Hỏi đáp về Nhãn - Vải

Chia sẻ: Nguyễn Bắc Kiều Phong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:87

1
109
lượt xem
45
download

Hỏi đáp về Nhãn - Vải

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hỏi đáp về Nhãn - Vải. Nhãn, vải là loại cây ăn quả đặc sản của các tỉnh Đồng bằng Sông Hồng, được trồng nhiều và trồng rất sớm ở 2 tỉnh Hải Dương và Hưng Yên

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hỏi đáp về Nhãn - Vải

  1. Gs. Ts. TrÇn thÕ tôc Hái, ®¸p vÒ nh·n - v¶i (T¸i b¶n lÇn thø t− cã söa ch÷a) Nhµ xuÊt b¶n n«ng nghiÖp Hµ néi - 1999
  2. Môc lôc Lêi t¸c gi¶ ..........................................................................................................................7 Hái - ®¸p vÒ c©y v¶i........................................................................................................8 1. Hái: Trång v¶i mang l¹i nh÷ng lîi Ých g×? .......................................................................8 2. Hái: Nguån gèc, ph©n bè vµ t×nh h×nh s¶n xuÊt v¶i trªn thÕ giíi ra sao? .........................8 3. Hái: C©y v¶i ë ViÖt Nam cã tõ bao giê? T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ triÓn väng? ....................9 4. Hái: §Æc ®iÓm vµ t×nh h×nh sinh tr−ëng c¸c lo¹i cµnh cña v¶i? .......................................9 5. Hái: L¸ v¶i cã nh÷ng ®Æc ®iÓm g×?.................................................................................10 6. Hái: Lo¹i cµnh nµo quyÕt ®Þnh viÖc ra hoa vµ ®Ëu qu¶? .................................................10 7. Hái: Søc n¶y mÇm kh¶ n¨ng h×nh thµnh cµnh, sö dông c¸c mÇm ngñ? Trong s¶n xuÊt cÇn sö dông c¸c ®Æc ®iÓm ®ã nh− thÕ nµo? .........................................................................10 8. Hái: Ph©n bè vµ ho¹t ®éng cña bé rÔ v¶i nh− thÕ nµo? §Æc ®iÓm vµ kh¶ n¨ng t¸i sinh cña bé rÔ v¶i? .......................................................................................................................11 9. Hái: ThÕ nµo gäi lµ ph©n hãa mÇm hoa? C©y v¶i ph©n hãa mÇm hoa vµo lóc nµo? Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng?....................................................................................................12 10. Hái: V¶i cã mÊy lo¹i hoa? Cã thÓ ®iÒu khiÓn ®Ó c©y cã nhiÒu hoa c¸i ®−îc kh«ng?...13 11. Hái: Trªn c©y v¶i hoa ®ùc vµ hoa c¸i kh«ng në cïng lóc, nh− vËy cã ¶nh h−ëng ®Õn thô phÊn, thô tinh kh«ng? ....................................................................................................14 12. Hái: Nh÷ng yÕu tè khÝ hËu nµo ¶nh h−ëng ®Õn viÖc ra hoa ®Ëu qu¶ cña v¶i? ..............15 13. Hái: Nh÷ng yÕu tè h¹n chÕ vïng trång v¶i? .................................................................15 14. Hái: V¶i cÇn nhiÒu n−íc vµo giai ®o¹n nµo? ................................................................16 15. Hái: ¶ nh h−ëng cña ¸nh s¸ng vµ giã ®èi víi v¶i ? .......................................................16 16. Hái: §Êt nµo th× trång ®−îc v¶i? ..................................................................................17 17. Hái: ë n−íc ta cã nh÷ng gièng v¶i g×? .........................................................................18 18. Hái: Môc tiªu cña c«ng t¸c chän gièng v¶i hiÖn nay lµ g×? .........................................19 19. Hái: Muèn nh©n nhanh c¸c gièng tèt ph¶i lµm thÕ nµo? ..............................................21 20. Hái: HiÖn t−îng kh« ngän cña c©y con trong v−ên −¬ng? Nguyªn nh©n vµ c¸ch kh¾c phôc? ...................................................................................................................................22 21. Hái: Cã bao nhiªu ph−¬ng ph¸p ghÐp v¶i? ...................................................................22 22. Hái: Cã thÓ lÊy cµnh ghÐp trªn c©y ch−a cho qu¶ ®Ó ghÐp ®−îc kh«ng? Cã ng−êi nãi chØ nªn lÊy cµnh ghÐp ë h−íng nam trªn t¸n c©y mÑ! Cã ®óng kh«ng? ..............................26 23. Hái: Lµm thÕ nµo ®Ó tû lÖ c©y ghÐp sèng ®¹t ®−îc cao? ..............................................26 24. Hái: Ch¨m sãc c©y con sau khi ghÐp nh− thÕ nµo? ......................................................27 25. Hái: Cã ng−êi nãi: C©y v¶i ghÐp tèt h¬n c©y v¶i chiÕt. Cã ®óng kh«ng? ...................27 26. Hái: Lµm ®Êt, ®µo hè vµ chuÈn bÞ ph©n lãt ®Ó trång v¶i ë ®Êt ®ång b»ng vµ vïng ®åi cã g× kh¸c nhau?.......................................................................................................................27 2
  3. 27. Hái: Kho¶ng c¸ch vµ mËt ®é trång thÝch hîp ®èi víi v¶i? ...........................................28 28. Hái: Trång v¶i vµo vô xu©n hay vô thu? §Ó t¨ng tû lÖ sèng khi trång cÇn chó ý g× ? ..31 29. Hái: ë gÇn c¸c nhµ m¸y (g¹ch, ph©n l©n, ph©n ®¹m, gang thÐp, giÊy)... khãi, bôi táa ra nhiÒu cã thÓ trång v¶i ®−îc kh«ng? ................................................................................31 30. Hái: Thêi gian ®Çu c©y v¶i ch−a khÐp t¸n nªn trång xen c©y g×? .................................31 31. Hái: V× sao ph¶i coi träng viÖc bãn ph©n h÷u c¬ cho c©y v¶i? ....................................32 32. Hái: TriÖu chøng thiÕu ®¹m, l©n, kali ë v¶i vµ c¸ch kh¾c phôc? ..................................32 33. Hái: Nh÷ng n¨m tr−íc lóc ra hoa ®Ëu qu¶ bãn ph©n cho c©y v¶i thÕ nµo? ..................33 34. Hái: Thêi kú v¶i cho qu¶ nªn bãn ph©n nh− thÕ nµo? LiÒu l−îng bãn hµng n¨m lµ bao nhiªu? ..................................................................................................................................33 35. Hái: C©y v¶i nh÷ng n¨m ®Çu cho qu¶, ®ît bãn ph©n tr−íc lóc ra hoa cã ®iÒu g× cÇn chó ý? .........................................................................................................................................34 36. Hái: C¸c ph−¬ng ph¸p bãn ph©n cho v¶i? ....................................................................34 37. Hái: Lµm thÕ nµo ®Ó kh«ng chÕ léc cµnh mïa ®«ng trªn c©y v¶i? ...............................35 38. Hái: ViÖc t¹o h×nh vµ c¾t tØa víi v¶i cã ph¶i lµ mét biÖn ph¸p - kü thuËt hay kh«ng? Môc ®Ých vµ c¸ch lµm? ........................................................................................................35 39. Hái: Kinh nghiÖm cña Trung Quèc lµ nªn båi d−ìng cµnh thu ®ît cµnh thø 2. V× sao? Vµ c¸ch lµm? .......................................................................................................................37 40. Hái: HiÖn t−îng rông l¸ vµ c¸ch kh¾c phôc?................................................................37 41. Hái: Muèn "canh t©n" c¸c c©y giµ ph¶i lµm thÕ nµo? ..................................................38 42. Hái: Sau c¬n b·o kh¾c phôc hËu qu¶ cho v−ên v¶i thÕ nµo? ........................................38 43. Hái: V× sao khi nhiÖt ®é thÊp vµ m−a phïn hoa, qu¶ v¶i bÞ rông nhiÒu?......................39 44. Hái: V× sao gÆp nhiÖt ®é cao vµ kh« h¹n hoa, qu¶ v¶i bÞ rông nhiÒu? .........................39 45. Hái: C¸c giai ®o¹n ph¸t dôc cña qu¶ v¶i vµ hiÖn t−îng rông qu¶ sinh lý? ...................39 46. Hái: §Ó t¨ng kh¶ n¨ng ®Ëu hoa, ®Ëu qu¶ cÇn ph¶i lµm g×? ..........................................41 47. Hái: ChÊt ®iÒu tiÕt sinh tr−ëng trong viÖc gi¶m rông qu¶ v¶i?.....................................41 48. Hái: C¨n cø vµo ®©u ®Ó x¸c ®Þnh thêi gian thu ho¹ch v¶i? Muèn v¶i chÝn sím chÝn muén ph¶i lµm thÕ nµo? ......................................................................................................42 49. Hái: Cã thÓ biÕn gièng v¶i h¹t to thµnh h¹t nhá ®−îc kh«ng? .....................................43 50. Hái: Nguyªn nh©n lµm nøt qu¶. C¸c biÖn ph¸p kh¾c phôc? ........................................43 51. Hái: Muèn b¶o qu¶n v¶i t−¬i cÇn ph¶i lµm g×? ............................................................44 52. Hái: Cã bao nhiªu lo¹i s©u h¹i v¶i? ..............................................................................44 53. Hái: §Ó diÖt bä xÝt h¹i v¶i ph¶i lµm thÕ nµo? ...............................................................45 54. Hái: Trªn c©y v¶i trung, v¶i thiÒu khuyÕn c¸o phun thuèc ®Ó diÖt bä xÝt lóc qu¶ non, vËy cã nªn phun tr−íc khi c©y ra hoa kh«ng? .....................................................................45 55. Hái: T¸c h¹i cña s©u ®ôc qu¶ v¶i? C¸ch phßng trõ? .....................................................46 56. Hái: NhÖn l«ng nhung g©y t¸c h¹i g× cho v¶i? C¸ch phßng trõ? ..................................47 57. Hái: T¸c h¹i cña s©u gÆm vá cµnh vµ c¸ch phßng trõ?.................................................47 3
  4. 58. Hái: C¸ch phßng trõ c©u cÊu h¹i l¸?.............................................................................47 59. Hái: T¸c h¹i cña bä dõa vµ c¸ch phßng trõ? ................................................................48 60. Hái: Muèn chèng d¬i h¹i v¶i chÝn ph¶i lµm g×? ...........................................................48 61. Hái: Trªn c©y v¶i cã nh÷ng lo¹i bÖnh g×? C¸ch phßng chèng c¸c lo¹i bÖnh ®ã? .........48 62. Hái: Ph−¬ng ph¸p phßng trõ tæng hîp s©u bÖnh h¹i v−ên v¶i gåm c¸c biÖn ph¸p g×? .49 Hái, ®¸p vÒ C¢Y NH·N...................................................................................................51 1. Hái: Lîi Ých cña viÖc trång nh·n? ..................................................................................51 2. Hái: Nguån gèc c©y nh·n? C¸c n−íc trång nhiÒu nh·n trªn thÓ giíi ? ..........................51 3. Hái: T×nh h×nh s¶n xuÊt nh·n ë ViÖt Nam? ....................................................................52 4. Hái: Nh÷ng gièng nh·n ®ang trång hiÖn nay ë n−íc ta? ................................................52 5. Hái: §Æc ®iÓm cña mét sè gièng nh·n míi nhËp cña Trung Quèc? ..............................53 6. Hái: Nghe nãi ë Trung Quèc cã nh÷ng gièng nh·n ®Æc biÖt? ë Th¸i Lan, §µi Loan cã nhiÒu gièng nh·n ngon? ......................................................................................................54 7. Hái: Nguån gèc cña tªn gäi "Nh·n tiÕn", "Nh·n lång" ë n−íc ta? ................................55 8. Hái: Bé rÔ nh·n cã ®Æc ®iÓm kh¸c víi ®é rÔ mét sè c©y ¨n qu¶ th−êng gÆp? ................55 9. Hái: Ho¹t ®éng cña bé rÔ nh·n nh− thÕ nµo? .................................................................56 10. Hái: §Ó cho bé rÔ nh·n ph¸t triÓn tèt cÇn cã nh÷ng ®iÒu kiÖn g×? ...............................56 11. Hái: CÊu t¹o l¸ nh·n? Cã ng−êi nãi: Nh·n cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n lµ nhê bé l¸ vµ bé rÔ. Cã ph¶i thÕ kh«ng? ..............................................................................................................57 12. Hái: C¸c lo¹i cµnh cña nh·n? T×nh h×nh sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn? .............................57 13. Hái : Nh·n ph©n hãa mÇm hoa vµo lóc nµo vµ cÇn nh÷ng ®iÒu kiÖn g×? ......................58 14. Hái: Hoa nh·n cã bao nhiªu lo¹i ? ...............................................................................59 15. Hái: §Æc ®iÓm ra hoa cña nh·n? ..................................................................................60 16. Hái: V× sao trªn cµnh chïm hoa nh·n th−êng ®Ëu nhiÒu qu¶? .....................................61 17. Hái: Sau khi thô tinh qu¶ nh·n ph¸t triÓn nh− thÕ nµo? ...............................................61 18. Hái: Ng−êi trång nh·n th−êng gäi "nh·n n−íc 1", "nh·n n−íc 2", "nh·n n−íc 3". Gi¶i thÝch? ...................................................................................................................................62 19. Hái: Yªu cÇu ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh cña c©y nh·n? .......................................................62 20. Hái: Cïng trong nhãm c©y ¨n qu¶ ¸ nhiÖt ®íi, t¹i sao trång nh·n ë miÒn Nam (tØnh TiÒn Giang, HËu Giang) th× cã qu¶, cßn v¶i th× kh«ng cho qu¶ hoÆc kh«ng mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ? .........................................................................................................................63 21. Hái: C¸c ph−¬ng ph¸p nh©n gièng nh·n?.....................................................................63 22. Hái: C¸c ph−¬ng ph¸p gieo h¹t lµm c©y gièng? ...........................................................64 23. Hái: Lîi Ých cña ph−¬ng ph¸p chiÕt cµnh ®èi víi nh·n? C¸ch lµm cô thÓ?..................65 24. Hái: V× sao trång cµnh v¶i, cµnh nh·n chiÕt tû lÖ sèng kh«ng cao, thËm chÝ chØ sèng 20 - 30%? C¸ch kh¾c phôc? .....................................................................................................67 4
  5. 25. Hái: Cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p ghÐp ®Ó nh©n gièng ®èi víi nh·n ®−îc kh«ng? Nh÷ng −u, khuyÕt ®iÓm chÝnh cña ph−¬ng ph¸p nµy? ....................................................................68 26. Hái: V× sao ph¶i chän gièng gèc ghÐp cho nh·n? ........................................................68 27. Hái: Nguyªn nh©n g©y ra søc hîp kh«ng tèt gi÷a gèc ghÐp vµ cµnh ghÐp cña nh·n? C©y nh·n gièng tèt cã nh÷ng ®Æc ®iÒm g×? .........................................................................69 28. Hái: H·y giíi thiÖu c¸c ph−¬ng ph¸p ghÐp nh·n?........................................................69 29. Hái: Thêi vô ghÐp nh·n thÝch hîp? ..............................................................................71 30. Hái: C¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o ghÐp nh·n cã tû lÖ sèng cao? .........................................72 31. Hái: Cã ng−êi cho r»ng trång c©y nh·n ghÐp tèt h¬n c©y nh·n chiÕt. Cã ®óng kh«ng? 32. Hái: Cã thÓ trång nh·n trªn vïng ®Êt c¸t ven biÓn ®−îc kh«ng? .................................72 33. Hái: Trång nh·n trªn ®Êt ngoµi ®ª hµng n¨m cã n−íc lò nªn lµm nh− thÕ nµo? ..........73 34. Hái: §Êt vïng ®åi cã nªn lµm ruéng bËc thang ®Ó trång nh·n kh«ng? ........................73 35. Hái: C¸ch lµm hè trång nh·n trªn ®Êt ®åi? ..................................................................74 36. Hái: Lîi Ých cña viÖc bãn v«i cho ®Êt ®åi nói?.............................................................74 37. Hái: §Êt ruéng trong ®ª, ®Êt v−ên ë vïng ®ång b»ng khi ®µo hè trång nh·n cÇn chó ý vÊn ®Ò g×?.............................................................................................................................74 38. Hái: MËt ®é, kho¶ng c¸ch trång nh·n? ........................................................................74 39. Hái: Thêi vô trång nh·n? .............................................................................................75 40. Hái: C¸ch trång nh·n?..................................................................................................75 41. Hái: Ch¨m sãc v−ên nh·n nh− thÕ nµo? .......................................................................75 42. Hái: §èn t¹o h×nh cho c©y nh·n ph¶i lµm nh− thÕ nµo?...............................................76 43. Hái: Cã cÇn trång xen c©y trång kh¸c vµo gi÷a 2 hµng nh·n kh«ng? ..........................76 44. Hái: Bãn ph©n cho nh·n nªn lµm nh− thÕ nµo? H·y giíi thiÖu kinh nghiÖm bãn ph©n ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao? ...........................................................................................................76 45. Hái: V× sao nãi n−íc rÊt cÇn cho nh·n? .......................................................................78 46. Hái: Cã ng−êi nãi: Ong hót mËt cã h¹i cho hoa, cã ®óng kh«ng? ...............................78 47. Hái: Nªn ®−a ®µn ong ®Õn "trî gióp" v−ên nh·n nh− thÕ nµo? ....................................79 48. Hái: Nªn bè trÝ ®µn ong trong v−ên nh·n vµ v¶i nh− thÕ nµo? .....................................79 49. Hái: V× sao cã lóc hoa në ®Çy v−ên nh−ng kh«ng thÊy ong ho¹t ®éng? ......................79 50. Hái: V× sao cã n¨m kh«ng thÊy cã ong ho¹t ®éng nh−ng v¶i, nh·n vÉn ®Ëu qu¶, thËm chÝ ®−îc mïa?......................................................................................................................80 51. Hái: V× sao ph¶i ngõng phun thuèc s©u, thuèc ®Ëu qu¶ tr−íc mïa hoa në cho ®Õn lóc ®µn ong rót ®i n¬i kh¸c? ......................................................................................................80 52. Hái: Cã thÓ thô phÊn nh©n t¹o cho v¶i vµ nh·n ®−îc kh«ng? C¸ch lµm? ....................80 53. Hái: Cã n¬i ®· ¸p dông tô phÊn nh©n t¹o cho v¶i song kh«ng cã kÕt qu¶. Nguyªn nh©n? ...................................................................................................................................81 54. Hái: BiÖn ph¸p lµm t¨ng kh¶ n¨ng ®Ëu hoa, ®Ëu qu¶ cña v¶i, nh·n? ...........................81 55. Hái: Nguyªn nh©n rông qu¶ vµ c¸ch kh¾c phôc? .........................................................82 5
  6. 56. Hái: V−ên v¶i vµ nh·n th−êng bÞ bä xÝt ph¸ h¹i. Cho biÕt c¸ch phßng trõ?................82 57. Hái: C¸ch phßng trõ rèc ph¸ nh·n? ..............................................................................83 58. Hái: C¸ch phßng trõ s©u tiÖn vá nh·n ..........................................................................83 59. Hái: C¸ch phßng trõ nhÖn h¹i l¸, rÇy h¹i hoa? .............................................................83 60. Hái: Nh·n th−êng gÆp nh÷ng bÖnh g× vµ c¸ch phßng trõ nh− thÕ nµo?........................83 61. Hái: C¸ch ph¸t hiÖn nh·n ®· chÝn? ...............................................................................84 62. Hái: Thu h¸i qu¶ nh− thÕ nµo cho cã lîi?.....................................................................84 63. Hái: B¶o qu¶n qu¶ nh·n nh− thÒ nµo ®Ó gi÷ ®−îc l©u? ................................................85 64. Hái: C¸ch chÕ biÓn nh·n thµnh long nh·n? ..................................................................86 6
  7. Lêi t¸c gi¶ Nh·n, v¶i lµ lo¹i c©y ¨n qu¶ ®Æc s¶n cña c¸c tØnh §ång b»ng S«ng Hång, ®−îc trång nhiÒu vµ trång rÊt sím ë 2 tØnh H¶i D−¬ng vµ H−ng Yªn. T¹i thÞ x· H−ng Yªn hiÖn cßn c©y "Nh·n tæ" ®· trång trªn 200 n¨m. Th«n Thóy L©m, x· Thanh S¬n, huyÖn Thanh Hµ còng cßn c©y "V¶i tæ" hµng n¨m vÉn cho qu¶ víi s¶n l−îng cao. Nh·n, v¶i thuéc nhãm c©y ¨n qu¶ ¸ nhiÖt ®íi, kh¸ thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn cã mét mïa ®«ng l¹nh ë miÒn B¾c n−íc ta. Chóng lµ c©y trång trong v−ên cho thu nhËp kh¸ vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao so víi c¸c c©y ¨n qu¶ kh¸c. Tuy vËy, do hiÖn t−îng ra qu¶ c¸ch n¨m vµ nhiÒu khã kh¨n kh¸c trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cho nªn s¶n l−îng qu¶ hµng n¨m kh«ng æn ®Þnh, khiÕn ng−êi s¶n xuÊt ch−a thËt yªn t©m, ®ã lµ nguyªn nh©n h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña nh·n, v¶i. §Ó gãp phÇn kh¾c phôc khã kh¨n, thóc ®Èy s¶n xuÊt v¶i nh¨n chóng t«i ®· biªn so¹n cuèn "Hái, ®¸p vÒ nh·n, v¶i" nh»m cung cÊp cho b¹n ®äc vµ c¸c nhµ lµm v−ên nh÷ng hiÓu biÕt vÒ ®Æc tÝnh sinh vËt häc, yªu cÇu ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh vµ vïng trång thÝch hîp, c¸c gièng th−êng gÆp vµ mét sè biÖn ph¸p kü thuËt nh»m th©m canh t¨ng n¨ng suÊt nh·n vµ v¶i. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n, chóng t«i tËp hîp c¸c kÕt qu¶ ®iÒu tra nghiªn cøu cña b¶n th©n, nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ nh·n, v¶i cña c¸c nhµ khoa häc trong vµ ngoµi ngµnh, nh÷ng kinh nghiÖm trong s¶n xuÊt th©m canh cña bµ con n«ng d©n vµ nh÷ng th«ng tin, kÕt qu¶ nghiªn cøu cña n−íc ngoµi, ®Æc biÖt lµ cña Trung Quèc. Trong néi dung cuèn s¸ch cña lÇn t¸i b¶n nµy chóng t«i cã bæ sung mét sè th«ng tin vÒ tiÕn bé khoa häc míi trong vµ ngoµi n−íc vÒ v¶i vµ nh·n. V× khu«n khæ cuèn s¸ch cã h¹n, kh«ng thÓ ghi hÕt ®−îc tªn c¸c t¸c gi¶ cña c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¶i nh·n cã trÝch dÉn trong s¸ch, mong c¸c t¸c gi¶ l−îng thø. Do cßn nh÷ng h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é vµ hiÓu biÕt ®èi víi nh·n vµ v¶i, chóng t«i mong ®−îc b¹n ®äc phª b×nh, gãp ý ®Ó néi dung cuèn s¸ch ngµy mét hoµn h¶o h¬n. Chóng t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n Nhµ XuÊt b¶n N«ng nghiÖp ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó cuèn s¸ch ra m¾t b¹n ®äc. 7
  8. Hái - ®¸p vÒ c©y v¶i 1. Hái: Trång v¶i mang l¹i nh÷ng lîi Ých g×? §¸p: V¶i lµ c©y ¨n qu¶ ®Æc s¶n cña miÒn b¾c ViÖt Nam. Qu¶ v¶i ngoµi ¨n t−¬i cßn ®−îc chÕ biÕn nh−: SÊy kh«, lµm ®å hép, lµm n−íc gi¶i kh¸t, ®−îc thÞ tr−êng trong n−íc vµ thÕ giíi −a thÝch. Lª Quý §«n, nhµ b¸c häc lín thÕ kû 18 cña n−íc ta ®· viÕt: “... lµng ThÞnh Quang (m¹n Hµng Bét ngµy nay) cã gièng qu¶ v¶i... vÞ ngät ®Ëm ¨n vµo thÊy h−¬ng th¬m t−ëng chõng nh− thø r−îu tiªn trªn ®êi. V¶i ch÷a bÖnh yÕu tim, l¹i thªm trÝ nhí, bæ d¹ dµy l¸ l¸ch, yªn thÇn kinh nªn dÔ ngñ..." (S¸ch Th−îng kinh phong vËt chÝ). “ Qu¶ v¶i võa ngon, võa ®Ñp, cæ nh©n ®· ngîi khen: m· ngoµi nh− lôa hång, t¬ tÝa, thÞt v¶i nh− thñy tinh, nh− gi¸ng tuyÕt..." (V©n ®µi lo¹i ng÷, tËp II). V¶i lµ c©y nguån mËt cã chÊt l−îng mËt cao, t¸n c©y cao lín xum xuª cã thÓ dïng lµm c©y c¶nh, c©y bãng m¸t, c©y ch¾n giã. Trång v¶i trong v−ên gia ®×nh mang l¹i thu nhËp kh¸ cao so víi c¸c c©y ¨n qu¶ kh¸c (cam, chuèi, hång xiªm, v.v) Vô v¶i thiÒu n¨m 1992, gia ®×nh «ng Lª V¨n V−îng vµ NguyÔn V¨n S¹n th«n Thóy L©m, x· Thanh S¬n, Thanh Hµ, tØnh H¶i D−¬ng, mçi nhµ thu ®−îc gÇn 9 tÊn qu¶, gi¸ b¸n t¹i chç 8000®/1kg. Nh©n d©n ë ®©y cho biÕt cïng trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch, nÕu trång V¶i ThiÒu sÏ thu gi¸ trÞ kinh tÕ gÊp 40 lÇn trång lóa. 2. Hái: Nguån gèc, ph©n bè vµ t×nh h×nh s¶n xuÊt v¶i trªn thÕ giíi ra sao? §¸p: C©y V¶i cã nguån gèc ë miÒn nam Trung Quèc. Ng−êi ta thÊy v¶i d¹i trong rõng 4 tØnh phÝa nam (Qu¶ng §«ng, Qu¶ng T©y, V©n Nam, ®¶o H¶i Nam) vµ cã n¬i v¶i d¹i mäc trong rõng trªn diÖn tÝch réng. HiÖn nay trªn thÕ giíi cã trªn 20 n−íc trång v¶i nh−ng s¶n xuÊt cã tÝnh chÊt hµng hãa th× chØ cã mét sè n−íc nh−: Trung Quèc: diÖn tÝch 161.681 ha, s¶n l−îng 223.680 tÊn; Ê n §é: diÖn tÝch 23.442 ha, s¶n l−îng 15.000 tÊn; ¤xtr©ylia cã kho¶ng trªn 1 triÖu c©y, s¶n l−îng 35.000 tÊn (1990); Mü n¨m 1981 s¶n l−îng 2.000 tÊn. Ngoµi ra v¶i cßn trång nhiÒu ë Nam Phi, Malayxia, Brazin, Neuzil©n... Qu¶ v¶i t−¬i ®−îc thÞ tr−êng nhiÒu n−íc −a thÝch. Hµng n¨m cã kho¶ng 16.000 tÊn qu¶ t−¬i hµng hãa chiÕm kho¶ng 6,4% tæng s¶n l−îng v¶i trªn thÕ giíi. Song v× ®Ó l©u vá qu¶ biÕn mµu, phÈm chÊt qu¶ kh«ng t−¬i ngon nh− khi võa h¸i nªn cung kh«ng ®ñ cÇu. V× vËy, c¸c n−íc muèn xuÊt khÈu t−¬i ph¶i nghiªn cøu kü thuËt b¶o qu¶n v¶i t−¬i. Trªn thÕ giíi ®· cã nh÷ng cuéc c¹nh tranh vÒ v¶i t−¬i ë thÞ tr−êng nh− thÞ tr−êng Hång K«ng: Nh÷ng n¨m ®Çu cña thËp kû 80, v¶i t−¬i ë thÞ tr−êng Hång K«ng tõ tØnh Qu¶ng §«ng chuyÓn ®Õn b×nh qu©n 4500 tÊn/n¨m. §ã lµ nh÷ng gièng v¶i ngon vµ quý nh− NuamÝxø, QuÕ vÞ, B¹ch l¹p. Thêi gian cung cÊp kÐo dµi gÇn 2 th¸ng r−ìi. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y v¶i cña §µi Loan b¸n vµo Hång K«ng ngµy mét t¨ng. N¨m 1980 chiÕm 9,97% l−îng qu¶ v¶i toµn thµnh phè. N¨m 1981 - 21.88%, n¨m 1984 - 62,25%- lÇn ®Çu tiªn v−ît h¼n Qu¶ng §«ng víi khèi l−îng 4.244 tÊn, trong khi ®ã ë Qu¶ng §«ng chØ cã 2.559 tÊn. Tr−íc ®©y v¶i cña §µi Loan chñ yÕu dïng ®Ó lµm ®å hép, nhê cã nh÷ng tiÕn bé vÒ kü thuËt b¶o qu¶n t−¬i, bao gãi vµ vËn chuyÓn, gièng v¶i H¾c diÖp ®Õn víi thÞ tr−êng Hång K«ng sím 8
  9. vµ kÕt thóc muén h¬n so víi v¶i cña Qu¶ng §«ng. Cho ®Õn gi÷a th¸ng 8 vÉn cßn v¶i b¸n (Theo Ung Thô Ch−¬ng, 1991). Mét ®èi thñ kh¸c lµ Th¸i Lan n¨m 1984 lÇn ®Çu tiªn dïng m¸y bay chë gièng v¶i chÝn sím nhÊt ®Õn Hång K«ng, sím h¬n 10 ngµy so víi gièng chÝn sím Tam nguyÖt hång cña Qu¶ng §«ng. C¸c n¨m 1985, 1986 còng vËy, v¶i cña Th¸i Lan b¸n sím h¬n ë thÞ tr−êng Hång K«ng, c¹nh tranh gay g¾t víi v¶i Trung Quèc mÆc dï chÊt l−îng ch−a ph¶i tuyÖt h¶o nh−ng vÉn b¸n ®−îc gi¸ cao. HiÖn nay Qu¶ng §«ng ®ang ra søc c¶i tiÕn c¸c kh©u quan träng trong s¶n xuÊt, cung øng, th−¬ng m¹i ®Ó giµnh l¹i vÞ trÝ cña m×nh vÒ mÆt hµng v¶i t−¬i ë Hång K«ng. 3. Hái: C©y v¶i ë ViÖt Nam cã tõ bao giê? T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ triÓn väng? §¸p: Theo c¸c tµi liÖu vµ th− tÞch cò ë ViÖt Nam, c©y v¶i ®· ®−îc trång c¸ch ®©y 2.000 n¨m (Theo s¸ch Trung Quèc qu¶ thô tµi båi häc, tËp 3 trang 964, n¨m 1959). Khi ®iÒu tra c©y ¨n qu¶ ë trong rõng mét sè tØnh miÒn Trung vµ miÒn B¾c cã gÆp c©y v¶i rõng lµ c©y d¹i. RÊt cã thÓ miÒn B¾c n−íc ta còng lµ quª h−¬ng cña mét sè gièng v¶i mµ tr−íc ®©y c¸c nhµ nghiªn cøu thùc vËt ch−a biÕt ®Õn. Vïng ph©n bè tù nhiªn cña v¶i ë n−íc ta tõ 18 – 190 vÜ ®é b¾c trë ra. ë HuÕ cã mét sè c©y v¶i gièng H¾c chi vµ Hång lÖ chi t−¬ng truyÒn do c¸c sø thÇn cña ta ®i Trung Quèc mang vÒ. C©y sinh tr−ëng tèt song Ýt qu¶ hoÆc cã hiÖn t−îng c¸ch n¨m. Vïng trång v¶i chñ yÕu cña ViÖt Nam lµ vïng §ång b»ng s«ng Hång, trung du, miÒn nói B¾c Bé vµ mét phÇn Khu 4 cò. Nh÷ng n¬i trång nhiÒu nh− tØnh H¶i D−¬ng (huyÖn trång nhiÒu nhÊt - Thanh Hµ), B¾c Giang (Lôc Ng¹n), Phó Thä (Thanh Ho¸), n«ng tr−êng §«ng TriÒu (Qu¶ng Ninh), V−ên quèc gia C¸t Bµ. Ngoµi ra cßn cã v−ên v¶i gièng chÝn sím däc s«ng §¸y thuéc c¸c huyÖn Thanh Oai, Quèc Oai, Ch−¬ng Mü (tØnh Hµ T©y). MÊy n¨m gÇn ®©y phong trµo lµm v−ên ®ang ph¸t triÓn m¹nh, nhiÒu tØnh nh− Hßa B×nh, Hµ T©y, vïng lßng hå s«ng §µ cã kÕ ho¹ch ®Èy m¹nh trång v¶i thiÒu, xem nã nh− mét c©y chñ lùc trong c¬ cÊu c©y ¨n qu¶ trong v−ên. VÝ dô: Hßa B×nh ®Õn hÕt n¨m 1995 trång 5 v¹n ha vµi vµ nh·n. §· trång thö nghiÖm thµnh c«ng ë mét sè huyÖn cña tØnh §¾c L¾c. 4. Hái: §Æc ®iÓm vµ t×nh h×nh sinh tr−ëng c¸c lo¹i cµnh cña v¶i? §¸p: Trªn mét c©y nÕu mäc nhiÒu ®ît cµnh, t¸n l¸ sÏ dµy vµ réng, diÖn tÝch cho qu¶ sau nµy sÏ lín. Sè ®ît léc cµnh, ®é dµi cµnh cña mçi ®ît phô thuéc vµo tuæi c©y, søc kháe cña c©y, n−íc, ph©n bãn, nhiÖt ®é chi phèi. Ch¨m bãn ®Çy ®ñ vµ nhiÖt ®é thÝch hîp sÏ mäc nhiÒu ®ît cµnh vµ cµnh dµi, ng−îc l¹i sè léc cµnh sÏ Ýt vµ ng¾n. C©y cßn nhá 4 - 5 tuæi sÏ cã 4 - 5 ®ît cµnh vµ cµnh dµi. C©y ®· giµ chØ mäc 1 - 2 ®ît cµnh, sè l−îng Ýt vµ cµnh ng¾n. Cµnh míi mäc tõ mÇm ngän hoÆc c¸c mÇm ë c¸c n¸ch l¸ phÝa d−íi ®ã cña ®ît cµnh tr−íc. Cµnh nµy kháe hoÆc yÕu cã liªn quan ®Õn c¸c cµnh mäc sau nµy. Nh÷ng c©y lín ®ang ra hoa kÕt qu¶ nhiÒu nÕu ®ñ n−íc vµ ph©n bãn th× sau khi thu ho¹ch qu¶ chØ ra ®−îc mét ®ît cµnh thu vµo th¸ng 8 - 9. §ã lµ løa cµnh mÑ tèt cho n¨m sau. Trªn c©y v¶i cã Ýt hoa ë nh÷ng cµnh kh«ng cã hoa th× trong th¸ng 3 - 4 ra mét ®ît cµnh, ®Õn mïa thu ra thªm mét ®ît cµnh n÷a, cµnh nµy lµ cµnh mÑ tèt cho vô qu¶ n¨m sau. NÕu c©y ra hoa xong, gÆp ®iÒu kiÖn khÝ hËu thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi toµn bé hoa vµ qu¶ ®Òu rông, th× ®Õn th¸ng 6 - 7 ë ®Çu mÇm ngän cña cµnh nµy mäc ra nh÷ng cµnh mïa hÌ, nÕu c©y kháe th× ®Õn th¸ng 8 - 9
  10. 10 n¶y cµnh mïa thu. Trong ®iÒu kiÖn n−íc, ph©n, nhiÖt ®é ®Çy ®ñ th× tõ n¶y léc h×nh thµnh cµnh ®Õn l¸ chuyÓn lôc, cµnh míi thµnh thôc cÇn kho¶ng 50 ngµy. Cµnh mïa thu lµ ®ît cµnh quan träng nhÊt trªn c©y v¶i ®Ó c©y cã thÓ ph©n hãa mÇm hoa vµ ra hoa kÕt qu¶ cho n¨m sau. CÇn khèng chÕ kh«ng cho mäc cµnh mïa ®«ng, v× nã sÏ trë ng¹i cho viÖc ra hoa kÕt qu¶ n¨m sau. 5. Hái: L¸ v¶i cã nh÷ng ®Æc ®iÓm g×? §¸p: L¸ v¶i thuéc lo¹i l¸ kÐp l«ng chim gåm 2 – 4 ®«i; l¸ chÐt cøng, dai cã chÊt sõng. Cuèng l¸ ng¾n. MÆt l¸ xanh ®Ëm, ph¶n quang, l−ng l¸ mµu tro, cã g©n mê, mót l¸ nhän, gèc l¸ h¬i tï. H×nh d¹ng mµu s¾c l¸ cã thÓ dïng ®Ó ph©n lo¹i c¸c gièng kh¸c nhau. Trong cïng mét gièng l¸ ra trong c¸c mïa vµ ¶nh h−ëng cña ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é, n−íc, dinh d−ìng kh¸c nhau nªn còng kh«ng hoµn toµn gièng nhau. Lóc l¸ míi nhó cã mµu tÝm hång råi chuyÓn dÇn thµnh mµu ®ång ®á ®Õn mµu xanh vµ xanh ®Ëm lµ lóc l¸ ®· thµnh thôc. Tuæi thä cña l¸ tõ 1 - 2 n¨m. Khi l¸ giµ th× rông ta gäi lµ thêi kú thay l¸ th−êng vµo vô xu©n hay vô thu. Cßn nÕu gÆp óng, h¹n.. s©u bÖnh, thiÕu n−íc v.v... mµ rông l¸ th× ph¶i t×m c¸ch kh¾c phôc, v× bé l¸ th«ng qua ho¹t ®éng h« hÊp, quang hîp ®Ó nu«i c©y, nu«i hoa vµ nu«i qu¶. Gi¶i phÉu quan s¸t khÝ khæng cña l¸ v¶i thÊy sè l−îng Ýt h¬n so víi l¸ cam quýt, ®ång thêi ®−êng kÝnh còng bÐ h¬n nªn cã thÓ ®ã lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n lµm cho v¶i chÞu ®−îc h¹n. 6. Hái: Lo¹i cµnh nµo quyÕt ®Þnh viÖc ra hoa vµ ®Ëu qu¶? §¸p: Tr−íc tiªn h·y nghiªn cøu thêi gian h×nh thµnh cµnh. Trªn c©y v¶i bÊt cø lo¹i cµnh ra vµo thêi kú nµo trong n¨m ë cÊp cuèi cïng ngoµi t¸n nÕu kháe m¹nh, sung søc th× sang n¨m sau ®Òu cã thÓ trë thµnh cµnh mÑ - trªn cµnh ®ã mäc cµnh hoa vµ ®Ëu qu¶. Th«ng th−êng cµnh mÑ cña c©y v¶i lµ cµnh mïa thu vµ còng lµ lo¹i cµnh mÑ tèt nhÊt, v× sinh tr−ëng kháe, sung søc, tÝch lòy ®−îc nhiÒu dinh d−ìng, hiÖu n¨ng quang hîp cao. Cßn cµnh ra vµo mïa ®«ng kho¶ng th¸ng 11 - 12 phÇn lín n¨m sau kh«ng ra qu¶. Bëi vËy trong n¨m mét mÆt cÇn ch¨m bãn cho qu¶ tèt ®Ó cã n¨ng suÊt cao, nh−ng mÆt kh¸c kh«ng kÐm quan träng lµ ph¶i chuÈn bÞ cho vô sau b»ng c¸ch båi d−ìng cµnh mÑ. Ng−êi lµm v−ên cÇn c¨n cø vµo gièng (chÝn sím hoÆc chÝn muén), tuæi c©y, søc kháe cña c©y, khèi l−îng qu¶ trªn c©y vµ nhÊt lµ t×nh h×nh khÝ hËu thêi tiÕt t¹i chç ®Ó cã biÖn ph¸p cung cÊp n−íc, ph©n bãn, c¾t tØa, ch¨m sãc... sao cho ®¹t ®−îc môc ®Ých khèng chÕ vµ ®iÒu khiÓn ®ît cµnh mÑ cho tèt. Kinh nghiÖm cho thÊy ®ît cµnh thu ra vµo kho¶ng lËp thu ®Õn thu ph©n lµ lo¹i cµnh mÑ tèt. §iÒu quan träng thø 2 lµ cµnh mÑ ph¶i nhiÒu. Sè l−îng cµnh mÑ cã thËt nhiÒu th× míi cã nhiÒu hoa nhiÒu qu¶. MÆt kh¸c muèn nu«i qu¶ tèt, c©y ph¶i cã bé l¸ tèt. C©y kháe, sung søc, nhiÒu cµnh, nhiÒu l¸ míi b¶o ®¶m cã vô qu¶ béi thu. 7. Hái: Søc n¶y mÇm, kh¶ n¨ng h×nh thµnh cµnh, sö dông c¸c mÇm ngñ? Trong s¶n xuÊt cÇn sö dông c¸c ®Æc ®iÓm ®ã nh− thÕ nµo? §¸p: Søc n¶y mÇm lµ sè l−îng mÇm trªn cµnh cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn thµnh cµnh l¸. NÕu ®−îc nhiÒu mÇm mäc th× ®−îc xem lµ kháe, tr¸i l¹i lµ yÕu. NÕu ®−îc c¸c cµnh kháe, dµi vµ nhiÒu th× kh¶ n¨ng h×nh thµnh cµnh ®ã kháe. Ng−îc l¹i cµnh h×nh thµnh Ýt, ng¾n vµ yÕu th× 10
  11. kh¶ n¨ng ®ã yÕu. Khi c©y ®· giµ cã c¸c mÇm ngñ, nh÷ng mÇm nµy ®−îc kÝch thÝch còng sÏ h×nh thµnh cµnh. §èi víi v¶i lµ lo¹i c©y ¨n qu¶ cã søc n¶y mÇm vµ kh¶ n¨ng h×nh thµnh cµnh kháe, thªm vµo ®ã mÇm thuéc lo¹i sím thµnh thôc. Do vËy t¸n c©y rÊt chãng ph¸t triÓn, sím b−íc vµo thêi kú cho qu¶ vµ sím ®¹t ®−îc s¶n l−îng cao. V¶i lµ c©y ¨n qu¶ d−¬ng tÝnh, thÝch ®Çy ®ñ ¸nh s¸ng, nhÊt lµ thêi kú sinh tr−ëng ra hoa vµ ®Ëu qu¶. • Lîi dông ®Æc ®iÓm vÒ mÇm cµnh nªn ®èi víi c©y míi trång cÇn b¶o ®¶m ®ñ n−íc, ph©n bãn, phßng trõ s©u bÖnh kÞp thêi b¶o vÖ c¸c ®ît léc cµnh sinh tr−ëng tèt khiÕn c©y sím h×nh thµnh khung t¸n v÷ng ch¾c ®Ó chãng ra hoa cã qu¶. • §èi víi c©y ®· cã qu¶, ®ang thêi kú cho n¨ng suÊt cao cÇn tiÕn hµnh c¾t tØa th−a ®Ó cho c©y th«ng tho¸ng. Víi c©y ®· giµ nªn ®èn ®au, thóc c¸c mÇm ngñ ph¸t triÓn ®Ó gi÷ cho sù sinh tr−ëng ra qu¶ ®−îc tiÕp tôc. TiÒm lùc sèng cña v¶i rÊt kháe, do ®ã b¶o ®¶m cho nhiÒu c©y v¶i sèng ®· hµng tr¨m n¨m v¨n cho qu¶ b×nh th−êng. C©y vµi “tæ” ë Thóy L©m, x· Thanh S¬n tuy ®· giµ song do ®−îc bãn ph©n ®Çy ®ñ, phßng trõ s©u bÖnh kÞp thêi nªn vÉn cho qu¶ ®Òu vµ s¶n l−îng cao. • Dùa vµo ®Æc ®iÓm mÇm ngñ cña v¶i cã søc tiÒm sèng lín, ng−êi lµm v−ên cã thÓ lîi dông ®Ó c¶i t¹o gièng cò b»ng c¸ch ghÐp gièng míi trªn c¸c cµnh do ®èn c¶i l·o nh÷ng c©y ®· giµ. 8. Hái: Ph©n bè vµ ho¹t ®éng cña bé rÔ v¶i nh− thÕ nµo? §Æc ®iÓm vµ kh¶ n¨ng t¸i sinh cña bé rÔ v¶i? §¸p: C©y v¶i cã bé rÔ rÊt kháe, gåm rÔ ¨n ®øng vµ rÔ ¨n ngang. Bé rÔ ¨n s©u, n«ng, réng, hÑp tïy thuéc c¸ch nh©n gièng, ®Êt trång, n−íc, ph©n bãn, kh«ng khÝ, chÕ ®é nhiÖt trong ®Êt. C©y gieo h¹t rÔ ¨n s©u ®Õn 4 - 5 m. Nh©n gièng b»ng chiÕt cµnh, rÔ ¨n n«ng h¬n (1,2 - 1,6 m). §¹i bé phËn rÔ hót tËp trung ë tÇng ®Êt 60 cm. §é lan xa cña rÔ so víi h×nh chiÕu cña t¸n gÊp 1 - 2 lÇn, nh−ng ®¹i bé phËn rÔ t¬ tËp trung trong vµ ngoµi ph¹m vi t¸n 10 - 50 cm. Mùc n−íc ngÇm còng ¶nh h−ëng tíi ®é s©u cña rÔ v¶i. Ho¹t ®éng cña bé rÔ v¶i phô thuéc vµo ®Êt n¬i trång, tuæi c©y kh¸c nhau, t×nh h×nh sinh tr−ëng cña bé phËn trªn mÆt ®Êt mµ cã thÓ sím hoÆc muén, nhiÒu hay Ýt. Quan s¸t ho¹t ®éng bé rÔ v¶i thÊy cã 3 thêi kú: Thø 1 - sau lóc ra hoa ré ®Õn gi÷a th¸ng 6. §©y lµ thêi kú bé rÔ ho¹t ®éng m¹nh mÏ vµ nhiÒu rÔ nhÊt. Thø 2 - sau lóc thu ho¹ch qu¶ vµo gi÷a th¸ng 8: L−îng rÔ Ýt h¬n thêi kú thø nhÊt. Thø 3 - sau khi léc thu ®· thµnh thôc, tr−íc lóc c©y ph©n hãa mÇm hoa vµo trung tuÇn th¸ng 10. Vµo mïa ®«ng nhiÖt ®é ®Êt gi¶m dÇn, l¹i kh« h¹n rÔ ho¹t ®éng chËm dÇn hoÆc ngõng h¼n. NhiÖt ®é ®Êt, n−íc cã ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn ho¹t ®éng cña rÔ. NhiÖt ®é ®Êt 10 - 200C ho¹t ®éng cña bé rÔ v¶i t¨ng dÇn, 23 -260C l© nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt. 310C lµ qu¸ cao khiÕn bé rÔ ho¹t ®éng kÐm h¼n. Hµm l−îng n−íc trong ®Êt 9 - 16% rÔ ho¹t ®éng kÐm, 23% ho¹t ®éng bé rÔ rÊt kháe. V× vËy vµo thêi gian nhiÖt ®é thÊp, h¹n thiÕu n−íc viÖc bãn ph©n sÏ kÐm hiÖu qu¶. V¶i cã bé rÔ rÊt ph¸t triÓn, cã kh¶ n¨ng hÊp thu m¹nh nªn cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n tèt. RÔ v¶i cã mét lo¹i nÊm céng sinh t¹o thµnh néi khuÈn c¨n. NÊm nµy gióp bé rÔ hót ®−îc n−íc vµ cung 11
  12. cÊp dinh d−ìng trong ®iÒu kiÖn kh« h¹n, gióp rÔ chèng ®−îc h¹n. MÆt kh¸c trong rÔ v¶i cã nhiÒu tananh, trong ®iÒu kiÖn thiÕu O2 cã thÓ gióp cho rÔ khái bÞ tróng ®éc, vµ v× thÕ ng−êi ta còng cho r»ng c©y v¶i cã kh¶ n¨ng chÞu óng. RÔ v¶i lµ lo¹i h¸o khÝ, v× vËy phÇn lín rÔ t¬ tËp trung ë tÇng ®Êt mÆt 0 - 50 cm, mÆt kh¸c nÊm rÔ còng cÇn ®Êt ph¶i tho¸ng míi ho¹t ®éng tèt ®−îc. Do ®ã mét yÕu tè quan träng trong kh©u ch¨m sãc lµ ph¶i gi÷ cho ®Êt ®−îc th«ng tho¸ng. §é pH trong ®Êt 5 - 5,5. §Êt qu¸ chua hoÆc kiÒm ®Òu kh«ng lîi cho ho¹t ®éng cña rÔ nÊm. Kh¶ n¨ng t¸i sinh bé rÔ v¶i rÊt kh¸. C©y ®øt mét ®o¹n rÔ cã ®−êng kÝnh 1 cm hay trªn 1 cm th× sau ®ã chç vÕt th−¬ng sÏ h×nh thµnh nhiÒu rÔ míi. Cã thÓ lîi dông ®Æc ®iÓm nµy ®Ó “canh t©n” bé rÔ, lµm cho bé rÔ ë d−íi ®Êt dµy ®Æc, nhiÒu vµ kháe thªm lªn. ViÖc cµy gi÷a hµng ®èi víi v¶i tèt nhÊt lµ lµm vµo vô thu sau thêi kú ho¹t ®éng thø 3 cña rÔ, lóc cµnh mïa thu ®· thµnh thôc. ChÆt ®øt mét bé phËn rÔ lóc nµy cßn cã t¸c dông h¹n chÕ sù ph¸t triÓn léc mïa ®«ng, xóc tiÕn qu¸ tr×nh ph©n hãa mÇm hoa. 9. Hái: ThÕ nµo gäi lµ ph©n hãa mÇm hoa? C©y v¶i ph©n hãa mÇm hoa vµo lóc nµo? Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng? §¸p: TÊt c¶ c¸c loµi c©y ¨n qu¶ tr−íc lóc ra hoa ®Òu ph¶i qua thêi kú ph©n hãa mÇm hoa. §ã lµ sù biÕn ®æi c¨n b¶n cña c©y tõ sinh tr−ëng dinh d−ìng (ra l¸, ra cµnh) sang sinh tr−ëng sinh thùc (ra nô, ra hoa, ®Ëu qu¶ vµ kÕt h¹t). M¾t th−êng chóng ta kh«ng nhËn biÕt ®−îc qu¸ tr×nh ph©n hãa mÇm hoa bªn trong cña c©y, mµ ph¶i dïng ph−¬ng ph¸p gi¶i phÉu míi thÊy ®−îc. §©y lµ mét thêi kú hÕt søc quan träng ®èi víi c©y ¨n qu¶ nãi chung vµ v¶i nãi riªng. Trong thùc tiÔn s¶n xuÊt cã n¨m ta thÊy v−ên v¶i rÊt xanh tèt song kh«ng cã hoa, hoÆc trªn mét c©y bªn nµy th× ra hoa, cßn nöa bªn kia th× chØ cã léc cµnh vµ l¸. §ã lµ do nh÷ng ®iÒu kiÖn bªn trong (néi t¹i cña c©y) vµ yÕu tè ngo¹i c¶nh (nhiÖt ®é, n−íc, ¸nh s¸ng dinh d−ìng v.v...) t¸c ®éng vµ chi phèi. Tïy theo gièng kh¸c nhau (chÝn sím, chÝnh vô, chÝn muén) vµ thêi tiÕt hµng n¨m, v.v... mµ thêi kú ph©n hãa mÇm hoa xÈy ra sím hoÆc muén. Nh÷ng gièng chÝn sím tõ gi÷a th¸ng 10 cho ®Õn gi÷a th¸ng 11 ®· b¾t ®Çu ph©n hãa mÇm hoa, cßn c¸c gièng chÝnh vô vµ gièng chÝn muén th× chËm h¬n: gi÷a th¸ng 12 ®Õn th¸ng 2; muén h¬n n÷a cã thÓ kÐo dµi ®Õn hÕt th¸ng 3. C¸c yÕu tè cã ¶nh h−ëng ®Õn viÖc ph©n hãa mÇm hoa cña v¶i: + C¸c yÕu tè bªn trong: chñ yÕu lµ sù tÝch lòy vËt chÊt c¸c chÊt dinh d−ìng cÇn thiÕt vµ tû lÖ gi÷a chóng víi nhau bao gåm c¸c s¶n phÈm quang hîp, c¸c chÊt kho¸ng vµ sù chuyÓn hãa gi÷a chóng ®Ó t¹o ra c¸c s¶n phÈm kh¸c nh− c¸c axÝt amin, protein, tinh bét, ®−êng; c¸c vËt chÊt di truyÒn nh− axit nuclªic, ARN; c¸c chÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng nh− Gibberellin, ªtylen vµ c¸c men, v.v... C¸c chÊt ®iÒu hßa sinh tr−ëng nh− Gibberellin nÕu nhiÒu th× cã lîi cho qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, kh«ng lîi cho viÖc ph©n hãa mÇm hoa. KÕt qu¶ ph©n tÝch cho thÊy: ë c©y v¶i cã nhiÒu hoa ë ®Ønh sinh tr−ëng cña cµnh cã hµm l−îng Gibberellin thÊp, ng−îc l¹i ë nh÷ng c©y v¶i cã hoa Ýt ®inh sinh tr−ëng cña cµnh cã hµm l−îng Gibbelellin cao. ë ®Ønh nh÷ng cµnh non ch−a chuyÓn lôc, hµm l−îng Gibberellin rÊt cao; khi l¸ trªn cµnh ®· chuyÓn lôc, cµnh l¸ ®· thµnh thôc hµm l−îng Gibberellin rÊt thÊp vµ sau ®ã míi b¾t ®Çu ph©n hãa mÇm hoa. + C¸c yÕu tè ngo¹i c¶nh: Hai yÕu tè cã ¶nh h−ëng ®Õn viÖc ph©n hãa mÇm hoa v¶i lµ nhiÖt ®é vµ n−íc. 12
  13. Thùc tiÔn s¶n xuÊt cho thÊy n¨m nµo nhiÖt ®é mïa ®«ng thÊp vµ kÐo dµi cã lîi cho viÖc ph©n hãa mÇm hoa. Ng−îc l¹i nÕu mïa ®«ng Êm ¸p th× bÊt lîi cho viÖc ph©n hãa mÇm hoa vµ ®Õn vô xu©n hoa ra kÐm. Young (1956, 1957, 1970) nghiªn cøu ¶nh h−ëng cña nhiÖt ®é ®Õn viÖc ra hoa cña v¶i nhËn thÊy: §Ó h×nh thµnh ®−îc nhiÒu hoa vµ cã qu¶ cÇn cã ®iÒu kiÖn thu ®«ng h¬i l¹nh, víi 200 giê hoÆc h¬n cµng tèt víi nhiÖt ®é d−íi 7,20C. Gi¸o s− Vò C«ng HËu (1982) nghiªn cøu c©y v¶i thiÒu Phó Hé, ë t¹i Phó Hé vÒ ¶nh h−ëng cña thêi tiÕt ®èi víi viÖc ra hoa, kÕt qu¶ cña v¶i còng cã nh÷ng nhËn xÐt t−¬ng tù: “th¸ng 11 vµ c¶ th¸ng 12 còng vËy ®é nhiÖt thÊp, kh«ng m−a nhiÒu n¾ng th× cã hy väng ®−îc mïa". §iÒu kiÖn cho v¶i ph©n hãa mÇm hoa ®−îc tèt cÇn cã nhiÖt ®é thÊp trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh, song ph¶n øng víi nhiÖt ®é thÊp cã kh¸c nhau: C¸c gièng v¶i chÝn sím vµo th¸ng 5, cã thÓ h×nh thµnh mÇm hoa ë nhiÖt ®é cao h¬n so víi gièng v¶i thiÒu H¶i D−¬ng vµ V¶i thiÒu Phó Hé, NhËn xÐt nµy rÊt ®óng víi tr−êng hîp gÇn ®©y ph¸t hiÖn mét c©y v¶i ë Êp TÇn ThuËn, X· TÇn Quíi, huyÖn B×nh Minh, tØnh VÜnh Long (Phan KÕ NghiÖp, 1993) sinh tr−ëng trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi ë vïng §ång b»ng s«ng Cöu Long vÉn ra hoa kÕt qu¶. Víi 2 gièng v¶i cña Trung Quèc: Hoµi Chi, Nu« mÝ xø trong nhãm chÝn muén, yªu cÇu nhiÖt ®é trong th¸ng 1, 2 kh«ng cao qu¸ 150C míi ph©n hãa mÇm hoa vµ ra hoa kÕt qu¶ tèt. Mét yÕu tè quan träng n÷a lµ n−íc. Mïa ®«ng h¹n võa ph¶i cã lîi cho viÖc ph©n hãa mÇm hoa cña v¶i. V× tr−íc khi ph©n hãa mÇm hoa gÆp h¹n sÏ h¹n chÕ c©y ra léc mïa ®«ng, cã lîi cho viÖc quang hîp tÝch lòy c¸c chÊt dinh d−ìng, t¨ng ®−îc nång ®é dÞch bµo sÏ thuËn lîi cho viÖc ph©n hãa mÇm hoa. Sau khi ®· h×nh thµnh mÇm hoa, tiÕp theo lµ thêi kú h×nh thµnh c¸c c¬ quan sinh s¶n, lóc nµy l¹i cÇn cã n−íc. Ngoµi ra cÇn ph¶i biÕt ®Õn t¸c dông cña n¾ng vµ ¸nh s¸ng. Th¸ng 11, 12 n¾ng cµng nhiÒu cµng thuËn tiÖn cho h×nh thµnh hoa vµ th¸ng 3 cã n¾ng th× thô phÊn thô tinh míi tèt. 10. Hái: V¶i cã mÊy lo¹i hoa? Cã thÓ ®iÒu khiÓn ®Ó c©y cã nhiÒu hoa c¸i ®−îc kh«ng? §¸p: V¶i lµ c©y ¨n qu¶ hoa ®ùc vµ c¸i ®ång chu vµ dÞ hoa. Cã nghÜa lµ trªn mét chïm hoa cã hoa c¸i, hoa ®ùc, hoa l−ìng tÝnh vµ hoa dÞ h×nh. Hoa v¶i rÊt bÐ. Trªn mét chïm hoa phÇn lín hoa ®ùc vµ hoa c¸i riªng biÖt, hoa l−ìng tÝnh rÊt Ýt. H·n h÷u cã tr−êng hîp trªn chïm toµn lµ hoa c¸i hay toµn lµ hoa ®ùc. Hoa c¸i: BÇu rÊt ph¸t triÓn, th−êng cã 2 «, c¸ biÖt 3-4 « khi hoa në ®Çu nhôy t¸ch thµnh ®«i, c¸ biÖt thµnh 3 hoÆc 4. NhÞ ®ùc tho¸i hãa, cuèng nhÞ rÊt ng¾n, kh«ng cã phÊn. Khi hoa në ®Çu nhôy cã dÞch n−íc dÝnh ®Êy lµ lóc tiÕp nhËn h¹t phÊn tèt nhÊt. Trªn c©y hoa c¸i sau khi thô phÊn thô tinh th× h×nh thµnh qu¶, t¹o ra s¶n l−îng trong n¨m. Tïy theo gièng vµ t×nh h×nh ra hoa cña c¸c n¨m kh¸c nhau mµ sè l−îng hoa c¸i cã biÕn ®æi. Tû lÖ hoa c¸i so víi c¸c lo¹i hoa nãi chung kho¶ng d−íi 30%: trong ®iÒu kiÖn ch¨m sãc tèt, ra hoa gÆp ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho thô phÊn thô tinh, th× c©y v¶i vÉn cã n¨ng suÊt cao. 13
  14. H×nh 1: C¸c lo¹i hoa cña v¶i 1,2 - hoa ®ùc; 3 - hoa c¸i; 4 - hoa l−ìng tÝnh; 5 - hoa dÞ h×nh Hoa ®ùc: BÇu tho¸i hãa, tói phÊn vµ chØ nhÞ ph¸t triÓn tèt. Cuèng nhÞ dµi, cã tõ 5 - 10 nhÞ, bao phÊn ®Çy ®Æn, h¹t phÊn tèt. Hoa ®ùc cã chøc n¨ng chñ yÕu lµ ®Ó cung cÊp nguån phÊn cho thô phÊn vµ thô tinh. Tû lÖ hoa ®ùc chiÕm kho¶ng 70%. Nh− vËy lµ qu¸ nhiÒu so víi l−îng noa c¸i. Hoa l−ìng tÝnh: NhÞ ®ùc vµ nhÞ c¸i ph¸t triÓn ®Çy ®ñ. Cã kh¶ n¨ng h×nh thµnh qu¶, song sè l−îng hoa l−ìng tÝnh trªn c©y rÊt Ýt. Hoa dÞ h×nh: Sè l−îng trªn c©y rÊt Ýt. Cã hoa ë bÇu hoa cã rÊt nhiÒu « (1-16 «). Lo¹i nµy kh«ng cã kh¶ n¨ng h×nh thµnh qu¶ (h×nh 1). Kinh nghiÖm n−íc ngoµi ®Ó t¨ng thªm tû lÖ hoa c¸i ng−êi ta cã thÓ ng¾t bít ngän c¸c chïm hoa lín, hoÆc thêi kú c©y ph©n hãa mÇm hoa th× phun B9 hay Ethrel. 11. Hái: Trªn c©y v¶i hoa ®ùc vµ hoa c¸i kh«ng në cïng lóc, nh− vËy cã ¶nh h−ëng ®Õn thô phÊn, thô tinh kh«ng? §¸p: Chïm hoa tù cña v¶i ®−îc h×nh thµnh tõ mÇm hçn hîp (cã hoa, cã l¸). Trªn mét chïm hoa, th−êng nh÷ng hoa ë c¸c nh¸nh gi÷a në tr−íc, sau ®ã míi ®Õn c¸c nh¸nh ë trªn ®Ønh vµ ë gèc. Trong mét nh¸nh nhá cña hoa th× hoa ë gi÷a në tr−íc råi míi ®Õn 2 bªn. Trªn mét chïm hoa hoa ®ùc në tr−íc sau ®ã ®Õn hoa c¸i, råi tiÕp ®Õn n÷a lµ hoa ®ùc. Tr×nh tù cã thÓ ph©n theo 3 d¹ng sau: 14
  15. a. Hoa ®ùc vµ hoa c¸i kh«ng cïng në: Khi hoa ®ùc në tung phÊn th× hoa c¸i ch−a në, nhôy ch−a cã kh¶ n¨ng tiÕp nhËn h¹t phÊn. b. Hoa ®ùc vµ hoa c¸i chÝn cïng lóc vµ chØ cã mét lÇn. Trªn mét chïm hoa, hoa ®ùc vµ hoa c¸i në vµ gÆp nhau trong mét sè ngµy. c. Hoa ®ùc vµ hoa c¸i në vµ gÆp nhau nhiÒu lÇn. Kh¶ n¨ng thô phÊn thô tinh cña c©y rÊt tèt. NhiÒu nghiªn cøu ®· kÕt luËn: Trong v−ên v¶i, trªn mét c©y hay trªn mét chïm hoa, hoa ®ùc vµ hoa c¸i në cïng lóc lµ ®iÒu th−êng x¶y ra. GÆp ®iÒu kiÖn khÝ hËu thuËn lîi, ong b−ím vµ c«n trïng ho¹t ®éng nhén nhÞp th× viÖc thô phÊn thô tinh sÏ rÊt b¶o ®¶m. KhuyÕn c¸o nªn nu«i thªm ong trong v−ên v¶i, v−ên nh·n vµ trång thªm gièng c©y thô phÊn. Kh«ng nªn chØ trång mét lo¹i gièng trong v−ên vµ cµng nªn tr¸nh trång mét c©y riªng lÎ. 12. Hái: Nh÷ng yÕu tè khÝ hËu nµo ¶nh h−ëng ®Õn viÖc ra hoa ®Ëu qu¶ cña v¶i? §¸p: §ã lµ nhiÖt ®é kh«ng khÝ vµ m−a. NhiÖt ®é cã ¶nh h−ëng lín ®Õn viÖc ra hoa cña v¶i. Hoa v¶i në trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é > 100C; 18 - 240C hoa në ré. Trªn 290C hoa në gi¶m. Hoa në kh«ng cã nghÜa lµ ®· thô phÊn thô tinh tèt. V× yªu cÇu ph¸t dôc cña h¹t phÊn vµ në hoa ®èi víi nhiÖt ®é cã kh¸c nhau. Tû lÖ n¶y mÇm cña h¹t phÊn muèn ®¹t trªn 50% ph¶i ë nhiÖt ®é 25 - 270C; d−íi 160C vµ trªn 300C ®Òu lµm cho tû lÖ nµy gi¶m thÊp. MÆt kh¸c ph¶i thÊy c¸c lo¹i ong néi vµ ong ngo¹i thÝch ho¹t ®éng ë nhiÖt ®é 140C trë lªn. ë 22 - 270C mËt hoa cña v¶i tiÕt nhiÒu, hÊp dÉn sù ho¹t ®éng cña ong. NÕu khi ra hoa gÆp nhiÖt ®é thÊp sÏ ¶nh h−ëng ®Õn thô phÊn thô tinh vµ kÐo dµi thêi gian tõ në hoa ®Õn thu ho¹ch. M−a còng ¶nh h−ëng lín ®Õn viÖc ra hoa ®Ëu qu¶ cña v¶i. Thêi kú në hoa gÆp m−a (nhÊt lµ m−a phïn) céng thªm rÐt do nhiÖt ®é thÊp khiÕn h¹t phÊn ph¸t dôc kÐm. Qu¸ tr×nh thô phÊn cã ¶nh h−ëng lín mÆt kh¸c do m−a Èm ph¸t sinh nhiÒu nÊm bÖnh trªn chïm hoa, trªn c©y, gi¶m kh¶ n¨ng ®Ëu qu¶ vµ lµm t¨ng tû lÖ rông qu¶. NÕu gÆp m−a to, tho¸t n−íc kh«ng kÞp, bé rÔ ho¹t ®éng kÐm còng g©y nh÷ng thiÖt h¹i cho viÖc ®Ëu hoa ®Ëu qu¶. Giã Lµo sím Khu 4 còng g©y bÊt lîi cho viÖc ®Ëu qu¶ trªn c©y. 13. Hái: Nh÷ng yÕu tè h¹n chÕ vïng trång v¶i? §¸p: C©y v¶i cã yªu cÇu ®Æc biÖt ®èi víi nhiÖt ®é. Trong n¨m ph¶i cã mét thêi kú nhiÖt ®é h¹ thÊp t¹o ®iÒu kiÖn øc chÕ mÇm mïa ®«ng, lµm cho cµnh thu sung søc, tÝch luü ®−îc nhiÒu dinh d−ìng gióp xóc tiÕn qu¸ tr×nh ph©n hãa mÇm hoa. Cã thÓ nãi, víi v¶i mïa hÌ cÇn cã nhiÖt ®é cao, cßn mïa ®«ng cÇn cã mét thêi gian m¸t vµ l¹nh. Nh÷ng vïng trång v¶i th−êng cã nhiÖt ®é b×nh qu©n 21 - 230C, nhiÖt ®é th¸ng giªng b×nh qu©n 10 - 170C, nhiÖt ®é tèi thÊp tuyÖt ®èi kh«ng qu¸ -20C. NhiÖt ®é cã ¶nh h−ëng ®Õn ho¹t ®éng cña bé rÔ vµ cµnh l¸ trªn mÆt ®Êt. NhiÖt ®é ®Êt tõ 10 - 200C rÔ ho¹t ®éng m¹nh dÇn lªn; ë 23 - 260C ho¹t ®éng thÝch hîp nhÊt. Cßn cµnh l¸ th× b¾t ®Çu ho¹t ®éng tõ 100C trë lªn; 24 - 320C lµ thÝch hîp nhÊt. NhiÖt ®é cao qu¸ hoÆc qu¸ thÊp ®Òu bÊt lîi cho mÇm cµnh. Tõ -20C tíi 00C bé phËn trªn mÆt ®Êt cña c©y con ®· bÞ chÕt cãng, tuy sau ®ã vÉn cã thÓ n¶y chåi ®Ó phôc håi sinh tr−ëng. 15
  16. ë c¸c vïng trång v¶i cña ta n¨m nµo mïa ®«ng l¹nh th× xem nh− ®−îc mïa v¶i; ng−îc l¹i nÕu mïa ®«ng mµ Êm ¸p th× v¶i mÊt mïa. V× viÖc ph©n hãa mÇm hoa kh«ng thuËn lîi. 14. Hái: V¶i cÇn nhiÒu n−íc vµo giai ®o¹n nµo? §¸p: V¶i lµ c©y ¨n qu¶ cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n vµ chÞu óng tèt, nh−ng ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho c©y sinh tr−ëng, ra hoa ®Ëu qu¶ ®−îc tèt, cã s¶n l−îng cao vµ phÈm chÊt th¬m ngon ph¶i chó ý ®−îc viÖc cung cÊp ®Çy ®ñ n−íc cho c¸c thêi kú ph¸t triÓn cña c©y, kÞp thêi chèng óng cho v−ên c©y khi m−a to, l−îng m−a lín, còng nh− chèng h¹n cho c©y ë vïng ®åi, trong mïa kh«. Kh¶ n¨ng chÞu h¹n cña c¸c gièng v¶i còng kh«ng gièng nhau. V¶i sím, v¶i thiÒu Phó Hé chÞu h¹n kh¸ h¬n so víi v¶i thiÒu Thanh Hµ. Kh¶ n¨ng chÞu óng còng chØ ®Õn mét giíi h¹n nhÊt ®Þnh. Vô lôt n¨m 1971 v× ngËp qu¸ l©u nªn v−ên v¶i Thanh Hµ bÞ chÕt ®Õn 4,5 v¹n c©y. Trong vô xu©n ®Ó xóc tiÕn qu¸ tr×nh ph©n hãa mÇm hoa cÇn cã mét thêi gian kh« h¹n thÝch hîp, nh−ng khi ®· cã hoa, cã qu¶ th× yªu cÇu ®Êt ph¶i ®ñ Èm, nÕu gÆp h¹n thêi gian ra hoa bÞ chËm l¹i. NÕu mïa ®«ng m−a nhiÒu léc ®«ng ph¸t triÓn m¹nh th× n¨m sau sÏ mÊt mïa. Qu¸ tr×nh ph¸t dôc cña qu¶ v¶i trong thêi gian rÊt ng¾n, c¸c bé phËn cña qu¶ l¹i ph¸t triÓn m¹nh, do ®ã cÇn cã mét l−îng n−íc nhÊt ®Þnh. Ýt m−a hoÆc kh«ng m−a, mµ kh«ng cã t−íi th× qu¶ lín chËm, thËm chÝ rông qu¶. Chó ý thêi kú thÞt qu¶ ph¸t triÓn nhanh cÇn ®ñ n−íc ®Ó b¶o ®¶m n¨ng suÊt vµ phÈm chÊt qu¶. 15. Hái: ¶nh h−ëng cña ¸nh s¸ng vµ giã ®èi víi v¶i ? §¸p: * Ng−êi Trung Quèc cã c©u “§−¬ng nhËt lÖ chi, béi nhËt long nh·n” cã nghÜa lµ nh·n cã thÓ chÞu bãng r©m “quay l−ng” l¹i víi mÆt trêi, cßn v¶i ph¶i trång ë n¬i cã ¸nh s¸ng chÝnh diÖn. C¸c vïng trång v¶i ë n−íc ta sè giê chiÕu s¸ng trong n¨m 7400 - 8600 giê. ¸nh s¸ng ®Çy ®ñ lµm t¨ng kh¶ n¨ng ®ång hãa cña c©y, xóc tiÕn qu¸ tr×nh ph©n hãa mÇm hoa, lµm t¨ng mµu s¾c cña vá qu¶ vµ lµm t¨ng phÈm chÊt qu¶. NÕu kh«ng ®ñ ¸nh s¸ng hoÆc trång qu¸ dµy, qu¸ tr×nh quang hîp bÞ h¹n chÕ th× sù ra hoa, ®Ëu qu¶ sÏ khã kh¨n. NÕu khi ra hoa gÆp nhiÖt ®é qu¸ cao, kh«ng khÝ qu¸ kh«, c−êng ®é ¸nh s¸ng qu¸ m¹nh, l−îng bèc h¬i lín sÏ lµm cho chØ nhÞ hÐo, nång ®é dÞch ë ®Çu nhôy qu¸ cao kh«ng lîi cho thô phÊn thô tinh. Thêi tiÕt thuËn lîi cho viÖc ra hoa, thô phÊn thô tinh lµ trong thêi kú ra hoa cã nhiÒu ngµy, n¾ng, r¸o, sau ®ã l¹i cã m−a rµo råi trêi l¹i quang. NhiÒu nghiªn cøu thÊy r»ng thêi tiÕt khÝ hËu th¸ng giªng cã t−¬ng quan chÆt chÏ ®Õn n¨ng suÊt v¶i. Trong th¸ng 1 nÕu nhiÖt ®é thÊp (11 -150C)s trêi quang tõ 15-22 ngµy trë lªn, thêi gian chiÕu s¸ng 117 giê/th¸ng, sè ngµy m−a Ýt (Ýt h¬n 10 ngµy), l−îng m−a Ýt (d−íi 50 mm), ®é Èm kh«ng khÝ thÊp (< 73%) th× n¨m ®ã ®−îc mïa. Ng−îc l¹i th× mÊt mïa v¶i. * Giã nhÑ cã lîi cho viÖc th«ng tho¸ng cho c©y trong v−ên, gióp cho viÖc quang hîp ®−îc tèt vµ gi¶m bít s©u bÖnh. V¶i sî nhÊt lµ b·o. PhÇn lín c¸c c¬n b·o ë miÒn B¾c xuÊt hiÖn lóc ®· thu ho¹ch xong qu¶, nh−ng b·o cã thÓ lµm g·y ®æ c©y lµm thiÖt h¹i léc cµnh thu lµ cµnh mÑ cho vô qu¶ n¨m sau, vµ sau b·o khi c©y ®· håi phôc th× xuÊt hiÖn léc mïa ®«ng, n¨m sau sÏ kh«ng cã hoa do ®ã mÊt mïa qu¶. §Ó kh¾c phôc thiÖt h¹i do b·o g©y ra (nhÊt lµ c¸c, vïng ven biÓn) cã thÓ trång c¸c b¨ng rõng phßng hé kÕt hîp ®ª kÌ, trång c©y th−a, t¹o t¸n thÊp. Cã kinh nghiÖm trång 1 hè 3 c©y sau ®ã ghÐp ¸p lµm 1 ®Ó t¨ng søc chèng ®ì giã b·o. 16
  17. Ngoµi ra cßn cã giã t©y kh« nãng, nhÊt lµ khi qu¶ ®ang ph¸t triÓn nhanh cÇn n−íc. Cã thÓ kh¾c phôc b»ng c¸ch t−íi n−íc lªn t¸n c©y. 16. Hái: §Êt nµo th× trång ®−îc v¶i? §¸p: Cã thÓ nãi v¶i lµ lo¹i c©y kh«ng kÐn ®Êt l¾m. ë c¸c tØnh miÒn B¾c v¶i ®−îc trång trªn nhiÒu lo¹i ®Êt: - §Êt b·i ven s«ng lµ lo¹i ®Êt phï sa cã lý hãa tÝnh thÝch hîp víi v¶i, ®é Èm tèt, nªn c©y v¶i ë ®©y sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt, s¶n l−îng cao, chÊt l−îng tèt... Nªn ven s«ng Hång, s«ng §¸y, s«ng L« th−êng gÆp c¸c v−ên v¶i... - §Êt ruéng tr−íc ®©y cÊy lóa ë vïng §ång b»ng B¾c Bé. §Êt ë ®©y nãi chung cã ®é mµu mì kh¸, song m¹ch n−íc ngÇm qu¸ gÇn mÆt ®Êt, mïa m−a hay bÞ óng nªn khi lËp v−ên trång v¶i ng−êi ta ph¶i v−ît ®Êt cho luèng trång cao thªm vµ bæ sung dÇn hµng n¨m. Trång v¶i ë ®©y kh«ng bao giê bÞ h¹n (Thanh Hµ - H¶i D−¬ng, §«ng H−ng - Th¸i B×nh). - §Êt ®åi dèc thuéc lo¹i phï sa cæ, sa th¹ch hoÆc sa phiÕn th¹ch ë c¸c tØnh trung du miÒn nói: §Æc ®iÓm chung lµ ®Êt nghÌo dinh d−ìng, chua (®é pH: 4,5 - 6,0), ®Êt dèc nªn tho¸t n−íc tèt, tÇng canh t¸c kh¸ dµy, th−êng bÞ thiÕu n−íc trong mïa kh«, c©y c¶i trång trªn ®Êt ®åi kh«ng cao lín nh− ë vïng ®Êt phï sa ven s«ng vµ ®ång b»ng song c©y vÉn xanh tèt (Qu¶ng Ninh, Phó Thä, B¾c Giang...). Nh− vËy ®Êt nµo còng cã thÓ trång ®−îc v¶i miÔn lµ cã ®ñ ph©n bãn vµ n−íc cho c©y. + Cã thÓ trång v¶i ë vïng ®åi thiÕu n−íc ®−îc kh«ng? V¶i cã t¸n c©y cao to, bé rÔ ¨n s©u. Nh−ng theo kÕt qu¶ nghiªn cøu bé rÔ v¶i ë vïng ®åi cho thÊy do nh©n gièng b»ng cµnh chiÕt nªn bé rÔ chØ ¨n s©u ë trong ®Êt 60 cm, mµ c©y cÇn ®ñ n−íc vµo mïa sinh tr−ëng ra léc cµnh, thêi kú ph©n hãa mÇm hoa, mïa hoa, qu¶ ph¸t triÓn. Trång v¶i ë vïng ®åi, miÒn nói nh− S¬n La (Hoµ B×nh), Sãc S¬n (Hµ Néi), ChÝ Linh (H¶i D−¬ng)... th−êng gÆp h¹n, c©y thiÕu n−íc trong mïa kh«, dÉn ®Õn léc chËm, léc cµnh yÕu, qu¶ ph¸t triÓn kÐm, s¶n l−îng thÊp vµ cã hiÖn t−îng c¸ch n¨m râ rÖt. V× vËy nªn trång v¶i ë nh÷ng n¬i gÇn nguån n−íc hoÆc cã n−íc t−íi. Vïng gß ®åi nªn lµm ruéng bËc thang, cã m−¬ng tr÷ n−íc vµ ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt th©m canh nh−: cµy s©u gi÷a luèng, bãn nhiÒu ph©n h÷u c¬, trång c©y hä ®Ëu .v.v. phñ ®Êt ®Ó gi÷ Èm cho ®Êt. Nªn trång b»ng c©y ghÐp (®Ó cã bé rÔ ¨n - s©u) thay cho c©y chiÕt ®ang trång phæ biÕn hiÖn nay. + Nh÷ng chç ®Êt tròng cã trång ®−îc v¶i kh«ng? Vïng ®Êt tròng còng trång ®−îc v¶i. Nh−ng khi trång cÇn v−ît ®Êt thµnh luèng cao hoÆc nÕu ch−a cã ®iÒu kiÖn th× cã thÓ ®¾p thµnh nÊm, trång v¶i lªn trªn ®ã; ®Õn mïa kh« hµng n¨m v−ît ®Êt ®¾p dÇn cho nÊm réng vµ cao thªm. + ë v−ên ®åi tr−íc ®©y trång tre, b−¬ng nay muèn trång v¶i ph¶i lµm g×? 17
  18. Bé rÔ tre rÊt kháe, hót chÊt dinh d−ìng rÊt m¹nh nªn c¸c v−ên tre giµ vïng ®åi líp ®Êt mÆt th−êng nghÌo dinh d−ìng. Cã trång v¶i ®−îc trªn ®Êt nµy hay kh«ng phô thuéc vµo viÖc chuÈn bÞ vµ c¶i t¹o ®Êt tr−íc lóc trång v¶i vµ kü thuËt ch¨m sãc, th©m canh cho c©y sau trång. Tr−íc tiªn lµ ph¶i ®¸nh hÕt gèc tre chÆt hÕt cµnh l¸ c¸c c©y xung quanh cho v−ên ®−îc tho¸ng. Sau ®ã ®µo hè s©u bãn thªm nhiÒu ph©n chuång hoÆc ph©n h÷u c¬, t×m c¸ch nhanh chãng phôc håi l¹i ®é mµu mì cho ®Êt v−ên b»ng c¸ch trång xen c©y ph©n xanh ®Ó c¶i t¹o ®Êt, dïng th©n l¸ bãn cho c©y. Kh©u quan träng tiÕp theo lµ kh©u gi÷ n−íc chèng h¹n cho v¶i. C¸ch ch¨m sãc cÇn theo h−íng dÉn vÒ kü thuËt cã trong c¸c tµi liÖu vµ cÈm nang. 17. Hái: ë n−íc ta cã nh÷ng gièng v¶i g×? §¸p: C©y v¶i ®· ®−îc trång ë n−íc ta c¸ch ®©y hµng ngh×n n¨m, nh−ng cho ®Õn nay c¸c nghiªn cøu vÒ v¶i ch−a nhiÒu. Trong thùc tiÔn s¶n xuÊt hiÖn nay th−êng gÆp 3 nhãm chÝnh: 1. V¶i chua: C©y mäc kháe, qu¶ to, träng l−îng trung b×nh 20 - 50g. H¹t to. Tû lÖ ¨n ®−îc chiÕm 50 - 65%. Lµ lo¹i chÝn sím. Cuèi th¸ng 4 ®Çu th¸ng 5 ®· cã b¸n ë chî. §iÒu dÔ ph©n biÖt lµ chïm hoa v¶i chua tõ cuèng ®Õn c¸c nô hoa cã phñ mét líp l«ng mµu ®en. V¶i chua ra hoa ®Ëu qu¶ ®Òu vµ n¨ng suÊt æn ®Þnh h¬n v¶i thiÒu. Trong nhãm gièng v¶i chua nµy cã nh÷ng c©y cã −u ®iÓm nh− mµu vá qu¶ ®Ñp, ¨n rÊt ngät, qu¶ to, nh− (ë vïng Thanh Oai: vµng anh, hoa hång, cïi dõa, ®−êng phÌn v.v...). 2. V¶i nhì: C©y to hoÆc trung b×nh, t¸n c©y dùng ®øng, l¸ to (còng cã c©y l¸ nhá). Chïm hoa cã ®é dµi vµ lín trung gian gi÷a v¶i chua vµ v¶i thiÒu, cã l«ng mµu ®en nh−ng th−a h¬n v¶i chua, trong sè ®ã còng cã c©y chïm hoa cã l«ng mµu tr¾ng. Qu¶ b»ng qu¶ v¶i chua lo¹i nhá. H¹t to. PhÈm chÊt qu¶ kÐm v¶i thiÒu. Qu¶ chÝn gi÷a th¸ng 5 ®Õn ®Çu th¸ng 6. Khi chÝn cã gièng vá qu¶ vÉn cã mµu xanh, ë ®Ønh qu¶ cã mµu tÝm ®á, ¨n ngät, Ýt chua. 3. V¶i thiÒu: Cã ng−êi gäi lµ v¶i Tµu v× hä cho r»ng nguån gèc cña nã tõ Trung Quèc, chØ ®óng cã mét phÇn v× cã nh÷ng gièng ®−îc chän läc, nh©n gièng vµ phæ biÕn trong s¶n xuÊt hoµn toµn ë ViÖt Nam mµ Trung Quèc kh«ng cã hoÆc kh«ng nãi ®Õn nh− v¶i Thanh Hµ, Phó Hé... Do nh©n gièng b»ng chiÕt cµnh nªn c¸c ®Æc tÝnh vÒ sinh häc, kinh tÕ t−¬ng ®èi æn ®Þnh, cã ®é ®ång ®Òu cao, dÔ nhËn d¹ng. T¸n c©y cã h×nh trßn b¸n cÇu, l¸ nhá, phiÕn l¸ dµy, bãng ph¶n quang. §Ó cã thÓ ra hoa ®−îc ®ßi hái mïa ®«ng nhiÖt ®é thÊp. Nh÷ng n¨m Ýt rÐt kh«ng ra hoa hoÆc ra hoa lÎ tÎ. Chïm hoa vµ nô kh«ng cã l«ng nhung ®en nh− ë v¶i chua mµ cã mµu tr¾ng (nh− trøng Õch). Qu¶ nhá h¬n qu¶ v¶i chua, trung b×nh nÆng 25 - 30g, h¹t nhá h¬n v¶i chua. Tû lÖ ¨n ®−îc cao h¬n: 70 - 80%. ChÝn muén h¬n v¶i chua. Qu¶ chÝn vµo ®Çu th¸ng 6. ë Ninh Giang cã chñng chÝn muén h¬n vµo ®Çu th¸ng 7 vµ ë Hoµng Long l¹i cã chñng chÝn sím vµo cuèi th¸ng 5. C¸c gièng v¶i thiÒu gåm cã: V¶i thiÒu Thanh Hµ lµ gièng chñ lùc ®−îc trång réng r·i ë nhiÒu tØnh. V¶i thiÒu Phó Hé ph¹m vi trång hÑp h¬n. Ngoµi ra cßn cã v¶i thiÒu Xu©n §Ønh, v¶i thiÒu Bè H¹... diÖn trång cµng hÑp h¬n. GÇn ®©y cã nhËp mét sè gièng v¶i Trung Quèc nh−: QuÕ vÞ: Qu¶ cã träng l−îng 15 - 22g, h¹t bÐ. PhÇn ¨n ®−îc chiÕm 75 – 80%. Qu¶ ¨n ngät, nhiÒu n−íc, cã vÞ quÕ chÞu ®−îc h¹n thÝch nghi víi vïng ®åi; thÝch øng réng víi c¸c lo¹i ®Êt nh−ng s¶n l−îng cßn thÊp kh«ng æn ®Þnh qua c¸c n¨m. Nu« mÝ x−: Lµ gièng ®Çu b¶ng cña Qu¶ng §«ng nhê cã phÈm chÊt th¬m ngon. Qu¶ h×nh tim h¬i dÑp, träng l−îng 20,1 - 27,6 g. PhÇn ¨n ®−îc chiÕm 73, - 84,4%. H¹t rÊt bÐ, cã nhiÒu qu¶ 18
  19. h¹t tho¸i hãa. Qu¶ chÝn vµo cuèi th¸ng 6 ®Çu th¸ng 7. ChÞu h¹n, thÝch nghi trång ë vïng ®åi n¨ng suÊt cao, nh−ng cã hiÖn t−îng c¸ch n¨m vµ s¶n l−îng kh«ng thËt æn ®Þnh. Hoµi chi: PhÈm chÊt qu¶ vµo lo¹i trung b×nh. Thêi gian thu h¸i dµi cã lîi cho viÖc kÐo dµi thêi gian cung cÊp qu¶ t−¬i. TÝnh thÝch nghi réng, s¶n l−îng æn ®Þnh. Träng l−îng qu¶ trung b×nh 15,4 - 28,3 g, tû lÖ ¨n ®−îc 68,5 - 76,6%. H¹t t−¬ng ®èi to. H¾c diÖp (cã nghÜa lµ l¸ ®en): Trång rÊt phæ biÕn ë Qu¶ng §«ng, lµ mét trong nh÷ng gièng cã gi¸ trÞ th−¬ng phÈm cao. §Æc ®iÓm næi bËt lµ h−¬ng vÞ th¬m ngon, s¶n l−îng cao vµ æn ®Þnh, cã kh¶ n¨ng chÞu óng tèt, nh−ng kÐm chÞu giã vµ s©u bÖnh, nhÊt lµ s©u ®ôc th©n. Träng l−îng qu¶ 16,1 - 32 g. H¹t to, phÇn ¨n ®−îc chiÕm 63,5-73,3%. Tam nguyÖt hång: Lµ gièng ®Æc s¶n chÝn sím cña tØnh Qu¶ng §«ng. C©y mäc rÊt kháe, cµnh kháe, dµi vµ th−a. L¸ máng, mÒm, mÆt l¸ mµu xanh ®Ëm, l−ng l¸ mµu xanh b¹c. Chïm hoa to, th« vµ dµi. Hoa to vµ ph©n bè dµy trªn chïm hoa, chïm hoa vµ nô hoa cã l«ng dµy mµu ®en. Qu¶ to, träng l−îng qu¶ 26 - 42g h×nh tim hoÆc h×nh tim h¬i lÖch. Vá qu¶ dµy, gißn, khi chÝn cã mµu ®á t−¬i. ThÞt qu¶ mµu tr¾ng nh− s¸p, nhiÒu n−íc, ¨n ngät cã vÞ chua m¹nh, h¹t to. PhÇn ¨n ®−îc chiÕm 62 - 68% so träng l−îng qu¶. ¦u ®iÓm cña gièng nµy lµ chÝn sím, n¨ng suÊt t−¬ng ®èi cao vµ æn ®Þnh, chÞu ®−îc óng. Phi tö tiÕu (cã nghÜa lµ cung phi c−êi). Lµ mét trong nh÷ng gièng ngon cña tØnh Qu¶ng §«ng. C©y mäc kháe, cµnh to, t¸n th−a. Qu¶ to, träng l−îng qu¶ 23,5 – 31,1g, h×nh trøng h¬i trßn, vá qu¶ khi chÝn mµu hång. ThÞt qu¶ dµy, mµu tr¾ng nh− s¸p, nhiÒu n−íc, gißn tan, cã mïi th¬m. H¹t bÐ. PhÇn ¨n ®−îc 77,1-82,5%. Qu¶ chÝn vµo cuèi th¸ng 5 ®Çu th¸ng 6. Cã søc c¹nh tranh cao trªn thÞ tr−êng qu¶ t−¬i. “Kü tö c−êi” tuy cã n¨ng suÊt cao song kh«ng æn ®Þnh, hay bÞ s©u ®ôc th©n ph¸ h¹i. §¹i t¹o (cßn gäi lµ §¹i t¶o): Lµ mét trong nh÷ng gièng chÝn sím ë Qu¶ng §«ng. C©y cao to, cµnh dµi, t¸n c©y xße réng: Chïm hoa dµi. Qu¶ h×nh trøng h¬i trßn, ®é lín trung b×nh, trong l−îng qu¶ 19,6 - 27,0g. Vá máng mµu hång t−¬i, thÞt qu¶ mµu tr¾ng s÷a. ThÞt qu¶ cã vÞ chua nhÑ, th¬m, gißn tan. H¹t to, ®Çy ®Æn. PhÇn ¨n ®−îc chiÕm 61,5 -75,5% träng l−îng qu¶. Gièng §¹i t¹o cã thÓ dïng ®Ó ¨n t−¬i, sÊy kh« vµ lµm ®å hép. Thêi vô thu ho¹ch vµo ®Çu ®Õn gi÷a th¸ng 6. −u ®iÓm chÝnh lµ cã thÓ ®Ó l©u trªn c©y, thêi kú thu ho¹ch cã thÓ kÐo dµi. Kh¶ n¨ng thÝch øng kh¸ cã thÓ trång ë vïng ®åi nói, chÞu rÐt kh¸, cã n¨ng suÊt cao vµ æn ®Þnh. 18. Hái: Môc tiªu cña c«ng t¸c chän gièng v¶i hiÖn nay lµ g×? §¸p: HiÖn nay vµ c¶ sau nhiÒu n¨m n÷a v¶i vÉn lµ lo¹i qu¶ thÞ tr−êng thÕ giíi −a chuéng vµ b¸n ®−îc gi¸ so víi c¸c lo¹i qu¶ kh¸c. C«ng t¸c chän gièng v¶i ph¶i chó ý ®Õn h×nh d¹ng vµ mµu s¾c qu¶, h−¬ng vÞ, thµnh phÇn dinh d−ìng phong phó, kh¶ n¨ng thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn vïng trång tèt, v.v... V× vËy môc tiªu cña c«ng t¸c chän gièng sÏ lµ: 1) N¨ng suÊt cao, æn ®Þnh, phÈm chÊt tèt. CÇn theo dâi nhiÒu n¨m vÒ s¶n l−îng, phÈm chÊt trªn tõng c©y, cña tõng gièng trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu vµ ch¨m bãn cô thÓ ®Ó tuyÓn chän ®−îc nh÷ng c©y tèt nh− ý muèn. VÒ tiªu chuÈn n¨ng suÊt, c©y ®−îc chän ph¶i h¬n gièng cò 20 - 30%, s¶n l−îng c¸c n¨m kh«ng ®−îc chªnh nhau qu¸ 30%. VÒ phÈm chÊt: qu¶ to, cïi dµy, h¹t bÐ. Cïi qu¶ mÒm, Ýt x¬, cã h−¬ng th¬m ®Ëm, hµm l−îng chÊt tan vµ tû lÖ ®−êng/axit cao. 19
  20. 2) KÐo dµi thêi gian cung cÊp qu¶ t−¬i b»ng c¸ch chän t¹o ®−îc c¸c gièng chÝn sím hoÆc cùc sím vµ c¸c gièng chÝn muén. 3) Chän gièng cho chÕ biÕn ®å hép. ë n−íc ta ch−a ban hµnh tiªu chuÈn gièng v¶i dïng lµm ®å hép. Theo yªu cÇu cña c¸c nhµ m¸y t¹m thêi cã mét sè quy ®Þnh d−íi ®©y: Qu¶ h×nh trøng trßn. Vai qu¶ b»ng vµ ®Òu. Träng l−îng qu¶ ph¶i tõ 20g trë lªn, qu¶ ®Òu nhau. Cïi dµy trªn 1 mm, phÝa ®Ønh qu¶ cã thÓ máng h¬n nh−ng ph¶i kÝn. . ThÞt qu¶ mµu tr¾ng, b¸n trong suèt, chç tiÕp gi¸p víi h¹t kh«ng cã mµu n©u. Sau khi chÕ biÕn kh«ng cho phÐp thÞt qu¶ biÕn n©u vµng. ThÞt qu¶ gißn, ®é mÒm võa ph¶i, sau khi chÕ biÕn vÉn gi÷ ®−îc tÝnh ®µn håi, kh«ng bÞ vì líp mµng bäc ngoµi. §é chua ngät võa ph¶i, gi÷ ®−îc h−¬ng vÞ, kh«ng cã mïi l¹. 4) Chän ®−îc gièng chÞu h¹n. ë miÒn B¾c n−íc ta diÖn tÝch ®Êt ®åi cßn réng, muèn më réng viÖc trång v¶i ph¶i kh¾c phôc ®−îc h¹n h¸n, nhÊt lµ trong mïa kh«. Chän gièng v¶i b»ng con ®−êng nµo? 1) Chän tõ c¸c c©y thùc sinh: V¶i thô phÊn do c¸c c©y trong cïng gièng hay kh¸c gièng. C©y mäc tõ h¹t do t¸i tæ hîp gen nªn ®é biÕn dÞ lín. V× vËy cã thÓ dùa vµo ®ã ®Ó tuyÓn chän ®−îc c¸c c©y ®Çu dßng nh− ý muèn. Lµm ®−îc viÖc nµy cÇn cã thêi gian v× c©y gieo tõ h¹t Ýt nhÊt 4 - 5 n¨m thËm chÝ cßn l©u h¬n míi ra hoa ®Ëu qu¶ vµ ph¶i chê mét sè n¨m khi n¨ng suÊt cao æn ®Þnh míi kh¼ng ®Þnh ®−îc. 2) Chän tõ c¸c biÕn dÞ mÇm: C©y v¶i ë n−íc ta ®−îc nh©n gièng b»ng ph−¬ng ph¸p v« tÝnh qua mét thêi kú kh¸ dµi ch¾c ch¾n sÏ cã nh÷ng biÕn dÞ mÇm rÊt tèt, theo h−íng cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. Chó ý mét sè t−¬ng quan nh− ®é dµi chïm hoa víi n¨ng suÊt vµ tÝnh æn ®Þnh vÒ n¨ng suÊt, c¸c biÕn dÞ mÇm vÒ thêi vô thu ho¹ch, vÒ h¹t bÐ hoÆc kh«ng h¹t, v.v.. . ®èi víi viÖc tuyÓn chän gièng míi lµ rÊt cã gi¸ trÞ. 3) NhËp néi gièng: §©y lµ h−íng chän gièng rÊt phï hîp víi t×nh h×nh cña n−íc ta ®Ó ®ì tèn kÐm cho viÖc ®Çu t−, l¹i cho kÕt qu¶ nhanh. Cã thÓ nhËp c¸c gièng ë c¸c vÜ ®é cao h¬n n−íc ta hoÆc nh÷ng n¬i cã ®iÒu kiÖn sinh th¸i t−¬ng tù víi n−íc ta. 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản