Hướng dẫn thiết kế đồ án môn học chi tiết máy

Chia sẻ: sieuquay91

Tài liêu về hướng dẫn làm đồ án môn học chi tiết máy-thiết kế hệ thống dẫn động băng tải/cơ cấu năng

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Hướng dẫn thiết kế đồ án môn học chi tiết máy

 

  1. h−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc chi tiÕt m¸y @ Tµi liÖu tham kh¶o: ThiÕt kÕ chi tiÕt m¸y. NguyÔn Träng HiÖp, NguyÔn V¨n LÉm. Nxb Gi¸o dôc, Hµ néi 1998. [1] TÝnh to¸n thiÕt kÕ hÖ dÉn ®éng c¬ khÝ, TËp I. TrÞnh ChÊt, Lª V¨n UyÓn. Nxb Gi¸o dôc 1997. [2] TÝnh to¸n thiÕt kÕ hÖ dÉn ®éng c¬ khÝ, TËp II. TrÞnh ChÊt, Lª V¨n UyÓn. Nxb Gi¸o dôc 2000 [3] TËp b¶n vÏ Chi tiÕt m¸y. NguyÔn V¨n LÉm, NguyÔn B¸ D−¬ng, Tr−êng §¹i häc B¸ch Khoa Hµ [4] néi xuÊt b¶n. Hµ néi 1980. Chi tiÕt m¸y, tËp I. NguyÔn Träng HiÖp, NguyÔn V¨n LÉm. Nxb Gi¸o dôc, Hµ néi 1997. [5] Chi tiÕt m¸y, tËp II. NguyÔn Träng HiÖp, NguyÔn V¨n LÉm. Nxb Gi¸o dôc, Hµ néi 1994. [6] Dung sai vµ l¾p ghÐp. Ninh §øc Tèn. Nxb Gi¸o dôc Hµ néi 2001. [7] [8] VÏ Kü thuËt c¬ khÝ tËp I. TrÇn H÷u QuÕ. Nxb Gi¸o dôc 1996. [9] VÏ Kü thuËt c¬ khÝ tËp II. TrÇn H÷u QuÕ. Nxb Gi¸o dôc 1998. @ §Çu ®Ò thiÕt kÕ: ThiÕt kÕ hÖ thèng dÉn ®éng b¨ng t¶i (têi kÐo hay c¬ cÊu n©ng). Tæng cäng 10 ®Ò tµi. Hép gi¶m tèc sö dông trong c¸c s¬ ®å ®éng lµ hép gi¶m tèc hai cÊp, bao gåm c¸c lo¹i: • HGT hai cÊp khai triÓn (®Ò I, ®Ò II, ®Ò III) • HGT hai cÊp ®ång trôc (®Ò IV, ®Ò V) • HGT hai cÊp cã cÊp nhanh ph©n ®«i (®Ò VI, ®Ò VII) • HGT hai cÊp b¸nh r¨ng nãn - trô (®Ò VIII, ®Ò IX) • HGT hai cÊp trôc vÝt b¸nh r¨ng (®Ò X) H×nh 1 ®Ò bµi: S¬ ®å ®éng cña hÖ thèng dÉn ®éng b¨ng t¶i, têi kÐo hay c¬ cÊu n©ng. VÝ dô trong ®Ò I: §éng c¬ ⇒ Bé truyÒn ®ai ⇒ HGT hai cÊp khai triÓn ⇒ Nèi trôc ⇒ Tang 10 vµ b¨ng t¶i. H×nh 2 ®Ò bµi: §å thÞ thay ®æi cña t¶i träng Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa §µ N½ng (momen xo¾n) t¸c dông lªn hÖ thèng theo thêi Khoa C¬ khÝ **** gian t. @ Khèi l−îng ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y: • 01 b¶n vÏ A0 (b¶n vÏ l¾p hép gi¶m tèc) + 01 b¶n vÏ A3 hoÆc A4 (b¶n vÏ chÕ t¹o chi ThuyÕt minh §å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y tiÕt m¸y). ThiÕt kÕ hÖ thèng dÉn ®éng b¨ng • 01 thuyÕt minh (kho¶ng tõ 25 ®Õn 30 t¶i/Têi kÐo/C¬ cÊu n©ng trang). a) B¶n vÏ hép gi¶m tèc: 10 Bao gåm ba h×nh chiÕu: h×nh chiÕu ®øng, h×nh Sinh viªn :..... chiÕu b»ng, h×nh chiÕu c¹nh. Yªu cÇu thÓ hiÖn 20 Líp : ®Çy ®ñ kÕt cÊu cña hép gi¶m tèc, vÏ mùc (hoÆc H−íng dÉn : Lª Cung vÏ trªn AUTOCAD), ®óng tiªu chuÈn vÏ kü thuËt. B¶n vÏ cÇn cã: Khung tªn (xem [1] trang 17, [2] trang 12), b¶ng ®Æc tÝnh kü thuËt cña HGT, b¶ng kª toµn bé c¸c chi tiÕt (xem [1] §µ N½ng 2007 trang 17, [2] trang 12), ®¸nh sè thø tù c¸c chi tiÕt. Tû lÖ b¶n vÏ: 1; 1:2; 1:2.5... C¸c h×nh vÏ 10 chiÕm kho¶ng 75% diÖn tÝch b¶n vÏ... b) ThuyÕt minh: H×nh 1 H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 1
  2. Dïng khæ giÊy A4, viÕt tay (hoÆc ®¸nh m¸y) mét mÆt, ®ãng thµnh tËp, cã b×a. Trang b×a vµ trang 1: H×nh 1 Trang 2: D¸n ®Çu ®Ò ®å ¸n. Trang cuèi cïng: Môc lôc vµ tµi liÖu tham kh¶o. C¸c trang ®Òu ®−îc ®ãng khung nh− trang b×a. CÇn ®¸nh sè trang, h×nh vÏ, c«ng thøc, b¶ng sè liÖu... ThuyÕt minh cÇn tr×nh bµy ®Çy ®ñ tÊt c¶ c¸c phÇn tÝnh to¸n cÇn thiÕt cña ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y. @ Néi dung chñ yÕu cña ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y: Gåm 8 phÇn chÝnh sau ®©y: • TÝnh chän c«ng suÊt ®éng c¬ ®iÖn vµ ph©n phèi tû sè truyÒn. • ThiÕt kÕ c¸c bé truyÒn • ThiÕt kÕ trôc vµ tÝnh then • ThiÕt kÕ gèi ®ì trôc • TÝnh chän nèi trôc • CÊu t¹o vá hép gi¶m tèc vµ c¸c chi tiÕt m¸y kh¸c • B«i tr¬n, che kÝn hép gi¶m tèc • Lùa chän kiÓu l¾p cho c¸c mèi ghÐp. Gi¶i chuçi kÝch th−íc ®Ó x©y dùng b¶n vÏ chÕ t¹o @ C¸c lo¹i hép gi¶m tèc hai cÊp - −u nh−îc ®iÓm: Tµi liÖu [1] trang 20-25, tµi liÖu [2] trang 25-37. • S¬ ®å HGT khai triÓn: • S¬ ®å HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i: • S¬ ®å ®ång trôc: • HGT b¸nh r¨ng nãn-trô: • S¬ ®å HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng: @ Yªu cÇu chung ®èi víi m¸y vµ chi tiÕt m¸y: Tham kh¶o [1],[5] PhÇn I: TÝnh chän ®éng c¬ ®iÖn vµ ph©n phèi tû sè truyÒn §1. TÝnh chän ®éng c¬ ®iÖn: Tham kh¶o trang 25-:- 30 [1], trang kh¶o thªm14-:-24 [2]. Bao gåm c¸c c«ng viÖc: • Chän lo¹i vµ kiÓu ®éng c¬ ®iÖn @ Gåm c¸c lo¹i: + §éng c¬ ®iÖn mét chiÒu + §éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu ba pha: - §ång bé - Kh«ng ®ång bé (kiÓu ng¾n m¹ch vµ kiÓu d©y quÊn) + §éng c¬ ®iÖn kh«ng ®ång bé mét pha @ Gåm c¸c kiÓu: + KiÓu hë + KiÓu b¶o vÖ + Kiªñ kÝn + KiÓu ®Æt ®øng + KiÓu ®Æt n»m • Chän ®iÖn ¸p ®éng c¬ ®iÖn. • Chän c«ng suÊt vµ sè vßng quay cña ®éng c¬ ®iÖn. Th«ng th−êng cã thÓ dïng ®éng c¬ ®iÖn kh«ng ®ång bé ba pha kiÓu ng¾n m¹ch, ®iÖn ¸p 220/380V. H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 2
  3. 1) Chän c«ng suÊt ®éng c¬ ®iÖn: a) TÝnh to¸n c«ng suÊt cÇn thiÕt cña ®éng c¬ ®iÖn: N Ta cã: N ct = η N : C«ng suÊt trªn b¨ng t¶i (têi kÐo). víi: η : HiÖu suÊt truyÒn ®éng chung cña hÖ thèng. N ct : C«ng suÊt cÇn thiÕt cña ®éng c¬ ®iÖn. Pv N= N[vßng /phót]; P [N]; v[m/s] 1000 P: Lùc kÐo b¨ng t¶i, lùc kÐo c¸p. v: VËn tèc b¨ng t¶i, vËn tèc kÐo c¸p. 2 4 VÝ dô, ®Ò I: η=ηdai .ηbr .ηcÆp æ .ηnèi trôc b) Chän c«ng suÊt ®éng c¬ ®iÖn N dc : Nguyªn t¾c: §éng c¬ ®iÖn cÇn chän sao cho cã thÓ lîi dông ®−îc toµn bé c«ng suÊt ®éng c¬. Khi lµm viÖc nã ph¶i tháa m·n ba ®iÒu kiÖn: - §éng c¬ kh«ng ph¸t nãng qu¸ nhiÖt ®é cho phÐp - Cã kh¶ n¨ng qu¸ t¶i trong thêi gian ng¾n - Cã momen më m¸y ®ñ lín ®Ó th¾ng momen c¶n ban ®Çu cña phô t¶i khi khëi ®éng. Th−êng chän ®éng c¬ theo ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é, råi kiÓm tra ®iÒu kiÖn qu¸ t¶i vµ momen më m¸y. §Ó ®¬n gi¶n, khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc CTM, cã thÓ lµm nh− sau: Gäi: N dc lµ c«ng suÊt ®Þnh møc hay c«ng suÊt danh nghÜa cña ®éng c¬ ®iÖn. Tra b¶ng trang 320-336[1], chän ®éng c¬ ®iÖn cã c«ng suÊt ®Þnh møc N dc lín h¬n hay b»ng c«ng suÊt cÇn thiÕt N ct : N dc ≥ N ct . Sau ®ã, cÇn kiÓm tra ®iÒu kiÖn më m¸y: Momen më m¸y Mm cña ®éng c¬ ®iÖn ph¶i lín h¬n momen c¶n ban ®Çu cña phô t¶i (Momen c¶n ban ®Çu cña phô t¶i cho trªn ®å thÞ thay ®æi t¶i träng theo thêi gian t, vÝ dô ®Ò I: Mmm = 1,4 M...): M m M mm ≥ = 1, 4... M dn M 2) Chän sè vßng quay cña ®éng c¬ ®iÖn: Víi cïng mét c«ng suÊt danh nghÜa N dc , khi tra b¶ng chän ®éng c¬ ®iÖn, nªn chän sè vßng quay nµo? @ NÕu sè vßng quay n dc cµng lín ⇒ KÝch th−íc khu«n khæ, träng l−îng, gi¸ thµnh ®éng c¬ cµng gi¶m (v× sè ®«i cùc cµng gi¶m), hiÖu suÊt vµ hÖ sè c«ng suÊt ( cosϕ ) cµng t¨ng. V× vËy, ng−êi sö dông mong muèn dïng ®éng c¬ cã sè vßng quay cao. Nh−ng nÕu n dc lín ⇒ Yªu cÇu gi¶m tèc nhiÒu h¬n (Tû sè truyÒn chung i chung cña HGT sÏ lín) ⇒ KÝch th−íc, gÝa thµnh cña c¸c bé truyÒn t¨ng lªn ⇒ Trong thiÕt kÕ, cÇn phèi hîp hai yÕu tè võa nªu, ®ång thêi c¨n cø vµo s¬ ®å ®éng cña hÖ thèng dÉn ®éng cÇn thiÕt kÕ ®Ó chän sè vßng quay thÝch hîp cho ®éng c¬. @ Khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc CTM, nªn chän n dc sao cho tû sè truyÒn chung i chung cña c¶ hÖ thèng võa ph¶i, cã thÓ ph©n phèi hîp lý cho c¸c bé truyÒn cña hÖ thèng. §2. Ph©n phèi tû sè truyÒn: Tham kh¶o trang 30-:-32[1], trang 297-:-298[1], tham kh¶o thªm trang 39-:-48[2]. n @ Tû sè truyÒn chung cña hÖ thèng: i chung = dc n lv n dc : Sè vßng quay cña trôc ®éng c¬ 60.1000.v n lv Sè vßng quay cña tang hay têi kÐo: n lv = (vßng/phót) πD D: §−êng kÝnh cña tang (hay têi kÐo) [mm] v: VËn tèc b¨ng t¶i hay vËn tèc kÐo c¸p [m/s] H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 3
  4. i chung = i ngoai .i hop @ Ta cã: i ngoai : Tû sè truyÒn cña c¸c bé truyÒn ngoµi HGT (VÝ dô ®Ò I: i ngoai = i xich ) i hop : Tû sè truyÒn cña c¸c bé truyÒn bªn trong HGT . i hop = i nhanh .icham Ta cã: i nhanh : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng cÊp nhanh. icham : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng cÊp chËm. (VÝ dô ®Ò I: i nhanh : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng trô r¨ng nghiªng cÊp nhanh ; i cham : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng trô r¨ng nghiªng cÊp chËm). @ Nguyªn t¾c ph©n phèi tû sè truyÒn: ViÖc ph©n phèi i chung cho c¸c bé truyÒn trong HGT dùa trªn c¸c nguyªn t¾c sau: - B¶o ®¶m khu«n khæ vµ träng l−îng cña HGT lµ nhá nhÊt - B¶o ®¶m ®iÒu kiÖn b«i tr¬n lµ tèt nhÊt. §Ó b«i tr¬n c¸c bé truyÒn bªn trong HGT, chóng ta cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n ng©m dÇu: C¸c b¸nh r¨ng bÞ dÉn cña cÊp nhanh vµ cÊp chËm ®−îc ng©m trong dÇu chøa trong HGT. @ Ph©n phèi tû sè truyÒn: * Víi bé truyÒn ngoµi, nªn lÊy theo trÞ sè trung b×nh cho phÐp: + XÝch: i = 2 -:- 5 + §ai thang: i = 2 -:- 6 + §ai dÑt: i = 2 -:- 4 (Víi c¸c ®Ò ®å ¸n ®· cho, cã thÓ lÊy ingoai = 1,8-:-2,5) * Víi HGT b¸nh r¨ng trô hai cÊp khai triÓn: §Ó hai b¸nh bÞ dÉn cña cÊp chËm vµ cÊp nhanh ®−îc ng©m dÇu nh− nhau, nªn lÊy: i nhanh = (1, 2 ÷ 1,3).i cham * Víi HGT ®ång trôc n»m ngang: §Ó hai b¸nh bÞ dÉn cña cÊp chËm vµ cÊp nhanh ®−îc ng©m dÇu nh− nhau, nªn lÊy: i nhanh = i cham = i hop * Víi HGT b¸nh r¨ng nãn-trô: Cã thÓ s¬ bé chän: i non = (0, 22 ÷ 0, 28).i hop . Sè nhá dïng khi i hop lín. Kh«ng nªn lÊy i non > 3 . * HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng: i banhrang = (0, 03 ÷ 0, 06).i hop @ Tãm l¹i, víi ®å ¸n m«n häc CTM cã thÓ chän ®éng c¬ sè vßng quay ®éng c¬ ®iÖn vµ ph©n phèi tû sè truyÒn nh− sau : TÝnh n lv . Chän sè vßng quay n dc cña ®éng c¬ ®iÖn ⇒ TÝnh i chung . Chän i ngoai ⇒ TÝnh i hop . NÕu i hop n»m ngoµi gi¸ trÞ tû sè truyÒn th−êng dïng cña hép gi¶m tèc, nªn chän l¹i sè vßng quay cña ®éng c¬ ®iÖn hay ®iÒu chØnh tû sè truyÒn cña bé truyÒn ngoµi ⇒ Ph©n phèi i hop cho i nhanh vµ i cham theo chØ dÉn trªn ®©y. Tû sè truyÒn th−êng dïng cña mét sè HGT: + Hai cÊp b¸nh r¨ng trô: 8 - 30 + Hai cÊp b¸nh r¨ng nãn-trô: 8 - 15 + Hai cÊp trôc vÝt-b¸nh r¨ng: 25 - 80 (dïng cho thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc CTM) Sau khi ph©n phèi tû sè truyÒn, lËp b¶ng tÝnh to¸n: H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 4
  5. Th«ng sè §éng c¬ I II III Trôc i ************ n [vßng/phót] ndongco = nI = nII = nI II = N [KW] Ndongco = NI = NII = NI II = VÝ dô víi ®Ò I : Sè vßng quay cña c¸c trôc (Trôc I :Trôc vµo ; Trôc II : Trôc trung gian ; Trôc III : Trôc ra) : n dongco n n nI = ; n II = I ; n III = II ... n dai n nhanh n cham C«ng suÊt trªn ®Çu vµo cña c¸c trôc : N I = N dongco .ηI = N dongco .ηdai ; N II = N I .ηII = N I .ηcapo .ηbanhrang ... PhÇn II: TÝnh to¸n thiÕt kÕ c¸c bé truyÒn §1. ThiÕt kÕ c¸c bé truyÒn ngoµi: + Bé truyÒn ®ai thang hay bé truyÒn ®ai dÑt (Trang 83-:- 101 [1]; Trang 50-:-76[2]; Trang 18-:-42[5]) + Bé truyÒn xÝch (Trang 102-:- 113 [1], Trang 76-:-89 [2], Trang 3-:-17 [5]) Mét sè ®iÓm cÇn chó ý khi thiÕt kÕ: Bé truyÒn xÝch: @ Th−êng dïng xÝch èng con l¨n. Tr−íc hÕt nªn dïng mét d·y xÝch. Sau ®ã, khi kiÓm tra ®iÒu kiÖn: Nt ≤ [ N ] ( N t : C«ng suÊt tÝnh to¸n, [ N ] C«ng suÊt cho phÐp) vµ ®iÒu kiÖn vÒ b−íc xÝch : p ≤ p max thÊy kh«ng tháa m·n th× t¨ng sè d·y xÝch lªn. @ NÕu b−íc xÝch p qu¸ lín ⇒ §−êng kÝnh ®Üa xÝch sÏ kh¸ lín, bé truyÒn cång kÒnh ⇒ Dïng nhiÒu d·y xÝch sÏ gi¶m ®−îc p ⇒ Gi¶m ®−îc kÝch th−íc c¸c ®Üa xÝch. @ Sè m¾c xÝch ph¶i lµ sè ch½n ®Ó tr¸nh dïng m¾c xÝch chuyÓn cã m¸ cong. @ §Ò III chó ý: Khi tÝnh to¸n cho mét bé truyÒn xÝch, nhí lÊy c«ng suÊt N1 trªn trôc dÉn cña bé truyÒn N xÝch lµ: N1 = III hay lÊy kho¶ng 60% NIII ®Ó tÝnh to¸n. 2 Bé truyÒn ®ai thang vµ ®ai dÑt: Víi bé truyÒn ®ai thang: CÇn tÝnh to¸n cho hai ph−¬ng ¸n tiÕt diÖn ®ai ⇒ So s¸nh vµ chän ph−¬ng ¸n nµo lîi h¬n vÒ mÆt: + KÝch th−íc khu«n khæ cña bé truyÒn + Lùc t¸c dông lªn trôc + Sè ®ai Kh«ng nªn dïng sè ®ai qu¸ lín (kh«ng nªn qu¸ 6 ®ai) (Sè ®ai cµng nhiÒu ⇒ t¶i träng sÏ ph©n bè cµng kh«ng ®Òu trªn c¸c ®ai). Khi chän ®−êng kÝnh D cña b¸nh nhá, nªn lÊy trÞ sè nhá nhÊt cã thÓ ⇒ ®−êng kÝnh b¸nh lín sÏ kh«ng qu¸ lín ⇒ gi¶m ®−îc kÝch th−íc khu«n khæ cña hÖ thèng. Yªu cÇu vÒ kÝch th−íc khu«n khæ cña bé truyÒn khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y : §−êng kÝnh b¸nh ®ai vµ b¸nh xÝch l¾p trªn HGT kh«ng v−ît qu¸ 350 mm tr−êng hîp ®Æc biÖt, sÏ xem xÐt khi th«ng qua) Sè ®ai thang vµ sè d·y xÝch h¹n chÕ trong kho¶ng: z ≤ 3 (tr−êng hîp ®Æc biÖt, sÏ xem xÐt khi th«ng qua) H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 5
  6. §2. ThiÕt kÕ c¸c bé truyÒn bªn trong hép gi¶m tèc: + ThiÕt kÕ bé truyÒn cÊp nhanh + ThiÕt kÕ bé truyÒn cÊp chËm (Bé truyÒn b¸nh r¨ng trô r¨ng th¼ng, Bé truyÒn b¸nh r¨ng trô r¨ng nghiªng, Bé truyÒn b¸nh r¨ng nãn r¨ng th¼ng : Trang 38-:- 65 [1]; Trang 90-:- 149 [2]; Bé truyÒn b¸nh vÝt trôc vÝt : Trang 67-:-82 [1]; Trang 149- :- 169 [1]. Mét sè ®iÓm cÇn chó ý khi thiÕt kÕ: @ H×nh 2 ®Ò bµi dïng ®Ó tÝnh to¸n c«ng suÊt t−¬ng ®−¬ng N td khi thiÕt kÕ bé truyÒn b¸nh r¨ng. @ Víi b¸nh r¨ng bªn trong HGT b«i tr¬n b»ng ng©m dÇu ⇒ d¹ng háng chñ yÕu lµ trãc rç bÒ mÆt r¨ng ⇒ tr−íc hÕt tÝnh to¸n theo søc bÒn tiÕp xóc ⇒ sau dã kiÓm nghiÖm ®iÒu kiÖn bÒn uèn vµ ®é bÒn cña r¨ng khi bÞ qu¸ t¶i. Khi kiÓm nghiÖm ®é bÒn cña r¨ng vÒ qu¸ t¶i, cã thÓ lÊy momen xo¾n qu¸ t¶i Tmax = M mm trªn h×nh 2 ®Ò bµi. @ Víi HGT ®ång trôc (§Ò IV, ®Ò V): ThiÕt kÕ bé truyÒn cÊp chËm tr−íc ⇒ lÊy kho¶ng c¸ch trôc cña bé truyÒn cÊp nhanh b»ng kho¶ng c¸ch trôc cña bé truyÒn cÊp chËm ⇒ kiÓm tra søc bÒn cña bé truyÒn cÊp nhanh. Lóc nµy bé truyÒn cÊp nhanh cã thÓ thõa bÒn ⇒ cã thÓ dïng vËt liÖu bé truyÒn cÊp nhanh cã ®é bÒn thÊp h¬n. @ Víi HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i (§Ò VI, ®Ò VII): N + Khi thiÕt kÕ bé truyÒn cÊp nhanh, cÇn chó ý lÊy c«ng suÊt trªn trôc dÉn: N1 = II ®Ó tÝnh to¸n (gi¶ sö 2 c«ng suÊt truyÒn ®éng ®−îc ph©n bè ®Òu cho hai cÊp cña cÆp b¸nh r¨ng ph©n ®«i). + Trôc I vµ trôc II dïng b¸nh r¨ng ch÷ V, do ®ã gãc nghiªng β cã thÓ lÊy nh− sau: β = 30 ÷ 40 @ Víi bé truyÒn b¸nh r¨ng trô, khi chän hÖ sè bÒ réng b¸nh r¨ng ψba , ψbd , cÇn chó ý tham kh¶o trang 97, 98 [2], trang 47 [1] ®Ó chän cho phï hîp. Khi ψbd cµng lín, kÝch th−íc hoÆc khèi l−îng bé truyÒn sÏ gi¶m, nh−ng l¹i ®ßi hái n©ng cao ®é cøng vµ ®é chÝnh x¸c chÕ t¹o, nÕu kh«ng sÏ lµm t¨ng sù ph©n bè kh«ng ®Òu cña t¶i träng trªn chiÒu réng vµnh r¨ng, ¶nh h−ëng cã lîi do viÖc t¨ng chiÒu réng vµnh r¨ng kh«ng bï l¹i ®−îc ¶nh h−ëng cã h¹i do viÖc t¨ng thªm sù ph©n bè kh«ng ®Òu cña t¶i träng g©y ra. @ Sau khi thiÕt kÕ xong c¸c bé truyÒn ⇒ cÇn kiÓm tra l¹i ®iÒu kiÖn b«i tr¬n b»ng ph−¬ng ph¸p ng©m dÇu. §iÒu kiÖn nµy kh«ng tháa m·n th−êng lµ do viÖc ph©n phèi tû sè truyÒn kh«ng hîp lý. Yªu cÇu vÒ kÝch th−íc khu«n khæ cña bé truyÒn khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y : §−êng kÝnh c¸c b¸nh r¨ng kh«ng v−ît qu¸ 260mm z ≤ 3 Tr−êng hîp ®−êng kÝnh b¸nh r¨ng qu¸ lín, cã thÓ, chän m«®un b¸nh r¨ng nhá h¬n, chän l¹i vËt liÖu cã c¬ tÝnh cao h¬n hoÆc ph©n phèi l¹i tû sè truyÒn. b«i tr¬n hép gi¶m tèc b»ng ph−¬ng ph¸p ng©m dÇu Tham kh¶o trang 281-:-283, trang 319 [1], trang 97-100 [2]. @ Cã nhiÒu ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n HGT: b«i tr¬n b»ng ng©m dÇu, b«i tr¬n l−u th«ng, b«i tr¬n ®Þnh kú. ë ®©y chØ tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n HGT b»ng c¸ch ng©m dÇu (b»ng c¸ch ng©m b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt, trôc vÝt hoÆc c¸c CTM phô nh− b¸nh b«i tr¬n, vßng vung dÇu trong dÇu chøa trong hép). @ Th−êng dïng khi: v ≤ 12m / s + VËn tèc vßng cña b¸nh r¨ng: v ≤ 10m / s + VËn tèc vßng cña trôc vÝt: @ Khi dïng ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n b»ng ng©m dÇu, cÇn x¸c ®Þnh møc dÇu thÊp nhÊt vµ møc dÇu cao nhÊt bªn trong hép. H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 6
  7. 2 1 Møc dÇu max Møc dÇu min Hép gi¶m tèc hai cÊp b¸nh r¨ng trô Hép gi¶m tèc b¸nh r¨ng nãn trô Møc dÇu max Møc dÇu min H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 7
  8. §−êng ngang t©m viªn bi/con l¨n Møc dÇu min nhËp ch©n r¨ng trôc vÝt, nh−ng kh«ng v−ît qu¸ ®−êng ngang t©m viªn bi/con l¨n Hép gi¶m tèc trôc vÝt b¸nh r¨ng • Møc dÇu thÊp nhÊt: + Víi HGT khai triÓn, HGT ®ång trôc, HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i: NgËp chiÒu cao ch©n r¨ng cña b¸nh r¨ng nhá nhÊt trong hai b¸nh r¨ng bÞ dÉn cña cÊp nhanh vµ cÊp chËm + Víi HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng cã trôc vÝt ®Æt d−íi: NgËp chiÒu cao ren cña trôc vÝt. + Víi HGT b¸nh r¨ng nãn-trô: NgËp bÒ réng cña b¸nh r¨ng nãn bÞ dÉn cÆp b¸nh r¨ng nãn. • Møc dÇu cao nhÊt: Kh«ng nªn v−ît qu¸: + 1/3-:-1/6 b¸n kÝnh b¸nh r¨ng lín nhÊt (víi HGT khai triÓn, HGT ®ång trôc, HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i) + ®−êng ngang t©m viªn bi hay con l¨n d−íi cïng (víi HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng cã trôc vÝt ®Æt d−íi) PhÇn III: ThiÕt kÕ trôc vµ tÝnh then Trang 114 -:- 154 [1], Trang 304-:-314 [1], Trang 88-91 [5], Trang 172-:-210 [2]. C¸c trôc trong hép gi¶m tèc lµ c¸c trôc truyÒn, lu«n lu«n quay, cã thÓ tiÕp nhËn ®ång thêi c¶ momen uèn vµ momen xo¾n. §1. ThiÕt kÕ trôc: ChØ tiªu quan träng nhÊt ®èi víi trôc lµ ®é bÒn, ngoµi ra lµ ®é cøng vµ ®èi víi c¸c trôc quay nhanh lµ ®é æn ®Þnh dao ®éng. TÝnh to¸n thiÕt kÕ trôc nh»m x¸c ®Þnh ®−êng kÝnh, chiÒu dµi c¸c ®o¹n trôc ®¸p øng c¸c yªu cÇu vÒ ®é bÒn, kÕt cÊu, l¾p ghÐp vµ c«ng nghÖ. TÝnh to¸n thiÕt kÕ trôc bao gåm c¸c b−íc: • Chän vËt liÖu • TÝnh thiÕt kÕ trôc vÒ ®é bÒn + TÝnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc + TÝnh gÇn ®óng ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc + KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn mái (cßn gäi lµ tÝnh chÝnh x¸c trôc) + KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn qu¸ t¶i • Tr−êng hîp cÇn thiÕt, tiÕn hµnh kiÓm ngiÖm trôc vÒ ®é cøng. §èi víi trôc quay nhanh cßn kiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é æn ®Þnh dao ®éng 1) Chän vËt liÖu: H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 8
  9. Víi HGT chÞu t¶i trung b×nh, th−êng dïng thÐp 45 th−êng hãa, thÐp 40X t«i c¶i thiÖn ®Ó chÕ t¹o trôc. Tr−êng hîp t¶i nÆng, nªn dïng thÐp hîp kim 20X, 12XH3A, 18XGT thÊm c¸cbon ®Ó chÕ t¹o trôc. 2) TÝnh thiÕt kÕ trôc vÒ ®é bÒn: a) TÝnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc: Lóc ®Çu ch−a biÕt kÝch th−íc c¸c phÇn chñ yÕu cña trôc (®é dµi c¸c ®o¹n trôc...) ⇒ ch−a x¸c ®Þnh ®−îc momen uèn t¹i c¸c tiÕt diÖn trôc ⇒ ch−a thÓ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc ⇒ Ph¶i dùa vµo momen xo¾n T hoÆc c¸c c«ng thøc kinh nghiÖm ®Ó x¸c ®Þnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc: T @ §−êng kÝnh trôc x¸c ®Þnh chØ b»ng momen xo¾n theo c«ng thøc: d ≥ 3 0.2 [τ ]x T lµ momen xo¾n [Nmm], d lµ ®−êng kÝnh trôc [mm], [τ ]x lµ øng suÊt xo¾n cho phÐp [MPa]. Víi vËt liÖu trôc lµ thÐp CT5, thÐp 45, 40X cã thÓ lÊy [τ ]x =15..50MPa, trÞ sè nhá ®èi víi trôc vµo HGT, trÞ sè lín - trôc ra HGT. @ Cã thÓ dïng c«ng thøc kinh nghiÖm ®Ó x¸c ®Þnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc: §−êng kÝnh ®Çu trôc vµo cña HGT nèi víi ®éng c¬ ®iÖn b»ng khíp nèi: d = (0,8 ÷ 1, 2).d dongco . §uêng kÝnh trôc bÞ ®éng trong HGT: d = (0,3 ÷ 0.35).a víi a: kho¶ng c¸ch trôc. Chó ý: §−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc chç l¾p æ l¨n, chç l¾p c¸c CTM (b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai...), ph¶i lÊy theo tiªu chuÈn (Tham kh¶o [1] trang 133). §−êng kÝnh ®Çu trôc vµo cña HGT nèi víi ®éng c¬ ®iÖn b»ng khíp nèi ph¶i lÊy tèi thiÓu b»ng: d = (0,8 ÷ 1, 2).d dongco . b) TÝnh gÇn ®óng ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc: XÐt ®Õn t¸c dông ®ång thêi cña momen xo¾n vµ momen uèn. CÇn tiÕn hµnh theo c¸c b−íc sau: @ X¸c ®Þnh t¶i träng t¸c dông lªn trôc: T¶i träng t¸c dông lªn trôc: Momen xo¾n; c¸c lùc t¸c dông khi ¨n khíp trong bé truyÒn b¸nh r¨ng/trôc vÝt-b¸nh vÝt; lùc c¨ng ®ai/xÝch(C¸c lùc nµy ®· ®−îc tÝnh to¸n khi thiÕt kÕ c¸c bé truyÒn), lùc lÖch t©m do sù kh«ng ®ång trôc khi l¾p hai nöa khíp nèi... . • Lùc t¸c dông trªn c¸c bé truyÒn b¸nh r¨ng/trôc vÝt-b¸nh vÝt: Lùc vßng Ft , lùc h−íng t©m Fr , lùc däc trôc Fa . Lùc t¸c dông lªn b¸nh r¨ng khi ¨n khíp coi nh− ®Æt t¹i t©m ¨n khíp vµ tËp trung ë ®iÓm gi÷a bÒ réng b¸nh r¨ng. Khi tÝnh to¸n, c¸c lùc Ft vµ Fa ®−îc dêi vÒ t©m trôc. Th−êng bá qua øng suÊt nÐn do lùc Fa g©y ra. Rdy y Fr1 z Fr Rdx x Fa1 Fk H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 9
  10. • §èi víi bé truyÒn ®ai/xÝch, lùc t¸c dông Fr lªn trôc do lùc c¨ng ®ai/xÝch t¹o thµnh. C¸c lùc Fr nµy ®Òu lµ lùc h−íng t©m, ®iÓm ®Æt n»m trªn ®−êng t©m trôc, t¹i ®iÓm gi÷a bÒ réng b¸nh ®ai/®Üa xÝch, cã chiÒu h−íng tõ t©m b¸nh ®ai/®Üa xÝch l¾p trªn trôc ®Õn t©m b¸nh ®ai/®Üa xÝch kia. • Khi dïng nèi trôc, do tån t¹i sù kh«ng ®ång t©m cña c¸c trôc ®−îc nèi, t¶i träng phô sÏ xuÊt hiÖn ⇒ 2T trªn khíp nèi xuÊt hiÖn lùc h−íng t©m Fk ≈ (0, 2 ÷ 0,3).Ft víi Ft lµ lùc vßng trªn khíp nèi: Ft = , T: D1 momen xo¾n, D1: ®−êng kÝnh vßng trßn qua t©m c¸c chèt nÕu dïng nèi trôc vßng ®µn håi. Ph−¬ng chiÒu Fk lµ bÊt kú, phô thuéc vµo sai sè ngÉu nhiªn khi l¾p ghÐp nèi trôc, nh−ng trong s¬ ®å tÝnh to¸n, nªn chän thÕ nµo ®Ó chiÒu lùc Fk lµm t¨ng øng suÊt vµ biÕn d¹ng do lùc vßng do chi tiÕt quay kh¸c l¾p trªn cïng trôc g©y nªn. @ X¸c ®Þnh kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c gèi ®ì vµ ®iÓm ®Æt lùc: ChiÒu dµi trôc còng nh− kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c gèi ®ì vµ c¸c ®iÓm ®Æt lùc phô thuéc vµo s¬ ®å ®éng, chiÒu dµi moay¬ cña c¸c chi tiÕt quay, chiÒu réng æ, khe hë cÇn thiÕt vµ c¸c yÕu tè kh¸c. • Sau khi x¸c ®Þnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc ⇒ tiÕn hµnh ®Þnh s¬ bé kÕt cÊu trôc (®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc). CÇn chó ý ®Õn yªu cÇu vÒ l¾p ghÐp: th¸o l¾p thuËn tiÖn; vÒ c«ng nghÖ: thuËn tiÖn khi gia c«ng; vÒ cè ®Þnh vµ ®Þnh vÞ c¸c CTM trªn trôc... • KÝch th−íc, kÕt cÊu cña b¸nh r¨ng, b¸nh xÝch, b¸nh ®ai tra cøu trang 248-:-262[1], kÕt hîp víi viÖc tÝnh chän nèi trôc ⇒ ChiÒu dµi moay¬ cña b¸nh xÝch, b¸nh ®ai, b¸nh r¨ng, nöa nèi trôc... Chó ý ®Õn ph−¬ng ph¸p t¹o ph«i (rÌn, dËp, ®óc...) ®· chän khi thiÕt kÕ c¸c bé truyÒn ®Ó chän ®óng kÕt cÊu cña b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, b¸nh xÝch... Cã thÓ tham kh¶o trang 189, tµi liÖu [1] ®Ó x¸c ®Þnh chiÒu dµi moay¬. • Tõ ®−êng kÝnh trôc chç l¾p æ l¨n ⇒ tra theo lo¹i æ trung b×nh ⇒ bÒ réng B cña æ l¨n. • Tham kh¶o trang 115-:-119[1], trang 189-194[2] ®Ó x¸c ®Þnh c¸c kÝch th−íc kh¸c liªn quan ®Õn chiÒu dµi trôc. • VÞ trÝ ph¶n lùc t¹i c¸c gèi ®ì: NÕu chiÒu réng æ kh«ng lín l¾m ⇒ ph¶n lùc R A , R B coi nh− ®Æt t¹i gi÷a æ. NÕu chiÒu réng æ lín ⇒ ph¶n lùc R A , R B coi nh− ®Æt c¸ch mÐp trong cña æ mét kho¶ng b»ng 1/2-:-1/3 chiÒu réng B cña æ. @ X¸c ®Þnh ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc: Tr×nh tù tiÕn hµnh: • VÏ s¬ ®å ®o¹n trôc, s¬ ®å chi tiÕt quay vµ lùc t¸c dông lªn trôc. • TÝnh ph¶n lùc trªn c¸c gèi ®ì trong mÆt ph¼ng zOy vµ zOx. • VÏ biÓu ®å momen uèn Mx vµ My trong hai mÆt ph¼ng zOy vµ zOx. • VÏ biÓu ®å momen xo¾n T. • TÝnh momen uèn tæng M vµ momen t−¬ng ®−¬ng Mtd t¹i c¸c tiÕt diÖn trªn chiÒu dµi trôc (chç l¾p b¸nh r¨ng, b¸nh xÝch, b¸nh ®ai, nèi trôc...) M = M 2 + M 2 [Nmm] x y M td = M 2 + 0, 75.T 2 [Nmm] • X¸c ®Þnh kÝch th−íc ®−êng kÝnh trôc t¹i c¸c tiÕt diÖn nãi trªn: M td d=3 0,1.[σ ] [σ ] : øng suÊt cho phÐp cña thÐp chÕ t¹o trôc (tra b¶ng) @ §Þnh kÕt cÊu cña trôc: Dùa theo ®−êng kÝnh c¸c tiÕt diÖn trôc võa tÝnh to¸n ®−îc vµ chiÒu dµi t−¬ng øng, ®ång thêi chó ý ®Õn c¸c yªu cÇu vÒ l¾p ghÐp (th¸o l¾p thuËn tiÖn, kh«ng lµm háng c¸c bÒ mÆt trôc), yªu cÇu c«ng nghÖ (b¶o ®¶m ®é chÝnh x¸c vµ thuËn tiÖn khi gia c«ng), yªu cÇu vÒ cè ®Þnh vµ ®Þnh vÞ c¸c CTM trªn trôc, ®Ó x¸c ®Þnh kÕt cÊu cña trôc. H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 10
  11. Chó ý ®−êng kÝnh trôc chç l¾p b¸nh ®ai, b¸nh xÝch, b¸nh r¨ng, nèi trôc ph¶i lÊy theo d·y sè tiªu chuÈn. §−êng kÝnh trôc t¹i chç l¾p æ l¨n ph¶i lÊy b»ng ®−êng kÝnh trong cña æ l¨n tiªu chuÈn theo d·y sè: 15, 17, 20, 25, 30... c) KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn mái (tÝnh chÝnh x¸c trôc): Trªn ®©y ch−a xÐt tíi c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn ®é bÒn mái cña trôc nh−: §Æc tÝnh thay ®æi cña chu kú øng suÊt, sù tËp trung øng suÊt, yÕu tè kÝch th−íc, chÊt l−îng bÒ mÆt... V× vËy sau khi ®Þnh kÕt cÊu cÇn tiÕn hµnh kiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn mái theo cã kÓ ®Õn ¶nh huëng cña c¸c yÕu tè trªn. @ TÝnh to¸n hÖ sè an toµn t¹i c¸c tiÕt diÖn nguy hiÓm (tiÕt diÖn cã momen uèn vµ momen xo¾n lín, cã tËp trung øng suÊt lín, hoÆc cã ®−êng kÝnh trôc t−¬ng ®èi nhá nh−ng chÞu momen xo¾n t−¬ng ®èi lín) vµ kiÓm tra ®iÒu kiÖn bÒn: n ≥ [ n ] . NÕu kh«ng tháa m·n cã thÓ: + T×m c¸ch gi¶m tËp trung øng suÊt (ch¼ng h¹n, dïng dao phay ®Üa thay v× dïng dao phay ngãn ®Ó phay r·nh then, t¨ng b¸n kÝnh gãc l−în) hoÆc dïng c¸c biÖn ph¸p t¨ng bÒn bÒ mÆt. + T¨ng ®−êng kÝnh trôc, tÝnh l¹i ®Õn khi tháa m·n ®iÒu kiÖn trªn. @ NÕu n lín h¬n nhiÒu so víi [ n ] , cã thÓ gi¶m bít ®−êng kÝnh trôc t¹i tiÕt diÖn ®ã vµ kiÓm tra l¹i ®iÒu kiÖn bÒn mái. Tuy nhiªn còng cÇn chó ý khi gi¶m ®−êng kÝnh trôc th× ®é cøng cña trôc sÏ gi¶m. §«i khi do yªu cÇu l¾p ghÐp vµ c«ng nghÖ ph¶i t¨ng ®uêng kÝnh trôc. L−u ý : §−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc chç l¾p æ l¨n, chç l¾p c¸c CTM (b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai...), ph¶i lÊy theo tiªu chuÈn. c) KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn qu¸ t¶i d) KiÓm nghiÖm ®iÒu kiÖn ®é cøng Sau khi tÝnh to¸n chÝnh x¸c trôc, cÇn ph¶i kiÓm nghiÖm trôc theo ®iÒu kiÖn ®é cøng. Tr−êng hîp hÖ sè an toµn n ≥ 2,5 , cã thÓ kh«ng cÇn kiÓm nghiÖm ®é cøng cña trôc. Cuèi cïng, kÕt hîp víi viÖc tÝnh to¸n æ l¨n, tÝnh to¸n then ®Ó quyÕt ®Þnh lÇn cuèi kÕt cÊu cña trôc. §2. TÝnh to¸n mèi ghÐp then (then b»ng): Tõ ®−êng kÝnh trôc t¹i chç l¾p ghÐp ⇒ Tra b¶ng tiªu chuÈn t×m ®−îc kÝch th−íc tiÕt diÖn then vµ kÝch th−íc r·nh then ⇒ Chän chiÒu dµi then theo kÕt cÊu CTM l¾p trªn trôc (ChiÒu dµi then th−êng lÊy: l then = (0,8 ÷ 0,9).lmoayo vµ ®−îc chän theo d·y sè tiªu chuÈn) ⇒ KiÓm nghiÖm ®é bÒn dËp vµ ®é bÒn c¾t cña then. NÕu kiÓm tra kh«ng ®ñ bÒn ⇒ cã thÓ dïng 2 hoÆc 3 then. PhÇn IV: ThiÕt kÕ gèi ®ì trôc Chñ yÕu sö dông æ l¨n cho HGT thiÕt kÕ. Tham kh¶o [1] trang 155 -:- 205, trang 315-:-317. Tham kh¶o trang 210-:-227 [2]. Tr×nh tù tÝnh to¸n lùa chän æ: Khi chän æ l¨n lµm viÖc víi n > 1 vg/ph, cã thÓ tiÕn hµnh nh− sau: 1) Chän lo¹i æ l¨n: @ §Ò I, II, V: Trôc l¾p b¸nh r¨ng nghiªng ⇒ cã lùc däc trôc ⇒ dïng æ ®òa ®ì chÆn/æ bi ®ì chÆn. @ §Ò III, IV: Trôc l¾p b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì @ §Ò VI, VII: Trôc I l¾p b¸nh r¨ng ch÷ V ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì; Trôc II l¾p b¸nh r¨ng ch÷ V vµ b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì; Trôc III: l¾p b¸nh r¨ng th¼ng dïng æ bi ®ì/ æ ®òa ®ì. @ §Ò VIII, ®Ò IX : Trôc I : L¾p b¸nh r¨ng nãn, b¸nh r¨ng nãn l¾p c«n x«n ⇒ dïng æ ®òa ®ì chÆn/æ bi ®ì chÆn. Trôc III: l¾p b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì @ §Ò X : Trôc I : L¾p trôc vÝt. Gèi phÝa tr¸i dïng æ cè ®Þnh (dïng hai æ bi ®ì chÆn/æ ®òa c«n ®ì chÆn), gèi phÝa ph¶i : dïng æ tïy ®éng (dïng mét æ bi ®ì/æ ®òa ®ì). Trôc II: l¾p b¸nh vÝt : dïng æ bi ®ì chÆn/æ ®òa c«n ®ì chÆn. Trôc III : l¾p b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì 2) TÝnh chän kÝch th−íc æ l¨n theo kh¶ n¨ng t¶i ®éng: H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 11
  12. @ Tr−êng hîp æ l¨n cã sè vßng quay: n > 1 vßng/phót ⇒ tÝnh chän kÝch th−íc æ l¨n theo kh¶ n¨ng t¶i ®éng: TÝnh to¸n hÖ sè kh¶ n¨ng t¶i ®éng cña æ l¨n C tinh ⇒ Tra b¶ng chän lo¹i æ thÝch hîp, cã ®−êng kÝnh trong b»ng ®−êng kÝnh trôc chç l¾p æ, cã Cbang ≥ C tinh ( C bang gÇn víi C tinh ) @ Truêng hîp chØ t×m thÊy trÞ sè Cbang lín h¬n nhiÒu so víi trÞ sè C tinh , cã thÓ gi¶m C tinh b»ng c¸ch gi¶m thêi h¹n sö dông æ ®Ó cã thÓ chän ®−îc æ cã Cbang thÊp h¬n (kÝch th−íc æ nhá gän h¬n). @ Tr−êng hîp æ l¨n cã sè vßng quay: n ≤ 1 vßng/phót ⇒ tÝnh chän kÝch th−íc æ l¨n theo kh¶ n¨ng t¶i tÜnh. L−u ý : §èi víi HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng : Gèi phÝa tr¸i dïng hai æ (æ cè ®Þnh) ®Ó t¨ng ®é cøng v÷ng cña gèi ®ì. Khi tÝnh lùc h−íng t©m Fr cho mét æ, cã thÓ xem nh− mçi æ chÞu kho¶ng 60% gi¸ trÞ ph¶n lùc gèi ®ì RA ®Ó tÝnh æ. PhÇn V: TÝnh chän nèi trôc Tham kh¶o trang 221 -:-234 tµi liÖu [1], trang 58-:-72[3] . Tr−êng hîp t¶i träng ªm, kh«ng cã va ®Ëp cã thÓ dïng nèi trôc chÆt (nèi trôc ®Üa). Nèi trôc chÆt cã kÕt cÊu ®¬n gi¶n nh−ng ®ßi hái chÕ t¹o vµ l¾p ghÐp chÝnh x¸c. Tr−êng hîp t¶i trong va ®Ëp, rung ®éng nªn dïng nèi trôc ®µn håi (nèi trôc vßng ®µn håi). Nhê bé phËn ®µn håi ⇒ nèi trôc ®µn håi cã kh¶ n¨ng: gi¶m va ®Ëp vµ chÊn ®éng, bï l¹i ®é lÖch trôc, cã thÓ ®Ò phßng céng h−ëng do dao ®éng xo¾n g©y nªn. Nèi trôc vßng ®µn håi cã cÊu t¹o ®¬n gi¶n, dÔ chÕ t¹o, dÔ thay thÕ, lµm viÖc tin cËy nªn ®−îc dïng réng r·i. @ Ph−¬ng ph¸p ®Ó tÝnh chän nèi trôc (nèi trôc vßng ®µn håi): Nèi trôc ®−îc chän theo momen xo¾n tÝnh to¸n: KN M t = K.M x = 9,55.106. [M.mm] n Mt: momen xo¾n tÝnh; Mx: momen xo¾n danh nghÜa, K: hÖ sè t¶i träng ®éng (tra b¶ng 9-1 trang 222[1]) Dùa trªn momen xo¾n M t vµ trÞ sè ®−êng kÝnh trôc ⇒ Tra b¶ng trang 234 tµi liÖu [1], hoÆc b¶ng 16.10a trang 68, 69 [3] chän ®−îc c¸c kÝch th−íc chñ yÕu cña nèi trôc ⇒ KiÓm nghiÖm søc bÒn dËp cña vßng ®µn håi vµ søc bÒn uèn cña chèt. PhÇn VI: cÊu t¹o vá hép vµ c¸c chi tiÕt m¸y kh¸c Tham kh¶o trang 262 -:-281 tµi liÖu [1], trang 82-:-96 [3]. HiÖn nay, dïng phæ biÕn ph−¬ng ph¸p ®óc vá m¸y b»ng gang x¸m. Vá hép gi¶m tèc gåm hai phÇn: + N¾p hép + Th©n hép @ Chän mÆt ghÐp n¾p hép vµ th©n hép: • HGT b¸nh r¨ng h×nh trô, h×nh nãn: mÆt ph¼ng ®i qua c¸c ®−êng t©m trôc vµ song song víi mÆt ®Õ. • HGT trôc vÝt - b¸nh r¨ng: mÆt ph¼ng ®i qua trôc b¸nh vÝt vµ song song víi mÆt ®Õ (®Ó viÖc l¾p b¸nh vÝt vµ c¸c chi tiÕt m¸y kh¸c ®−îc dÔ dµng). L−u ý : Kh«ng chän mÆt ghÐp n¾p vµ th©n hép nghiªng ®i so víi mÆt ®Õ. @ X¸c ®Þnh kÝch th−íc c¸c phÇn tö cña vá hép ®óc b»ng gang: B¶ng 18.1 trang 85[3], b¶ng 10.9 trang 268 [1]. • ChiÒu dµy thµnh th©n hép: HGT b¸nh r¨ng hai cÊp: δ=0,025A+3mm H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 12
  13. HGT trôc vÝt (trôc vÝt ®Æt d−íi): δ=0,04A+(2 ÷ 3) mm δ kh«ng nhá h¬n 8 mm • ChiÒu dµy thµnh n¾p hép: HGT b¸nh r¨ng hai cÊp: δ=0,02A+3mm HGT trôc vÝt: δ=0,04A+(2 ÷ 3) mm δ kh«ng nhá h¬n 8,5 mm • ChiÒu dµy mÆt bÝch d−íi b=1,5δ (cña th©n hép), chiÒu dµy mÆt bÝch trªn b1=1,5δ1 (cña n¾p hép) • ChiÒu dµy mÆt ®Õ: p =2,35.δ Kh«ng cã phÇn låi: p1 =1,5.δ Cã phÇn låi: • ChiÒu dµy g©n ë th©n hép vµ ë n¾p hép: m =(0,85 ÷ 1)δ1 ; m =(0,85 ÷ 1)δ • §−êng kÝnh bu l«ng nÒn • §−êng kÝnh c¸c bul«ng (bul«ng c¹nh æ, bu l«ng ghÐp n¾p vµ th©n hép, bu l«ng ghÐp n¾p æ vµo HGT) • Kho¶ng c¸ch tõ mÆt ngoµi cña vá ®Õn t©m bu l«ng • ChiÒu réng mÆt bÝch K (kh«ng kÓ chiÒu dµy th©n hép vµ ®¸y hép) • KÝch th−íc phÇn låi • ChiÒu cao h ®Ó l¾p bul«ng c¹nh æ ( d1 ) • Kho¶ng c¸ch tõ mÐp lç l¾p æ ®Õn t©m bu l«ng d1 • ChiÒu réng mÆt bÝch chç l¾p æ ... • Khe hë gi÷a b¸nh r¨ng vµ thµnh trong cña hép: a ≥ (1 ÷ 1, 2)δ (TrÞnh ChÊt); Khe hë gi÷a mÆt bªn c¸c b¸nh r¨ng víi nhau: a ≥ δ (TrÞnh ChÊt); Khe hë gi÷a ®Ønh b¸nh r¨ng lín nhÊt víi ®¸y hép: a ≥ (3 ÷ 5)δ , tïy thuéc lo¹i HGT, l−îng dÇu b«i tr¬n trong hép (TrÞnh ChÊt); • Sè l−îng bu l«ng nÒn .. .. @ Quan hÖ gi÷a c¸c chç chuyÓn tiÕp trªn th©n hép vµ n¾p hép: Trang 263[1], trang 74-75[3] @ Quan hÖ kÝch th−íc gi÷a c¸c yÕu tè cña HGT: B¶ng 7-1 trang 118-119[1] @ KÝch th−íc æ l¨n: Tra theo tiªu chuÈn æ l¨n. @ KÝch th−íc chèt ®Þnh vÞ: B¶ng 10.10c trang 273, [1], Trang 90-92[3] @ KÝch th−íc bu l«ng vßng - KÝch th−íc vßng mãc: Trªn th©n hép cã thÓ dïng vßng mãc, trang 272[1]. Trªn n¾p hép cã thÓ dïng bul«ng vßng, b¶ng 10.11a trang 275[1]. Trang 88-90 [3] @ KÝch th−íc cöa th¨m: B¶ng 10.12 trang 277[1], trang 92[3] @ KÝch th−íc lç th«ng h¬i: B¶ng 10.12 trang 277[1], trang 93[3] @ Nót th¸o dÇu vµ lç th¸o dÇu: Trang 93-94[3], Trang 278-279[1] @ KÝch th−íc n¾p æ vµ èng lãt: Trang 264[1], Trang 183-186[1], Trang 42-44[3] PhÇn VII : b«i tr¬n, che kÝn hép gi¶m tèc §1. B«i tr¬n hép gi¶m tèc: Trang 97-101[3]; 281-290[1] @ §Ó gi¶m mÊt m¸t c«ng suÊt do ma s¸t, gi¶m mµi mßn r¨ng, b¶o ®¶m tho¸t nhiÖt tèt, ®Ò phßng c¸c CTM bÞ han rØ ⇒ cÇn ph¶i b«i tr¬n c¸c bé truyÒn trong hép gi¶m tèc. @ Ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n: • B«i tr¬n b»ng ng©m dÇu: Ng©m b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt, trôc vÝt trong dÇu hoÆc c¸c chi tiÕt phô (b¸nh b«i tr¬n, vßng vung dÇu) trong dÇu chøa ë hép. • B«i tr¬n l−u th«ng: DÇu ®−îc b¬m tõ bÓ, theo c¸c ®−êng èng qua vßi phun ®Õn b«i tr¬n chç ¨n khíp. H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 13
  14. • Ngoµi ra, cã thÓ b«i tr¬n ®Þnh kú b»ng mì (cho c¸c bé truyÒn hë trong c¸c m¸y mãc kh«ng quan träng) @ B«i tr¬n ng©m dÇu: Th−êng dïng khi: + VËn tèc vßng cña b¸nh r¨ng: v ≤ 12m / s + VËn tèc vßng cña trôc vÝt: v ≤ 10m / s Khi vËn tèc vßng lín, c«ng suÊt mÊt m¸t do khuÊy dÇu t¨ng lªn ⇒ dÇu dÔ bÞ biÕn chÊt do b¾n tãe, mÆt kh¸c c¸c chÊt cÆn b¶ ë ®¸y hép dÔ bÞ khuÊy ®éng vµ h¾t vµo chç ¨n khíp, lµm cho r¨ng chãng bÞ mµi mßn. @ Møc dÇu trong hép gi¶m tèc: Khi vËn tèc bé truyÒn xÊp xØ c¸c trÞ sè nãi trªn ⇒ b¸nh r¨ng vµ b¸nh vÝt ®−îc ng©m dÇu ngËp chiÒu cao r¨ng. Khi trôc vÝt ®Æt d−íi th× ng©m ngËp chiÒu cao r¨ng, nh−ng kh«ng v−ît qu¸ ®−êng ngang t©m viªn bi hay con l¨n d−íi cïng. Trong HGT b¸nh r¨ng nãn, møc dÇu nªn ngËp chiÒu réng b¸nh r¨ng nãn. Khi vËn tèc nhá (v = 0,8-:-1,5m/s [3], v = 0,5-:-0,8m/s [1] ⇒ chiÒu s©u ng©m dÇu b»ng 1/6 b¸n kÝnh b¸nh r¨ng cÊp nhanh, cßn b¸nh r¨ng cÊp chËm d−íi 1/3 b¸n kÝnh (kho¶ng 1/4 b¸n kÝnh [3]). @ Chän ®é nhít cña dÇu, chän lo¹i dÇu: • B«i tr¬n b¸nh r¨ng: Dùa trªn vËn tèc vßng, tra b¶ng 10.17 trang 285 [1] hoÆc b¶ng 18.11[3] • B«i tr¬n trôc vÝt: Dùa trªn vËn tèc tr−ît, tra b¶ng 10.18 trang 285 [1] hoÆc b¶ng 18.12[3] Sau ®ã, tra b¶ng 10.20 trang 286 [1] hoÆc b¶ng 18.13 [3] ®Ó chän lo¹i dÇu. @ KiÓm tra møc dÇu b«i tr¬n hép gØam tèc: ChiÒu cao møc dÇu trong HGT ®−îc kiÓm tra qua thiÕt bÞ chØ dÇu. Cã nhiÒu d¹ng kh¸c nhau: m¾t chØ dÇu, que th¨m dÇu... Cã thÓ dïng: + M¾t chØ dÇu kiÓu ®Ìn lã (H.10.45 trang 288 [1], trang 94-96[3]) + Que th¨m dÇu (H.10.48 trang 289 [1], trang 94-96[3]) Tra kÝch th−íc chi tiÕt m¾t chØ dÇu hay que th¨m dÇu. §2. B«i tr¬n vµ che kÝn bé phËn æ: Trang195-205[1], Trang 45-54[3] @ B«i tr¬n nh»m gØam mÊt m¸t c«ng suÊt do ma s¸t gi÷a c¸c CTM l¨n, chèng mßn, t¹o ®iÒu kiÖn tho¸t nhiÖt tèt, b¶o vÖ bÒ mÆt lµm viÖc cña CTM kh«ng han rØ, gi¶m tiÕng ån, b¶o vÖ æ khái bôi bÆm. @ Chän chÊt b«i tr¬n: Dùa vµo ®iÒu kiÖn: VËn tèc vßng cña æ, t¶i träng t¸c dông, nhiÖt ®é lµm viÖc vµ ®Æc ®iÓm cña m«i tr−êng xung quanh. Th−êng dïng mì hay dÇu b«i tr¬n. So víi dÇu, mì b«i tr¬n ®−îc gi÷ trong æ dÔ dµng h¬n, cã kh¶ n¨ng b¶o vÖ tr¸nh t¸c ®éng cña c¸c t¹p chÊt vµ ®é Èm. Mì cã thÓ dïng cho æ lµm viÖc l©u dµi (kho¶ng 1 n¨m), ®é nhít Ýt bÞ thay ®æi khi nhiÖt ®é thay ®æi nhiÒu. DÇu b«i tr¬n ®−îc khuyÕn khÝch ¸p dông khi sè vßng quay lín hay nhiÖt ®é lµm viÖc cao, khi cÇn táa nhiÖt nhanh hoÆc khi c¸c chi tiÕt m¸y trong m¸y ®−îc b«i tr¬n b»ng dÇu. • Mì: ¦u: Ýt bÞ ch¶y ra ngoµi (cã thÓ dïng lãt kÝn ®¬n gi¶n), lÊp kÝn khe hë gi÷a c¸c CTM quay vµ c¸c CTM cè ®Þnh ⇒ b¶o vÖ æ khái bôi bÆm, cã thÓ dïng cho c¸c bé phËn æ lµm viÖc l©u dµi (mét n¨m), chèng mßn tèt, ®é nhít Ýt thay ®æi khi nhiÖt ®é biÕn thiªn. §¬n gi¶n v× chØ cÇn nhÐt më vµo æ, kh«ng cÇn thiÕt bÞ dÉn dÇu vµo æ. Nh−îc: Kh«ng nªn dïng khi nhiÖt ®é lµm viÖc qu¸ cao hoÆc qu¸ thÊp vµ vËn tèc lín, lµm t¨ng kÝch th−íc cña chiÒu dµi bé phËn æ v× ph¶i dïng vßng ch¾n mì (ch¾n dÇu). • DÇu: §é æn ®Þnh cña dÇu tèt h¬n so víi mì, cã thÓ dïng khi vËn tèc cao, nhiÖt ®é cao còng nh− thÊp. Kh«ng cÇn th¸o rêi c¸c bé phËn m¸y khi thay dÇu, ®iªï kiÖn tho¸t nhiÖt tèt h¬n mì. Khi vËn tèc vßng v < 4-:-5 m/s, cã thÓ dïng mì hay dÇu ®Ó b«i tr¬n æ. Khi vËn tèc vßng v > 5 m/s, chØ nªn dïng dÇu. Khi vËn tèc vßng cµng lín nªn chän dÇu cã ®é nhít cao (t¨ng ®é æn ®Þnh cña mµng dÇu). DÇu ®Ó b«i tr¬n æ thuêng cïng lo¹i víi dÇu ®Ó b«i tr¬n c¸c chi tiÕt kh¸c nh− b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt. H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 14
  15. Khi vËn tèc cña b¸nh r¨ng ng©m dÇu v > 3m/s, dÇu ®−îc dÉn ®Õn b«i tr¬n æ d−íi d¹ng b¾n tãe, s−¬ng mï. Ng−îc l¹i, dïng c¸c r·nh dÉn dÇu trªn bÒ mÆt cña bÝch n¾p hép hay m¸ng quÐt ®Ó dÉn dÇu b«i tr¬n vµo æ. Khi trôc vÝt ®Æt d−íi, bé phËn æ trôc vÝt th−êng ®−îc b«i tr¬n b»ng dÇu trong bÓ chung. Khi ®ã cÇn cã nh÷ng bé phËn che ch¾n ®Ó ng¨n c¶n bít l−îng dÇu vµo æ qu¸ nhiÒu lµm æ bÞ nãng. @ Chän lo¹i mì ®Ó b«i tr¬n æ l¨n: B¶ng 8.28 trang198[1]. B¶ng 15.15a[3] L−îng mì cÇn tra vµo æ: + Khi n lµm viÖc cña æ nhá vµ trung b×nh ⇒ chiÕm 2/3 kho¶ng trèng cña bé phËn æ. + Khi n rÊt cao ⇒ 1/2 thÓ tÝch trªn. + Khi æ lµm viÖc víi sè vßng quay thÊp ⇒ tra ®Çy mì vµo kho¶ng trèng. CÇn bæ sung mì sau mét kho¶ng thêi gian sö dông ⇒ th¸o n¾p æ l¨n hay dïng vó mì. CÇn thay míi hoµn toµn sau mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. @ Lãt kÝn bé phËn æ: Nh»m b¶o vÖ æ khái bôi bÆm, chÊt bÈn, phoi kim lo¹i vµ c¸c t¹p chÊt x©m nhËp vµo æ (nh÷ng chÊt nµy lµm æ chãnh mßn vµ han rØ). Ngoµi ra, lãt kÝn cßn ng¨n mì (dÇu) khái ch¶y ra ngoµi, che kÝn c¸c ®Çu trôc ra. Cã hai kiÓu lãt kÝn: lãt kÝn ®éng vµ lãt kÝn tÜnh. • Lãt kÝn ®éng kiÓu trùc tiÕp: r·nh vßng trªn chiÒu dµi n¾p æ, r·nh dÝch d¾c • Lãt kÝn ®éng gi¸n tiÕp: vßng phít, vßng bÝt... KÝch th−íc vßng bÝt vµ vßng phít tra b¶ng 8.29, 8.31, 8.32 trang 203-:-205[1], b¶ng 15-17 vµ 15-18 trang 50-51[3]. Khi b«i tr¬n æ b»ng mì, ®Ó ng¨n c¸ch mì trong bé phËn æ vµ dÇu trong hép ⇒ dïng vßng ch¾n mì (dÇu). Vßng nµy gåm 2-:-3 r·nh, tiÕt diÖn h×nh tam gi¸c, vßng c¸ch mÐp trong thµnh hép mét kho¶ng 1-:- 2mm [3], 2-:-3mm, trang 271[1]. Khe hë gi÷a vá (hoÆc èng lãt) víi mÆt ngoµi cña vßng ren kho¶ng 0,4mm [3], 0,2mm[1]. KÝch th−íc vßng ch¾n mì h×nh 8.36[1]. Vßng bÝt Vßng ch¾n Vßng phít dÇu PhÇn VII : H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 15
  16. Lùa chän kiÓu l¾p cho c¸c mèi ghÐp Gi¶i chuçi kÝch th−íc ®Ó x©y dùng b¶n vÏ chÕ t¹o Trôc dung sai l¾p ghÐp cña c¸c chi tiÕt l¾p víi æ l¨n Tham kh¶o trang 35-:-38[6] , trang 129-134[1] @ TCVN 1484-85 quy ®Þnh 5 cÊp chÝnh x¸c chÕ t¹o æ: cÊp 0,6 , 5, 4, 2. Trong chÕ t¹o m¸y th−êng sö dông CCX 0 vµ CCX 6 (§èi víi HGT, hép tèc ®é vµ c¸c kÕt cÊu kh¸c trong ngµnh chÕ t¹o m¸y th−êng dïng CCX b×nh th−êng: 0). §èi víi æ cÊp chÝnh x¸c 0 th× chØ cÇn ghi ký hiÖu æ, vÝ dô æ 305 lµ æ CCX 0, sè hiÖu lµ 305. @ Vßng trong cña æ l¨n ®−îc l¾p trªn trôc theo hÖ thèng lç, vßng ngoµi cña æ l¨n ®−îc l¾p trong vá hép theo hÖ thèng trôc. @ KiÓu l¾p æ l¨n víi trôc vµ vá hép ®−îc chän tïy thuéc vµo kÕt cÊu æ, ®iÒu kiÖn sö dông æ, ®Æc tÝnh t¸c dông cña t¶i träng vµ d¹ng t¶i träng cña c¸c vßng æ l¨n. @ Ph©n biÖt ba d¹ng t¶i träng t¸c dông lªn c¸c vßng æ l¨n: d¹ng t¶i côc bé, chu kú vµ dao ®éng. @ Trong c¸c hép gi¶m tèc cña ®å ¸n m«n häc CTM, vßng trong l¾p cè ®Þnh trªn trôc vµ quay cïng víi trôc, chÞu t¶i träng h−íng t©m cã ph−¬ng cè ®Þnh ⇒ vßng trong chÞu t¶i chu kú. Vßng ngoµi l¾p cè ®Þnh trªn vá hép, chÞu t¶i träng h−íng t©m cã ph−¬ng cè ®Þnh ⇒ vßng ngoµi chÞu t¶i côc bé. §èi víi vßng chÞu t¶i chu kú (vßng trong) ⇒ th−êng chän kiÓu l¾p cã ®é d«i ®Ó duy tr× t×nh tr¹ng chÞu lùc ®ång ®Òu cña æ. §é d«i cña kiÓu l¾p ®−îc chän tïy thuéc vµo c−êng ®é t¶i träng PR ⇒ KiÓu l¾p vßng trong víi trôc cã thÓ chän: js6, k6, m6,n6. §èi víi vßng chÞu t¶i côc bé vµ dao ®éng (vßng ngoµi) ⇒ th−êng chän kiÓu l¾p cã ®é hë ®Ó d−íi t¸c dông cña va ®Ëp vµ chÊn ®éng, vßng æ l¨n bÞ xª dÞch, thay ®æi miÒn chÞu lùc lµm cho æ l¨n mßn ®Òu h¬n, n©ng cao ®é bÒn cña æ ⇒ KiÓu l¾p vßng ngßai víi vá Φ62H7/d1 hép cã thÓ chän: H7, G7, H8, K6, K7, Js6, Js7... (tra b¶ng trang Φ62H Φ25js 37 tµi liÖu [6] ) C¸ch ghi kiÓu l¾p cho mèi ghÐp: dung sai l¾p ghÐp then Than kh¶o trang 39-:-40 [6] , trang 123-125[1] Then th−êng l¾p cè ®Þnh trªn trôc (cã ®é d«i) vµ l¾p ®éng víi b¹c (cã ®é hë). §é d«i cña l¾p ghÐp b¶o ®¶m then kh«ng dÞch chuyÓn khi sö dông. §é hë cña l¾p ghÐp ®Ó bï trõ cho sai sè kh«ng tr¸nh khái cña r·nh vµ ®é nghiªng cña nã. KiÓu l¾p th«ng dông dïng trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín lµ then l¾p víi trôc theo kiÓu N9/h9 vµ l¾p víi b¹c theo kiÓu Js9/h9. Trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ lo¹t nhá th× then l¾p trªn trôc cã thÓ theo kiÓu P9/h9. Khi chiÒu dµi then lín (l > 2d), then cã thÓ l¾p víi b¹c theo kiÓu D10/h9 (®é hë lín ®Ó båi th−êng chñ yÕu cho sai sè vÞ trÝ cña r·nh then). chän kiÓu l¾p tiªu chuÈn cho c¸c mèi ghÐp: Trang 45-:-69 [6] , trang 117-123[1] §Ó quyÕt ®Þnh kiÓu l¾p cho mèi ghÐp, ng−êi ta tiÕn hµnh theo hai ph−¬ng ph¸p: + Chän kiÓu l¾p dùa theo kinh nghiÖm (tham kh¶o c¸c sæ tay kü thuËt) + Khi cÇn thiÕt cã thÓ chän b»ng ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n chÝnh x¸c (chän kiÓu l¾p cho mèi ghÐp æ tr−ît, chän kiÓu l¾p cho c¸c mèi ghÐp cã ®é d«i Mét sè gîi ý vÒ chän kiÓu l¾p: • H11/d11: N¾p æ vµ b¹c chÆn æ l¾p víi th©n hép (l¾p láng) (H11/d11th−êng ®−îc sö dông ®èi víi mèi ghÐp ®éng khi kh«ng yªu cÇu ®é chÝnh x¸c dÞch chuyÓn vµ ®èi víi mèi ghÐp cè ®Þnh khi ®é chÝnh x¸c ®Þnh t©m rÊt thÊp) @ H7/h6: Dïng cho c¸c mèi ghÐp cÇn di chuyÓn däc, kh«ng quay, mèi ghÐp ®−îc cè ®Þnh khi lµm viÖc, nh−ng c¸c chi tiÕt dÔ dµng dÞch chuyÓn víi nhau khi ®iÒu chØnh, ch¼ng h¹n khíp nèi trªn trôc, cèc lãt ®ì æ l¨n lªn vá, vßng chÆn, n¾p æ l¨n, b¸nh ®ai, ®Üa xÝch... H8/h7: dïng nh− kiÓu l¾p H7/h6 nh−ng ®é chÝnh x¸c thÊp h¬n. H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 16
  17. H8/h8: dïng nh− kiÓu l¾p H7/h6 nh−ng víi dung sai lín h¬n. Mèi ghÐp cho phÐp dÞch chuyÓn nhÑ nhµng mµ kh«ng lµm nghiªng c¸c chi tiÕt. • H7/js6: B¸nh ®ai kh«ng lín víi ®Çu trôc, cèc l¾p æ l¨n víi th©n m¸y (l¾p trung gian) H8/js7: Nöa khíp nèi trôc l¾p víi trôc (l¾p trung gian) (H/js: x¸c suÊt nhËn ®uîc ®é hë lín h¬n x¸c suÊt nhËn ®−îc ®é d«i, khi th¸o l¾p chØ cÇn lùc nhÑ (bóa gç lµ ®ñ. Sö dông nÕu sù ®Þnh t©m chi tiÕt cho phÐp ®é hë lín hoÆc yªu cÇu b¶o ®¶m th¸o l¾p dÔ dµng khi cÇn th¸o l¾p th−êng xuyªn, hoÆc khi th¸o l¾p khã kh¨n do sù phèi hîp c¸c bé phËn, do khèi l−îng vµ kÝch th−íc c¸c chi tiÕt. L¾p ghÐp ®−îc sö dông cho c¸c mèi ghÐp ®éng nh−ng dÞch chuyÓn víi tèc ®é nhá vµ khèi l−îng chi tiÕt kh«ng lín) (H8/js7: l¾p ghÐp ®−îc sö dông ®èi víi c¸c mèi ghÐp ®Ó ®Þnh t©m chi tiÕt) @ H7/js6: Dïng ë c¸c mèi ghÐp ®Ó th¸o l¾p, ch¼ng h¹n l¾p b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, vßng ®Þnh vÞ, khíp nèi lªn trôc khi chÞu t¶i träng tÜnh vµ kh«ng va ®Ëp. CÇn chèng xoay vµ di tr−ît cho c¸c CTM ®−îc ghÐp. • H7/k6: B¸nh r¨ng trªn trôc; b¸nh ®ai l¾p víi trôc (l¾p trung gian) (H/k: l¾p trung gian, x¸c suÊt nhËn ®−îc ®é d«i vµ ®é hë lµ nh− nhau) @ H7/k6: Dïng cho c¸c mèi ghÐp kh«ng yªu cÇu th¸o l¾p th−êng xuyªn, th¸o kh«ng thuËn tiÖn hoÆc cã thÓ g©y h− h¹i c¸c CTM d−îc ghÐp. Kh¶ n¨ng ®Þnh t©m cña mèi ghÐp cao h¬n khi ®¶m b¶o chiÒu dµi moay¬ l > = (1,2-1,5).d (d: ®−êng kÝnh trôc), ch¼ng h¹n l¾p b¸nh r¨ng, vßng trong æ l¨n, ®Üa xÝch lªn trôc, l¾p cèc lãt... C¸c chi tiÕt cÇn ®Ò phßng quay vµ di tr−ît. • H7/m6: B¸nh r¨ng l¾p víi trôc cña hép gi¶m tèc (l¾p trung gian) (H/m: ®é d«i cña kiÓu l¾p chiÕm −u thÕ h¬n, x¸c suÊt nhËn ®−îc ®é hë nhá; sö dông víi mèi ghÐp cè ®Þnh mµ c¸c chi tiÕt l¾p trªn trôc quay nhanh vµ cã chi tiÕt kÑp chÆt phô hoÆc kh«ng cã chi tiÕt kÑp chÆt phô khi t¶i träng nhá, chiÒu dµi mèi ghÐp lín) • H7/n6: B¸nh r¨ng víi trôc khi t¶i träng nÆng; b¸nh vÝt l¾p víi trôc; vµnh r¨ng ®ång cña b¸nh vÝt víi moay¬ gang (H/n: Trªn thùc tÕ ®é hë kh«ng xuÊt hiÖn; ®Ó th¸o l¾p cÇn lùc lín nªn ph¶i sö dông m¸y Ðp, ®å g¸ Ðp, ®«i khi dïng ph−¬ng ph¸p nhiÖt; mèi ghÐp rÊt Ýt th¸o, chØ th¸o khi ®¹i tu. Sö dông ®Ó ®Þnh t©m chi tiÕt trong mèi ghÐp cè ®Þnh, truyÒn lùc lín, cã va ®Ëp vµ chÊn ®éng (cã chi tiÕt kÑp chÆt phô) hoÆc ®Ó b¶o ®¶m sù cè ®Þnh chi tiÕt l¾p ghÐp mµ kh«ng cÇn kÑp chÆt phô, nh−ng t¶i träng kh«ng lín. @ H7/n6 : Dïng cho c¸c mèi ghÐp cã yªu cÇu ®é ®ång t©m cao, chÞu t¶i träng va ®Ëp vµ chÊn ®éng, c¸c chi tiÕt ®−îc cè ®Þnh thªm ®Ó ®Ò phßng quay vµ di truît, ch¼ng h¹n l¾p b¸nh r¨ng c«n, b¸nh vÝt lªn trôc, vµnh b¸nh vÝt lªn moay¬ b¸nh vÝt... • H7/p6: B¸nh r¨ng lín víi trôc cña HGT (l¾p chÆt) @ H7/p6: Dïng cho c¸c mèi ghÐp c¸c chi tiÕt máng cã ®é d«i ®¶m b¶o vµ dÔ bÞ biÕn d¹ng khi Ðp, ch¼ng h¹n l¾p b¹c víi b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, l¾p vµnh b¸nh vÝt lªn moay¬... Mèi ghÐp cã ®é ®ång t©m cao vµ chÞu ®−îc t¶i träng däc trôc kh«ng lín. CÇn cè ®Þnh thªm mèi ghÐp b»ng then. • H7/r6: Vµnh r¨ng ®ång cña b¸nh vÝt l¾p víi th©n gang cã kÑp chÆt phô b»ng vÝt. @ H7/r6: Dïng cho mèi ghÐp kh«ng cÇn cè ®Þnh phô thªm, c¸c mèi ghÐp chÞu t¶i träng lín, ch¼ng h¹n vµnh b¸nh vÝt lªn moay¬, b¸nh r¨ng lªn trôc quay chËm cña HGT t¶i nÆng... Trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín, th−êng ®−îc dïng ®Ó l¾p b¸nh r¨ng, nöa nèi trôc, b¸nh ®ai, ®Üa xÝch... lªn trôc. @ L¾p ghÐp gi÷a èng lãt víi lç hép cã thÓ lµ l¾p láng nÕu cÇn dÞch chuyÓn theo chiÒu trôc. Th«ng th−êng dïng kiÓu: H7/h6 [3] @ B¸nh r¨ng trô kh«ng di ®éng trong c¸c hép tèc ®é ®−îc l¾p trªn trôc theo kiÓu l¾p [3] H7/js6 khi chÞu t¶i nhÑ vµ bé truyÒn kh«ng quan träng H7/k6 khi chÞu t¶i võa cã thay ®æi vµ va ®Ëp nhÑ H7/n6 khi chÞu t¶i nÆng cã va ®Ëp @ §èi víi c¸c HGT b¸nh r¨ng vµ trôc vÝt th−êng dïng kiÓu l¾p chÆt H7/k6 hoÆc H7/m6 [3] @ L¾p ghÐp phèi hîp: H×nh thµnh b»ng c¸ch phèi hîp miÒn dung sai cña lç vµ cña trôc tõ nh÷ng hÖ thèng l¾p ghÐp kh¸c nhau vµ cÊp chÝnh x¸c kh¸c nhau, ch¼ng h¹n l¾p n¾p æ l¨n lªn vá: Φ62H7/d11 gi¶I chuçi kÝch th−íc ®Ó x©y dùng b¶n vÏ chÕ t¹o trôc Tham kh¶o trang 107-117[6] ; 126-132[6] (Ghi chó : Líp C¬ khÝ vµ §éng lùc tr−êng C§CN, líp NhiÖt tr−êng §HBK kh«ng ph¶i lµm phÇn nµy) H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 17
  18. GẶP CÁC LỚP 07C ĐỂ PHOTO HƯỚNG DẪN ĐỒ ÁN MÔN HỌC THỰC HIỆN THEO NHƯ HƯỚNG DẪN NHÓM 2A - Đồ án CSTKM KÕ ho¹ch th«ng qua ®å ¸n Th«ng qua vµ gi¶i ®¸p th¾c m¾c vµo chiÒu thø 4 hµng tuÇn lóc 7h30 T¹i V¨n phßng Khoa SPKT Th«ng qua ®óng kÕ ho¹ch - Mang theo ®Ò ®å ¸n Sinh viªn ®äc kü h−íng dÉn ®Ó thùc hiÖn TuÇn 2 (25/8) => Ph¸t ®Ò ®å ¸n TuÇn 4 (8/9) => PhÇn 1 + 2 : Toµn bé - l−u ý kiÓm tra ®iÒu kiÖn b«i tr¬n ng©m dÇu TuÇn 6 (22/9) => PhÇn 3+4 : Toµn bé c¸c phÇn tÝnh to¸n 3+4+5+6 TuÇn 7+8 (6/10) => Th«ng qua b¶n vÏ A0 TuÇn 9+10 (12/10) => Th«ng qua toµn bé b¶n vÏ A0, A3 vµ thuyÕt minh Ký b¶n vÏ ®Ó chuÈn bÞ b¶o vÖ Sinh viªn tù chän 01 trôc trong ba trôc cña HGT ®Ó thùc hiÖn b¶n vÏ chÕ t¹o H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 18
  19. NHÓM 9A - §å ¸n T§CK Gặp Bí thư lớp 08KTTT - Nguyễn Thanh Sang - 0979.034.740 để phôtô tài liệu hướng dẫn Th«ng qua vµ gi¶i ®¸p th¾c m¾c vµo chiÒu thø 6 hµng tuÇn lóc 13h00 t¹i V¨n phßng Khoa SPKT - Th«ng qua ®óng kÕ ho¹ch - Mang theo ®Ò ®å ¸n khi th«ng qua KÕ ho¹ch th«ng qua ®å ¸n TuÇn 2 (27/8) => Ph¸t ®Ò ®å ¸n TuÇn 4 (11/9) => PhÇn 1 + 2 : Toµn bé - l−u ý kiÓm tra ®iÒu kiÖn b«i tr¬n ng©m dÇu TuÇn 6 (24/9) => PhÇn 3+4 : Toµn bé c¸c phÇn tÝnh to¸n 3+4+5+6 TuÇn 7+8 (8/10) => Th«ng qua b¶n vÏ A0 TuÇn 9+10 (14/10) => Th«ng qua toµn bé b¶n vÏ A0, A3 vµ thuyÕt minh Ký b¶n vÏ ®Ó chuÈn bÞ b¶o vÖ - Sinh viªn tù chän 01 trôc trong ba trôc cña HGT ®Ó thùc hiÖn b¶n vÏ chÕ t¹o H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 19
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản