Hướng dẫn soạn giáo án - Tích hợp, lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong môn tự nhiên xã hội

Chia sẻ: hongha1980

Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên ( điều 1 Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam năm 1993) Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thành các loại:

Nội dung Text: Hướng dẫn soạn giáo án - Tích hợp, lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường trong môn tự nhiên xã hội

tÝch hîp, Lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«I trêng

trong m«n tù nhiªn x· héi

----------------------

A. Mét sè kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ M«i trêng, gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr-
êng

I. M«i trêng:

1. ThÕ nµo lµ m«i trêng?

M«i trêng bao gåm c¸c yÕu tè tù nhiªn vµ yÕu tè vËt chÊt nh©n
t¹o cã quan hÖ mËt thiÕt víi nhau, bao quanh con ngêi, cã ¶nh hëng tíi
®êi sèng, s¶n xuÊt, sù tån t¹i, ph¸t triÓn cña con ngêi vµ thiªn nhiªn
( ®iÒu 1 LuËt b¶o vÖ m«i trêng cña ViÖt Nam n¨m 1993)

M«i trêng sèng cña con ngêi theo chøc n¨ng ®îc chia thµnh c¸c
lo¹i:

- M«i trêng tù nhiªn, bao gåm c¸c nh©n tè thiªn nhiªn nh vËt lý,
hãa häc, sinh häc tån t¹i ngoµi ý muèn cña con ngêi, nhng còng Ýt
chÞu nhiÒu t¸c ®éng cña con ngêi. §ã lµ ¸nh s¸ng mÆt trêi, nói s«ng,
biÓn c¶, kh«ng khÝ, ®éng, thùc vËt, ®Êt níc… M«i trêng tù nhiªn cho
ta kh«ng khÝ ®Ó thë, ®Êt ®Ó x©y dùng nhµ cöa, trång cÊy, ch¨n
nu«i, cung cÊp cho con ngêi c¸c lo¹i tµi nguyªn cÇn cho s¶n xuÊt, tiªu
thu vµ lµ n¬i chøa ®ùng, ®ång hãa c¸c chÊt th¶i, cung cÊp cho ta
c¶nh ®Ñp ®Ó gi¶i trÝ, lµm cho cuéc sèng con ngêi thªm phong phó.

- M«i trêng x· héi lµ tæng thÓ c¸c quan hÖ gi÷a ngêi víi ngêi. §ã
lµ nh÷ng luËt lÖ, thÓ chÕ, cam kÕt, quy ®Þnh, íc ®Þnh … ë c¸c cÊp
kh¸c nhau nh: Liªn hîp quèc, HiÖp héi c¸c níc, quèc gia, tØnh, huyÖn,
c¬ quan, lµng x·, hä téc, gia ®×nh, tæ nhãm, c¸c tæ chøc t«n gi¸o, tæ
chøc ®oµn thÓ,… M«i trêng x· héi ®Þnh híng ho¹t ®éng cña con ngêi
theo mét khu«n khæ nhÊt ®Þnh, t¹o nªn søc m¹nh tËp thÓ thuËn lîi


1
cho sù ph¸t triÓn, lµm cho cuéc sèng cña con ngêi kh¸c víi sinh vËt
kh¸c.

- M«i trêng nh©n t¹o, bao gåm tÊt c¶ c¸c nh©n tè do con ngêi
t¹o nªn, lµm thµnh nh÷ng tiÖn nghi trong cuéc sèng, nh « t«, m¸y bay,
nhµ ë, c«ng së, c¸c khu vùc ®« thÞ, c«ng viªn nh©n t¹o…

Nh vËy, m«i trêng theo nghÜa réng lµ tÊt c¶ c¸c nh©n tè tù nhiªn
vµ x· héi cÇn thiÕt cho sù sinh sèng, s¶n xuÊt cña con ngêi nh tµi
nguyªn thiªn nhiªn, kh«ng khÝ, ®Êt, níc, ¸nh s¸ng, c¶nh quan, quan hÖ
x· héi… M«i trêng theo nghÜa hÑp bao gåm c¸c nh©n tè tù nhiªn vµ x·
héi trùc tiÕp liªn quan tíi chÊt lîng cuéc sèng con ngêi. Tãm l¹i, m«i tr-
êng lµ tÊt c¶ nh÷ng g× cã xung quanh ta, cho ta c¬ së ®Ó sèng vµ
ph¸t triÓn.

2. Vai trß cña m«i trêng

M«i trêng ®èi víi con ngêi kh«ng chØ lµ n¬i tån t¹i, sinh trëng vµ
ph¸t triÓn mµ cßn lµ n¬i lao ®éng , nghØ ng¬i, hëng thô vµ trau dåi
nh÷ng nÐt ®Ñp v¨n ho¸, thÈm mÜ… Nh vËy, m«i trêng cã 4 chøc n¨ng
c¬ b¶n:

Kh«ng gian sèng N¬i chøa ®ùng c¸c
cña con ngêi vµ nguån tµi nguyªn
c¸c loµi sinh vËt




M«i trêng




N¬i lu tr÷ vµ cung N¬i chøa ®ùng c¸c
cÊp c¸c nguån phÕ th¶i do con ngêi
th«ng tin t¹o ra trong cuéc sèng

2
2.1. M«i trêng cung cÊp kh«ng gian sèng cña con ngêi vµ
c¸c loµi sinh vËt

Kho¶ng kh«ng gian nhÊt ®Þnh do m«i trêng tù nhiªn ®em l¹i,
phôc vô cho c¸c ho¹t ®éng sèng con ngêi nh kh«ng khÝ ®Ó thë, níc
®Ó uèng, l¬ng thùc, thùc phÈm…

Con ngêi trung b×nh mâi ngµy cÇn 4 m3 kh«ng khÝ s¹ch ®Ó thë,
2,5 lÝt níc ®Ó uèng, mét lîng l¬ng thùc thùc phÈm ®Ó s¶n sinh ra
kho¶ng 2000 -2400 calo n¨ng lîng nu«i sèng con ngêi.

Nh vËy, m«i trêng ph¶i cã kho¶ng kh«ng gian thÝch hîp cho mçi
con ngêi ®îc tÝnh b»ng m2 hay hecta ®Êt ®Ó ë, sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt.

2.2. M«i trêng cung cÊp c¸c nguån tµi nguyªn cÇn thiÕt
phôc vô cho ®êi sèng vµ s¶n xuÊt cña con ngêi.

§Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn, con ngêi cÇn c¸c nguån tµi nguyªn ®Ó
t¹o ra cña c¶i vËt chÊt, n¨ng lîng cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng sinh sèng,
s¶n xuÊt vµ qu¶n lÝ. C¸c nguån tµi nguyªn gåm:

- Rõng: cung cÊp gç, cñi, dîc liÖu vµ c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sinh
th¸i.

- C¸c hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp cung cÊp l¬ng thùc, thùc phÈm.

- C¸c thñy vùc cung cÊp nguån níc, thuû h¶i s¶n, n¨ng lîng, giao
th«ng thuû vµ ®Þa bµn vui ch¬i gi¶i trÝ…

- Kh«ng khÝ, nhiÖt ®é, n¨ng lîng mÆt trêi, giã, ma…

- C¸c lo¹i kho¸ng s¶n, dÇu má cung cÊp n¨ng lîng vµ nguyªn liÖu
cho mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ ®êi sèng.

2.3. M«i trêng lµ n¬i lu tr÷ vµ cung cÊp c¸c nguån th«ng tin

Con ngêi biÕt ®îc nhiÒu ®iÒu bÝ Èn trong qu¸ khø do c¸c hiÖn
vËt, di chØ ph¸t hiÖn ®îc trong kh¶o cæ häc; liªn kÕt hiÖn t¹i vµ qu¸
khø, con ngêi ®· dù ®o¸n ®îc nh÷ng sù kiÖn trong t¬ng lai. Nh÷ng

3
ph¶n øng sinh lÝ cña c¬ thÓ c¸c sinh vËt ®· th«ng b¸o cho con ngêi
nh÷ng sù cè nh b·o, ma, ®éng ®Êt, nói löa… M«i trêng cßn lu tr÷,
cung cÊp cho con ngêi sù ®a d¹ng c¸c nguån gen, c¸c loµi ®éng vËt,
c¸c hÖ sinh th¸i tù nhiªn, c¶nh quan thiªn nhiªn…

2.4. M«i trêng lµ n¬i chøa ®ùng vµ ph©n huû c¸c phÕ th¶i
do con ngêi t¹o ra trong cuéc sèng.

Con ngêi ®· th¶i c¸c chÊt th¶i vµo m«i trêng. C¸c chÊt th¶i díi sù
t¸c ®éng cña c¸c vi sinh vËt vµ c¸c yÕu tè m«i trêng kh¸c nh nhiÖt ®é,
®é Èm, kh«ng khÝ... sÏ bÞ ph©n huû, biÕn ®æi. Tõ chÊt th¶i bá ®i cã
thÓ biÕn thµnh c¸c chÊt dnh dìng nu«i sèng c©y trång vµ nhiÒu sinh
vËt kh¸c, lµm cho c¸c chÊt th¶i trë l¹i tr¹ng th¸i nguyªn liÖu cña tù nhiªn.
Nhng sù gia t¨ng d©n sè, ®« thÞ ho¸, c«ng nghiÖp ho¸ lµm sè lîng
chÊt th¶i t¨ng lªn kh«ng ngõng dÉn ®Õn nhiÒu n¬i, nhiÒu chç trë nªn
qu¸ t¶i, g©y « nhiÔm m«i trêng.

3. Thµnh phÇn cña m«i trêng

M«i trêng lµ mét ph¹m trï rÊt réng, nã bao gåm ®Êt, níc, kh«ng
khÝ, ®éng vËt vµ thùc vËt, rõng, biÓn, con ngêi vµ cuéc sèng cña con
ngêi. Mçi lÜnh vùc nµy ®îc coi lµ thµnh phÇn cña m«i trêng vµ mçi
thµnh phÇn cña m«i trêng, chÝnh nã l¹i lµ m«i trêng víi ®Çy ®ñ ý
nghÜa cña nã (®Êt lµ thµnh phÇn m«i trêng, nhng ®Êt lµ mét m«i tr-
êng vµ ®îc gäi lµ m«i trêng ®Êt. T¬ng tù, cã m«i trêng níc, m«i trêng
kh«ng khÝ, m«i trêng sinh häc…)

Nh vËy, m«i trêng cã c¸c thµnh phÇn chñ yÕu sau:

- Th¹ch quyÓn hay ®Þa quyÓn: Th¹ch quyÓn lµ líp vá ®Êt, ®¸
ngoµi cïng cøng nhÊt cña tr¸i ®Êt, víi ®é s©u 60-70 km trªn phÇn lôc
®Þa vµ 20-30 km díi ®¸y ®¹i d¬ng. Líp trªn cïng cña th¹ch quyÓn lµ
®Êt. C¸c thµnh phÇn chÝnh cña ®Êt gåm: chÊt kho¸ng, mïn, níc vµ
c¸c lo¹i sinh vËt.


4
- Thuû quyÓn: Lµ líp vá láng kh«ng liªn tôc bao quanh tr¸i ®Êt,
lµ toµn bé ®¹i d¬ng, biÓn, s«ng, suèi, ao hå.

Kho¶ng 71 % víi 360 triÖu km bÒ mÆt tr¸i ®Êt ®îc bao phñ bëi
mÆt níc. Níc rÊt cÇn cho c¸c sinh vËt sèng trªn tr¸i ®Êt vµ lµ m«i trêng
sèng cña nhiÒu loµi. Níc tån t¹i ë 3 d¹ng: thÓ r¾n ( b¨ng, tuyÕt), thÓ
láng vµ thÓ khÝ ( h¬i níc)

Víi tØ lÖ níc bao phñ gÇn kh¾p bÒ mÆt tr¸i ®Êt, nhng con ngêi
vµ cá c©y vÉn “ kh¸t” gi÷ ®¹i d¬ng níc mªnh m«ng bëi trong tæng lîng
níc th× níc ngät chiÕm rÊt Ýt, chØ chiÕm 2,5 % , mµ hÇu hÕt ë d¹ng
r¾n( 2,24%), cßn lîng níc ngät mµ con ngêi cã thÓ sö dông chØ
chiÕm 0,26%.

Sù gia t¨ng d©n sè cïng qu¸ tr×nh ®« thÞ ho¸, c«ng nghiÖp ho¸,
c¸c thãi quen tiªu thô níc qu¸ møc ®ang g©y ra sù khñng ho¶ng níc
trªn ph¹m vi toµn cÇu. Kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn mµ ch¬ng tr×nh m«i tr-
êng Liªn hîp quèc ®· chän chñ ®Ò cho ngµy m«i trêng thÕ giíi n¨m
2003 lµ “ Níc-2 tØ ngêi ®ang kh¸t”

- KhÝ quyÓn: KhÝ quyÓn lµ líp kh«ng khÝ bao quanh tr¸i ®Êt.
KhÝ quyÓn tr¸i ®Êt cã cÊu tróc ph©n líp víi c¸c tÇng ®Æc trng: tÇng
®èi lu, b×nh lu, trung quyÓn, nhiÖt quyÓn vµ ngo¹i quyÓn

Kh«ng khÝ ®ãng vai trß quan träng trong ®êi sèng con ngêi vµ
thÕ giíi sinh vËt. C¸c khÝ chÝnh cña kh«ng khÝ bao gåm Nit¬, oxy,
h¬i níc vµ mét sè lo¹i khÝ tr¬ ®Òu tham gia vµo mäi qu¸ tr×nh x¶y ra
trªn tr¸i ®Êt.

- Sinh quyÓn: Sinh quyÓn lµ kho¶ng kh«ng gian cã sinh vËt c
tró , bao phñ bÒ mÆt tr¸i ®Êt, cïng tÇng khÝ quyÓn lµm thµnh m«i tr-
êng b¶o ®¶m sù sèng cho sinh vËt.

4. VÊn ®Ò m«i trêng toµn cÇu hiÖn nay lµ g×?

- Ma a xÝt ph¸ ho¹i dÇn th¶m thôc vËt.

5
- Nång ®é CO2 t¨ng trong khÝ quyÓn, khiÕn nhiÖt ®é tr¸i ®Êt
t¨ng, rèi lo¹n c©n b»ng sinh th¸i.

- TÇng « r«n bÞ ph¸ ho¹i lµm cho sù sèng trªn tr¸i ®Êt bÞ ®e do¹
do tia tö ngo¹i bøc x¹ mÆt trêi.

- Sù tæn h¹i do c¸c ho¸ chÊt.

- Níc s¹ch bÞ « nhiÔm

- §Êt ®ai bÞ sa m¹c ho¸

- DiÖn tÝch rõng nhiÖt ®íi kh«ng ngõng suy gi¶m

- Uy hiÕp vÒ h¹t nh©n.

5. HiÖn tr¹ng m«i trêng viÖt Nam :

Nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng ViÖt Nam bøc b¸ch hiÖn nay lµ:

- Suy tho¸i m«i trêng ®Êt: diÖn tÝch ®Êt tho¸i ho¸ chiÕm trªn
50% diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn cña c¶ níc.

- Suy tho¸i rõng: n¨m 1943, ViÖt Nam cã kho¶ng 14, 3 triÖu ha
rõng (43%), ®Çu n¨m 1999 chØ cßn 9,6 ha rõng (28,8%). Trong ®ã
8,2 triÖu ha rõng tù nhiªn , cßn 1,4 triÖu ha rõng trång.

- Suy gi¶m hÖ thèng sinh häc: ViÖt Nam ®îc coi lµ 10 trung t©m
®a d¹ng sinh häc cao trªn thÕ giíi. Sù ®a d¹ng sinh häc thÓ hiÖn ë
thµnh phÇn loµi sinh vËt, ®ång thêi cßn thÓ hiÖn ë sù ®a d¹ng c¸c
kiÓu c¶nh quan, c¸c hÖ sinh th¸i. Nhng n¨m gÇn ®©y, ®a d¹ng sinh
häc ®· bÞ suy gi¶m hoÆc mÊt n¬i sinh c do khai th¸c s¨n b¾n qu¸
møc vµ do « nhiÔm m«i trêng.

- ¤ nhiÔm m«i trêng níc.

- ¤ nhiÔm m«i trêng kh«ng khÝ: mét sè thµnh phè « nhiÔm bôi
tíi møc trÇm träng,




6
- Qu¶n lÝ ch¾t th¶i r¾n: HiÖu qu¶ thu gom thÊp, hiÖu qu¶ xö lÝ
cha ®¹t yªu cÇu, cha cã ph¬ng tiÖn ®Çy ®ñ vµ thÝch hîp ®Ó xö lÝ
chÊt th¶i nguy h¹i.

II. Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng

1. Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng lµ g×?

Gi¸o dôc m«i trêng lµ mét qu¸ tr×nh th«ng qua c¸c ho¹t ®éng gi¸o
dôc nh»m gióp con ngêi cã ®îc sù hiÓu biÕt vÒ m«i trêng, kÜ n¨ng
sèng vµ lµm viÖc trong m«i trêng ph¸t triÓn bÒn v÷ng.

3. T¹i sao ph¶i gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng?

M«i trêng ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi ®ang bÞ « nhiÔm vµ bÞ suy
tho¸i nghiªm träng ®· g©y ¶nh hëng tíi chÊt lîng cuéc sèng cña mét bé
phËn lín c d©n trªn tr¸i ®Êt.

B¶o vÖ m«i trêng sèng lµ b¶o vÖ ng«i nhµ chung cña nh©n lo¹i.
B¶o vÖ m«i trêng ®ang lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch, nãng báng kh«ng chØ ë
ViÖt Nam mµ c¶ trªn toµn thÕ giíi

3. Môc tiªu cña gi¸o dôc m«i trêng lµ g×?

Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng lµm cho c¸c c¸ nh©n vµ c¸c céng
®ång:

- HiÓu biÕt b¶n chÊt c¸c vÊn ®Ò m«i trêng: TÝnh phøc t¹p, quan
hÖ nhiÒu mÆt, nhiÒu chiÒu, tÝnh h¹n chÕ cña tµi nguyªn thiªn nhiªn
vµ kh¶ n¨ng chÞu t¶i cña m«i trêng, quan hÖ chÆt chÏ gi÷a m«i trêng
vµ ph¸t triÓn, gi÷a m«i trêng ®Þa ph¬ng, vïng, quèc gia víi m«i trêng
khu vùc vµ toµn cÇu. Môc tiªu nµy thùc chÊt lµ trang bÞ cho c¸c ®èi t-
îng ®îc gi¸o dôc c¸c kiÕn thøc vÒ m«i trêng.

- NhËn thøc ®îc ý nghÜa, tÇm quan träng cña c¸c vÊn ®Ò m«i
trêng nh mét nguån lùc ®Ó sinh sèng, lao ®éng vµ ph¸t triÓn ®èi víi
b¶n th©n hä còng nh ®èi víi céng ®ång, quèc gia cña hä vµ quèc tÕ.
Tõ ®ã, c¸c c¸ nh©n vµ céng ®ång cã th¸i ®é, c¸ch øng xö ®óng ®¾n
7
truíc c¸c vÇn ®Ò m«i trêng, x©y dùng cho m×nh quan niÖm vÒ ý thøc
tr¸ch nhiÖm, vÒ gi¸ trÞ nh©n c¸ch ®Ó dÇn h×nh thµnh c¸c kÜ n¨ng thu
thËp sè liÖu vµ ph¸t triÓn sù ®¸nh gi¸ thÈm mÜ. Nh vËy, môc tiªu nµy
x©y dùng th¸i ®é, c¸ch ®èi xö th©n thiÖn víi m«i trêng.

- Tri thøc, kÜ n¨ng, ph¬ng ph¸p hµnh ®éng ®Ó n©ng cao n¨ng
lùc trong viÖc lùa chän phong c¸ch sèng thÝch hîp víi viÖc sö dông
mét c¸ch hîp lÝ vµ kh«n ngoan c¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn ®Ó hä cã thÓ
tham gia cã hiÖu qu¶ vµo viÖc phßng ngõa vµ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò
m«i trêng cô thÓ n¬i hä ë vµ lµm viÖc. §©y lµ môc tiªu vÒ kh¶ n¨ng
hµnh ®éng cô thÓ.

B. lång ghÐp Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua m«n Tù nhiªn vµ x·
héi ë cÊp tiÓu häc

Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng lµ mét gi¶i ph¸p h÷u hiÖu ®Ó b¶o vÖ
m«i trêng. Nã lµ mét qu¸ tr×nh l©u dµi, ph¶i ®îc thùc hiÖn trong hÖ
thèng gi¸o dôc quèc d©n vµ trong céng ®ång. §Ò ¸n gi¸o dôc b¶o vÖ
m«i trêng ë c¸c trêng häc níc ta ®îc ChÝnh phñ phª duyÖt ngµy 17
th¸ng 10 n¨m 2001, nªu râ: “ §a néi dung gi¸o dôc m«i trêng vµo hÖ
thèng gi¸o dôc quèc d©n”.

Trêng häc lµ n¬i tËp trung nguån nh©n lùc c¬ b¶n, réng lín cho t-
¬ng lai, lµ m«i trêng gi¸o dôc tèt nhÊt cho mäi néi dung theo ch¬ng
tr×nh, hÖ thèng gi¸o dôc nghiªm ngÆt víi mäi h×nh thøc ®a d¹ng. Tr-
êng häc lµ n¬i t¹o nguån tuyªn truyÒn viªn phong phó, hiÖu qu¶ cho
céng ®ång. Mçi häc sinh ®îc gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng còng cã
nghÜa gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng ®· ®Õn ®îc víi mçi gia ®×nh. Trêng
häc lµ n¬i chóng ta cã thÓ göi th«ng ®iÖp b¶o vÖ m«i trêng tèt nhÊt
®Õn thanh, thiÕu niªn.

Gi¸o dôc tiÓu häc lµ cÊp häc nÒn t¶ng, lµ c¬ së ban ®Çu hÕt
søc quan träng cho viÖc ®µo t¹o trÎ em trë thµnh c«ng d©n tèt cho ®Êt
níc. ë løa tuæi ®ang ph¸t triÓn vµ ®Þnh h×nh vÒ nh©n c¸ch, häc sinh
8
tiÓu häc dÔ tiÕp thu nh÷ng gi¸ trÞ míi. §éi ngò häc sinh tiÓu häc nÕu
®îc gi¸o dôc tèt sÏ lµ lùc lîng hïng m¹nh nhÊt trong ho¹t ®éng c¶i t¹o,
b¶o vÖ m«i trêng vµ ph¸t triÓn x· héi. ViÖc ®a gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr-
êng vµo cÊp tiÓu häc gióp cho c¸c em häc sinh b¾t ®Çu cã ý thøc
b¶o vÖ m«i sinh cña céng ®ång ngay tõ nhá.
I. Môc tiªu gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng ë cÊp tiÓu häc
- VÒ kiÕn thøc:
Gióp cho häc sinh biÕt vµ bíc ®Çu hiÓu:
+ C¸c thµnh phÇn m«i trêng vµ quan hÖ gi÷a chóng: ®Êt, níc,
kh«ng khÝ, ¸nh s¸ng, ®éng thùc vËt.
+ Mèi quan hÖ gi÷a con ngêi vµ c¸c thµnh phÇn cña m«i trêng.
+ ¤ nhiÔm m«i trêng.
+ BiÖn ph¸p b¶o vÖ m«i trêng xung quanh: m«i trêng nhµ ë, líp,
trêng häc, th«n xãm, b¶n lµng, phè phêng.
- Th¸i ®é- t×nh c¶m:
+ Cã t×nh c¶m yªu quý, t«n träng thiªn nhiªn, yªu quý gia ®×nh,
trêng líp, quª h¬ng, ®Êt níc.
+ Cã th¸i ®é th©n thiÖn víi m«i trêng.
+ Cã ý thøc: quan t©m ®Õn c¸c vÊn ®Ò m«i trêng ; gi÷ g×n vÖ
sinh th©n thÓ, vÖ sinh m«i trêng xung quanh.
- KÜ n¨ng- hµnh vi:
+ Sèng hßa hîp, gÇn gòi víi thiªn nhiªn.
+ Sèng ng¨n n¾p, vÖ sinh.
+ Tham gia c¸c ho¹t ®éng trång vµ ch¨m sãc c©y xanh, lµm cho
m«i trêng xanh, s¹ch, ®Ñp.
+ Sèng tiÕt kiÖm, chia sÎ vµ hîp t¸c.
II. TÝch hîp, lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng trong m«n tù
nhiªn vµ x· héi.
1. Môc tiªu gi¸o dôc m«n Tù nhiªn vµ X· héi ë cÊp tiÓu häc:



9
D¹y häc m«n Tù nhiªn vµ x· héi ë cÊp tiÓu häc nh»m gióp cho
häc sinh:

- Mét sè kiÕn thøc ban ®Çu vÒ:

+ Con ngêi vµ søc khoÎ (c¬ thÓ ngêi, c¸ch gi÷ vÖ sinh c¬ thÓ vµ
phßng tr¸nh mét sè bÖnh tËt, tai n¹n thêng gÆp)

+ Mét sè sù vËt, hiÖn tîng ®¬n gi¶n trong tù nhiªn vµ x· héi.

- Mét sè kÜ n¨ng ban ®Çu:

+ Ch¨m sãc søc khoÎ b¶n th©n vµ phßng tr¸nh mét sè bÖnh tËt,
tai n¹n.

+ Quan s¸t, nhËn xÐt, nªu th¾c m¾c, ®Æt c©u hái vµ diÔn ®¹t
nh÷ng hiÓu biÕt cña m×nh vÒ sù vËt, hiÖn tîng ®¬n gi¶n trong tù
nhiªn vµ x· héi.

- Mét sè th¸i ®é vµ hµnh vi:

+ Tù gi¸c thùc hiÖn c¸c quy t¾c gi÷ vÖ sinh, an toµn cho b¶n
th©n, gia ®×nh vµ céng ®ång.

+ Yªu thiªn nhiªn, gia ®×nh, trêng häc, quª h¬ng.

2. Môc tiªu gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua m«n Tù nhiªn vµ X· héi:

* KiÕn thøc:

- Cã biÓu tîng ban ®Çu vÒ m«i trêng tù nhiªn ( c©y cèi, c¸c con
vËt, mÆt trêi, tr¸i ®Êt…) vµ m«i trêng nh©n t¹o ( nhµ ë, trêng häc, lµng
m¹c, phè phêng…).

- BiÕt mét sè ho¹t ®éng cña con ngêi lµm m«i trêng bÞ « nhiÔm.

- BiÕt m«i trêng sèng xung quanh cã ¶nh hëng ®Õn søc kháe
cña con ngêi.

- BiÕt ®îc mét sè biÖn ph¸p b¶o vÖ m«i trêng.

* Th¸i ®é - T×nh c¶m:

10
- Yªu quý thiªn nhiªn, mong muèn b¶o vÖ m«i trêng sèng cho c¸c
c©y cèi, con vËt vµ con ngêi.

- Cã th¸i ®é tÝch cùc ®èi víi viÖc b¶o vÖ m«i trêng; chèng c¸c
hµnh ®éng ph¸ ho¹i m«i trêng, lµm « nhiÔm m«i trêng .

* KÜ n¨ng – Hµnh vi:

- Ph¸t hiÖn ra mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè cña m«i trêng.

- Tham gia mét sè ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i trêng phï hîp víi løa
tuæi.

- ThuyÕt phôc ngêi th©n, bÑn bÌ cã ý thøc vµ hµnh vi b¶o vÖ
m«i trêng.

Tõ môc tiªu trªn, viÖc tÝch hîp, lång ghÐp néi dung gi¸o dôc b¶o
vÖ m«i trêng vµo c¸c bµi häc m«n Tù nhiªn vµ x· héi mét c¸ch nhÑ
nhµng kh«ng nh÷ng gióp häc sinh lÜnh héi tèt nh÷ng tri thøc vÒ tù
nhiªn x· héi, mµ cßn h×nh thµnh cho c¸c em nhËn thøc, th¸i ®é, hµnh
vi ®óng ®¾n ®èi víi m«i trêng tù nhiªn xung quanh.

3. Néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng trong m«n Tù nhiªn vµ X·
héi

Ch¬ng tr×nh m«n Tù nhiªn vµ x· héi ®îc cÊu tróc thµnh 3 chñ
®Ò lín: Con ngêi vµ søc khoÎ, X· héi, Tù nhiªn. Mçi chñ ®Ò ®Òu cã
thÓ tÝch hîp néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng :

- Con ngêi vµ søc kháe: gióp häc sinh hiÓu ®îc mèi quan hÖ
gi÷a m«i trêng vµ søc kháe, h×nh thµnh ý thøc vµ thãi quen gi÷ vÖ
sinh th©n thÓ, vÖ sinh ¨n uèng, vÖ sinh m«i trêng xung quanh.

- X· héi: gia ®×nh, nhµ trêng, lµng quª vµ ®« thÞ trang bÞ cho
häc sinh nh÷ng hiÓu biÕt vÒ quª h¬ng, ®Êt níc; t×m hiÓu vÒ mèi
quan hÖ gi÷a con ngêi vµ m«i trêng, sù t¸c ®éng qua l¹i gi÷a c¸c yÕu
tè m«i trêng gÇn gòi víi cuéc sèng cña häc sinh. Trªn c¬ së ®ã båi d-


11
ìng t×nh yªu lµng, b¶n, phè phêng vµ cã ý thøc víi hµnh vi m«i trêng
cña m×nh.

- Tù nhiªn: gióp häc sinh nhËn biÕt sù phong phó cña c¸c loµi
c©y, con vµ c¸c ®iÒu kiÖn sèng cña chóng. Sù cÇn thiÕt ph¶i b¶o vÖ
vµ c¸ch b¶o vÖ chóng.

Néi dung cô thÓ cô thÓ lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng
qua tõng líp nh sau:

Líp Néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng
1 - Con ngêi vµ søc kháe: VÖ sinh c¬ thÓ vµ c¸c gi¸c quan, vÖ
sinh r¨ng miÖng, chÕ ®é ¨n uèng hîp lÝ.
-X· héi:

+ Nhµ ë: gi÷ g×n s¹ch sÏ nhµ ë vµ ®å dïng.

+ M«i trêng líp häc: gi÷ vÖ sinh líp häc.

+ M«i trêng céng ®ång: Phè phêng, th«n xãm, b¶n.
- Tù nhiªn:

+ T×m hiÓu mét sè lo¹i c©y, con quen thuéc.

+ M«i trêng thiªn nhiªn ®èi víi con ngêi: ma, n¾ng, rÐt…
2 - Con ngêi vµ søc kháe: ¡n s¹ch, uèng s¹ch, phßng nhiÔm giun.
-X· héi:

+ Gia ®×nh: B¶o qu¶n vµ sö dông ®å dïng trong nhµ, vÖ sinh
nhµ ë, chuång gia sóc.

+ Trêng häc: gi÷ vÖ sinh trêng häc.

+ QuËn (huyÖn) n¬i ®ang sèng: M«i trêng céng ®ång: C¶nh
quan tù nhiªn, c¸c ph¬ng tiÖn giao th«ng vµ vÊn ®Ò m«i trêng.
- Tù nhiªn:

+ Thùc vËt vfa ®éng vËt: Mét sè c©y cèi vµ mét sè con vËt sèng
trªn mÆt ®Êt, díi níc, trªn kh«ng vµ viÖc b¶o vÖ chóng.


12
+ MÆt trêi, mÆt tr¨ng, c¸c v× sao vµ ¶nh hëng cña chóng ®èi víi
cuéc sèng cña con ngêi.
3 - Con ngêi vµ søc kháe:

+ C¬ quan h« hÊp vµ mét sè bÖnh l©y qua ®êng h« hÊp.

+ C¬ quan tuÇn hoµn: b¶o vÖ c¬ quan tuÇn hoµn.

+ Gi÷ vÖ sinh c¬ quan bµi tiÕt níc tiÓu.

+ C¬ quan thÇn kinh: NghØ ng¬i vµ häc tËp ®iÒu ®é.
-X· héi:

+ Quan hÖ trong gia ®×nh.

+ An toµn khi ë trêng häc.

+ Lµng quª, ®« thÞ; gi÷ vÖ sinh n¬i c«ng céng; liªn hÖ ®Õn thùc
tr¹ng m«i trêng ®Þa ph¬ng.
- Tù nhiªn:

+ Thùc vËt, ®éng vËt vµ c¸c ®iÒu kiÖn sèng cña chóng.

+ MÆt trêi vµ tr¸i ®Êt. ¶nh hëng cña ¸nh s¸ng mÆt trêi ®èi víi sù
sèng.


§Ó tÝch hîp néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng trong m«n Tù
nhiªn vµ X· héi cã hiÖu qu¶, gi¸o viªn cÇn lu ý:

- Chän lùa c¸c bµi häc cã kh¶ n¨ng lång ghÐp, tÝch hîp néi dung
gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng.

- X¸c ®Þnh møc ®é, néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng trong
bµi häc, tr¸nh ¸p ®Æt, gß bã vµ qu¸ t¶i ®èi víi häc sinh.

- §¶m b¶o môc tiªu bµi häc cña m«n Tù nhiªn vµ X· héi ®ång thêi
®¶m b¶o môc tiªu gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng.

- §¶m b¶o tÝnh sinh ®éng, hÊp dÉn cña néi dung, ph¬ng ph¸p
gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng.
13
4. Ph¬ng thøc tÝch hîp, lång ghÐp

C¨n cø vµo môc tiªu vµ néi dung tõng bµi häc trong ch¬ng tr×nh
m«n häc, cã thÓ tÝch hîp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng vµo m«n Tù nhiªn
vµ X· héi líp 1 ë c¸c møc ®é sau:

- Møc ®é 1: Néi dung chñ yÕu cña bµi häc trïng víi néi dung
gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng.

- Møc ®é 2: Mét sè phÇn cña bµi häc cã néi dung gi¸o dôc b¶o
vÖ m«i trêng.

- Møc ®é 3: Mét sè néi dung cña bµi häc cã ®iÒu kiÖn liªn hÖ
víi néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng.

5. Ph¬ng ph¸p tÝch hîp, lång ghÐp

5.1. Ph¬ng ph¸p chung:

C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm m«n Tù nhiªn vµ X· héi vµ nhËn thøc cña
häc sinh, gi¸o viªn cã thÓ sö dông phèi víi ph¬ng ph¸p d¹y häc Tù nhiªn
vµ X· héi vµ mét sè ph¬ng ph¸p sau ®Ó lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ
m«i trêng:

5.1.1. Ph¬ng ph¸p th¶o luËn: §©y lµ ph¬ng ph¸p d¹y häc tÝch
cùc, häc sinh ®îc bµy tá quan ®iÓm, ý kiÕn, th¸i ®é cña m×nh vµ
l¾ng nghe ý kiÕn cña ngêi kh¸c vÒ c¸c vÊn ®Ò m«i trêng cã liªn quan
®Õn néi dung cña bµi häc. Qua ®ã gióp häc sinh nhËn thøc, cã hµnh
vi, th¸i ®é ®óng ®¾n ®èi víi m«i trêng. Cã thÓ th¶o luËn c¶ líp vµ th¶o
luËn nhãm.

- Th¶o luËn c¶ líp: c¨n cø vµo néi dung cña bµi häc vµ néi dung
gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng, gi¸o viªn chän lùa vÊn ®Ò cÇn cho häc
sinh th¶o luËn c¶ líp. VÝ dô Khi d¹y bµi “ Gi÷ g×n líp häc s¹ch, ®Ñp”,
gi¸o viªn cã thÓ cho häc sinh c¶ líp cïng th¶o luËn vÇn ®Ò:

+ Gi÷ g×n líp häc s¹ch, ®Ñp cã lîi g×?


14
+ B¹n ®· lµm g× ®Ó líp m×nh s¹ch, ®Ñp?

- Th¶o luËn nhãm: §©y lµ ph¬ng ph¸p gi¸o dôc cã nhiÒu u ®iÓm.
Khi tæ chøc th¶o luËn nhãm, gi¸o viªn cÇn chuÈn bÞ néi dung c©u hái
th¶o luËn, phiÕu häc tËp vµ c¸c ®å dïng cÇn thiÕt. Khi tæ chøc cho
häc sinh th¶o luËn nhãm, gi¸o viªn cÇn vËn dông ph¬ng ph¸p ho¹t
®éng nhãm (Chia nhãm, giao nhiÖm vô cho c¸c nhãm qua hÖ thèng
c©u hái, bµi tËp trong phiÕu häc tËp; c¸c nhãm th¶o luËn; b¸o c¸o kÕt
qu¶ th¶o luËn nhãm; tæng kÕt cña gi¸o viªn).

VÝ dô : Khi d¹y bµi “ VÖ sinh m«i trêng” m«n Tù nhiªn vµ X· héi
líp 3,g i¸o viªn cã thÓ tæ chøc cho häc sinh th¶o luËn 3 nhãm qua c¸c
c©u hái sau:

+ H·y nªu c¶m gi¸c cña em khi ®i qua bµi r¸c.

+ Nh÷ng sinh vËt nµo thêng sèng ë b·i r¸c?

+ R¸c cã h¹i nh thÕ nµo ®èi víi søc kháe con ngêi?

Sau khi tæ chøc cho häc sinh th¶o luËn, gi¸o viªn tæ chøc cho
®¹i diÖn cña c¸c nhãm b¸o c¸o, c¸c nhãm kh¸c bæ sung. Cuèi cïng, gi¸o
viªn kÕt luËn: R¸c th¶i vøt kh«ng ®óng n¬i lµm mÊt vÎ ®Ñp cña lµng
xãm, phè phêng. Trong c¸c lo¹i r¸c do con ngêi th¶i ra, cã nh÷ng lo¹i dÔ
thèi r÷a, chøa nhiÒu vi khuÈn g©y bÖnh, chuét, ruåi, muçi thêng sèng
ë n¬i cã r¸c. Chóng lµ nh÷ng sinh vËt trung gian truyÒn bÖnh cho con
ngêi.

5.1.2. Ph¬ng ph¸p quan s¸t: §©y lµ ph¬ng ph¸p d¹y häc ®Æc tr-
ng cña m«n Tù nhiªn vµ X· héi vµ còng lµ ph¬ng ph¸p quan träng trong
gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng cho häc sinh tiÓu häc. Qua quan s¸t tranh
¶nh, thùc tÕ m«i trêng xung quanh vµ sù híng dÉn cña gi¸o viªn, häc
sinh sÏ lÜnh héi nh÷ng tri thøc cÇn thiÕt vÒ m«i trêng. Khi híng dÉn
cho häc sinh quan s¸t, gi¸o viªn lu ý thùc hiÖn theo quy tr×nh (x¸c



15
®Þnh môc tiªu quan s¸t; lùa chän ®èi tîng quan s¸t; tæ chøc vµ híng
dÉn häc sinh quan s¸t; tr×nh bµy kÕt qu¶ quan s¸t).

VÝ dô: Khi d¹y bµi “VÖ sinh m«i trêng” m«n Tù nhiªn vµ X· héi líp
3, gi¸o viªn cã thÓ lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua viÖc gi¸o
dôc häc sinh biÕt ®îc viÖc lµm nµo ®óng, viÖc lµm nµo sai trong viÖc
xö lÝ r¸c th¶i. Gi¸o viªn cho häc sinh quan s¸t c¸c h×nh 3,4,5,6,7 trong
SGK vµ nªu ý kiÕn cña m×nh vÒ c¸c viÖc lµm ®óng, c¸c viÖc lµm sai
trong tõng h×nh. Sau khi gi¸o viªn tæ chøc vµ híng dÉn häc sinh quan
s¸t, häc sinh cã nhËn thøc vµ hµnh vi ®óng ®¾n lµ kh«ng nªn vøt r¸c
bõa b·i ë nh÷ng n¬i c«ng céng; c¸ch xö lÝ r¸c th¶i: ch«n, ®èt, ñ, t¸i
chÕ.

5.1.3. Ph¬ng ph¸p trß ch¬i: §èi víi häc sinh tiÓu häc, sö dông
c¸c trß ch¬i trong d¹y häc m«n Tù nhiªn vµ X· héi vµ gi¸o dôc b¶o vÖ
m«i trêng cã ý nghÜa quan träng. Trß ch¬i g©y høng thó häc tËp cho
häc sinh, gióp c¸c em lÜnh héi kiÕn thøc vÒ tù nhiªn, x· héi vµ m«i tr-
êng nhÑ nhµng, tù nhiªn vµ hiÖu qu¶. Khi sö dông ph¬ng ph¸p trß
ch¬i, gi¸o viªn lu ý (chuÈn bÞ trß ch¬i; giíi thiÖu tªn trß ch¬i, híng dÉn
c¸ch ch¬i, thêi gian ch¬i vµ luËt ch¬i; cho häc sinh ch¬i; nhËn xÐt kÕt
qu¶ cña trß ch¬i; rót ra bµi häc qua trß ch¬i). Tuú néi dung cña tõng
bµi, gi¸o viªn cã thÓ tæ chøc trß ch¬i phï hîp. Gi¸o viªn cã thÓ tæ chøc
trß ch¬i ®ãng vai ®Ó gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng. Trß ch¬i ®ãng vai
gióp häc sinh thÓ hiÖn nhËn thøc, th¸i ®é cña m×nh trong c¸c t×nh
huèng cô thÓ vµ thÓ hiÖn c¸ch øng xö phï hîp víi t×nh huèng.

VÝ dô: Khi d¹y bµi “Gi÷ g×n líp häc s¹ch ®Ñp”, gi¸o viªn cã thÓ
tæ chøc cho häc sinh ®ãng vai víi t×nh huèng nh sau: Cã mét nhãm
häc sinh (3-4 em) tríc khi vµo häc ¨n quµ vµ vøt giÊy bõa b·i ra líp. Mét
häc sinh kh¸c tr«ng thÊy vµ häc sinh nµy ®· xö lÝ nh thÕ nµo?

Khi häc sinh ch¬i ®ãng vai, c¸c em thÓ hiÖn nhËn thøc, th¸i ®é
cña m×nh qua vai ch¬i. Tõ ®ã, gi¸o viªn cã thÓ ®iÒu chØnh, bæ sung

16
cho häc sinh vÒ nhËn thøc, hµnh vi gi÷ g×n vÖ sinh trêng, líp häc
s¹ch, ®Ñp.

5.1.4. Ph¬ng ph¸p t×m hiÓu, ®iÒu tra: §©y lµ ph¬ng ph¸p tæ
chøc cho häc sinh tham gia vµo qu¸ tr×nh t×m hiÓu c¸c vÊn ®Ò m«i tr-
êng ë ®Þa ph¬ng. Qua t×m hiÓu, häc sinh nhËn thøc ®îc thùc tr¹ng
m«i trêng, gi¸o dôc häc sinh t×nh yªu quª h¬ng ®Êt níc, ý thøc b¶o vÖ
m«i trêng. Sö dông ph¬ng ph¸p nµy, gi¸o viªn lu ý: ThiÕt kÕ c¸c c©u
hái, bµi tËp cho häc sinh (c¸ nh©n hoÆc nhãm) tiÕn hµnh ®iÒu tra,
t×m hiÓu c¸c vÊn ®Ò vÒ gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng. Ph¬ng ph¸p nµy
cÇn tæ chøc cho häc sinh lín (líp 3,4, 5).

VÝ dô:

* Khi d¹y bµi “VÖ sinh m«i trêng” m«n Tù nhiªn vµ X· héi líp 3,
gi¸o viªn cã thÓ cho häc sinh t×m hiÓu:
- C¸ch xö lÝ r¸c th¶i cña ®Þa ph¬ng n¬i em sèng.
- C¸c lo¹i nhµ tiªu thêng sö dông ë ®Þa ph¬ng.
- ë ®Þa ph¬ng b¹n, c¸c gia ®×nh, bÖnh viÖn vµ nhµ m¸y (nÕu
cã) thêng cho níc th¶i ch¶y ®i ®©u?
*Khi d¹y bµi “Th©n c©y”, gi¸o viªn cã thÓ cho häc sinh t×m hiÓu:
- §Þa ph¬ng em cã nh÷ng lo¹i c©y g×?
- §Þa ph¬ng cña em ngêi ta sö dông th©n c©y ®Ó lµm g×?
5.2. Híng dÉn d¹y häc lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng
theo tõng møc ®é cô thÓ:
5.2. 1. Møc ®é 1 (lång ghÐp toµn phÇn)
Nh÷ng bµi häc cã néi dung cña m«n Tù nhiªn vµ X· còng lµ néi
dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng sÏ lång ghÐp gi¸o dôc møc ®é toµn
phÇn.
§èi víi bµi häc lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng møc ®é nµy,
gi¸o viªn gióp häc sinh hiÓu, c¶m nhËn ®Çy ®ñ vµ s©u s¾c néi dung
bµi häc chÝnh lµ gãp phÇn gi¸o dôc trÎ mét c¸ch tù nhiªn vÒ ý thøc b¶o

17
vÖ m«i trêng. C¸c bµi häc nµy lµ ®iÒu kiÖn tèt nhÊt ®Ó néi dung gi¸o
dôc b¶o vÖ m«i trêng ph¸t huy t¸c dông ®èi víi häc sinh th«ng qua m«n
häc.
5.2.2. Møc ®é 2 ( lång ghÐp bé phËn)
Nh÷ng bµi häc chØ cã mét phÇn néi dung g¾n víi gi¸o dôc b¶o
vÖ m«i trêng, cã thÓ tÝch hîp ë møc ®é 2 ( lång ghÐp bé phËn). Khi
d¹y häc c¸c bµi häc tÝch hîp ë møc ®é nµy, gi¸o viªn cÇn lu ý:
- Nghiªn cøu kÜ néi dung bµi häc.
- X¸c ®Þnh néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng tÝch hîp vµo bµi
häc lµ g×?
- Néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng tÝch hîp vµo néi dung nµo
cña bµi? TÝch hîp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng vµo ho¹t ®éng d¹y häc
nµo trong qu¸ tr×nh tæ chøc d¹y häc?
- CÇn chuÈn bÞ thªm ®å dïng d¹y häc g×?

- Khi tæ chøc d¹y häc, gi¸o viªn tæ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc
b×nh thêng, phï hîp víi h×nh thøc tæ chøc vµ ph¬ng ph¸p d¹y häc cña
bé m«n. Trong qu¸ tr×nh tæ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc, gi¸o viªn gióp
häc sinh hiÓu, c¶m nhËn ®Çy ®ñ vµ s©u s¾c phÇn néi dung bµi häc
liªn quan ®Õn gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng (bé phËn kiÕn thøc cã néi
dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng) chÝnh lµ gãp phÇn gi¸o dôc trÎ mét
c¸ch tù nhiªn vÒ ý thøc b¶o vÖ m«i trêng. Gi¸o viªn cÇn lu ý khi lång
ghÐp, tÝch hîp ph¶i thËt nhÑ nhµng, phï hîp, vµ ph¶i ®¹t môc tiªu cña
bµi häc theo ®óng yªu cÇu cña bé m«n .

5.2.3. Møc ®é 3 ( møc ®é liªn hÖ):

HÇu hÕt c¸c bµi häc m«n Tù nhiªn vµ x· héi cã thÓ liªn hÖ gi¸o
dôc b¶o vÖ m«i trêng. Bëi lÏ, tù nhiªn vµ x· héi lµ nh÷ng vÊn ®Ò liªn
quan mËt thiÕt ®Õn m«i trêng tù nhiªn, m«i trêng sèng cña con ngêi.

Khi chuÈn bÞ bµi d¹y, gi¸o viªn cÇn cã ý thøc tÝch hîp, chuÈn bÞ
nh÷ng vÊn ®Ò gîi më, liªn hÖ nh»m gi¸o dôc cho häc sinh hiÓu biÕt

18
vÒ m«i trêng, cã kÜ n¨ng sèng vµ häc tËp trong m«i trêng ph¸t triÓn
bÒn vòng.

Khi tæ chøc d¹y häc, gi¸o viªn tæ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc
b×nh thêng, phï hîp víi h×nh thøc tæ chøc vµ ph¬ng ph¸p d¹y häc cña
bé m«n. Trong qu¸ tr×nh tæ chøc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc, gi¸o viªn tæ
chøc, híng dÉn häc sinh liªn hÖ, më réng thËt tù nhiªn, hµi hßa, ®óng
møc, tr¸nh lan man, sa ®µ, gîng Ðp, kh«ng phï hîp víi ®Æc trng bé
m«n.

6. H×nh thøc tæ chøc

Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng kh«ng chØ ®îc tiÕn hµnh th«ng qua
c¸c tiÕt häc trªn líp mµ cßn thùc hiÖn th«ng qua c¸c tiÕt häc ngoµi
thiªn nhiªn , ë m«i trêng bªn ngoµi trêng líp nh m«i trêng ë ®Þa ph¬ng;
gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua viÖc thùc hµnh dän m«i trêng líp häc
s¹ch, ®Ñp (Tù nhiªn vµ X· héi líp 1); thùc hµnh gi÷ trêng, líp häc s¹ch,
®Ñp (Tù nhiªn vµ X· héi líp 2)

Gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng cã thÓ tiÕn hµnh víi c¶ líp hoÆc
nhãm häc sinh.

C. Thùc hµnh so¹n gi¸o ¸n:

Môc tiªu:

1. Häc viªn vËn dông nh÷ng hiÓu biÕt vÒ m«i trêng, gi¸o dôc
b¶o vÖ m«i trêng qua m«n Tù nhiªn vµ X· héi ®Ó x¸c ®Þnh ®îc môc
tiªu lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua mét sè bµi cô thÓ.

2. BiÕt so¹n gi¸o ¸n lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng vµo c¸c
bµi thuéc møc ®é 2 vµ 3.

c¸ch tiÕn hµnh:

1. B¸o c¸o viªn nªu yªu cÇu vµ híng dÉn häc viªn ho¹t ®éng.



19
- Dùa vµo b¶ng mÉu sau, häc viªn chän lùa vµ x¸c ®Þnh môc
tiªu, ph¬ng thøc lång ghÐp 3 bµi theo 3 møc ®é cña m«n Tù nhiªn vµ
X· héi vµ so¹n mçi nhãm 1 gi¸o ¸n.

+ Chän lùa vµ x¸c ®Þnh môc tiªu, ph¬ng thøc lång ghÐp theo
mÉu sau:

Môc tiªu
KiÕn thøc Th¸i kÜ
Bµi Møc ®é LG
®é/t×nh n¨ng/hµnh
c¶m vi


+ So¹n 1 gi¸o ¸n lång ghÐp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng.

- Chia líp thµnh 3 tæ ( tæ líp 1, tæ líp 2, tæ líp 3), mçi tæ chia 3
nhãm theo 3 møc ®é ( toµn phÇn, bé phËn, liªn hÖ).

Mçi tæ: cö tæ trëng, nhãm trëng, th kÝ nhãm. Häc viªn th¶o
luËn theo nhãm. KÕt qu¶ th¶o luËn cña nhãm ®îc tr×nh bµy trªn giÊy
A0. §¹i diÖn cña c¸c nhãm tr×nh bµy kÕt qu¶ .



Gi¸o ¸n minh häa

Líp 1:

Bµi 30: Trêi n¾ng, trêi ma

(Møc ®é: Liªn hÖ)

Môc tiªu:

Gióp häc sinh biÕt:

- Nh÷ng dÊu hiÖu chÝnh cña trêi n¾ng vµ trêi ma. (§©y lµ dÊu
hiÖu cña thêi tiÕt ).

- Sö dông vèn tõ riªng cña m×nh ®Ó m« t¶ bÇu trêi vµ nh÷ng
®¸m m©y khi trêi n¾ng, trêi ma.

20
- Cã ý thøc b¶o vÖ søc kháe khi ®i díi trêi n¾ng hoÆc trêi ma.

§å dïng d¹y häc:

- C¸c h×nh ¶nh trong sgk bµi 30.

- Tranh ¶nh cña GV vµ Häc sinh su tÇm vÒ trêi n¾ng vµ trêi ma.
(Trong ®ã, cã h×nh ¶nh lò lôt do ma vµ h×nh ¶nh c©y cèi kh« hÐo do
thiÕu níc)

Ho¹t ®éng d¹y häc:

Ho¹t ®éng 1: NhËn biÕt dÊu hiÖu cña trêi n¾ng vµ trêi ma

*Môc tiªu:

- Häc sinh biÕt c¸c dÊu hiÖu cña trêi n¾ng vµ trêi ma.

- Häc sinh biÕt sö dông vèn tõu cña m×nh ®Ó m« t¶ bÇu trêi vµ
nh÷ng ®¸m m©y khi trêi n¨ng vµ trêi ma.

* C¸ch tiÕn hµnh:

Bíc 1:

- Chia líp thµnh 3-4 nhãm.

- GV yªu cÇu häc sinh c¸c nhãm ph©n lo¹i tranh ¶nh c¸c em ®·
su tÇm ®Ó riªng thµnh hai lo¹i: tranh ¶nh vÒ trêi n¾ng vµ tranh ¶nh
vÒ trêi ma.

- LÇn lît häc sinh trong nhãm nªu dÊu hiÖu cña trêi n¾ng. Sau
®ã mét häc sinh nh¾c l¹i nh÷ng dÊu hiÖu vÒ bÇu trêi vµ nh÷ng ®¸m
m©y khi trêi n¾ng.

- TiÕp theo, lÇn lît häc sinh trong nhãm nªu dÊu hiÖu cña trêi m-
a. Sau ®ã, mét häc sinh nh¾c l¹i nh÷ng dÊu hiÖu vÒ bÇu trêi vµ
nh÷ng ®¸m m©y khi trêi ma.

Bíc 2:



21
- GV yªu cÇu ®¹i diÖn vµi nhãm häc sinh ®em nh÷ng tranh ¶nh
®· su tÇm vÒ trêi n¾ng, trêi ma giíi thiÖu tríc líp.

- Gi¸o viªn giíi thiÖu cho häc sinh h×nh ¶nh lò lôt do ma vµ h×nh
¶nh c©y cèi kh« hÐo do thiÕu níc.

KÕt luËn:

- Khi trêi n¾ng, bÇu trêi trong xanh, cã m©y tr¾ng, mÆt trêi táa
s¸ng chãi chang, n¾ng vµng chiÕu xuèng mäi c¶nh vËt; ®êng phè kh«
r¸o.

- Khi trêi ma, cã nhiÒu giät ma r¬i, bÇu trêi phñ ®Çy m©y mµu
x¸m nªn thêng kh«ng nh×n thÊy mÆt trêi. Níc ma lµm ít ®êng phè, cá
c©y vµ mäi vËt ë ngoµi trêi,…

Nhng nÕu ma to vµ l©u ngµy, lîng níc ma ®æ vÒ nhiÒu cã thÓ
g©y lò lôt. Ngîc l¹i, nÕu trêi n¾ng l©u, kh«ng cã ma, c©y cèi thiÕu níc
sÏ bÞ kh« hÐo vµ chÕt.

Lu ý: NÕu häc sinh kh«ng su tÇm ®îc tranh, ¶nh c¸c em quan s¸t
h×nh ¶nh trong SGK vµ tr¶ l¬i: h×nh nµo cho biÕt trêi n¾ng? h×nh
nµo cho biÕt trêi n¾ng? H×nh nµo cho biÕt trêi ma?T¹i sao em biÕt?

H«m nay trêi n¾ng hay trêi ma? dÊu hiÖu nµo cho em biÕt râ
®iÒu ®ã?

Ho¹t ®éng 2: Th¶o luËn c¸ch gi÷ søc kháe khi trêi n¾ng, khi
trêi ma.

* Môc tiªu: Häc sinh cã ý thøc b¶o vÖ søc kháe khi ®i díi trêi
n¾ng, trêi ma.

* C¸ch tiÕn hµnh:

Bíc 1:

Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh më SGK trang 62,63 bµi 30 Trêi
n¾ng, trêi ma; hai häc sinh hái vµ tr¶ lêi nhau c¸c c©u hái trong SGK.

22
+ T¹i sao khi ®i díi trêi n¾ng, b¹n nhí ®éi nãn, mò.

+ §Ó kh«ng bÞ ít, khi ®i díi trêi ma, b¹n ph¶i nhí lµm g×?

Bíc 2:

Gi¸o viªn gäi mét sè häc sinh nãi l¹i nh÷ng g× c¸c em ®· th¶o
luËn, häc sinh kh¸c nhËn xÐt.

KÕt luËn:

- §i díi trêi n¾ng, ph¶i ®éi mò, nãn ®Ó kh«ng bÞ èm ( nhøc
®Çu, sæ mòi…)

- §i díi trêi ma, ph¶i mÆc ¸o ma, ®éi nãn hoÆc che «( dï) ®Ó
kh«ng bÞ ít, c¶m l¹nh.

Ho¹t ®éng 3: Ch¬i trß ch¬i “Trêi n¾ng, trêi ma”

Môc tiªu: Cñng cè c¸ch b¶o vÖ søc kháe b¶n th©n khi trêi n¾ng,
trêi ma.

ChuÈn bÞ: Mét sè tÊm b×a cã vÏ hoÆc viÕt tªn c¸c ®å dïng nh
¸o ma, mò, nãn,…

C¸ch tiÕn hµnh:

- Gi¸o viªn ph¸t nh÷ng tÊm b×a cho mét sè häc sinh vµ gi¶i thÝch
luËt ch¬i:

+ Mét häc sinh h« “ trêi n¾ng”, c¸c häc sinh kh¸c gi¬ nh÷ng tÊm
bµi cã vÏ nh÷ng ®å dïng phï hîp khi ®i díi trêi n¾ng.

+ Nh÷ng häc sinh cßn l¹i theo dâi vµ nhËn xÐt.

- Gi¸o viªn nhËn xÐt vµ khen ngîi c¸c b¹n ch¬i ®óng.

Gi¸o viªn cã thÓ cho häc sinh ch¬i nhiÒu lÇn vµ cho häc sinh
®æi vai trß ch¬i cho nhau tïy theo thêi gian cßn l¹i cña tiÕt häc. Sau
®ã, gi¸o viªn cñng cè kiÕn thøc b»ng c¸ch ®Æt c©u hái vµ yªu cÇu
häc sinh tr¶ lêi:

23
H«m nay, nh÷ng b¹n nµo mang ®óng ®å dïng ®i n¾ng (hoÆc ®i
ma)?

Gi¸o viªn khen nh÷ng häc sinh ®· mang ®å dïng vµ mang ®óng ,
nh¾c nhë nh÷ng kh«ng sinh kh«ng mang ®óng ®å ®i n¾ng (hoÆc ®i
ma).

Líp 2:

Bµi 6: Tiªu hãa thøc ¨n

( møc ®é: lång ghÐp bé phËn)

Môc tiªu

Sau bµi häc, häc sinh cã kh¶ n¨ng:

- Nãi s¬ lîc vÒ sù biÕn ®æi thøc ¨n ë khoang miÖng, d¹ d¹y,
ruét non, ruét giµ.

- BiÕt ®îc ¨m chËm, nhai kÜ sÏ gióp cho thøc ¨n tiªu hãa ®îc
dÔ dµng.

- BiÕt ®îc ch¹y nh¶y sau khi ¨n no sÏ cã h¹i cho sù tiªu hãa.

Häc sinh cã ý thøc: ¡n chËm, nhai kÜ; kh«ng n« ®ïa khi ¨n
no; kh«ng nhÞn ®i ®¹i tiÖn vµ ®i ®¹i tiÖn ®óng n¬i quy ®Þnh ®Ó
gi÷ vÖ sinh m«i trêng.

§å dïng d¹y häc

- Tranh vÏ c¬ quan tiªu hãa.

- C¬m ngu«Þ.

Ho¹t ®éng d¹y häc

KiÓm tra bµi cò: G¾n tªn (hoÆc chØ) trªn tranh vÏ c¬ quan tiªu
hãa vÞ trÝ c¸c bé phËn cña c¬ quan tiªu hãa.

Ho¹t ®éng 1: Thùc hµnh vµ th¶o luËn ®Ó nhËn biÕt sù tiªu hãa
thøc ¨n ë khoang miÖng vµ d¹ dµy.

24
Môc tiªu: Häc sinh nãi s¬ lîc vÒ sù biÕn ®æi thøc ¨n ë khoang
miÖng vµ d¹ dµy.

C¸ch tiÕn hµnh:

Bíc 1: Thùc hµnh c¸ nh©n

Gi¸o viªn ph¸t cho häc sinh c¬m nguéi. Yªu cÇu c¸c em nhai kÜ ë
trong miÖng. Sau ®ã, m« t¶ sù biÕn ®æi cña thøc ¨n ë khoang miÖng
vµ nãi c¶m gi¸c cña em vÒ vÞ cña thøc ¨n.

(cã thÓ giao cho häc sinh thùc hiÖn tríc ë nhµ)

Bíc 2: Trao ®æi theo cÆp

Häc sinh trao ®æi trong nhãm 2 ngêi, tham kh¶o th«ng tin trong
SGK trang 14 vµ tr¶ lêi c©u hái:

- So s¸nh vÞ ë miÖng khi b¾t ®Çu nhai c¬m nguéi vµ sau khi
nhai mét lóc l©u ( Sau khi nhai mét lóc sÏ thÊy trong miÖng cã vÞ
ngät)

- Nªu vai trß cña r¨ng, lìi, níc bät khi ta ¨n.

- Vµo ®Õn d¹ dµy, thøc ¨n ®îc biÕn ®æi thµnh g×?

Bíc 3: lµm viÖc c¶ líp

§¹i diÖn mét sè nhãm ph¸t biÓu ý kiÕn vÒ sù biÕn ®æi thøc ¨n ë
khoang miÖng vµ d¹ dµy, c¸c nhãm kh¸c nhËn xÐt vµ bæ sung.

KÕt luËn:

ë miÖng, thøc ¨n ®îc r¨ng nghiÒn nhá, lìi nhµo trén, níc bät tÈm -
ít vµ ®îc nuèt xuèng thùc qu¶n råi vµo d¹ dµy. ë d¹ dµy, thøc ¨n tiÕp
tôc ®îc nhµo trén nhê sù co bãp cña d¹ dµy vµ mét phÇn thøc ¨n ®îc
biÕn thµnh chÊt bæ dìng.

Ho¹t ®éng 2: lµm viÖc víi SGK vÒ sù tiªu hãa thøc ¨n ë ruét
non vµ ruét giµ.


25
Môc tiªu: Häc sinh nãi s¬ lîc vÒ sù biÕn ®æi thøc ¨n ë ruét non
vµ ruét giµ.

C¸ch tiÕn hµnh:

Bíc 1: Lµm viÖc c¸ nh©n

Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh ®äc th«ng tin trong SGK vµ hai b¹n
hái vµ tr¶ lêi nhau theo c©u hái gîi ý sau:

- Thøc ¨n vµo ruét non sÏ tiÕp tôc ®îc biÕn ®æi thµnh g×?

- PhÇn chÊt bæ cã trong thøc ¨n ®îc ®a ®i ®©u?

- Ruét giµ cã vai trß g× trong qu¸ tr×nh tiªu hãa?

- T¹i sao chóng ta cÇn ®i ®¹i tiÖn h»ng ngµy?

Bíc 2: lµm viÖc c¶ líp

Gi¸o viªn gäi mét sè nhãm b¸o c¸o tríc líp ( cã thÓ tõng cÆp hái
vµ ®¸p) vµ yªu cÇu nh÷ng häc sinh kh¸c nhËn xÐt, bæ sung.

KÕt luËn:

Vµo ®Õn ruét non, phÇn lín thøc ¨n ®îc biÕn thµnh chÊt bæ d-
ìng. Chóng thÊm qua thµnh ruét non vµo m¸u ®i nu«i c¬ thÓ. ChÊt b·
®îc ®a xuèng ruét giµ, biÕn thµnh ph©n råi ®îc ®a ra ngoµi. Chóng ta
cÇn ®i ®¹i tiÖn h»ng ngµy ®Ó c¸c chÊt cÆn b· thêng xuyªn ®a ra
ngoµi c¬ thÓ vµ ph¶i ®i ®¹i tiÖn ®óng n¬i quy ®Þnh, kh«ng ®i bõa b·i
lµm « nhiÔm m«i trêng.

Ho¹t ®éng 3: VËn dông kiÕn thøc ®· häc vµo cuéc sèng

Môc tiªu:

- HiÓu ®îc ¨n chËm nhai kÜ sÏ gióp cho thøc ¨n tiªu hãa ®îc dÔ
dµng.

- HiÓu ®îc ch¹y nh¶y sau khi ¨n no cã h¹i cho sù tiªu hãa.

C¸ch tiÕn hµnh:

26
Bíc 1: Th¶o luËn nhãm

Gi¸o viªn ®Æt vÊn ®Ò: Chóng ta ®· häc vÒ sù tiªu hãa thøc ¨n ë
miÖng, d¹ dµy, ruét non, ruét giµ. C¸c em h·y vËn dông ®Ó cïng th¶o
luËn c¸c c©u hái sau:

- T¹i sao chóng ta nªn ¨n chËm, nhai kÜ ?

- T¹i sao chóng ta kh«ng nªn ch¹y nh¶y, n« ®ïa sau khi ¨n no?

- T¹i sao chóng ta ph¶i ®i ®¹i tiÖn ®óng n¬i quy ®Þnh?

Bíc 2: Trao ®æi c¶ líp

- Gîi ý c©u tr¶ lêi

+ ¡n chËm, nhai kÜ ®Ó thøc ¨n ®îc nghiÒn n¸t tèt h¬n, lµm cho
qu¸ tr×nh tiªu hãa ®îc thuËn lîi. Thøc ¨n chãng ®îc tiªu hãa vµ nhanh
chãng biÕn thµnh c¸c chÊt bæ dìng ®i nu«i c¬ thÓ.

+ Sau khi ¨n no ta cÇn nghØ ng¬i ®Ó d¹ dµy lµm viÖc, tiªu hãa
thøc ¨n, nÕu ta ch¹y nh¶y ngay dÔ bÞ ®au ë bông, sÏ lµm gi¶m t¸c
dông cña sù tiªu hãa thøc ¨n ë d¹ dµy.

+ Khi ®i ®¹i tiÖn cÇn ®óng n¬i quy ®Þnh v× ph©n lµ chÊt cÆn
b·, cã mïi h«i, lµ nguån l©y bÖnh. NÕu ®i ®¹i tiÖn bõa b·i sÏ lµm «
nhiÔm m«i trêng. Do vËy, chóng ta cÇn ®i ®¹i tiÖn ®óng n¬i quy
®Þnh lµ gãp phÇn gi÷ g×n m«i trêng s¹ch sÏ.

KÕt thóc bµi häc, gi¸o viªn nh¾c nhë häc sinh ¸p dông nh÷ng
®iÒu ®· häc vµo thùc tÕ cuéc sèng h»ng ngµy.




Líp 3 Bµi 3: vÖ sinh h« hÊp

(Møc ®é: lång ghÐp bé phËn)

Môc tiªu:

27
Sau bµi häc, häc sinh biÕt:

- Nªu Ých lîi cña viÖc tËp thë buæi s¸ng.

- KÓ ra nh÷ng viÖc nªn lµm vµ kh«ng nªn lµm ®Ó gi÷ vÖ sinh c¬
quan h« hÊp.

- Gi÷ s¹ch mòi, häng.

§å dïng d¹y häc

- C¸c h×nh trong SGK trang 8,9.

Ho¹t ®éng d¹y häc

Ho¹t ®éng 1: Th¶o luËn nhãm

Môc tiªu: Nªu ®îc Ých lîi cña tËp thë buæi s¸ng.

C¸ch tiÕn hµnh:

Bíc 1:Lµm viÖc theo nhãm

Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh quan s¸t c¸c h×nh 1,2,3 trang 8
(SGK); th¶o luËn vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái:

- TËp thë s©u vµo buæi s¸ng cã lîi g×?

- H»ng ngµy, chóng ta nªn lµm g× ®Ó gi÷ s¹ch mòi, häng?

Bíc 2: Lµm viÖc c¶ líp

- Gi¸o viªn yªu cÇu ®¹i diÖn mçi nhãm chØ tr¶ lêi mét c©u hái.
Sau mçi c©u tr¶ lêi, gi¸o viªn cho häc sinh c¸c nhãm kh¸c bæ sung.

-KÕt luËn:

TËp thë s©u vµo buæi s¸ng cã lîi cho søc kháe v×:

+ Buæi s¸ng sím kh«ng khÝ thêng trong lµnh, Ýt khãi bôi.

+ Sau mét ®ªm n»m ngñ, kh«ng ho¹t ®éng, c¬ thÓ cÇn ®îc vËn
®éng ®Ó m¹ch m¸u lu th«ng, hÝt thwor kh«ng khÝ trong lµnh vµ h«



28
hÊp s©u ®Ó th¶i ®îc nhiÒu khÝ c¸c – b« - nÝc ra ngoµi vµ hÝt ®îc
nhiÒu khÝ « xy vµo phæi.

H»ng ngµy, cÇn lau s¹ch mòi vµ sóc miÖng b»ng níc muèi ®Ó
tr¸nh bÞ nhiÔm trïng c¸c bé phËn cña c¬ quan h« hÊp trªn.

Ngoµi ra, gi¸o viªn cã thÓ híng dÉn häc sinh c¸ch phßng tr¸nh
mét sè nguy hiÓm cã thÓ x¶y ra ®èi víi mòi nh sau: Kh«ng dïng tay
ngo¸y vµo lç mòi mµ ph¶i dïng kh¨n s¹ch ®Ó lau mòi. Mïa ®«ng tr¸nh
®Ó nhiÔm l¹nh ®ét ngét vµ tËp thãi quen thë b»ng mòi, kh«ng thë
b»ng miÖng. Mçi khi x× mòi cÇn x× tõng bªn mét, v× nÕu bãp hÑp 2
lç mòi mµ x× m¹nh, kh«ng khÝ cã thÓ qua vßi tai lµm t¨ng ®ét ngét ¸p
lùc trong tai gi÷a, g©y thñng mµng nhÜ. Tr¸nh c¸c trß ch¬i nguy hiÓm
hoÆc c¸c va ch¹m vµo mòi. Khi bÞ ch¶y m¸u cam th× ngåi yªn lÆng,
bãp chÆt hai lç mòi trong vßng 10 phót hoÆc l©u h¬n n÷a cho ®Õn
khi m¸u ngõng ch¶y; kÕt hîp dÊp níc m¸t, níc l¹nh vµo mòi cµng tèt.

- Gi¸o viªn nh¾c nhë häc sinh nªn cã thíi quen tËp thÓ dôc buæi
s¸ng vµ cã ý thøc gi÷ vÖ sinh mòi, häng. Lu ý, ch÷a sím c¸c bÖnh mòi,
häng ®Òu cã t¸c dông phßng bÖnh cho tai.

Ho¹t ®éng 2: Th¶o luËn nhãm ®«i

Môc tiªu: kÓ nh÷ng viÖc nªn lµm vµ kh«ng nªn lµm ®Ó gi÷ vÖ
sinh c¬ quan h« hÊp.

C¸ch tiÕn hµnh:

Bíc 1: Lµm viÖc theo cÆp

Gi¸o viªn yªu cÇu2 häc sinh ngåi c¹nh nhau cïng quan s¸t c¸c
h×nh ë trang 9 SGK vµ tr¶ lêi c©u hái: ChØ vµ nãi tªn c¸c viÖc lµm
cña c¸c b¹n trong h×nh, viÖc lµm ®ã cã lîi hay cã h¹i ®èi víi c¬ quan h«
hÊp? T¹i sao?

Bíc 2: Lµm viÖc c¶ líp


29
- Gi¸o viªn gäi 1 häc sinh lªn tr×nh bµy. Mçi häc sinh chØ ph©n
tÝch mét bøc tranh, häc sinh kh¸c nhËn xÐt, bæ sung.

- Gi¸o viªn bæ sung hoÆc söa ch÷a nh÷ng ý kiÕn cha ®óng cña
häc sinh.

- Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh c¶ líp:

+ Liªn hÖ thùc tÕ trong cuéc sèng , kÓ ra nh÷ng viÖc nªn lµm vµ
cã thÓ lµm ®îc ®Ó b¶o vÖ vµ gi÷ g×n c¬ quan h« hÊp.

+ Nªu nh÷ng viÖc c¸c em cã thÓ lµm ë nhµ vµ xung quanh khu
vùc n¬i c¸c em sèng ®Ó gi÷ g×n cho bÇu kh«ng khÝ lu«n trong lµnh.

KÕt luËn:

- Kh«ng nªn ë trong phßng cã ngêi hót thuèc l¸, thuèc lµo (v×
trong khãi thuèc l¸, thuèc lµo cã nhiÒu chÊt ®éc) vµ kh«ng ch¬i ®ïa ë
n¬i cã nhiÒu khãi, bôi. Khi quÐt dän, lµm vÖ sinh líp häc, nhµ ë cÇn
®eo khÈu trang.

- Lu«n quÐt dän vµ lau s¹ch ®å ®¹c còng nh sµn nhµ ®Ó b¶o
®¶m kh«ng khÝ trong nhµ lu«n s¹ch, kh«ng cã nhiÒu bôi ,…

- Tham gia tæng vÖ sinh ®êng ®i, ngâ xãm; kh«ng vøt r¸c, kh¹c
nhæ bõa b·i,…

Tãm l¹i: Tù nhiªn vµ X· héi lµ m«n häc cã nhiÒu thuËn lîi ®Ó
tÝch hîp, lång ghÐp néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng cho häc sinh.
ViÖc gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng th«ng qua m«n häc ®îc thùc hiÖn ë
nhiÒu møc ®é kh¸c nhau, cã thÓ tiÕn hµnh b»ng nhiÒu h×nh thøc,
ph¬ng ph¸p sinh ®éng, hÊp dÉn häc sinh.

Thùc hiÖn viÖc gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng cho häc sinh tiÓu häc
th«ng qua c¸c m«n häc nãi chung vµ m«n Tù nhiªn vµ X· héi nãi riªng
lµ gãp phÇn thùc hiÖn môc tiªu gi¸o dôc cña §¶ng, Nhµ níc vµ gãp
phÇn tÝch cùc x©y dùng vµ b¶o vÖ m«i trêng ph¸t triÓn bÒn v÷ng.


30
---------------------------



Phô lôc: Môc tiªu gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua c¸c chñ
®Ò:

M«i trêng sèng cña chóng ta KiÕn thøc: Cã biÓu tîng ban ®Çu

- Kh¸i niÖm m«i trêng. vÒ m«i trêng tù nhiªn ( c©y cèi,
con vËt, mÆt trêi, tr¸i ®Êt…), m«i
- M«i trêng tù nhiªn.
trêng nh©n t¹o (nhµ ë, trêng häc,
- M«i trêng nh©n t¹o. lµng m¹c, phè phêng…) vµ mèi
- Tµi nguyªn thiªn nhiªn. quan hÖ gi÷a c©y cèi, con vËt víi
c¸c yÕu tè m«i trêng: níc, kh«ng
khÝ, ¸nh s¸ng.

Th¸i ®é- T×nh c¶m: Yªu quý thiªn
nhiªn, mong muèn b¶o vÖ m«i tr-
êng sèng cho c©y cèi, c¸c con vËt
vµ con ngêi.

KÜ n¨ng- Hµnh vi: Ph¸t hiÖn ra
mèi quan hÖ gi÷a c¸c yÕu tè m«i
trêng.
Quan hÖ gi÷a con ngêi vµ m«i KiÕn thøc:
trêng - Bíc ®Çu biÕt ®îc lîi Ých cña m«i
- Con ngêi lµ mét thµnh phÇn cña trêng ®èi víi con ngê , nhËn biÕt
m«i trêng . mèi quan hÖ gi÷a m«i trêng vµ

- Vai trß cña m«i trêng ®èi víi con søc kháe.
ngêi. - BiÕt sù cÇn thiÕt ph¶i gi÷ cho

- T¸c ®éng cña con ngêi ®èi víi m«i trêng xung quanh s¹ch sÏ.
m«i trêng. Th¸i ®é-T×nh c¶m: Yªu quý c©y

31
- D©n sè vµ m«i trêng – c«ng trång, v©t nu«i.
nghiÖp, ®« thÞ hãa vµ m«i trêng.
Sù « nhiÔm vµ suy tho¸i m«i tr- KiÕn thøc:
êng BiÕt mét sè hiÖn tîng « nhiÔm n-
- ¤ nhiÔm m«i trêng : « nhiÔm n- íc, kh«ng khÝ, nguyªn nh©n vµ t¸c
íc, kh«ng khÝ, tiÕng ån, biÓn. h¹i.

- ChÊt th¶i.

- Suy tho¸i rõng.

- Suy tho¸i ®Êt.

- Sù suy gi¶m ®a d¹ng sinh häc.
C¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ m«i tr- KiÕn thøc: BiÕt mét sè biÖn ph¸p
êng, ph¸t triÓn bÒn v÷ng b¶o vÖ m«i trêng.

- Nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt Th¸i ®é – T×nh c¶m: Cã ý thøc
vÒ b¶o vÖ m«i trêng vµ ph¸t triÓn b¶o vÖ m«i trêng.
bÒn v÷ng. KÜ n¨ng – Hµnh vi:
- C¸c ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i tr- - S¾p xÕp ®å dïng c¸ nh©n, gãc
êng. häc tËp, líp häc gän gµng, ng¨n
- NhiÖm vô cña häc sinh trong n¾p.
viÖc b¶o vÖ m«i trêng. - Tham gia mét sè ho¹t ®éng b¶o
vÖ m«i trêng phï hîp víi løa tuæi.




32
Tµi liÖu tham kh¶o

1. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ m«i trêng toµn cÇu vµ ViÖt Nam.

2. Quan ®iÓm cña §¶ng vµ hµnh ®éng cña §¶ng vµ ChÝnh phñ
ViÖt Nam vÒ b¶o vÖ m«i trêng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng.

3. LuËt m«i trêng söa ®æi n¨m 2005.

4. NghÞ quyÕt sè 41- NQ/TW cña Bé ChÝnh trÞ ngµy
15/11/2004 vÒ B¶o vÖ m«i trêng trong thêi k× ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp
hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc.

5. ChiÕn lîc b¶o vÖ m«i trêng quèc gia ®Õn n¨m 2010 vµ ®Þnh
híng ®Õn n¨m 2020.

6. Hái ®¸p vÒ tµi nguyªn vµ m«i trêng. NXB gi¸o dôc – Lª V¨n
Khoa chñ biªn.

7. Gi¸o dôc m«i trêng – tµi liÖu båi dìng gi¸o viªn cña Dù ¸n ph¸t
triÓn gi¸o viªn tiÓu häc- NXB Gi¸o dôc 2005.

8. TÝch hîp gi¸o dôc BVMT trong ch¬ng tr×nh gi¸o dôc tiÓu häc
cña ViÖn chiÕn lîc vµ ch¬ng tr×nh gi¸o dôc , n¨m 2005.

9. tµi liÖu híng dÉn gi¸o viªn vÒ gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng ë
tiÓu häc cña ViÖn chiÕn lîc vµ ch¬ng tr×nh gi¸o dôc , n¨m 2005.



33
10. B¸o c¸o tæng kÕt dù ©n KHCN cÊp Bé vÒ X©y dùng ch¬ng
tr×nh GDBVMT ë tiÓu häc…, n¨m 2005.

11. C¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn thùc hiÖn lång ghÐp GDBVMT
trong trêng tiÓu häc- ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc cÊp Bé – chñ nhiÖm
®Ò tµi: GSTS. Ph¹m tÊt dong, n¨m 2005.

12. Mét sè bµi trªn m¹ng Internet (Gi¸o dôc m«i trêng)




34
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản