhận lại bằng tiền lương từ các khoản thuế, lệ phí, bảo hiểm,… mà doanh  nghiệp tư nhân phải trả và đóng góp cho Chính phủ. Marx cho rằng chỉ lao động trực tiếp mới đóng góp sức lao động vào giá trị của hàng hoá và các bộ phận khác chỉ nhận  phần giá trị được phân phối lại do bộ phận sản xuất tạo ra. Nhưng nếu nhìn một cách hệ thống, tổng thể như ở trên thì lao động của những người được hưởng lương (cả tư  nhân và chính phủ) và nhà tư bản đều đóng góp sức lao động vào giá trị của hàng hoá. Việc Marx hiểu một cách không đầy đủ về hàng hoá và việc xây dựng khái niệm giá trị của hàng hoá trên khái niệm hàng hoá không đầy đủ, việc áp dụng lý luận giá trị trong  nền sản xuất hàng hoá giản đơn cho nền kinh tế hàng hoá tư bản đã dẫn đến sai lầm, theo logic, cho khái niệm giá trị thặng dư và lợi nhuận. Để hiểu được lý luận về giá trị  thặng dư của Marx chúng ta cần bắt đầu từ công thức chung của tư bản. Tiền tệ trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa sẽ vân động theo công thức:  ­ H … Sx … H’ ­ T’ Như Ông đã viết: “Quá trình tuần hoàn của tư bản trải qua ba giai đoạn; căn cứ vào sự trình bày ở tập thứ nhất, thì các giai đoạn ấy hình thành nên chuỗi sau đây: Giai đoạn thứ nhất: Nhà tư bản, với tư cách là người mua, xuất hiện trên thị trường hàng hoá và thị trường lao động; tiền của hắn chuyển hoá thành hàng hoá, hay thông qua  hành vi lưu thông T – H. Giai đoạn thứ hai: Nhà tư bản tiêu dùng một cách sản xuất những hàng hoá mà hắn đã mua. Hắn hoạt động với tư cách là người sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa; tư bản  của hắn thực hiện quá trình sản xuất. Kết quả là có một hàng hoá có giá trị lớn hơn giá trị của các yếu tố sản xuất ra hàng hoá đó. Giai đoạn thứ ba: Nhà tư bản trở lại thị trường với tư cách là người bán; hàng hoá của hắn chuyển hoá thành tiền, hay thực hiện hành vi lưu thông H – T. Do đó, công thức có thể ứng dụng cho tuần hoàn của tư bản tiền tệ là: T – H … Sx – H’ … T’, đường chấm chỉ ra rằng quá trình lưu thông bị đứt quãng, còn H’ và T’ là H và T đã tăng thêm giá trị thặng dư”[31]. Với T là số tiền – tư bản (với tư bản  được hiểu là giá trị đem lại giá trị thặng dư bị nhà tư bản bóc lột) ban đầu được dùng vào việc thành lập công ty, thuê đất đai, xây nhà xưởng, mua máy móc, nguyên vật liệu,  mua sức lao động của người làm thuê… (tất cả các hàng hoá này đều là H). Sau đó nhà tư bản sẽ sản xuất ra hàng hoá mới là H’. Khi nhà tư bản bán được hàng hoá H’ và  thu được số tiền mới là T’, và lợi nhuận là: P = T’ – T. Và P là số tiền dôi ra so với số tiền ban đầu nhà tư bản đã đầu tư, và Marx gọi đó là giá trị thặng dư. Nếu tính trên quy  mô toàn xã hội và nếu giá trị của hàng hoá bằng với giá cả của nó thì lợi nhuận P cũng chính là giá trị thặng dư m, hay P = m. Karl Marx đã viết: “Giá trị thặng dư được quan  điểm là con đẻ của toàn bộ tư bản ứng trước, mang hình thái chuyển hoá là lợi nhuận”[32]. Từ lý luận giá trị và giá trị thặng dư của mình, Marx đã đưa ra công thức về lượng giá trị của hàng hoá:
  3. W = C + V + m (1) [33] Với W là lượng giá trị của hàng hoá. C là tư bản bất biến, là bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thái tư liệu sản xuất mà giá trị được bảo tồn và chuyển hoá vào sản phẩm, tức là giá trị không biến đổi về lượng trong  quá trình sản xuất. V là tư bản khả biến, là bộ phận tư bản tồn tại dưới hình thái sức lao động của những người làm thuê. Những người làm thuê được Marx hiểu là những người làm việc trong lĩnh  vực sản xuất trực tiếp (chủ yếu là công nhân) chứ không phải là những người làm việc trong lĩnh vực ngoài sản xuất trực tiếp như là lưu thông… và những người làm việc trong  lĩnh vực hành chính công thì càng không được tính. Còn m là giá trị thặng dư của người công nhân và nó bị nhà tư bản chiếm không, hay m là lượng giá trị dôi ra mà nhà tư bản đã bóc lột từ người công nhân. Bây giờ chúng ta sẽ làm rõ hơn những hạn chế trong lý luận của Marx về giá trị và giá trị thặng dư. Trong khái niệm giá trị của hàng hoá, Marx cho rằng chỉ lao động tham gia  vào quá trình sản xuất mới tạo ra giá trị của hàng hoá, nên Ông cho rằng các lao động khác không tạo ra giá trị, hay giá trị thặng dư chỉ là lượng giá trị lao động dôi ra trong  lĩnh vực sản xuất; hay giá trị thặng dư không nảy sinh trong quá trình lưu thông mà nảy sinh trong quá trình sản xuất. Marx viết: “nếu chúng ta so sánh quá trình tạo ra giá trị  với quá trình làm tăng giá trị, thì chúng ta sẽ thấy rằng, quá trình làm tăng giá trị chẳng qua cũng là quá trình tạo ra giá trị được kéo dài quá một thời điểm nào đó mà thôi.  Nếu quá trình tạo ra giá trị kéo dài đến thời điểm ở đó giá trị sức lao động do tư bản trả được hoàn lại bằng một vật ngang giá mới thì đó là quá trình giản đơn tạo ra giá trị.  Còn nếu như quá trình tạo ra giá trị vẫn tiếp diễn quá thời điểm đó, thì nó trở thành một quá trình làm tăng giá trị”[34]. Và nguyên nhân cơ bản của việc tăng giá trị là do hàng  hoá sức lao động có một thuộc tính cơ bản là khi được đưa vào tiêu dùng thì nó có thể tạo ra một lượng giá trị mới lớn hơn lượng giá trị ban đầu được mua. Marx lập luận rằng:  “Các giá trị chỉ có thể tăng lên nhờ giá trị nào đó xuất hiện, có nghĩa là được tạo ra trội thêm ngoài vật ngang giá” và “Giá trị thặng dư – xét chung đó là giá trị trội thêm ngoài  vật ngang giá.  Xét theo đúng định nghĩa thì vật ngang giá chỉ đồng nghĩa với chính nó. Vì vậy giá trị thặng dư không bao giờ có thể xuất hiện từ vật ngang giá; có nghĩa là giá trị  thặng dư thoạt đầu không thể xuất hiện từ lưu thông được; nó phải xuất hiện từ chính quá trình sản xuất của tư bản”[35]. Suy luận của Marx ở đoạn trích này có vấn đề về mặt  logic, đó là sự lẫn lộn vấn đề trao đổi trong nền kinh tế hàng hoá giản đơn với vấn đề lưu thông trong nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Đúng là các giá trị chỉ có thể  tăng lên nhờ giá trị nào đó xuất hiện, đó là sự bảo toàn giá trị của hàng hoá, chẳng có gì tự nhiên sinh ra cũng chẳng có gì tự nhiên mất đi ­ một quan điểm duy vật biện  chứng. Và giá trị thặng dư chẳng bao giờ có thể xuất hiện từ vật ngang giá được, bởi vì vật ngang giá chỉ là một hàng hoá biểu hiện giá trị của một hàng hoá khác ­ hàng hoá  mang hình thái tương đối của giá trị. Nó chỉ là chính nó. Và khi trao đổi ngang giá thì chẳng bao giờ có chuyện giá trị tự tăng lên được, khi một anh được lợi thì tất có anh bị  thiệt nhưng tính tổng giá trị thì nó vẫn thế. Đó là lý do giải thích tại sao giá trị thặng dư không xuất hiện từ trao đổi. Nhưng trao đổi hàng hoá không phải là lưu thông hàng hoá,  trao đổi chỉ là một hành vi trong quá trình lưu thông hàng hoá của nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa mà thôi. Vì vậy Marx kết luận theo kiểu suy diễn “có nghĩa là giá trị  thặng dư thoạt đầu không thể xuất hiện từ lưu thông được; nó phải xuất hiện từ chính quá trình sản xuất tư bản” là sai. Kết luận đúng phải như thế này: có nghĩa là giá trị  thặng dư thoạt đầu không thể xuất hiện từ trao đổi được; nó phải xuất hiện trước quá trình trao đổi hàng hoá. Và trước quá trình trao đổi hàng hoá trong nền kinh tế hàng hoá  tư bản chủ nghĩa là quá trình sản xuất cộng với quá trình lưu thông, nhưng quá trình lưu thông ở đây chỉ tính đến thời điểm trao đổi hàng hoá. Sản xuất hàng hoá giản đơn  hay sản xuất hàng hoá tư bản ở đây không phải là vấn đề có ý nghĩa quyết định. Vấn đề quyết định ở đây là hàng hoá và trao đổi hàng hoá là cơ sở của nền kinh tế hàng hoá  chứ không phải chỉ là cơ sở của nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Phạm trù hàng hoá, giá trị sử dụng, giá trị trao đổi, giá trị của hàng hoá và giá trị thặng dư là  phạm trù của nền kinh tế hàng hoá chứ không phải là phạm trù của nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Chỉ có phạm trù Tư bản là phạm trù của riêng nền kinh tế  hàng hoá tư bản chủ nghĩa, với mối quan hệ đặc trưng tư bản – lao động mà thôi. Giá trị thặng dư đơn giản là do lao động thặng dư tạo ra ngoài lao động cần thiết. Giá trị  thặng dư là do lao động vượt quá thời gian lao động cần thiết. Khi hàng hoá được trao đổi với nhau, và giá trị của hàng hoá được thực hiện, thì giá trị của hàng hoá đó chứa  đựng cả giá trị thặng dư. Như ở trên đã phân tích về lao động của người nông dân không có lao động làm thuê, họ vẫn làm ra giá trị thặng dư và tự mình nhận một phần giá trị  thặng dư đó thông qua trao đổi hàng hoá. Và rõ ràng việc trao đổi đó là ngang giá, trao đổi với đúng giá trị của nó. Luận điểm này cũng không làm thay đổi khái niệm bóc lột  của Marx, mà nó củng cố thêm khái niệm bóc lột của Marx, đó là việc nhà tư bản mua sức lao động của người làm thuê với đúng đúng giá trị của nó, nhưng hàng hoá sức lao  động lại có một giá trị sử dụng rất đặc biệt đó là: nó sản sinh ra một lượng giá trị lớn hơn bản thân nó trong quá trình lao động. Nhà tư bản mua nó và bắt nó tạo ra một giá trị  lớn hơn giá trị được trả và chỉ trả cho nó giá trị sau khi giá trị sức lao động đã được vật hoá vào sản phẩm nhất định (lĩnh lương sau khi làm việc), và sản phẩm đó là những  hàng hoá trong tương lai. Khi hàng hoá được bán, nhà tư bản bán hàng hoá đúng với giá trị của nó và phần giá trị dôi ra của lao động làm thuê, là giá trị thặng dư – cái sinh ra  do thời gian lao động thặng dư của người làm thuê ­ bị nhà tư bản chiếm không (tất nhiên là còn tính đến vấn đề nộp thuế và chia chác nữa nhưng để cho đơn giản hơn tạm 
  4. thời chúng ta chưa tính đến). Trong nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa, lưu thông là cả một quá trình gồm nhiều công đoạn và có nhiều người lao động tham gia, còn việc  trao đổi chỉ là sự việc kết thúc của quá trình lưu thông sau sản xuất (quá trình tiêu thụ hàng hoá hay là quá trình thực hiện giá trị của hàng hoá). Trước việc trao đổi hàng hoá  là quá trình lao động trong các lĩnh vực khác của lưu thông để thực hiện được hành vi trao đổi – hành vi thực hiện giá trị của hàng hoá. Các lao động đó đều đóng góp vào giá  trị của hàng hoá. Nếu lưu thông ở đây chỉ là đơn thuần là trao đổi trực tiếp hàng hoá lấy hàng hoá như trong nền sản xuất hàng hoá giản đơn thì không bao giờ giá trị thặng  dư có thể xuất hiện từ lưu thông được. Nhưng trong nền kinh tế hàng hoá tư bản thì lưu thông là một quá trình có sự đóng góp sức lao động của nhiều người lao động. Không  có sự đóng góp sức lao động của họ thì hàng hoá không thể thực hiện được giá trị. Họ “tạo ra” giá trị và “làm tăng” giá trị như lao động trong lĩnh vực sản xuất vậy. Trong lưu  thông giá trị của hàng hoá sẽ tăng lên chứ không phải là sự bảo toàn giá trị của hàng hoá như trong lưu thông của nền sản xuất hàng hoá giản đơn – khi mà lưu thông không  có gì khác hơn là việc trao đổi trực tiếp hàng hoá – hàng hoá, hành động không cần đóng góp của lao động nào khác ngoài người trực tiếp sản xuất hàng hoá đó (trao đổi của  người nông dân và người thợ rèn). Với lưu thông ở đây được hiểu là quá trình chuẩn bị sản xuất T – H và quá trình tiêu thụ hàng hoá H’ – T’. Marx đã liên tiếp mắc phải sai  lầm khi Ông viết: “Giá trị thặng dư mà nhà tư bản có được vào giai đoạn cuối của quá trình sản xuất, ­ là giá trị thặng dư, với tư cách là giá cả đã tăng lên của sản phẩm, chỉ  được thực hiện trong lưu thông, song chỉ được thực hiện như kiểu tất cả các giá cả đã được thực hiện trong lưu thông chỉ vì lý do những giá cả ấy đã có trước lưu thông trên ý  niệm, đã được quyết định từ trước khi chúng được ném vào lưu thông”[36]. Marx đã không hiểu bản chất của vấn đề khi cho rằng giá trị thặng dư mà nhà tư bản thu được là ở  cuối giai đoạn sản xuất. Ở cuối giai đoạn sản xuất, một sản phẩm chưa trở thành hàng hoá, tức là chúng chưa thực hiện được giá trị (chưa được bán đi); một sản phẩm mà  chưa được bán thì lấy đâu ra giá trị của nó, chứ chưa nói đến giá trị thặng dư. Marx đã nhìn vào hiện tượng mà chưa hiểu bản chất của vấn đề, việc “giá cả đã có từ trước lưu  thông trên ý niệm” và “được quyết định từ trước khi chúng được ném vào lưu thông” (trước khi đưa vào tiêu thụ) không đồng nghĩa với việc lưu thông không đóng góp vào quá  trình “tạo ra” và “làm tăng” giá trị. Tất cả những người hiểu biết về kinh tế thị trường ngày nay đều biết rằng, khi hàng hoá được sản xuất và tiêu thụ thì nhà tư bản đã tính toán  được trong đầu của mình là họ sẽ sản xuất và tiêu thụ như thế nào, và khi đưa ra giá cả của hàng hoá thì nhà tư bản đã tính toán được tất cả các chi phí từ giai đoạn chuẩn bị  sản xuất (T – H giai đoạn lưu thông trước sản xuất), giai đoạn sản xuất và giai đoạn tiêu thụ (H’­ T’ giai đoạn lưu thông sau sản xuất). Những chi phí được tính đó chính là giá  trị sức lao động của các bộ phận khác nhau đã đóng góp vào giá trị của hàng hoá. Nếu lao động trong lưu thông không tạo ra giá trị thì nhà tư bản chẳng khi nào chịu trả  lương cho những lao động không đóng góp vào giá trị của hàng hoá của ông ta sở hữu, mặt khác giá trị là do lao động tạo ra thì chẳng có lý do nào mà lao động trong lưu  thông lại không tạo ra giá trị (và chẳng khi nào nhà tư bản lại phải chịu bỏ tiền ra để mua các hàng hoá dịch vụ trong lĩnh vực lưu thông như ví dụ dưới đây mà tôi sẽ chỉ ra).  Lao động trong lưu thông “tạo ra” giá trị thì theo suy luận logic lao động trong lưu thông cũng “làm tăng” giá trị, hay lao động này cũng đóng góp vào giá trị thặng dư. Như vậy  cả lý luận lẫn thực tiễn của nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa đã chỉ ra rằng lý luận của Marx là không chính xác. Bây giờ chúng ta hãy đến với một vài ví dụ để xem xét quá trình lưu thông của hàng hoá trong nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa và để thấy lao động trong lĩnh vực lưu  thông đóng góp vào giá trị của hàng hoá. Tất nhiên là phải sử dụng các khái niệm mới mà tôi đã trình bày trong bài viết này, chứ không được sử dụng các khái niệm của Marx  mà tôi đã phê phán và mở rộng. Ví dụ thứ nhất là giai đoạn lưu thông trước sản xuất: T­ H (quá trình chuẩn bị sản xuất). Trước khi đi vào giai đoạn sản xuất, một công ty phải  tuyển dụng lao động. Họ sẽ phải mất tiền để đăng thông tin tuyển dụng trên mạng, chẳng hạn qua Vietnamworks.com. Họ phải mất tiền để mua hàng hoá dịch vụ đó. Người  lập ra trang Web Vietnamworks.com đã tạo ra được một hàng hoá dịch vụ là kết nối thông tin giữa nhà tư bản và người lao động. Họ làm ra hàng hoá dịch vụ đó và thực hiện  được giá trị của hàng hoá dịch vụ đó, và khi trao đổi thì họ nhận được giá trị của hàng hoá đó ­ tiền mà nhà tư bản cần lao động trả cho họ. Hàng hoá dịch vụ đó có giá trị sử  dụng của nó đó là cung cấp thông tin tới người lao động, để đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của nhà tư bản. Giá trị của hàng hoá dịch vụ đó là do sức lao động của các lao động  tại Vietnamworks.com tạo ra thông qua lao động của họ. Tại sao doanh nghiệp lại không tự làm ra hàng hoá dịch vụ đó để khỏi phải bỏ tiền ra mua hàng hoá dịch vụ của  Vietnamworks.com? Câu trả lời là họ hoặc không thể làm ra hàng hoá dịch vụ đó, hoặc họ có làm ra hàng hoá dịch vụ đó đi nữa thì họ cũng không thực hiện được giá trị của  nó, hoặc nữa nếu thực hiện được giá trị của nó đi nữa thì giá trị hàng hoá dịch vụ do họ tạo ra sẽ cao hơn giá trị hàng hoá dịch vụ của Vietnamworks.com. Ví dụ thứ hai là quá  trình lưu thông sau sản xuất: H’ – T’ (quá trình tiêu thụ hàng hoá). FPT phân phối điện thoại di động cho Nokia. Nếu Nokia bán trực tiếp cho người tiêu dùng thì giá trị của điên  thoại là x, nếu phân phối thông qua FPT thì giá trị của nó sẽ là x­∆. Và từ trước đến giờ theo lý thuyết của Marx thì chúng ta vẫn hiểu ∆ là phần cắt ra từ giá trị thặng dư từ giai  đoạn sản xuất của Nokia. Nhưng theo lý luận mới của tôi thì ∆ là do sức lao động của FPT tạo ra thông qua lao động phân phối của họ. FPT tạo ra hàng hoá dịch vụ phân  phối, hàng hoá dịch vụ này có giá trị sử dụng là tiêu thụ hàng hoá của Nokia, đưa hàng hoá của Nokia đến với người tiêu dùng cá nhân, nó đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ  hàng hoá của Nokia và Nokia phải chịu mất đi khoản tiền ∆ để mua hàng hoá đó. Đó là sự trao đổi hàng hoá hàng hoá dịch vụ phân phối giữa Nokia và FPT. Tại sao Nokia  không bán trực tiếp cho người tiêu dùng cá nhân mà lại chịu mất đi một khoản tiền ∆ để mua dịch vụ đó của FPT. Câu trả lời cũng như trường hợp thứ nhất. Đó là Nokia hoặc  không thể làm ra hàng hoá dịch vụ đó, hoặc Nokia có làm ra hàng hoá dịch vụ đó đi nữa thì họ cũng không thực hiện được giá trị của nó, hoặc nữa nếu thực hiện được giá trị  của nó đi nữa thì giá trị hàng hoá dịch vụ do họ tạo ra sẽ cao hơn giá trị hàng hoá dịch vụ của FPT. Ngoài ra còn rất nhiều hàng hoá dịch vụ khác trong quá trình lưu thông,  điều đó nói nên rằng lao động trong lĩnh vực lưu thông có tạo ra giá trị, chứ không như Marx nghĩ. Còn lập luận vì sao lại như vậy thì tôi đã chỉ ra logic của vấn đề ở đoạn  phân tích bên trên.
  5. Những sai lầm của Marx đã chỉ ra ở trên đây là chưa đủ, Ông còn những sai lầm quan trọng hơn, mà những sai lầm này xuất phát từ sự thiếu hiểu biết của Ông về các khái  niệm cơ bản của mình và bản thân sự vận động của nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Quá trình: T ­ H … Sx … H’ ­ T’ không phải là một quá trình tự thân vận động, nó  cần những lao động khác ngoài những lao động trong các doanh nghiệp tư nhân tham gia vào, đó là lao động trực tiếp của nhà tư bản trong doanh nghiệp của họ cùng toàn  bộ hệ thống Nhà nước hỗ trợ gián tiếp cho quá trình vận động này được thực hiện và lặp lại trong nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Như đã chỉ ra ở trên, nếu không có  hệ thống Nhà nước, hàng hoá công cộng thì không có nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Những lao động trong lĩnh vực hàng hoá công cộng là những lao động đóng  góp gián tiếp cho giá trị của hàng hoá, được thể hiện qua việc đảm bảo An ninh, Quốc phòng, luật lệ, cơ sở hạ tầng, khoa học kỹ thuật công nghệ, là giáo dục, y tế, văn hoá  cho người lao động… Những đóng góp này được tính vào các chi phí thành lập công ty, lệ phí, thuế, và các chi phí khác liên quan đến lĩnh vực hành chính, chi phí cho sức  khoẻ thể chất và tinh thần, kiến thức của người lao động, chi phí đến cơ sở hạ tầng cho hoạt động sản xuất kinh doanh… Và các chi phí này được tính vào trong tổng giá trị  của hàng hoá mà nhà tư bản đã cho ra thị trường. Những chi phí này được tính vào chi phí sản xuất K = C + V (K là chi phí để sản xuất ra một loại hàng hoá nào đó, cụ thể  sau này chi phí cho hàng hoá công cộng sẽ được tính vào C với khái niệm C đã được mở rộng hơn so với lý thuyết của Marx). Đồng thời những chi phí mà nhà tư bản đã bỏ ra  như thuế nhà đất, thuế thu nhập… lệ phí về xuất nhập khẩu, cơ sở hạ tầng… bảo hiểm cho người lao động…sẽ được dùng để trả lương cho công chức, viên chức trong bộ  máy hành chính; trả cho giá trị sức lao động mà công chức, viên chức đóng góp vào giá trị của hàng hoá. Marx cho rằng đó chỉ là sự phân phối lại giá trị của người sản xuất  trực tiếp; nhưng thực ra đó là việc trả cho giá trị sức lao động mà họ đã bỏ ra, một sự đóng góp vào giá trị của hàng hoá mang tính gián tiếp, nhưng thực sự cần thiết cho quá  trình vận động của hàng hoá trong nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa hiện nay. Tóm lại về vấn đề hàng hoá công cộng chúng ta cần lưu ý: Thứ nhất: Hàng hoá là một phạm trù lịch sử. Hiện nay các dịch vụ công cộng đã trở thành hàng hoá, những hàng hoá mà chúng ta gọi là hàng hoá công cộng. Thứ hai: Lao động cụ thể tạo ra giá trị của hàng hoá và lao động trừu tượng của con người tạo ra giá trị của hàng hoá và lao động trong lĩnh vực công cộng cũng tạo ra giá trị  sử dụng và giá trị của các hàng hoá công cộng. Thứ ba: Karl Marx cho rằng phải là hai tác nhân (cá thể hoặc tập thể) bình đẳng, tự do, độc lập với nhau làm ra các sản phẩm và các sản phẩm đó được trao đổi với nhau trên  nguyên tắc đồng thuận, bình đẳng và trao đổi ngang giá, trên thị trường tự do thì mới gọi là hàng hoá. Nếu vậy, chúng ta hãy giả sử rằng, nếu tư nhân tham gia và việc tạo ra  các dịch vụ công cộng đó và trao đổi các dịch vụ đó thì chúng được coi là các hàng hoá. Và việc tạo ra các dịch vụ đó thông qua lao động của mình thì tạo ra giá trị của các  hàng hoá đó. Và thực tế thì nhiều dịch vụ công cộng đã chuyển cho tư nhân làm và chúng đã trở thành hàng hoá. Nhưng khi tư nhân không thể làm nổi, mà phải nhờ đến một  tập thể đại diện – Nhà nước, thì chúng ta lại phủ nhận đó là hàng hoá và cho rằng sức lao động trong lĩnh vực công cộng không tạo ra giá trị của các hàng hoá đó. Đó là một  mâu thuẫn không thể nào chấp nhận được. Thứ tư: Thuế và lệ phí hành chính khác là do một tập thể đại diện ­ Nhà nước đặt ra cho các tác nhân khác để trao đổi lấy hàng hoá công cộng. Sự trao đổi này không thể  giống như trên thị trường tự do giữa các cá thể độc lập với nhau được. Có nhiều tác nhân khác nhau cùng sản xuất một loại hàng hoá trên thị trường tự do, vì vậy có thể so  sánh lượng giá trị của một loại hàng hoá nào đó bằng thời gian lao động xã hội trung bình để làm ra hàng hoá đó, và do đó có thể tự do và bình đẳng trao đổi ngang giá trên  thị trường tự do. Nhưng hàng hoá công cộng thì không thể như thế được, vì nó chỉ do duy nhất một tác nhân làm ra đó là Nhà nước. Như thế phải chăng Nhà nước có thể trao  đổi không tự do, bình đẳng và không ngang giá hàng hoá công cộng với các tác nhân khác? Câu trả lời là không. Bởi vì Nhà nước là đại diện của nhân dân thông qua bầu cử  ­ qua sự đồng thuận của xã hội. Nhà nước quyết định chính sách thuế dựa trên một quyết định tập thể, có tính đến ý kiến của các tác nhân khác khi trao đổi hàng hoá công  cộng. Không thể nói đó là sự áp đặt hoàn toàn, nhưng cũng chẳng thể bình đẳng, tự do như là trao đổi trên thị trường tự do, bởi nó là một hàng hoá đặc biệt, nhiều người dùng  nhưng chỉ có Nhà nước cung cấp. Thuế không thể quá cao cũng không thể quá thấp (trừ một vài trường hợp đặc biệt), nó phải được tính dựa trên sự đồng thuận và có tính  toán tới giá trị của hàng hoá công cộng do sức lao động của lao động trong lĩnh vực công cộng tạo ra. Cũng như giá trị của hàng hoá trên thị trường tự do là một sự trừu tượng   hoá, thì hàng hoá công cộng trao đổi trên thị trường hành chính cũng thế mà thôi! Chúng ta cần phải phân biệt lao động trong lĩnh vực tư nhân và lao động trong lĩnh vực công cộng về mặt giá trị thặng dư. Lao động trong lĩnh vực hành chính công thì không  có sự bóc lột về giá trị thặng dư. Bởi vì, sức lao động được bỏ ra được đo bằng giá trị các hàng hoá do họ tạo ra, được xã hội đồng thuận đánh giá – đó là một sự trừu tượng  hoá nhưng là sự trừu tượng hoá trong thực tiễn mà chúng ta không cần phải thêm hay bớt nó. Mức lương trả cho giá trị sức lao động được toàn xã hội (hay đại diện cho toàn  xã hội) quy định bằng luật. Hơn nữa họ không có một ông chủ thực sự của mình, không có sự theo đuổi lợi nhuận của nhà tư bản, nên họ không hề bị bóc lột. Chỉ có những  người lao động trong lĩnh vực tư nhân là thực sự bị bóc lột, trong đó công nhân (mà trong xã hội tư bản thì luôn có dư thừa lao động ­ một xã hội không bao giờ có toàn dụng  lao động) là bị bóc lột nhiều nhất.
  6. Todd G. Buchholdz trong “Ý tưởng mới từ các nhà kinh tế tiền bối” đã viết: “Marx đã bỏ quyên điều gì? Ông đã bỏ quên một khả năng sáng tạo và tài kinh doanh” và “Tại sao  người Nga sống dưới chế độ cộng sản lại phải xin những chiếc quần bò mà người Mỹ làm ra? Không phải vì Liên Xô thiếu bông hay thiếu công nhân để sản xuất quần áo chất  lượng cao, mà bởi vì họ thiếu sáng tạo, thiếu động lực làm việc và thiếu kỷ luật”[37]. Học thuyết kinh tế chính trị của Marx đã bỏ qua vai trò của nhà tư bản ­ chủ sở hữu của  doanh nghiệp tư nhân. Không có họ thì sẽ không có nền kinh tế hàng hoá tư bản. Động lực theo đuổi lợi nhuận đã thúc đẩy họ làm việc để cho ra đời hàng hoá và thực hiện  giá trị của hàng hoá và lao động của họ đã không được Marx tính vào giá trị của hàng hoá, trong khi đáng ra lao động của họ phải được tính vào giá trị của hàng hoá. Khả  năng quản lý kinh doanh của họ đã giúp cho doanh nghiệp ra đời cũng như cho ra đời các loại hàng hoá. Đó là việc lao động ở tầm bao quát, chiến lược. Cụ thể là họ phải  suy nghĩ và làm việc để: huy động vốn, xây dựng cơ sở vật chất cho sản xuất (thuê đất đai, xây nhà xưởng, chọn máy móc công nghệ…) hiện thực hoá ý tưởng sản xuất kinh  doanh của họ (tuyển lao động, tìm ra cơ chế hoạt động của công ty và hiện thực hoá cơ chế đó…) giải quyết quá trình thực hiện giá trị của hàng hoá (vận chuyển, tiêu thụ  như thế nào, tìm ra đối tượng tiêu thụ, tác động tới việc cải tiến chất lượng, mẫu mã, giá thành… để cạnh tranh, tác động tới việc hình thành sản phẩm mới…). Việc quản lý tất  cả các mặt của sản xuất và lưu thông không phải là làm việc, là lao động thì là gì? Họ phải bỏ công sức, phải suy nghĩ, tính toán để cho ra đời hàng hoá, đó không phải là lao  động thì là gì? Lao động tạo ra giá trị của hàng hoá thì tại sao lao động của họ lại không được tính vào giá trị của hàng hoá. Thành ngữ Việt Nam có câu “Một người lo bằng  một kho người làm” để nói lên rằng công sức và giá trị sức lao động của họ bỏ ra là rất lớn so với những người làm thuê. Đó là thực tiễn, Marx luôn coi thực tiễn là tiêu chuẩn  của chân lý, thế nhưng Ông lại bỏ qua giá trị sức lao động của nhà tư bản đóng góp vào giá trị của hàng hoá, đó là điều đáng chê trách của Marx. Như vậy, từ những phân tích ở trên, chúng ta có thể thấy rằng tất cả mọi lao động hưởng lương, dù là lao động trong lĩnh vực tư nhân hay công cộng, và nhà tư bản đều đóng  góp giá trị sức lao động của mình vào giá trị của hàng hoá. Do đó chúng ta cần xây dựng lại công thức về lượng giá trị của hàng hoá.  Lao động trong lĩnh vực công cộng đóng góp gián tiếp vào giá trị của hàng hoá; đó là các chi phí về thuế, lệ phí, bảo hiểm… và vốn con người (sức khoẻ, trí tuệ của người lao  động) của một xã hội nhất định. Lao động trong lĩnh vực tư nhân (gồm người làm thuê và nhà tư bản) đóng góp trực tiếp vào giá trị của hàng hoá. Nếu gọi C là tư bản bất biến,  là khoản tư bản đóng góp một lượng nhất định, không tăng lên về lượng trong quá trình vận động của hàng hoá thì C không chỉ là tư liệu sản xuất như trong lý luận của Karl  Marx nữa, mà C bao gồm tư liệu sản xuất, chi phí cho hành chính công (thuế, lệ phí…), chi phí giao dịch, chi phí kinh doanh, marketing, quảng cáo… hay C là tất cả các chi  phí của một công ty, ngoài chi phí trả lương cho người lao động. Còn V là tư bản khả biến, là phần tư bản sẽ tạo ra sự tăng thêm về lượng giá trị của hàng hoá trong quá trình  vận động của hàng hoá; hiểu một cách đơn giản thì V là tiền lương và phụ cấp khác cho người làm thuê, với người làm thuê là tất cả những người làm việc trong công ty ngoài  nhà tư bản ­ chủ sở hữu. Còn m là giá trị thặng dư của người làm thuê chứ không phải chỉ có công nhân. Ngoài ra còn một đại lượng nữa cần được bổ sung vào công thức (1)  của Marx, đó là E (Entrepreneurship). E là giá trị sức lao động của nhà tư bản đóng góp vào giá trị của hàng hoá. E bao gồm E1 và E2 với E1 là những tư liệu sinh hoạt cần  thiết để nhà tư bản sống và làm việc (lao động cần thiết của nhà tư bản) nó tương đương với V của người làm thuê và E2 là giá trị lao động tăng thêm ngoài những tư liệu sinh  hoạt cần thiết của nhà tư bản E1, đó là lao động thặng dư của nhà tư bản và nó tương đương với m của người làm thuê (giá trị thặng dư của nhà tư bản không liên quan đến  khái niệm bóc lột như của Marx). Tóm lại với những lập luận ở trên chúng ta sẽ đưa ra khái niệm mới về lượng giá trị của hàng hoá: Giá trị của hàng hoá là lao động trừu tượng của những người trực tiếp và gián tiếp tham gia vào quá trình vận động của hàng hoá kết tinh trong hàng hoá. Công thức về lượng giá trị của hàng hoá có thể viết lại theo khái niệm mới này là: W = C + V + E + m (2) Trong đó quá trình vận động của hàng hoá bao gồm cả quá trình sản xuất và lưu thông. Một vấn đề mà chúng ta cần phải lưu tâm khi sử dụng khái niệm: thời gian lao động xã hội cần thiết. Các nhà Marxist Việt Nam vẫn hiểu rằng: “Trong thực tế, có nhiều người  cùng sản xuất một loại hàng hoá, nhưng điều kiện sản xuất, trình độ tay nghề, năng suất lao động khác nhau, do đó thời gian lao động để sản xuất ra hàng hoá là không  giống nhau, tức là hao phí lao động cá biệt khác nhau. Thế nhưng lượng giá trị của một hàng hoá không phải tính bằng thời gian lao động cá biệt, mà chúng ta tính bằng thời  gian lao động xã hội cần thiết. Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian lao động cần thiết để sản xuất ra một loại hàng hoá nào đó trong những điều kiện sản xuất bình  thường của xã hội, với một trình độ thành thạo trung bình và với một cường độ lao động trung bình trong xã hội”[38]. Sai lầm này của các nhà Marxist Việt Nam cũng là sai  lầm của Marx. Vì chính Karl Marx đã viết: “Như vậy, chỉ có lượng lao động xã hội cần thiết, hay thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra một giá trị sử dụng, mới  quyết định đại lượng giá trị của giá trị sử dụng ấy”[39]. Nhưng nếu hiểu theo khái niệm lao động cần thiết và lao động thặng dư mà tôi đã trình bày ở trên thì lao động xã hội  cần thiết là thời gian lao động tạo ra giá trị của phần sản phẩm cần thiết để nuôi sống bản thân người lao động và gia đình họ, tất nhiên là ở một thời điểm nhất định, với điều 
  7. kiện sản xuất nhất định, năng suất và cường độ lao động nhất định. Cái mà chúng ta cần tính toán khi xác định giá trị của hàng hoá trong nền kinh tế hàng hoá tư bản chủ  nghĩa là lao động trừu tượng với thời gian lao động xã hội trung bình chứ không phải là thời gian lao động xã hội cần thiết. Vì vậy lượng giá trị của hàng hoá là thời gian lao  động xã hội trung bình để làm ra hàng đó. Thời gian lao động xã hội trung bình bao gồm thời gian lao động xã hội cần thiết và thời gian lao động xã hội thặng   dư. Đúng như khẳng định của Marx: “Với tư cách là những giá trị thì tất cả mọi hàng hoá đều chỉ là những lượng thời gian lao động nhất định đã kết đọng lại”[40]. Tất nhiên  chúng ta phải tính ở một thời điểm nhất định, với điều kiện sản xuất nhất định, với sức sản xuất của lao động nhất định. Và hơn nữa lao động không chỉ là lao động hiện tại mà  còn là lao động quá khứ, cũng như không chỉ là lao động trực tiếp mà còn có lao động gián tiếp ­ những lao động trực tiếp và gián tiếp tham gia vào quá trình vận động của   hàng hoá. Bây giờ chúng ta sẽ tìm hiểu vì sao Karl Marx lại không đưa đại lượng E vào công thức (1) và vì sao Ông lại cho rằng số tiền tăng lên so với tư bản ban đầu chỉ là giá trị thặng  dư? Karl Marx đưa ra giả thuyết: "Nếu ban đầu tư bản bằng 100 ta­le thì nó vẫn tiếp tục bằng 100 ta­le, mặc dù trong quá trình sản xuất 100 ta­le ấy đã tồn tại dưới hình thức 50  ta­le bông, 40 ta­le tiền công, 10 ta­le máy kéo sợi, còn giờ đây tồn tại dưới hình thức sợi bông trị giá 100 ta­le. Sự tái sản xuất ấy ra 100 ta­le chỉ là việc 100 ta­le ấy duy trì sự  ngang bằng với bản thân, chỉ với một sự khác biệt là sự duy trì ấy ở đấy phải thông qua khâu trung gian là quá trình sản xuất vật chất"[41]. Và Ông viết tiếp: "Khi người ta nói  rằng chi phí sản xuất, hay giá cả tất yếu của hàng hoá, bằng 110 thì tính toán được thực hiện như sau: tư bản ban đầu 100 (như vậy, thí dụ nguyên liệu bằng 50, lao động  bằng 40, công cụ lao động bằng 10) + 5% (lợi tức) + 5% (lợi nhuận). Có nghĩa là, chi phí sản xuất bằng 110; chứ không phi bằng 100; do đó chi phí sản xuất lớn hơn giá  thành"[42]. Và Marx, cũng như chúng ta vẫn coi rằng 10 ta­le tăng thêm đó chỉ là giá trị thặng dư của người công nhân sản xuất tạo ra. Thực ra, việc chuyển 100 ta­le tư bản  ban đầu thành 100 ta­le bông chỉ là sự tính toán ở trong đầu nhà tư bản và 100 ta­le cũng không thể coi là "giá thành sản xuất". Bởi vì "giá thành sản xuất" không phải chỉ là  100 ta­le tư bản ban đầu cũng như không phải chỉ qua "khâu trung gian là quá trình sản xuất vật chất" thì hàng hoá đã thực hiện được giá trị mà giá thành sản xuất còn bao  gồm sức lao động của nhà tư bản bỏ ra (tôi gọi nó là E1) và còn phải trải qua khâu vận chuyển, tiêu thụ nữa chứ không phải chỉ có khâu "sản xuất vật chất". Như vậy giá thành  của sản xuất phải lớn hơn 100 ta­le nhưng nó cũng không thể bằng 110 ta­le được. Và 10 ta­le tăng thêm cũng không thể lý giải đó là 5% lợi tức + 5% lợi nhuận. Thực chất, 10  ta­le tăng thêm bao gồm: chi phí sản xuất tăng thêm ngoài tư bản ban đầu, chi phí tăng này bao gồm sức lao động của nhà tư bản E1 và sức lao động của khâu vận chuyển  tiêu thụ (tôi gọi là V2, còn V trong (2) được gọi là V1 và từ bây giờ trở đi chúng ta thống nhất với nhau V = V1 + V2); giá trị thặng dư do nhà tư bản tạo ra E2 (vì nhà tư bản cũng  là một người lao động, có sức lao động và sức lao động thì có đặc điểm khi tiêu dùng thì tạo ra giá trị lớn hơn giá trị ban đầu – giá trị của những tư liệu cần thiết để sản xuất và  tái sản xuất sức lao động E1); giá trị thặng dư của người làm thuê m; cùng với đó là các chi phí cho hàng hoá công cộng G. Hay G + E1 + E2 + V2 + m = 10 hay G + E + V2 + m  = 10. Trên đây là những lập luận theo cách đặt vấn đề của Mác. Còn trên thực tế ngày nay, V đã bao gồm tiền công ở tất cả các khâu sản xuất, vận chuyển, tiêu thụ; và G  cùng những chi phí khác đã được tính vào C. Do vậy, 10 ta­le dư ra so với tư bản ban đầu, về thực chất chỉ là: E + m.  Marx đặt ra vấn đề: "người ta có thể nói rằng nhà tư bản phải được trả công lao động, lao động ấy thể hiện ở chỗ là nó ném 100 ta­le, với tư cách là tư bản, vào quá trình sản  xuất, chứ không phải ăn tiêu vào số tiền đó. Nhưng lấy đâu ra nguồn trả công cho hắn"[43]. Nhưng trên thực tế, lao động của nhà tư bản đâu chỉ là "bỏ ra 100 ta­le" và "không  ăn tiêu số tiền đó" mà lao động của nhà tư bản là lao động thực sự như ở phần trên đã phân tích. Còn nguồn trả cho nhà tư bản chính là một phần trong 10 ta­le tăng thêm  sau khi giá trị của hàng hoá được thực hiện. Thực vậy, bây giờ chúng ta sẽ đặt ra câu hỏi, thế nguồn trả cho công nhân là từ đâu? Câu trả lời là từ tư bản ban đầu 100 ta­ le.  Thế 100 ta­le đó ở đâu ra? Câu trả lời là do tích luỹ, do dư thừa. Hay chính là tiền (giá trị) do sức lao động của con người tạo ra. Như vậy lao động tạo ra giá trị, hay hiển nhiên  nhà tư bản bỏ sức lao động để tạo ra giá trị và phải được hưởng nó! Ông viết tiếp: "Và lao động của hắn liệu có tỏ ra là hoàn toàn vô ích không, bởi vì tư bản bao gồm tiền công, và do đó công nhân có thể sống nhờ vào tái sản xuất giản đơn ra  số chi phí sản xuất, mà điều này thì nhà tư bản không thể làm được. Như vậy, nhà tư bản được ghi ở cột những hư phí của sản xuất”[44]. Đúng vậy, người công nhân là những  người vô sản, phải bán sức lao động để lấy tiền kiếm sống. Nhưng nhà tư bản thì không, họ không phải là vô sản, họ có tiền riêng để sống và số tiền này không nằm trong tư  bản ban đầu. Và số tiền này được lấy lại sau khi giá trị của hàng hoá được thực hiện – nó chính là E1. Còn việc Marx nói lao động của nhà tư bản thuộc vào "những hư phí của  sản xuất" là không đúng. Bởi vì, một lao động mà không đóng góp vào giá trị của hàng hoá chỉ khi lao động ấy không tạo ra giá trị sử dụng hoặc giá trị của hàng hoá không  thực hiện được, còn nếu hàng hoá thực hiện được giá trị thì mọi lao động tham gia vào quá trình vận động của hàng hoá đều đóng góp vào giá trị của hàng hoá. Cho nên, lao  động của nhà tư bản có đóng góp vào giá trị của hàng hoá.  Tiếp đến, Ông viết: "Và cho dù nhà tư bản có những công lao như thế nào đi nữa thì tái sản xuất vẫn có thể được thực hiện không cần đến hắn ta, bởi vì trong quá trình sản  xuất công nhân chỉ đưa vào đó cái giá trị mà họ rút ra từ quá trình ấy, nghĩa là công nhân hoàn toàn không cần đến quan hệ tư bản chủ nghĩa cũng có thể thường xuyên lặp  lại quá trình sản xuất"[45]. Những suy nghĩ này của Mác là quá giản đơn và xa rời thực tế. Bởi vì, trên thực tế, nếu một tổ chức, một hệ thống mà không có người lãnh đạo,  quản lý thì tổ chức, hệ thống đó làm sao mà hoạt động được; còn nếu như Nhà nước hay tập thể tự đứng lên để tổ chức quá trình sản xuất như trong nền kinh tế tập trung,  bao cấp của chúng ta trước đây thì kết quả như thế nào có lẽ không cần phải nói thêm nữa. Nếu công nhân không cần đến quan hệ tư bản chủ nghĩa mà vẫn có thể lặp lại 
  8. thường xuyên quá trình sản xuất và tái sản xuất thì quá trình ấy cũng chỉ mang tính máy móc, dập khuôn. Mà một quá trình sản xuất chỉ mang tính dập khuôn, máy móc thì  trên thực tế sẽ không bao giờ tồn tại được trong nền kinh tế thị trường luôn luôn vận động và phát triển không ngừng. Lý luận của Marx trong trường hợp này trở lên không còn  là lý luận về nên kinh tế hàng hoá tư bản chủ nghĩa nữa. Tiếp theo, Marx cho rằng: "vả lại, ngoài ra, cũng không có một nguồn quỹ nào có thể rút từ đó ra để trả những đóng góp của nhà tư bản, bởi vì như thế giá cả của hàng hoá  sẽ bằng chi phí sản xuất”[46]. Phải chăng, Marx viết "bởi vì như thế" là có ý nói tới việc nếu lấy 10 ta­le tăng thêm để trả công cho nhà tư bản thì giá cả của hàng hoá sẽ bằng  chi phí sản xuất? Phải chăng Marx muốn nói chi phí sản xuất là: C + V + E? Quả thật, nếu cho rằng chi phí sản xuất bằng giá cả của hàng hoá thì không đúng. Bởi vì lượng  giá trị của hàng hoá (giá cả) bao gồm không chỉ chi phí sản xuất mà còn có giá trị thặng dư của nhà tư bản cộng với giá trị thặng dư của người làm thuê. Như chúng ta đã  biết, lượng giá trị của hàng hoá là tổng giá trị ban đầu đã được đưa vào trong hàng hóa (hay đầu vào phải bằng đầu ra đó chính làsự bảo toàn của lượng giá trị của  hàng hóa), ở đây lượng giá trị của hàng hoá bao gồm: tư bản bất biến C, với C hiểu theo nghĩa mới ở trên, nó bao gồm tất tư liệu sản xuất và tất cả các chi phí khác ngoài V;  giá trị sức lao động của người làm thuê (bao gồm phần được nhà tư bản mua V và phần giá trị thặng dư m); giá trị sức lao động của nhà tư bản E (bao gồm E1 – những tư liệu  cần thiết để sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động của nhà tư bản và phần giá trị thặng dư của nhà tư bản E2). Vì vậy, nếu Marx cho rằng công để trả cho nhà tư bản là 10  ta­le trội thêm thì Mác đã sai và nếu Ông cho rằng giá cả của hàng hoá bằng chi phí sản xuất: W = C + V + E thì Ông lại càng sai. Do đó những lập luận phủ định này của  Mác trở lên vô nghĩa, nó không giải thích được điều gì, cũng như nó chẳng phản bác được điều gì cả.  Còn một điều nữa mà Marx đã nghĩ tới nhưng Ông đã không thừa nhận nó (có lẽ là do định kiến, do căm hận bọn tư sản đến tận xương tủy vì mỗi đồng tiền chúng kiếm được  đều chứa đầy máu và nước mắt của người lao động, trong thời đại mà Ông sống), đó là: Nhà tư bản vừa là người đối lập với người lao động (vì đã chiếm hữu phần giá trị thặng  dư của người lao động) đồng thời cũng là người lao động (vì ông ta cũng lao động để thu được phần bỏ ra E1 và phần giá trị thặng dư của mình E2). Ông viết: "Nếu ta coi lao  động của nhà tư bản là một thứ lao động đặc biệt bên cạnh lao động của công nhân và ngoài lao động của công nhân, thí dụ là lao động giám sát v.v. , thì nhà tư bản sẽ  nhận được – cũng như công nhân – một khoản tiền công nào đó, cũng thuộc vào một phạm trù như công nhân, và nhà tư bản quan hệ với lao động tuyệt nhiên không phải với  tư cách là nhà tư bản"[47]. Thật mâu thuẫn, như ở trên đã phân tích, Marx cho rằng lao động của nông dân không thuê lao động làm thuê thì vừa được coi là nhà tư bản của  chính mình và là người làm thuê cho chính mình. Những người nông dân đó với sức lao động của mình thông qua lao động tạo ra giá trị và giá trị thặng dư và tự mình hưởng  một phần giá trị thặng dư đó, nhưng với nhà tư bản thì Marx lại phủ định hoàn toàn lao động của nhà tư bản với tư cách là người lao động. Karl Marx là người khai sinh ra logic  học biện chứng, nhưng Ông lại không áp dụng nó cho thực tiễn này thì thật là một điều đáng trách. Chúng ta nghe tới điều này có vẻ hơi lạ: nhà tư bản vừa là nhà tư bản lại  không phải là nhà tư bản mà lại là người lao động. Nhưng trên thực tế, nếu chúng ta hiểu biết về Vật lý hiện đại thì chúng ta sẽ thấy: một thực thể vừa là hạt nhưng lại cũng  không phải là hạt mà lại là sóng, như photon chẳng hạn (lưỡng tính sóng – hạt của vật chất). Và cuối cùng Marx khẳng định: "nhà tư bản cũng sẽ không làm giàu được, mà chỉ thu được một giá trị trao đổi mà hắn ta sẽ phải tiêu dùng thông qua lưu thông"[48]. Điều  khẳng định này của Marx là sai. Bởi vì, trên thực tế, khi hàng hoá được bán nhà tư bản không chỉ thu được giá trị do mình tạo ra mà còn thu được cả giá trị thặng dư của người  làm thuê, do đó mà ông ta vẫn làm giàu được. Vì vậy mà quy luật giá trị thặng dư, với nội dung: Sản xuất ra giá trị thặng dư tối đa bằng cách tăng quy mô sản xuất và nâng  cao trình độ bóc lột dựa trên cơ sở mở rộng sản xuất, phát triển kỹ thuật, tăng năng suất lao động, tăng cường độ lao động và kéo dài ngày lao động, vẫn là quy luật kinh tế cơ  bản của chủ nghĩa tư bản bởi vì nó phản ánh bản chất của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và nó phản ánh được động lực, mục đích của nền sản xuất tư bản chủ  nghĩa.  Từ những lập luận ở trên, chúng ta sẽ xem lợi nhuận bao gồm những gì? Theo công thức chung của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa: T – H – T', nếu số tiền bỏ ra ban đầu là T  = K = C + V (chi phí sản xuất), thì số tiền thu được là: T' = C + V + E + m. suy ra lợi nhuận là: P = T' – T = E + m  Như vậy lợi nhuận của nhà tư bản thu được (nếu giá cả của hàng hoá bằng giá trị của hàng hoá) không phải chỉ là giá trị thặng dư m của người làm thuê tạo ra mà còn có cả  giá trị do nhà tư bản tạo ra E. III. KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ HƯỚNG MỞ: 1. Giá trị của hàng hóa là lao động trừu tượng của những người tham gia trực tiếp và gián tiếp vào quá trình vận động của hàng hóa kết tinh trong hàng hoá. Lượng giá trị của tổng số hàng hóa được sản xuất ra trong một khoảng thời gian là: W = C + V + E + m. Với C là tư bản bất biến hiểu theo cách hiểu mới. V là tư bản khả biến hay chính là sức lao động của người làm thuê đóng góp vào giá trị của hàng hoá. E là sức lao động của  nhà tư bản kết tinh vào hàng hoá, E = E1 + E2, với E1 là giá trị để sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động của nhà tư bản (lao động cần thiết), E2 là giá trị thặng dư (giá trị tăng  thêm ngoài E1) của nhà tư bản tạo ra (lao động thặng dư). Còn m là giá trị thặng dư của những người làm thuê.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản