Hội nghị Copenhagen đã thất bại

Chia sẻ: Lê Hữu Lợi | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:6

0
48
lượt xem
10
download

Hội nghị Copenhagen đã thất bại

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hội nghị Copenhagen đã thất bại vì chính sách bảo vệ quyền lợi cứng rắng của Mỹ và Trung Quốc và nhiều quốc gia khác

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Hội nghị Copenhagen đã thất bại

  1. Hội nghị Copenhagen đã thất bại http://www.tuanvietnam.net/2009-12-21-hoi-nghi-copenhagen-da-that-bai Tác giả: Markus Becker Bài đã được xuất bản.: 22/12/2009 07:00 GMT+7 Hội nghị khí hậu Copenhagen đã thất bại vì chính sách bảo vệ quyền lợi cứng rắn của Mỹ, Trung Quốc và nhiều quốc gia khác. Có lẽ chẳng bao lâu nữa chúng ta sẽ trải nghiệm được biến đổi khí hậu sẽ gây thảm họa lớn đến đâu – trong cuộc thí nghiệm khí nhà kính toàn cầu. Lao hết tốc độ vào nhà kính Hội nghị thế giới về khí hậu ở Copenhagen đã thất bại. Không có m ục tiêu c ụ th ể cho vi ệc giảm phát thải khí nhà kính. Các quốc gia công nghiệp đã không đ ưa ra đ ược m ột ch ương trình giúp đỡ cụ thể cho những nước đang phát triển. Các nước như Ấn Độ và Trung Quốc có thể ti ếp tục để cho nền kinh tế phát triển không kìm hãm. Hội nghị mà các nhà khoa học, bảo vệ môi trường và chính trị gia tuyên b ố là m ột trong các h ội nghị quan trọng nhất trong lịch sử đã trở thành m ột c ơ hội b ị b ỏ qua. Trong khi đ ấy thì nó có th ể đã là cơ hội cuối cùng trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Hình minh họa. Nguồn ảnh: Corbis Các chính phủ của thế giới này đã cần đến 17 năm mới có được hội nghị này. 17 năm c ủa thuyết trình, thương thảo dường như vô tận, của tranh luận ý th ức h ệ, c ủa trì hoãn, c ủa th ủ đo ạn. 17 năm đã trôi qua kể từ hội nghị lần đầu tiên ở Rio năm 1992. 17 năm để tìm kiếm biện pháp đ ối phó sự đe dọa của biến đổi khí hậu. Và bây gi ờ như thế đó. Nhi ều hi vọng đã tan v ỡ, những hi vọng đã chồng chất lên từ năm 1992. Cho đến gần cuối, dường như vẫn còn có thể tránh thất bại ở Copenhagen. Trong các phác th ảo cuối cùng của tuyên bố kết thúc, không chỉ có vi ệc phải ngăn trái đất nóng thêm hơn 2 độ so với thời tiền công nghiệp mà còn cả việc người ta định phải làm những gì để đạt đ ược đ ến đi ều đấy. Giảm phát thải 80% khí nhà kính cho đến năm 2050 và c ả tri ển v ọng cho m ột m ục tiêu trung hạn đến năm 2020 cũng được đưa ra. Obama chỉ nhượng bộ một lần duy nhất – không nhiều hơn Nhưng cuối cùng thì chỉ còn là bản phác thảo thỏa hiệp bé nhỏ mà tròn 30 qu ốc gia d ẫn đầu đã thống nhất vào tối ngày thứ 6 trước đó, chỉ còn lại m ức 2 đ ộ – không có m ục tiêu cho các th ập niên tới đây. Người ta chỉ qui định một cách đơn giản, không bắt buộc, cái ranh gi ới mà các nhà khoa học cho rằng đó là ngưỡng bước sang thảm họa khí hậu. Trước thất bại của Copenhagen, ranh giới 2 độ này không còn có thể giữ được nữa.
  2. Thật không ngạc nhiên khi kế hoạch thỏa hiệp của nhóm 30 đã bị nhi ều n ước khác xé vụn ra ngay sau khi được trình bày trong phiên họp toàn thể. Đặc biệt là những n ước đang b ị đe d ọa sống còn không cho đó là một giải pháp. Bây giờ đình trệ đang là mối đe dọa trong chính sách khí h ậu toàn c ầu. Và nh ững ng ười nghèo nhất trong số những người nghèo sẽ cảm nhận được trước nhất hậu quả của sự trì trệ này. Bão tố và ngập lụt theo dự đoán sẽ dữ dội hơn trước đây khi chúng ập đến nh ững ng ười này. Mùa màng của họ sẽ khô héo. Sông băng tan chảy đe dọa vi ệc cung c ấp n ước cho hàng tri ệu người và qua đó lấy đi cái cơ bản nhất của cuộc sống. Các nước công nghiệp cũng không thoát khỏi hậu quả - nhưng nhờ vào ph ương ti ện k ỹ thu ật và tài chính mà có thể khắc phục tốt hơn rất nhiều. Thất bại của Copenhagen cũng là thất bại của Barack Obama. Ở h ội ngh ị, T ổng th ống M ỹ ch ỉ đưa ra một nhượng bộ duy nhất: ông hứa sẽ tham gia tài tr ợ cho nh ững n ước nghèo. V ới số tiền đó, những nước này sẽ có khả năng chống chọi lại những hậu qu ả c ủa bi ến đ ổi khí hậu và cải tạo tăng trưởng kinh tế sao cho thân thiện với môi trường hơn là các quốc gia công nghiệp đã làm. 100 tỉ USD kể từ năm 2020 – "một số tiền rất lớn" - Hillary Clinton nói. Nhưng bà không nói đến phần của Hoa Kỳ trong khoản tiền này. Và bản phác th ảo th ỏa hi ệp bé nh ỏ c ủa các quốc gia dẫn đầu cũng không mang lại sáng tỏ cho câu hỏi này. Chính Hoa Kỳ cho rằng kết quả quá nhỏ bé Thay vào đó nó mang một chi tiết khác về tính thích chi trả của n ước M ỹ. Hoa Kỳ tham gia 3,6 t ỉ USD vào trong khoản tiền tài trợ ngay lập tức cho các n ước nghèo t ừ 2010 đ ến 2012. Đ ể so sánh: Liên minh châu Âu đóng góp 10,6 tỉ, nhiều gấp 3 lần. Nước Nhật còn đưa vào đó đến 11 tỉ. Có lẽ trong các nước nghèo người ta không biết được phải nên cười hay khóc về phần của nước Mỹ. Chính nước Mỹ - nước đã kìm hãm sự bảo vệ khí hậu trong 17 năm v ừa qua, cu ối cùng l ại ch ỉ trích kế hoạch thỏa hiệp của nhóm 30 do chính họ cùng thương lượng là chưa đủ. "Nó không đ ủ để chống lại những đe dọa do biến đổi khí hậu mang l ại" - m ột thành viên c ủa đoàn đàm phán Mỹ nói. Cứ như thể chính sách của Mỹ trên quy mô toàn diện đã từng m ột lần quan tâm đ ến việc này. Và Obama - người tượng trưng cho một khởi đầu m ới, hoàn toàn không xóa b ỏ nghi ngại về ý muốn thật sự của chính sách khí hậu Mỹ. Các cường quốc đang phát triển mà dẫn đầu là Trung Quốc cũng không t ốt h ơn là bao. Đ ối v ới họ, quyền lợi kinh tế ngắn hạn đi trước hạnh phúc về lâu dài của loài người. Với vi ệc kh ước t ừ không đặt các biện pháp bảo vệ khí hậu của mình dưới sự ki ểm soát c ủa qu ốc t ế, Trung Qu ốc đã góp phần chính vào trong thất bại của hội nghị. Thất bại của Copenhagen là một chứng nhận cho những người cho rằng bi ến đ ổi khí h ậu ch ỉ là tưởng tượng của các nhà khoa học, chính trị gia cánh tả và giới truyền thông gây hoang mang. Và cho tất cả những người cho rằng loài người không có khả năng giải quyết m ột m ối đe d ọa nh ư biến đổi khí hậu trong một cố gắng tập thể. Con người không thể tưởng tượng ra được mối nguy hiểm Thái độ này hoàn toàn không phải chỉ là cay độc. Nó có th ể đ ược gi ải thích qua m ột nh ận th ức nào đó về tính cách của con người. Con người hành động theo trải nghi ệm cá nhân. Nhiều người gặp khó khăn trong việc tưởng tượng rằng một đại dịch có thể lấy đi toàn b ộ dân c ư c ủa nhi ều vùng đất – mặc dù đã xảy ra như vậy nhiều lần. Cũng tương tự nh ư th ế cho nh ững lần núi l ửa hoạt động hay thiên thạch rơi xuống đã tàn phá nhiều vùng rộng lớn hay cả m ột châu l ục. Nhìn như vậy, biến đổi khí hậu còn nguy hiểm hơn thế nữa. Vì nó không hề có tiền lệ về nhiều mặt: • Không một cuộc chiến tranh nào hay một trận đại dịch nào đã gây h ại đ ồng th ời cho r ất nhiều nước, mối đe dọa của một cuộc chiến tranh nguyên tử cũng không. Nh ưng bi ến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến toàn nhân loại. • Người ta phải nhanh chóng đấu tranh chống lại nó, mặc dù những hệ quả tồi tệ nhất c ủa nó vẫn còn ở trong tương lai và không đe dọa ngay tức khắc. • Cuộc đấu tranh chống lại nó đòi hỏi nhiều thay đổi mang tính cách m ạng c ủa l ối s ống phần lớn loài người.
  3. • Nó yêu cầu nhiều xã hội phải cộng tác mà quyền lợi c ủa những xã h ội này không th ể khác nhau nhiều hơn nữa; thí dụ như các quốc gia dầu m ỏ sống nh ờ vào chất đ ốt hóa thạch và những quốc đảo đang lo ngại về sự tồn tại của mình. Cảm nhận một mối nguy hiểm như thế đi ngược lại tâm lý của con người – ch ưa nói đ ến vi ệc họ phải quyết tâm và hy sinh chống lại nó. Rất ti ếc là con người th ường hay đ ặt thành công ngắn hạn lên trên kế hoạch lâu dài. Có thể nhận thấy điều đó ngay từ những việc hết sức tầm thường trong cu ộc s ống h ằng ngày. Dù có nói nhiều cho đến đâu đi chăng nữa, rằng dùng một bóng đèn tiết ki ệm năng l ượng sẽ ti ết kiệm được tiền về lâu về dài – nếu nhìn thấy một bóng đèn tròn thông thường có giá 99 cent bên cạnh bóng đèn tiết kiệm năng lượng đắt tiền hơn thì người ta lại thường lấy cái bóng đèn đ ầu. Những nghiên cứu khoa học chứng minh cho các hiệu ứng tương tự như th ế chất đầy nhi ều k ệ sách trong thư viện. Và thêm vào đó, trong vấn đề biến đổi khí hậu, thế giới không có m ột công cụ chính tr ị để gi ải quyết vấn đề một cách hiệu quả – Copenhagen đã chứng minh cho đi ều đó. Có lẽ không bao gi ờ lại có nhiều lãnh tụ quốc gia và chính phủ và có nhiều áp lực từ bên ngoài hội tụ l ại nhi ều đ ến như thế để thống nhất thế giới và dẫn đến một quyết định vì lợi ích chung. Đã không đủ. Có những người nói rằng đã không đ ủ, và s ẽ không bao gi ờ đ ủ, vì b ản tính kém cỏi của con người. Có thể là họ đúng. ***** Markus Becker, sinh năm 1973, học đại học về ngôn ngữ Anh, lịch sử và ngôn ngữ Đ ức ở Bochum (Đức) và Newcastle upon Tyne (Anh), tốt nghiệp thạc sĩ năm 1999. Từ tháng 9 năm 2003 ông lãnh đạo mảng khoa học của Spiegel Online. Phan Ba dịch (từ Spiegel) Những lý do khiến hội nghị Copenhagen thất bại tuoitre.com.vn - 23-12-2009 19:24 http://home.vnn.vn/nhung_ly_do_khien_hoi_nghi_copenhagen_that_bai-201326592-622774224-0 TTO - 45.000 người đã tới hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (COP15) từ ngày 7 đến 18-12. Hầu hết họ đều tin rằng cần có một thỏa thuận toàn cầu mới để hạn chế khí thải ra Trái đất - nguyên nhân khiến nhiệt độ ấm dần lên. Nhưng hội nghị đã không đưa ra được một thỏa thuận làm hài lòng đa số. BBC đưa ra các lý do: 1. Các chính phủ chủ chốt không muốn đạt được thỏa thuận toàn cầu: Hội nghị Cope
  4. nhage n thất bại, lỗi lớn nhất thuộc về các nước lớn. Tron g ảnh : một ngườ i đàn ông đ i ngang tấm bảng giới thiệu hội nghị biến đổi toàn cầu của LHQ ở Cope nhage n- Ảnh: Reute rs Ở Copenhagen ai cũng nói nhưng không ai thật sự lắng nghe. Cuối hội nghị, các lãnh đạo Mỹ và nhóm các quốc gia thuộc nhóm BASIC (Brazil, Nam Phi, Ấn Độ và Trung Quốc) đã không chấp nhận thỏa thuận vào phút cuối trong phòng họp đằng sau. Cho dù trong suốt chín tháng trước COP15 đã diễn ra hàng loạt cuộc thương lượng nhỏ để đi đến thỏa thuận trù bị cho hội nghị này. Kế hoạch hành động Bali mà các nhà lãnh đạo đều hứa sẽ thực hiện hai năm trước đây đã không tồn tại. Các tuyên bố về biến đổi khí hậu mà thế giới đã có từ các nhóm các quốc gia công nghiệp phát triển (G8), Diễn đàn các nền kinh tế chính (MEF) và Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Nhưng đây không phải là thương lượng chính thức và các kết quả không mang tính ràng buộc pháp lý. Bây giờ những nước lớn như Mỹ và nhóm BASIC đã lấy một số đoạn trong các tuyên bố G8 và MEF cho vào"Thỏa thuận Copenhagen".
  5. Kết luận logic: đây mới là cách mà các “ông lớn” thích làm. Trong một bối cảnh không chính thức, nơi không có cái gì gọi là “cuộc thương lượng”, mỗi nước bày tỏ quan điểm họ đã sẵn sàng làm gì, và không có gì là ràng buộc mang tính pháp lý. 2. Hệ thống chính trị của Mỹ Hầu hết mọi quốc gia dự các cuộc họp của LHQ đều có quyền lực tập trung một mối; khi tổng thống hay thủ tướng phát biểu, họ có khả năng hứa thay cho toàn bộ chính phủ của mình. Nhưng Mỹ thì khác. Tổng thống không thể hứa điều mà quốc hội không ủng hộ. Mỹ có hai"chính phủ", mỗi chính phủ đều có quyền phủ quyết chính phủ kia một cách hiệu quả. Điều này khiến Mỹ trở thành quốc gia đứng bên ngoài các tiến trình, không thể phát ngôn hay thể hiện quan điểm của mình. Quả là cơn ác mộng với các nhà thương lượng đến từ các nước khác. 3. Thời gian không phù hợp Dù kế hoạch hành động Bali được đưa ra 2 năm trước, thì với Mỹ - nước thải khí hiệu ứng nhà kính lớn nhất thế giới - mới đón ông Barack Obama vào Nhà Trắng được một năm nay. Chính ông ta mới là người muốn có kế hoạch giảm khí thải CO 2 của Mỹ. Nhưng cùng với kế hoạch cải cách y tế, chuyện này cũng đang gặp khó khăn như nhau. Nếu COP15 diễn ra chậm hơn 1 năm, có thể ông Obama sẽ thể hiện quan điểm dựa trên các nền tảng vững vàng hơn, và biết đâu lại có hành động cụ thể hơn. Điều đó cũng khiến các nước khác đưa ra quyết định của mình nhanh chóng hơn. Thực tế ở COP15, ông Obama ở vị trí không thể đưa ra đề xuất gì, và các nước khác cũng làm y như vậy. 4. Chính phủ nước chủ nhà Ở nhiều góc độ, Đan Mạch là nước chủ nhà tuyệt vời. Copenhagen là một thành phố thân thiện đủ khả năng đáp ứng tốt nhất cho các nhu cầu của hội nghị thượng đỉnh. Nhưng chính phủ của Thủ tướng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen đã khiến mọi việc trở nên xấu hơn. Ngay trước khi hội nghị diễn ra, văn phòng thủ tướng đã trao dự thảo tuyên bố chính trị của COP15 cho một nhóm “các quốc gia quan trọng” mà họ tự chọn lựa. Các quốc gia không có trong danh sách, trong số đó có các nước bị ảnh hưởng rất nặng nề bởi biến đổi khí hậu, vì thế rất không hài lòng. Khi ông Rasmussen nhận vai trò chủ tịch điều hành các các cuộc hội đàm cấp cao, ngay lập tức người ta nhận thấy ông không hiểu biết nhiều về hội nghị khí hậu này, trong đó có cả các vấn đề chính trị liên quan tới sự kiện. Các nhà quan sát có kinh nghiệm nói họ hiếm khi chứng kiến một hội nghị của LHQ được điều hành kém hơn mức đó. Trong khi đó, khó mà bác bỏ kết luận rằng Văn phòng thủ tướng Đan Mạch cho rằng COP15 là một cơ hội để đưa Đan Mạch lên đầu trong các bản tin và ông Rasmussen trở nên sáng chói, hay một thỏa thuận “sản xuất ở Đan Mạch” có thể giải quyết được biến đổi khí hậu. Trưởng đoàn thương lượng của Đan Mạch Thomas Becker đã bị sa thải vài tuần trước COP15 trong khi có những rạn nứt lớn giữa văn phòng Rasmussen và Cục trưởng Cục Khí hậu Connie Hedegaard. Điều này đã phá hủy niềm tin tin từ nhà thương thuyết của các quốc gia đang phát triển đối với ông Becker trước đó. Người Đan Mạch quá vội vã để mong muốn có kết luận của hội nghị. Điều này khiến các quốc gia đang phát triển - vốn tin rằng mọi vấn đề cần phải được thương lượng phù hợp - phản đối. Việc hoãn các phiên thương lượng là chuyện thường xuyên. Đứng đầu đoàn đàm phán Trung Quốc bị an ninh ngăn cản trong ba ngày đầu tiên của hội nghị. Vấn đề nghiêm trọng này đáng lý phải được giải quyết ngay một ngày sau đó. Điều này khiến đòan Trung Quốc cảm thấy tức giận. Có thể lịch sử sẽ phán xét cách điều hành của chính phủ nước này, và có vẻ như họ đã mất đi phần nào sự sáng chói mong đợi. 5. Thời tiết Một số ngày, thời tiết lạnh tê tái và tuyết phù đầy đường tới trung tâm Bella, nơi diễn ra hội nghị. Nếu vài năm qua, dân Mỹ trải qua những đợt nóng kinh hoàng và khô cạn kéo dài, hay mưa
  6. trái mùa bất thường như ở những nơi khác trên Trái đất, liệu họ có gây áp lực lên các thượng sĩ cần hành động để đối phó với biến đổi khí hậu hay không? 6. Chính trị của Liên minh châu Âu (EU) Nếu EU không đồng ý, một lượng lớn các nước đang phát triển cũng không đồng ý, và thỏa thuận COP15 sẽ chỉ đơn giản là thỏa thuận không chính thức giữa một số quốc gia - biểu tượng của sự thất bại của hội nghị. Thế tại sao EU vẫn chấp nhận tài liệu bị cắt xén, dù một số lãnh đạo trước đó đã tuyên bố rằng không có thỏa thuận nào thì tốt hơn một thỏa thuận yếu ớt? Có thể tính tới chuyện chính trị - điều này đồng nghĩa với việc EU không bao giờ đi ngược lại với Mỹ, đặc biệt là nước Mỹ của ông Obama, và luôn xuất hiện với một kết quả nào đó để nhận định rằng có thành công. Sau khi EU mở rộng, số lượng chính phủ trong khối không tin vào các lập luận rằng khí thải mà con người gây ra đang gây hiệu ứng nhà kính là nhiều hơn. 7. Các nhà tham gia chiến dịch đã thực hiện chiến lược sai Tất cả các nhóm thực hiện các chiến dịch ở khắp nơi trên hành tinh đều muốn đưa ra thông điệp để có được cơ hội lớn nhất đạt được điều họ mong muốn. Các thông điệp đó: ca ngợi Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và các nước đang phát triển lớn khác đã hứa giảm khí thải; dễ tính hơn với Barack Obama; không hài lòng với các nước như Canada, Nga và EU vì họ cảm thấy các nước này có thể/nên làm nhiều hơn về vấn đề biến đổi khí hậu. Theo truyền thống, các tổ chức chiến dịch thường ủng hộ các nước đang phát triển ở một loạt vấn đề chống lại sự “đàn áp” gây hại của phương Tây. Nhưng sau Copenhagen, không có “thế giới đang phát triển”, mà có một vài thế giới. Đáp ứng với trật tự thế giới mới là một thách thức cho các nhóm thực hiện chiến dịch, cũng như cho các chính trị gia ở các trung tâm quyền lực cũ của thế giới. H.NGUYÊN ( lược dịch từ BBC )
Đồng bộ tài khoản