Hướng dẫn thiết kế đồ án môn học chi tiết máy

Chia sẻ: sieuquay91

Tài liêu về hướng dẫn làm đồ án môn học chi tiết máy-thiết kế hệ thống dẫn động băng tải/cơ cấu năng

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Hướng dẫn thiết kế đồ án môn học chi tiết máy

h−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc
chi tiÕt m¸y

@ Tµi liÖu tham kh¶o:
ThiÕt kÕ chi tiÕt m¸y. NguyÔn Träng HiÖp, NguyÔn V¨n LÉm. Nxb Gi¸o dôc, Hµ néi 1998.
[1]
TÝnh to¸n thiÕt kÕ hÖ dÉn ®éng c¬ khÝ, TËp I. TrÞnh ChÊt, Lª V¨n UyÓn. Nxb Gi¸o dôc 1997.
[2]
TÝnh to¸n thiÕt kÕ hÖ dÉn ®éng c¬ khÝ, TËp II. TrÞnh ChÊt, Lª V¨n UyÓn. Nxb Gi¸o dôc 2000
[3]
TËp b¶n vÏ Chi tiÕt m¸y. NguyÔn V¨n LÉm, NguyÔn B¸ D−¬ng, Tr−êng §¹i häc B¸ch Khoa Hµ
[4]
néi xuÊt b¶n. Hµ néi 1980.
Chi tiÕt m¸y, tËp I. NguyÔn Träng HiÖp, NguyÔn V¨n LÉm. Nxb Gi¸o dôc, Hµ néi 1997.
[5]
Chi tiÕt m¸y, tËp II. NguyÔn Träng HiÖp, NguyÔn V¨n LÉm. Nxb Gi¸o dôc, Hµ néi 1994.
[6]
Dung sai vµ l¾p ghÐp. Ninh §øc Tèn. Nxb Gi¸o dôc Hµ néi 2001.
[7]
[8] VÏ Kü thuËt c¬ khÝ tËp I. TrÇn H÷u QuÕ. Nxb Gi¸o dôc 1996.
[9] VÏ Kü thuËt c¬ khÝ tËp II. TrÇn H÷u QuÕ. Nxb Gi¸o dôc 1998.

@ §Çu ®Ò thiÕt kÕ:
ThiÕt kÕ hÖ thèng dÉn ®éng b¨ng t¶i (têi kÐo hay c¬ cÊu n©ng).
Tæng cäng 10 ®Ò tµi.
Hép gi¶m tèc sö dông trong c¸c s¬ ®å ®éng lµ hép gi¶m tèc hai cÊp, bao gåm c¸c lo¹i:
• HGT hai cÊp khai triÓn (®Ò I, ®Ò II, ®Ò III)
• HGT hai cÊp ®ång trôc (®Ò IV, ®Ò V)
• HGT hai cÊp cã cÊp nhanh ph©n ®«i (®Ò VI, ®Ò VII)
• HGT hai cÊp b¸nh r¨ng nãn - trô (®Ò VIII, ®Ò IX)
• HGT hai cÊp trôc vÝt b¸nh r¨ng (®Ò X)
H×nh 1 ®Ò bµi: S¬ ®å ®éng cña hÖ thèng dÉn ®éng b¨ng t¶i, têi kÐo hay c¬ cÊu n©ng.
VÝ dô trong ®Ò I: §éng c¬ ⇒ Bé truyÒn ®ai ⇒
HGT hai cÊp khai triÓn ⇒ Nèi trôc ⇒ Tang 10
vµ b¨ng t¶i.
H×nh 2 ®Ò bµi: §å thÞ thay ®æi cña t¶i träng Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa §µ N½ng
(momen xo¾n) t¸c dông lªn hÖ thèng theo thêi Khoa C¬ khÝ
****
gian t.

@ Khèi l−îng ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y:
• 01 b¶n vÏ A0 (b¶n vÏ l¾p hép gi¶m tèc) +
01 b¶n vÏ A3 hoÆc A4 (b¶n vÏ chÕ t¹o chi ThuyÕt minh
§å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y
tiÕt m¸y).
ThiÕt kÕ hÖ thèng dÉn ®éng b¨ng
• 01 thuyÕt minh (kho¶ng tõ 25 ®Õn 30 t¶i/Têi kÐo/C¬ cÊu n©ng
trang).
a) B¶n vÏ hép gi¶m tèc:
10
Bao gåm ba h×nh chiÕu: h×nh chiÕu ®øng, h×nh Sinh viªn :.....
chiÕu b»ng, h×nh chiÕu c¹nh. Yªu cÇu thÓ hiÖn 20 Líp :
®Çy ®ñ kÕt cÊu cña hép gi¶m tèc, vÏ mùc (hoÆc H−íng dÉn : Lª Cung
vÏ trªn AUTOCAD), ®óng tiªu chuÈn vÏ kü
thuËt. B¶n vÏ cÇn cã: Khung tªn (xem [1] trang
17, [2] trang 12), b¶ng ®Æc tÝnh kü thuËt cña
HGT, b¶ng kª toµn bé c¸c chi tiÕt (xem [1]
§µ N½ng 2007
trang 17, [2] trang 12), ®¸nh sè thø tù c¸c chi
tiÕt. Tû lÖ b¶n vÏ: 1; 1:2; 1:2.5... C¸c h×nh vÏ
10
chiÕm kho¶ng 75% diÖn tÝch b¶n vÏ...
b) ThuyÕt minh:

H×nh 1
H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 1
Dïng khæ giÊy A4, viÕt tay (hoÆc ®¸nh m¸y) mét mÆt, ®ãng thµnh tËp, cã b×a.
Trang b×a vµ trang 1: H×nh 1
Trang 2: D¸n ®Çu ®Ò ®å ¸n.
Trang cuèi cïng: Môc lôc vµ tµi liÖu tham kh¶o.
C¸c trang ®Òu ®−îc ®ãng khung nh− trang b×a.
CÇn ®¸nh sè trang, h×nh vÏ, c«ng thøc, b¶ng sè liÖu...
ThuyÕt minh cÇn tr×nh bµy ®Çy ®ñ tÊt c¶ c¸c phÇn tÝnh to¸n cÇn thiÕt cña ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y.

@ Néi dung chñ yÕu cña ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y:

Gåm 8 phÇn chÝnh sau ®©y:
• TÝnh chän c«ng suÊt ®éng c¬ ®iÖn vµ ph©n phèi tû sè truyÒn.
• ThiÕt kÕ c¸c bé truyÒn
• ThiÕt kÕ trôc vµ tÝnh then
• ThiÕt kÕ gèi ®ì trôc
• TÝnh chän nèi trôc
• CÊu t¹o vá hép gi¶m tèc vµ c¸c chi tiÕt m¸y kh¸c
• B«i tr¬n, che kÝn hép gi¶m tèc
• Lùa chän kiÓu l¾p cho c¸c mèi ghÐp. Gi¶i chuçi kÝch th−íc ®Ó x©y dùng b¶n vÏ chÕ t¹o

@ C¸c lo¹i hép gi¶m tèc hai cÊp - −u nh−îc ®iÓm:
Tµi liÖu [1] trang 20-25, tµi liÖu [2] trang 25-37.
• S¬ ®å HGT khai triÓn:
• S¬ ®å HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i:
• S¬ ®å ®ång trôc:
• HGT b¸nh r¨ng nãn-trô:
• S¬ ®å HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng:
@ Yªu cÇu chung ®èi víi m¸y vµ chi tiÕt m¸y:
Tham kh¶o [1],[5]

PhÇn I:
TÝnh chän ®éng c¬ ®iÖn
vµ ph©n phèi tû sè truyÒn
§1. TÝnh chän ®éng c¬ ®iÖn:
Tham kh¶o trang 25-:- 30 [1], trang kh¶o thªm14-:-24 [2].
Bao gåm c¸c c«ng viÖc:
• Chän lo¹i vµ kiÓu ®éng c¬ ®iÖn
@ Gåm c¸c lo¹i:
+ §éng c¬ ®iÖn mét chiÒu
+ §éng c¬ ®iÖn xoay chiÒu ba pha:
- §ång bé
- Kh«ng ®ång bé (kiÓu ng¾n m¹ch vµ kiÓu d©y quÊn)
+ §éng c¬ ®iÖn kh«ng ®ång bé mét pha
@ Gåm c¸c kiÓu:
+ KiÓu hë
+ KiÓu b¶o vÖ
+ Kiªñ kÝn
+ KiÓu ®Æt ®øng
+ KiÓu ®Æt n»m
• Chän ®iÖn ¸p ®éng c¬ ®iÖn.
• Chän c«ng suÊt vµ sè vßng quay cña ®éng c¬ ®iÖn.
Th«ng th−êng cã thÓ dïng ®éng c¬ ®iÖn kh«ng ®ång bé ba pha kiÓu ng¾n m¹ch, ®iÖn ¸p 220/380V.

H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 2
1) Chän c«ng suÊt ®éng c¬ ®iÖn:
a) TÝnh to¸n c«ng suÊt cÇn thiÕt cña ®éng c¬ ®iÖn:
N
Ta cã: N ct =
η
N : C«ng suÊt trªn b¨ng t¶i (têi kÐo).
víi:
η : HiÖu suÊt truyÒn ®éng chung cña hÖ thèng.
N ct : C«ng suÊt cÇn thiÕt cña ®éng c¬ ®iÖn.
Pv
N= N[vßng /phót]; P [N]; v[m/s]
1000
P: Lùc kÐo b¨ng t¶i, lùc kÐo c¸p.
v: VËn tèc b¨ng t¶i, vËn tèc kÐo c¸p.
2 4
VÝ dô, ®Ò I: η=ηdai .ηbr .ηcÆp æ .ηnèi trôc
b) Chän c«ng suÊt ®éng c¬ ®iÖn N dc :
Nguyªn t¾c: §éng c¬ ®iÖn cÇn chän sao cho cã thÓ lîi dông ®−îc toµn bé c«ng suÊt ®éng c¬. Khi lµm viÖc
nã ph¶i tháa m·n ba ®iÒu kiÖn: - §éng c¬ kh«ng ph¸t nãng qu¸ nhiÖt ®é cho phÐp - Cã kh¶ n¨ng qu¸ t¶i
trong thêi gian ng¾n - Cã momen më m¸y ®ñ lín ®Ó th¾ng momen c¶n ban ®Çu cña phô t¶i khi khëi ®éng.
Th−êng chän ®éng c¬ theo ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é, råi kiÓm tra ®iÒu kiÖn qu¸ t¶i vµ momen më m¸y.
§Ó ®¬n gi¶n, khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc CTM, cã thÓ lµm nh− sau:
Gäi: N dc lµ c«ng suÊt ®Þnh møc hay c«ng suÊt danh nghÜa cña ®éng c¬ ®iÖn.
Tra b¶ng trang 320-336[1], chän ®éng c¬ ®iÖn cã c«ng suÊt ®Þnh møc N dc lín h¬n hay b»ng c«ng suÊt
cÇn thiÕt N ct : N dc ≥ N ct .
Sau ®ã, cÇn kiÓm tra ®iÒu kiÖn më m¸y:
Momen më m¸y Mm cña ®éng c¬ ®iÖn ph¶i lín h¬n momen c¶n ban ®Çu cña phô t¶i (Momen c¶n ban ®Çu
cña phô t¶i cho trªn ®å thÞ thay ®æi t¶i träng theo thêi gian t, vÝ dô ®Ò I: Mmm = 1,4 M...):
M m M mm
≥ = 1, 4...
M dn M
2) Chän sè vßng quay cña ®éng c¬ ®iÖn:
Víi cïng mét c«ng suÊt danh nghÜa N dc , khi tra b¶ng chän ®éng c¬ ®iÖn, nªn chän sè vßng quay nµo?
@ NÕu sè vßng quay n dc cµng lín ⇒ KÝch th−íc khu«n khæ, träng l−îng, gi¸ thµnh ®éng c¬ cµng gi¶m
(v× sè ®«i cùc cµng gi¶m), hiÖu suÊt vµ hÖ sè c«ng suÊt ( cosϕ ) cµng t¨ng. V× vËy, ng−êi sö dông mong
muèn dïng ®éng c¬ cã sè vßng quay cao. Nh−ng nÕu n dc lín ⇒ Yªu cÇu gi¶m tèc nhiÒu h¬n (Tû sè
truyÒn chung i chung cña HGT sÏ lín) ⇒ KÝch th−íc, gÝa thµnh cña c¸c bé truyÒn t¨ng lªn ⇒ Trong thiÕt
kÕ, cÇn phèi hîp hai yÕu tè võa nªu, ®ång thêi c¨n cø vµo s¬ ®å ®éng cña hÖ thèng dÉn ®éng cÇn thiÕt kÕ
®Ó chän sè vßng quay thÝch hîp cho ®éng c¬.
@ Khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc CTM, nªn chän n dc sao cho tû sè truyÒn chung i chung cña c¶ hÖ thèng võa
ph¶i, cã thÓ ph©n phèi hîp lý cho c¸c bé truyÒn cña hÖ thèng.

§2. Ph©n phèi tû sè truyÒn:
Tham kh¶o trang 30-:-32[1], trang 297-:-298[1], tham kh¶o thªm trang 39-:-48[2].
n
@ Tû sè truyÒn chung cña hÖ thèng: i chung = dc
n lv
n dc : Sè vßng quay cña trôc ®éng c¬
60.1000.v
n lv Sè vßng quay cña tang hay têi kÐo: n lv = (vßng/phót)
πD
D: §−êng kÝnh cña tang (hay têi kÐo) [mm]
v: VËn tèc b¨ng t¶i hay vËn tèc kÐo c¸p [m/s]

H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 3
i chung = i ngoai .i hop
@ Ta cã:
i ngoai : Tû sè truyÒn cña c¸c bé truyÒn ngoµi HGT (VÝ dô ®Ò I: i ngoai = i xich )

i hop : Tû sè truyÒn cña c¸c bé truyÒn bªn trong HGT .
i hop = i nhanh .icham
Ta cã:
i nhanh : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng cÊp nhanh.
icham : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng cÊp chËm.
(VÝ dô ®Ò I: i nhanh : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng trô r¨ng nghiªng cÊp nhanh ; i cham : Tû sè truyÒn cña
cÆp b¸nh r¨ng trô r¨ng nghiªng cÊp chËm).

@ Nguyªn t¾c ph©n phèi tû sè truyÒn:
ViÖc ph©n phèi i chung cho c¸c bé truyÒn trong HGT dùa trªn c¸c nguyªn t¾c sau:
- B¶o ®¶m khu«n khæ vµ träng l−îng cña HGT lµ nhá nhÊt
- B¶o ®¶m ®iÒu kiÖn b«i tr¬n lµ tèt nhÊt.
§Ó b«i tr¬n c¸c bé truyÒn bªn trong HGT, chóng ta cã thÓ dïng ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n ng©m dÇu: C¸c
b¸nh r¨ng bÞ dÉn cña cÊp nhanh vµ cÊp chËm ®−îc ng©m trong dÇu chøa trong HGT.

@ Ph©n phèi tû sè truyÒn:
* Víi bé truyÒn ngoµi, nªn lÊy theo trÞ sè trung b×nh cho phÐp:
+ XÝch: i = 2 -:- 5
+ §ai thang: i = 2 -:- 6
+ §ai dÑt: i = 2 -:- 4
(Víi c¸c ®Ò ®å ¸n ®· cho, cã thÓ lÊy ingoai = 1,8-:-2,5)
* Víi HGT b¸nh r¨ng trô hai cÊp khai triÓn:
§Ó hai b¸nh bÞ dÉn cña cÊp chËm vµ cÊp nhanh ®−îc ng©m dÇu nh− nhau, nªn lÊy:
i nhanh = (1, 2 ÷ 1,3).i cham
* Víi HGT ®ång trôc n»m ngang:
§Ó hai b¸nh bÞ dÉn cña cÊp chËm vµ cÊp nhanh ®−îc ng©m dÇu nh− nhau, nªn lÊy:
i nhanh = i cham = i hop
* Víi HGT b¸nh r¨ng nãn-trô:
Cã thÓ s¬ bé chän: i non = (0, 22 ÷ 0, 28).i hop . Sè nhá dïng khi i hop lín.
Kh«ng nªn lÊy i non > 3 .
* HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng: i banhrang = (0, 03 ÷ 0, 06).i hop
@ Tãm l¹i, víi ®å ¸n m«n häc CTM cã thÓ chän ®éng c¬ sè vßng quay ®éng c¬ ®iÖn vµ ph©n phèi tû sè
truyÒn nh− sau : TÝnh n lv . Chän sè vßng quay n dc cña ®éng c¬ ®iÖn ⇒ TÝnh i chung . Chän i ngoai ⇒ TÝnh
i hop . NÕu i hop n»m ngoµi gi¸ trÞ tû sè truyÒn th−êng dïng cña hép gi¶m tèc, nªn chän l¹i sè vßng quay cña
®éng c¬ ®iÖn hay ®iÒu chØnh tû sè truyÒn cña bé truyÒn ngoµi ⇒ Ph©n phèi i hop cho i nhanh vµ i cham theo chØ
dÉn trªn ®©y.
Tû sè truyÒn th−êng dïng cña mét sè HGT:
+ Hai cÊp b¸nh r¨ng trô: 8 - 30
+ Hai cÊp b¸nh r¨ng nãn-trô: 8 - 15
+ Hai cÊp trôc vÝt-b¸nh r¨ng: 25 - 80 (dïng cho thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc CTM)

Sau khi ph©n phèi tû sè truyÒn, lËp b¶ng tÝnh to¸n:




H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 4
Th«ng sè §éng c¬ I II III
Trôc
i ************
n [vßng/phót] ndongco = nI = nII = nI II =
N [KW] Ndongco = NI = NII = NI II =

VÝ dô víi ®Ò I :
Sè vßng quay cña c¸c trôc (Trôc I :Trôc vµo ; Trôc II : Trôc trung gian ; Trôc III : Trôc ra) :
n dongco n n
nI = ; n II = I ; n III = II ...
n dai n nhanh n cham
C«ng suÊt trªn ®Çu vµo cña c¸c trôc :
N I = N dongco .ηI = N dongco .ηdai ; N II = N I .ηII = N I .ηcapo .ηbanhrang ...

PhÇn II:

TÝnh to¸n thiÕt kÕ c¸c bé truyÒn

§1. ThiÕt kÕ c¸c bé truyÒn ngoµi:
+ Bé truyÒn ®ai thang hay bé truyÒn ®ai dÑt
(Trang 83-:- 101 [1]; Trang 50-:-76[2]; Trang 18-:-42[5])
+ Bé truyÒn xÝch
(Trang 102-:- 113 [1], Trang 76-:-89 [2], Trang 3-:-17 [5])

Mét sè ®iÓm cÇn chó ý khi thiÕt kÕ:
Bé truyÒn xÝch:
@ Th−êng dïng xÝch èng con l¨n. Tr−íc hÕt nªn dïng mét d·y xÝch. Sau ®ã, khi kiÓm tra ®iÒu kiÖn:
Nt ≤ [ N ] ( N t : C«ng suÊt tÝnh to¸n, [ N ] C«ng suÊt cho phÐp) vµ ®iÒu kiÖn vÒ b−íc xÝch : p ≤ p max thÊy
kh«ng tháa m·n th× t¨ng sè d·y xÝch lªn.
@ NÕu b−íc xÝch p qu¸ lín ⇒ §−êng kÝnh ®Üa xÝch sÏ kh¸ lín, bé truyÒn cång kÒnh ⇒ Dïng nhiÒu d·y
xÝch sÏ gi¶m ®−îc p ⇒ Gi¶m ®−îc kÝch th−íc c¸c ®Üa xÝch.
@ Sè m¾c xÝch ph¶i lµ sè ch½n ®Ó tr¸nh dïng m¾c xÝch chuyÓn cã m¸ cong.
@ §Ò III chó ý: Khi tÝnh to¸n cho mét bé truyÒn xÝch, nhí lÊy c«ng suÊt N1 trªn trôc dÉn cña bé truyÒn
N
xÝch lµ: N1 = III hay lÊy kho¶ng 60% NIII ®Ó tÝnh to¸n.
2

Bé truyÒn ®ai thang vµ ®ai dÑt:
Víi bé truyÒn ®ai thang:
CÇn tÝnh to¸n cho hai ph−¬ng ¸n tiÕt diÖn ®ai ⇒ So s¸nh vµ chän ph−¬ng ¸n nµo lîi h¬n vÒ mÆt:
+ KÝch th−íc khu«n khæ cña bé truyÒn
+ Lùc t¸c dông lªn trôc
+ Sè ®ai
Kh«ng nªn dïng sè ®ai qu¸ lín (kh«ng nªn qu¸ 6 ®ai) (Sè ®ai cµng nhiÒu ⇒ t¶i träng sÏ ph©n bè cµng
kh«ng ®Òu trªn c¸c ®ai).
Khi chän ®−êng kÝnh D cña b¸nh nhá, nªn lÊy trÞ sè nhá nhÊt cã thÓ ⇒ ®−êng kÝnh b¸nh lín sÏ kh«ng
qu¸ lín ⇒ gi¶m ®−îc kÝch th−íc khu«n khæ cña hÖ thèng.

Yªu cÇu vÒ kÝch th−íc khu«n khæ cña bé truyÒn khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y :
§−êng kÝnh b¸nh ®ai vµ b¸nh xÝch l¾p trªn HGT kh«ng v−ît qu¸ 350 mm tr−êng hîp ®Æc biÖt, sÏ xem xÐt
khi th«ng qua)
Sè ®ai thang vµ sè d·y xÝch h¹n chÕ trong kho¶ng: z ≤ 3 (tr−êng hîp ®Æc biÖt, sÏ xem xÐt khi th«ng qua)

H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 5
§2. ThiÕt kÕ c¸c bé truyÒn bªn trong hép gi¶m tèc:
+ ThiÕt kÕ bé truyÒn cÊp nhanh
+ ThiÕt kÕ bé truyÒn cÊp chËm
(Bé truyÒn b¸nh r¨ng trô r¨ng th¼ng, Bé truyÒn b¸nh r¨ng trô r¨ng nghiªng, Bé truyÒn b¸nh r¨ng nãn r¨ng
th¼ng : Trang 38-:- 65 [1]; Trang 90-:- 149 [2]; Bé truyÒn b¸nh vÝt trôc vÝt : Trang 67-:-82 [1]; Trang 149-
:- 169 [1].
Mét sè ®iÓm cÇn chó ý khi thiÕt kÕ:
@ H×nh 2 ®Ò bµi dïng ®Ó tÝnh to¸n c«ng suÊt t−¬ng ®−¬ng N td khi thiÕt kÕ bé truyÒn b¸nh r¨ng.
@ Víi b¸nh r¨ng bªn trong HGT b«i tr¬n b»ng ng©m dÇu ⇒ d¹ng háng chñ yÕu lµ trãc rç bÒ mÆt r¨ng ⇒
tr−íc hÕt tÝnh to¸n theo søc bÒn tiÕp xóc ⇒ sau dã kiÓm nghiÖm ®iÒu kiÖn bÒn uèn vµ ®é bÒn cña r¨ng
khi bÞ qu¸ t¶i.
Khi kiÓm nghiÖm ®é bÒn cña r¨ng vÒ qu¸ t¶i, cã thÓ lÊy momen xo¾n qu¸ t¶i Tmax = M mm trªn h×nh 2 ®Ò
bµi.
@ Víi HGT ®ång trôc (§Ò IV, ®Ò V): ThiÕt kÕ bé truyÒn cÊp chËm tr−íc ⇒ lÊy kho¶ng c¸ch trôc cña bé
truyÒn cÊp nhanh b»ng kho¶ng c¸ch trôc cña bé truyÒn cÊp chËm ⇒ kiÓm tra søc bÒn cña bé truyÒn cÊp
nhanh. Lóc nµy bé truyÒn cÊp nhanh cã thÓ thõa bÒn ⇒ cã thÓ dïng vËt liÖu bé truyÒn cÊp nhanh cã ®é
bÒn thÊp h¬n.
@ Víi HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i (§Ò VI, ®Ò VII):
N
+ Khi thiÕt kÕ bé truyÒn cÊp nhanh, cÇn chó ý lÊy c«ng suÊt trªn trôc dÉn: N1 = II ®Ó tÝnh to¸n (gi¶ sö
2
c«ng suÊt truyÒn ®éng ®−îc ph©n bè ®Òu cho hai cÊp cña cÆp b¸nh r¨ng ph©n ®«i).
+ Trôc I vµ trôc II dïng b¸nh r¨ng ch÷ V, do ®ã gãc nghiªng β cã thÓ lÊy nh− sau: β = 30 ÷ 40
@ Víi bé truyÒn b¸nh r¨ng trô, khi chän hÖ sè bÒ réng b¸nh r¨ng ψba , ψbd , cÇn chó ý tham kh¶o trang 97,
98 [2], trang 47 [1] ®Ó chän cho phï hîp. Khi ψbd cµng lín, kÝch th−íc hoÆc khèi l−îng bé truyÒn sÏ gi¶m,
nh−ng l¹i ®ßi hái n©ng cao ®é cøng vµ ®é chÝnh x¸c chÕ t¹o, nÕu kh«ng sÏ lµm t¨ng sù ph©n bè kh«ng ®Òu
cña t¶i träng trªn chiÒu réng vµnh r¨ng, ¶nh h−ëng cã lîi do viÖc t¨ng chiÒu réng vµnh r¨ng kh«ng bï l¹i
®−îc ¶nh h−ëng cã h¹i do viÖc t¨ng thªm sù ph©n bè kh«ng ®Òu cña t¶i träng g©y ra.
@ Sau khi thiÕt kÕ xong c¸c bé truyÒn ⇒ cÇn kiÓm tra l¹i ®iÒu kiÖn b«i tr¬n b»ng ph−¬ng ph¸p ng©m
dÇu. §iÒu kiÖn nµy kh«ng tháa m·n th−êng lµ do viÖc ph©n phèi tû sè truyÒn kh«ng hîp lý.

Yªu cÇu vÒ kÝch th−íc khu«n khæ cña bé truyÒn khi thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y :
§−êng kÝnh c¸c b¸nh r¨ng kh«ng v−ît qu¸ 260mm z ≤ 3
Tr−êng hîp ®−êng kÝnh b¸nh r¨ng qu¸ lín, cã thÓ, chän m«®un b¸nh r¨ng nhá h¬n, chän l¹i vËt liÖu cã
c¬ tÝnh cao h¬n hoÆc ph©n phèi l¹i tû sè truyÒn.


b«i tr¬n hép gi¶m tèc b»ng ph−¬ng ph¸p ng©m dÇu

Tham kh¶o trang 281-:-283, trang 319 [1], trang 97-100 [2].
@ Cã nhiÒu ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n HGT: b«i tr¬n b»ng ng©m dÇu, b«i tr¬n l−u th«ng, b«i tr¬n ®Þnh kú. ë
®©y chØ tr×nh bµy ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n HGT b»ng c¸ch ng©m dÇu (b»ng c¸ch ng©m b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt,
trôc vÝt hoÆc c¸c CTM phô nh− b¸nh b«i tr¬n, vßng vung dÇu trong dÇu chøa trong hép).
@ Th−êng dïng khi:
v ≤ 12m / s
+ VËn tèc vßng cña b¸nh r¨ng:
v ≤ 10m / s
+ VËn tèc vßng cña trôc vÝt:
@ Khi dïng ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n b»ng ng©m dÇu, cÇn x¸c ®Þnh møc dÇu thÊp nhÊt vµ møc dÇu cao nhÊt
bªn trong hép.




H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 6
2

1



Møc dÇu max
Møc dÇu min


Hép gi¶m tèc hai cÊp b¸nh r¨ng trô


Hép gi¶m tèc b¸nh r¨ng nãn trô




Møc dÇu max
Møc dÇu min




H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 7
§−êng ngang t©m viªn bi/con l¨n




Møc dÇu min nhËp ch©n r¨ng trôc vÝt,
nh−ng kh«ng v−ît qu¸ ®−êng ngang t©m viªn bi/con
l¨n

Hép gi¶m tèc trôc vÝt b¸nh r¨ng


• Møc dÇu thÊp nhÊt:
+ Víi HGT khai triÓn, HGT ®ång trôc, HGT cã cÊp nhanh ph©n ®«i: NgËp chiÒu cao ch©n r¨ng
cña b¸nh r¨ng nhá nhÊt trong hai b¸nh r¨ng bÞ dÉn cña cÊp nhanh vµ cÊp chËm
+ Víi HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng cã trôc vÝt ®Æt d−íi: NgËp chiÒu cao ren cña trôc vÝt.
+ Víi HGT b¸nh r¨ng nãn-trô: NgËp bÒ réng cña b¸nh r¨ng nãn bÞ dÉn cÆp b¸nh r¨ng nãn.
• Møc dÇu cao nhÊt:
Kh«ng nªn v−ît qu¸:
+ 1/3-:-1/6 b¸n kÝnh b¸nh r¨ng lín nhÊt (víi HGT khai triÓn, HGT ®ång trôc, HGT cã cÊp nhanh
ph©n ®«i)
+ ®−êng ngang t©m viªn bi hay con l¨n d−íi cïng (víi HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng cã trôc vÝt ®Æt d−íi)

PhÇn III:
ThiÕt kÕ trôc vµ tÝnh then

Trang 114 -:- 154 [1], Trang 304-:-314 [1], Trang 88-91 [5], Trang 172-:-210 [2].
C¸c trôc trong hép gi¶m tèc lµ c¸c trôc truyÒn, lu«n lu«n quay, cã thÓ tiÕp nhËn ®ång thêi c¶ momen uèn
vµ momen xo¾n.
§1. ThiÕt kÕ trôc:
ChØ tiªu quan träng nhÊt ®èi víi trôc lµ ®é bÒn, ngoµi ra lµ ®é cøng vµ ®èi víi c¸c trôc quay nhanh lµ ®é
æn ®Þnh dao ®éng.
TÝnh to¸n thiÕt kÕ trôc nh»m x¸c ®Þnh ®−êng kÝnh, chiÒu dµi c¸c ®o¹n trôc ®¸p øng c¸c yªu cÇu vÒ ®é bÒn,
kÕt cÊu, l¾p ghÐp vµ c«ng nghÖ.
TÝnh to¸n thiÕt kÕ trôc bao gåm c¸c b−íc:
• Chän vËt liÖu
• TÝnh thiÕt kÕ trôc vÒ ®é bÒn
+ TÝnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc
+ TÝnh gÇn ®óng ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc
+ KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn mái (cßn gäi lµ tÝnh chÝnh x¸c trôc)
+ KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn qu¸ t¶i
• Tr−êng hîp cÇn thiÕt, tiÕn hµnh kiÓm ngiÖm trôc vÒ ®é cøng.
§èi víi trôc quay nhanh cßn kiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é æn ®Þnh dao ®éng
1) Chän vËt liÖu:

H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 8
Víi HGT chÞu t¶i trung b×nh, th−êng dïng thÐp 45 th−êng hãa, thÐp 40X t«i c¶i thiÖn ®Ó chÕ t¹o trôc.
Tr−êng hîp t¶i nÆng, nªn dïng thÐp hîp kim 20X, 12XH3A, 18XGT thÊm c¸cbon ®Ó chÕ t¹o trôc.
2) TÝnh thiÕt kÕ trôc vÒ ®é bÒn:
a) TÝnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc:
Lóc ®Çu ch−a biÕt kÝch th−íc c¸c phÇn chñ yÕu cña trôc (®é dµi c¸c ®o¹n trôc...) ⇒ ch−a x¸c ®Þnh ®−îc
momen uèn t¹i c¸c tiÕt diÖn trôc ⇒ ch−a thÓ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc ⇒ Ph¶i dùa
vµo momen xo¾n T hoÆc c¸c c«ng thøc kinh nghiÖm ®Ó x¸c ®Þnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc:
T
@ §−êng kÝnh trôc x¸c ®Þnh chØ b»ng momen xo¾n theo c«ng thøc: d ≥ 3
0.2 [τ ]x
T lµ momen xo¾n [Nmm], d lµ ®−êng kÝnh trôc [mm], [τ ]x lµ øng suÊt xo¾n cho phÐp [MPa].
Víi vËt liÖu trôc lµ thÐp CT5, thÐp 45, 40X cã thÓ lÊy [τ ]x =15..50MPa, trÞ sè nhá ®èi víi trôc vµo HGT, trÞ
sè lín - trôc ra HGT.
@ Cã thÓ dïng c«ng thøc kinh nghiÖm ®Ó x¸c ®Þnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc:
§−êng kÝnh ®Çu trôc vµo cña HGT nèi víi ®éng c¬ ®iÖn b»ng khíp nèi: d = (0,8 ÷ 1, 2).d dongco . §uêng kÝnh
trôc bÞ ®éng trong HGT: d = (0,3 ÷ 0.35).a víi a: kho¶ng c¸ch trôc.
Chó ý: §−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc chç l¾p æ l¨n, chç l¾p c¸c CTM (b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai...), ph¶i lÊy theo
tiªu chuÈn (Tham kh¶o [1] trang 133). §−êng kÝnh ®Çu trôc vµo cña HGT nèi víi ®éng c¬ ®iÖn b»ng khíp
nèi ph¶i lÊy tèi thiÓu b»ng: d = (0,8 ÷ 1, 2).d dongco .
b) TÝnh gÇn ®óng ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc:
XÐt ®Õn t¸c dông ®ång thêi cña momen xo¾n vµ momen uèn. CÇn tiÕn hµnh theo c¸c b−íc sau:
@ X¸c ®Þnh t¶i träng t¸c dông lªn trôc:
T¶i träng t¸c dông lªn trôc: Momen xo¾n; c¸c lùc t¸c dông khi ¨n khíp trong bé truyÒn b¸nh r¨ng/trôc
vÝt-b¸nh vÝt; lùc c¨ng ®ai/xÝch(C¸c lùc nµy ®· ®−îc tÝnh to¸n khi thiÕt kÕ c¸c bé truyÒn), lùc lÖch t©m do
sù kh«ng ®ång trôc khi l¾p hai nöa khíp nèi... .
• Lùc t¸c dông trªn c¸c bé truyÒn b¸nh r¨ng/trôc vÝt-b¸nh vÝt: Lùc vßng Ft , lùc h−íng t©m Fr , lùc däc
trôc Fa . Lùc t¸c dông lªn b¸nh r¨ng khi ¨n khíp coi nh− ®Æt t¹i t©m ¨n khíp vµ tËp trung ë ®iÓm gi÷a
bÒ réng b¸nh r¨ng. Khi tÝnh to¸n, c¸c lùc Ft vµ Fa ®−îc dêi vÒ t©m trôc. Th−êng bá qua øng suÊt nÐn
do lùc Fa g©y ra.

Rdy
y
Fr1
z Fr
Rdx
x
Fa1




Fk




H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 9
• §èi víi bé truyÒn ®ai/xÝch, lùc t¸c dông Fr lªn trôc do lùc c¨ng ®ai/xÝch t¹o thµnh. C¸c lùc Fr nµy ®Òu
lµ lùc h−íng t©m, ®iÓm ®Æt n»m trªn ®−êng t©m trôc, t¹i ®iÓm gi÷a bÒ réng b¸nh ®ai/®Üa xÝch, cã chiÒu
h−íng tõ t©m b¸nh ®ai/®Üa xÝch l¾p trªn trôc ®Õn t©m b¸nh ®ai/®Üa xÝch kia.
• Khi dïng nèi trôc, do tån t¹i sù kh«ng ®ång t©m cña c¸c trôc ®−îc nèi, t¶i träng phô sÏ xuÊt hiÖn ⇒
2T
trªn khíp nèi xuÊt hiÖn lùc h−íng t©m Fk ≈ (0, 2 ÷ 0,3).Ft víi Ft lµ lùc vßng trªn khíp nèi: Ft = , T:
D1
momen xo¾n, D1: ®−êng kÝnh vßng trßn qua t©m c¸c chèt nÕu dïng nèi trôc vßng ®µn håi.
Ph−¬ng chiÒu Fk lµ bÊt kú, phô thuéc vµo sai sè ngÉu nhiªn khi l¾p ghÐp nèi trôc, nh−ng trong s¬ ®å
tÝnh to¸n, nªn chän thÕ nµo ®Ó chiÒu lùc Fk lµm t¨ng øng suÊt vµ biÕn d¹ng do lùc vßng do chi tiÕt
quay kh¸c l¾p trªn cïng trôc g©y nªn.
@ X¸c ®Þnh kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c gèi ®ì vµ ®iÓm ®Æt lùc:
ChiÒu dµi trôc còng nh− kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c gèi ®ì vµ c¸c ®iÓm ®Æt lùc phô thuéc vµo s¬ ®å ®éng,
chiÒu dµi moay¬ cña c¸c chi tiÕt quay, chiÒu réng æ, khe hë cÇn thiÕt vµ c¸c yÕu tè kh¸c.
• Sau khi x¸c ®Þnh s¬ bé ®−êng kÝnh trôc ⇒ tiÕn hµnh ®Þnh s¬ bé kÕt cÊu trôc (®−êng kÝnh c¸c ®o¹n
trôc). CÇn chó ý ®Õn yªu cÇu vÒ l¾p ghÐp: th¸o l¾p thuËn tiÖn; vÒ c«ng nghÖ: thuËn tiÖn khi gia c«ng;
vÒ cè ®Þnh vµ ®Þnh vÞ c¸c CTM trªn trôc...
• KÝch th−íc, kÕt cÊu cña b¸nh r¨ng, b¸nh xÝch, b¸nh ®ai tra cøu trang 248-:-262[1], kÕt hîp víi viÖc
tÝnh chän nèi trôc ⇒ ChiÒu dµi moay¬ cña b¸nh xÝch, b¸nh ®ai, b¸nh r¨ng, nöa nèi trôc... Chó ý ®Õn
ph−¬ng ph¸p t¹o ph«i (rÌn, dËp, ®óc...) ®· chän khi thiÕt kÕ c¸c bé truyÒn ®Ó chän ®óng kÕt cÊu cña
b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, b¸nh xÝch... Cã thÓ tham kh¶o trang 189, tµi liÖu [1] ®Ó x¸c ®Þnh chiÒu dµi
moay¬.
• Tõ ®−êng kÝnh trôc chç l¾p æ l¨n ⇒ tra theo lo¹i æ trung b×nh ⇒ bÒ réng B cña æ l¨n.
• Tham kh¶o trang 115-:-119[1], trang 189-194[2] ®Ó x¸c ®Þnh c¸c kÝch th−íc kh¸c liªn quan ®Õn chiÒu
dµi trôc.
• VÞ trÝ ph¶n lùc t¹i c¸c gèi ®ì: NÕu chiÒu réng æ kh«ng lín l¾m ⇒ ph¶n lùc R A , R B coi nh− ®Æt t¹i
gi÷a æ. NÕu chiÒu réng æ lín ⇒ ph¶n lùc R A , R B coi nh− ®Æt c¸ch mÐp trong cña æ mét kho¶ng b»ng
1/2-:-1/3 chiÒu réng B cña æ.
@ X¸c ®Þnh ®−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc:
Tr×nh tù tiÕn hµnh:
• VÏ s¬ ®å ®o¹n trôc, s¬ ®å chi tiÕt quay vµ lùc t¸c dông lªn trôc.
• TÝnh ph¶n lùc trªn c¸c gèi ®ì trong mÆt ph¼ng zOy vµ zOx.
• VÏ biÓu ®å momen uèn Mx vµ My trong hai mÆt ph¼ng zOy vµ zOx.
• VÏ biÓu ®å momen xo¾n T.
• TÝnh momen uèn tæng M vµ momen t−¬ng ®−¬ng Mtd t¹i c¸c tiÕt diÖn trªn chiÒu dµi trôc (chç l¾p b¸nh
r¨ng, b¸nh xÝch, b¸nh ®ai, nèi trôc...)
M = M 2 + M 2 [Nmm]
x y


M td = M 2 + 0, 75.T 2 [Nmm]
• X¸c ®Þnh kÝch th−íc ®−êng kÝnh trôc t¹i c¸c tiÕt diÖn nãi trªn:
M td
d=3
0,1.[σ ]
[σ ] : øng suÊt cho phÐp cña thÐp chÕ t¹o trôc (tra b¶ng)
@ §Þnh kÕt cÊu cña trôc:
Dùa theo ®−êng kÝnh c¸c tiÕt diÖn trôc võa tÝnh to¸n ®−îc vµ chiÒu dµi t−¬ng øng, ®ång thêi chó ý ®Õn c¸c
yªu cÇu vÒ l¾p ghÐp (th¸o l¾p thuËn tiÖn, kh«ng lµm háng c¸c bÒ mÆt trôc), yªu cÇu c«ng nghÖ (b¶o ®¶m
®é chÝnh x¸c vµ thuËn tiÖn khi gia c«ng), yªu cÇu vÒ cè ®Þnh vµ ®Þnh vÞ c¸c CTM trªn trôc, ®Ó x¸c ®Þnh kÕt
cÊu cña trôc.



H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 10
Chó ý ®−êng kÝnh trôc chç l¾p b¸nh ®ai, b¸nh xÝch, b¸nh r¨ng, nèi trôc ph¶i lÊy theo d·y sè tiªu chuÈn.
§−êng kÝnh trôc t¹i chç l¾p æ l¨n ph¶i lÊy b»ng ®−êng kÝnh trong cña æ l¨n tiªu chuÈn theo d·y sè: 15, 17,
20, 25, 30...
c) KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn mái (tÝnh chÝnh x¸c trôc):
Trªn ®©y ch−a xÐt tíi c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn ®é bÒn mái cña trôc nh−: §Æc tÝnh thay ®æi cña chu kú øng
suÊt, sù tËp trung øng suÊt, yÕu tè kÝch th−íc, chÊt l−îng bÒ mÆt... V× vËy sau khi ®Þnh kÕt cÊu cÇn tiÕn
hµnh kiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn mái theo cã kÓ ®Õn ¶nh huëng cña c¸c yÕu tè trªn.
@ TÝnh to¸n hÖ sè an toµn t¹i c¸c tiÕt diÖn nguy hiÓm (tiÕt diÖn cã momen uèn vµ momen xo¾n lín, cã tËp
trung øng suÊt lín, hoÆc cã ®−êng kÝnh trôc t−¬ng ®èi nhá nh−ng chÞu momen xo¾n t−¬ng ®èi lín) vµ kiÓm
tra ®iÒu kiÖn bÒn: n ≥ [ n ] .
NÕu kh«ng tháa m·n cã thÓ:
+ T×m c¸ch gi¶m tËp trung øng suÊt (ch¼ng h¹n, dïng dao phay ®Üa thay v× dïng dao phay ngãn ®Ó phay
r·nh then, t¨ng b¸n kÝnh gãc l−în) hoÆc dïng c¸c biÖn ph¸p t¨ng bÒn bÒ mÆt.
+ T¨ng ®−êng kÝnh trôc, tÝnh l¹i ®Õn khi tháa m·n ®iÒu kiÖn trªn.
@ NÕu n lín h¬n nhiÒu so víi [ n ] , cã thÓ gi¶m bít ®−êng kÝnh trôc t¹i tiÕt diÖn ®ã vµ kiÓm tra l¹i ®iÒu
kiÖn bÒn mái. Tuy nhiªn còng cÇn chó ý khi gi¶m ®−êng kÝnh trôc th× ®é cøng cña trôc sÏ gi¶m. §«i khi do
yªu cÇu l¾p ghÐp vµ c«ng nghÖ ph¶i t¨ng ®uêng kÝnh trôc.
L−u ý : §−êng kÝnh c¸c ®o¹n trôc chç l¾p æ l¨n, chç l¾p c¸c CTM (b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai...), ph¶i lÊy theo
tiªu chuÈn.
c) KiÓm nghiÖm trôc vÒ ®é bÒn qu¸ t¶i
d) KiÓm nghiÖm ®iÒu kiÖn ®é cøng
Sau khi tÝnh to¸n chÝnh x¸c trôc, cÇn ph¶i kiÓm nghiÖm trôc theo ®iÒu kiÖn ®é cøng.
Tr−êng hîp hÖ sè an toµn n ≥ 2,5 , cã thÓ kh«ng cÇn kiÓm nghiÖm ®é cøng cña trôc.
Cuèi cïng, kÕt hîp víi viÖc tÝnh to¸n æ l¨n, tÝnh to¸n then ®Ó quyÕt ®Þnh lÇn cuèi kÕt cÊu cña trôc.

§2. TÝnh to¸n mèi ghÐp then (then b»ng):
Tõ ®−êng kÝnh trôc t¹i chç l¾p ghÐp ⇒ Tra b¶ng tiªu chuÈn t×m ®−îc kÝch th−íc tiÕt diÖn then vµ kÝch
th−íc r·nh then ⇒ Chän chiÒu dµi then theo kÕt cÊu CTM l¾p trªn trôc (ChiÒu dµi then th−êng lÊy:
l then = (0,8 ÷ 0,9).lmoayo vµ ®−îc chän theo d·y sè tiªu chuÈn) ⇒ KiÓm nghiÖm ®é bÒn dËp vµ ®é bÒn c¾t
cña then. NÕu kiÓm tra kh«ng ®ñ bÒn ⇒ cã thÓ dïng 2 hoÆc 3 then.

PhÇn IV:
ThiÕt kÕ gèi ®ì trôc

Chñ yÕu sö dông æ l¨n cho HGT thiÕt kÕ.
Tham kh¶o [1] trang 155 -:- 205, trang 315-:-317.
Tham kh¶o trang 210-:-227 [2].

Tr×nh tù tÝnh to¸n lùa chän æ:
Khi chän æ l¨n lµm viÖc víi n > 1 vg/ph, cã thÓ tiÕn hµnh nh− sau:

1) Chän lo¹i æ l¨n:
@ §Ò I, II, V: Trôc l¾p b¸nh r¨ng nghiªng ⇒ cã lùc däc trôc ⇒ dïng æ ®òa ®ì chÆn/æ bi ®ì chÆn.
@ §Ò III, IV: Trôc l¾p b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì
@ §Ò VI, VII: Trôc I l¾p b¸nh r¨ng ch÷ V ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì; Trôc II l¾p b¸nh r¨ng ch÷ V vµ b¸nh
r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì; Trôc III: l¾p b¸nh r¨ng th¼ng dïng æ bi ®ì/ æ ®òa ®ì.
@ §Ò VIII, ®Ò IX : Trôc I : L¾p b¸nh r¨ng nãn, b¸nh r¨ng nãn l¾p c«n x«n ⇒ dïng æ ®òa ®ì chÆn/æ bi
®ì chÆn. Trôc III: l¾p b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì
@ §Ò X : Trôc I : L¾p trôc vÝt. Gèi phÝa tr¸i dïng æ cè ®Þnh (dïng hai æ bi ®ì chÆn/æ ®òa c«n ®ì chÆn),
gèi phÝa ph¶i : dïng æ tïy ®éng (dïng mét æ bi ®ì/æ ®òa ®ì). Trôc II: l¾p b¸nh vÝt : dïng æ bi ®ì chÆn/æ
®òa c«n ®ì chÆn. Trôc III : l¾p b¸nh r¨ng th¼ng ⇒ dïng æ ®òa ®ì/æ bi ®ì
2) TÝnh chän kÝch th−íc æ l¨n theo kh¶ n¨ng t¶i ®éng:
H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 11
@ Tr−êng hîp æ l¨n cã sè vßng quay: n > 1 vßng/phót ⇒ tÝnh chän kÝch th−íc æ l¨n theo kh¶ n¨ng t¶i
®éng: TÝnh to¸n hÖ sè kh¶ n¨ng t¶i ®éng cña æ l¨n C tinh ⇒ Tra b¶ng chän lo¹i æ thÝch hîp, cã ®−êng kÝnh
trong b»ng ®−êng kÝnh trôc chç l¾p æ, cã Cbang ≥ C tinh ( C bang gÇn víi C tinh )
@ Truêng hîp chØ t×m thÊy trÞ sè Cbang lín h¬n nhiÒu so víi trÞ sè C tinh , cã thÓ gi¶m C tinh b»ng c¸ch gi¶m
thêi h¹n sö dông æ ®Ó cã thÓ chän ®−îc æ cã Cbang thÊp h¬n (kÝch th−íc æ nhá gän h¬n).
@ Tr−êng hîp æ l¨n cã sè vßng quay: n ≤ 1 vßng/phót ⇒ tÝnh chän kÝch th−íc æ l¨n theo kh¶ n¨ng t¶i
tÜnh.
L−u ý :
§èi víi HGT trôc vÝt-b¸nh r¨ng : Gèi phÝa tr¸i dïng hai æ (æ cè ®Þnh) ®Ó t¨ng ®é cøng v÷ng cña gèi ®ì. Khi
tÝnh lùc h−íng t©m Fr cho mét æ, cã thÓ xem nh− mçi æ chÞu kho¶ng 60% gi¸ trÞ ph¶n lùc gèi ®ì RA ®Ó tÝnh
æ.

PhÇn V:
TÝnh chän nèi trôc

Tham kh¶o trang 221 -:-234 tµi liÖu [1], trang 58-:-72[3] .
Tr−êng hîp t¶i träng ªm, kh«ng cã va ®Ëp cã thÓ dïng nèi trôc chÆt (nèi trôc ®Üa). Nèi trôc chÆt cã kÕt cÊu
®¬n gi¶n nh−ng ®ßi hái chÕ t¹o vµ l¾p ghÐp chÝnh x¸c.
Tr−êng hîp t¶i trong va ®Ëp, rung ®éng nªn dïng nèi trôc ®µn håi (nèi trôc vßng ®µn håi). Nhê bé phËn
®µn håi ⇒ nèi trôc ®µn håi cã kh¶ n¨ng: gi¶m va ®Ëp vµ chÊn ®éng, bï l¹i ®é lÖch trôc, cã thÓ ®Ò phßng
céng h−ëng do dao ®éng xo¾n g©y nªn. Nèi trôc vßng ®µn håi cã cÊu t¹o ®¬n gi¶n, dÔ chÕ t¹o, dÔ thay thÕ,
lµm viÖc tin cËy nªn ®−îc dïng réng r·i.

@ Ph−¬ng ph¸p ®Ó tÝnh chän nèi trôc (nèi trôc vßng ®µn håi):
Nèi trôc ®−îc chän theo momen xo¾n tÝnh to¸n:
KN
M t = K.M x = 9,55.106. [M.mm]
n
Mt: momen xo¾n tÝnh; Mx: momen xo¾n danh nghÜa, K: hÖ sè t¶i träng ®éng (tra b¶ng 9-1 trang 222[1])
Dùa trªn momen xo¾n M t vµ trÞ sè ®−êng kÝnh trôc ⇒ Tra b¶ng trang 234 tµi liÖu [1], hoÆc b¶ng 16.10a
trang 68, 69 [3] chän ®−îc c¸c kÝch th−íc chñ yÕu cña nèi trôc ⇒ KiÓm nghiÖm søc bÒn dËp cña vßng ®µn
håi vµ søc bÒn uèn cña chèt.

PhÇn VI:
cÊu t¹o vá hép
vµ c¸c chi tiÕt m¸y kh¸c

Tham kh¶o trang 262 -:-281 tµi liÖu [1], trang 82-:-96 [3].
HiÖn nay, dïng phæ biÕn ph−¬ng ph¸p ®óc vá m¸y b»ng gang x¸m.
Vá hép gi¶m tèc gåm hai phÇn:
+ N¾p hép
+ Th©n hép
@ Chän mÆt ghÐp n¾p hép vµ th©n hép:
• HGT b¸nh r¨ng h×nh trô, h×nh nãn: mÆt ph¼ng ®i qua c¸c ®−êng t©m trôc vµ song song víi mÆt ®Õ.
• HGT trôc vÝt - b¸nh r¨ng: mÆt ph¼ng ®i qua trôc b¸nh vÝt vµ song song víi mÆt ®Õ (®Ó viÖc l¾p b¸nh vÝt
vµ c¸c chi tiÕt m¸y kh¸c ®−îc dÔ dµng).
L−u ý : Kh«ng chän mÆt ghÐp n¾p vµ th©n hép nghiªng ®i so víi mÆt ®Õ.
@ X¸c ®Þnh kÝch th−íc c¸c phÇn tö cña vá hép ®óc b»ng gang:
B¶ng 18.1 trang 85[3], b¶ng 10.9 trang 268 [1].
• ChiÒu dµy thµnh th©n hép:
HGT b¸nh r¨ng hai cÊp: δ=0,025A+3mm
H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 12
HGT trôc vÝt (trôc vÝt ®Æt d−íi): δ=0,04A+(2 ÷ 3) mm
δ kh«ng nhá h¬n 8 mm
• ChiÒu dµy thµnh n¾p hép:
HGT b¸nh r¨ng hai cÊp: δ=0,02A+3mm
HGT trôc vÝt: δ=0,04A+(2 ÷ 3) mm
δ kh«ng nhá h¬n 8,5 mm
• ChiÒu dµy mÆt bÝch d−íi b=1,5δ (cña th©n hép), chiÒu dµy mÆt bÝch trªn b1=1,5δ1 (cña n¾p hép)
• ChiÒu dµy mÆt ®Õ:
p =2,35.δ
Kh«ng cã phÇn låi:
p1 =1,5.δ
Cã phÇn låi:
• ChiÒu dµy g©n ë th©n hép vµ ë n¾p hép:
m =(0,85 ÷ 1)δ1 ; m =(0,85 ÷ 1)δ
• §−êng kÝnh bu l«ng nÒn
• §−êng kÝnh c¸c bul«ng (bul«ng c¹nh æ, bu l«ng ghÐp n¾p vµ th©n hép, bu l«ng ghÐp n¾p æ vµo HGT)
• Kho¶ng c¸ch tõ mÆt ngoµi cña vá ®Õn t©m bu l«ng
• ChiÒu réng mÆt bÝch K (kh«ng kÓ chiÒu dµy th©n hép vµ ®¸y hép)
• KÝch th−íc phÇn låi
• ChiÒu cao h ®Ó l¾p bul«ng c¹nh æ ( d1 )
• Kho¶ng c¸ch tõ mÐp lç l¾p æ ®Õn t©m bu l«ng d1
• ChiÒu réng mÆt bÝch chç l¾p æ
...
• Khe hë gi÷a b¸nh r¨ng vµ thµnh trong cña hép: a ≥ (1 ÷ 1, 2)δ (TrÞnh ChÊt); Khe hë gi÷a mÆt bªn c¸c
b¸nh r¨ng víi nhau: a ≥ δ (TrÞnh ChÊt); Khe hë gi÷a ®Ønh b¸nh r¨ng lín nhÊt víi ®¸y hép:
a ≥ (3 ÷ 5)δ , tïy thuéc lo¹i HGT, l−îng dÇu b«i tr¬n trong hép (TrÞnh ChÊt);
• Sè l−îng bu l«ng nÒn
.. ..
@ Quan hÖ gi÷a c¸c chç chuyÓn tiÕp trªn th©n hép vµ n¾p hép: Trang 263[1], trang 74-75[3]

@ Quan hÖ kÝch th−íc gi÷a c¸c yÕu tè cña HGT: B¶ng 7-1 trang 118-119[1]
@ KÝch th−íc æ l¨n: Tra theo tiªu chuÈn æ l¨n.

@ KÝch th−íc chèt ®Þnh vÞ: B¶ng 10.10c trang 273, [1], Trang 90-92[3]
@ KÝch th−íc bu l«ng vßng - KÝch th−íc vßng mãc: Trªn th©n hép cã thÓ dïng vßng mãc, trang 272[1].
Trªn n¾p hép cã thÓ dïng bul«ng vßng, b¶ng 10.11a trang 275[1]. Trang 88-90 [3]
@ KÝch th−íc cöa th¨m: B¶ng 10.12 trang 277[1], trang 92[3]
@ KÝch th−íc lç th«ng h¬i: B¶ng 10.12 trang 277[1], trang 93[3]
@ Nót th¸o dÇu vµ lç th¸o dÇu: Trang 93-94[3], Trang 278-279[1]
@ KÝch th−íc n¾p æ vµ èng lãt: Trang 264[1], Trang 183-186[1], Trang 42-44[3]

PhÇn VII :
b«i tr¬n, che kÝn hép gi¶m tèc

§1. B«i tr¬n hép gi¶m tèc:
Trang 97-101[3]; 281-290[1]
@ §Ó gi¶m mÊt m¸t c«ng suÊt do ma s¸t, gi¶m mµi mßn r¨ng, b¶o ®¶m tho¸t nhiÖt tèt, ®Ò phßng c¸c CTM
bÞ han rØ ⇒ cÇn ph¶i b«i tr¬n c¸c bé truyÒn trong hép gi¶m tèc.
@ Ph−¬ng ph¸p b«i tr¬n:
• B«i tr¬n b»ng ng©m dÇu: Ng©m b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt, trôc vÝt trong dÇu hoÆc c¸c chi tiÕt phô (b¸nh b«i
tr¬n, vßng vung dÇu) trong dÇu chøa ë hép.
• B«i tr¬n l−u th«ng: DÇu ®−îc b¬m tõ bÓ, theo c¸c ®−êng èng qua vßi phun ®Õn b«i tr¬n chç ¨n khíp.
H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 13
• Ngoµi ra, cã thÓ b«i tr¬n ®Þnh kú b»ng mì (cho c¸c bé truyÒn hë trong c¸c m¸y mãc kh«ng quan träng)
@ B«i tr¬n ng©m dÇu:
Th−êng dïng khi:
+ VËn tèc vßng cña b¸nh r¨ng: v ≤ 12m / s
+ VËn tèc vßng cña trôc vÝt: v ≤ 10m / s
Khi vËn tèc vßng lín, c«ng suÊt mÊt m¸t do khuÊy dÇu t¨ng lªn ⇒ dÇu dÔ bÞ biÕn chÊt do b¾n tãe, mÆt
kh¸c c¸c chÊt cÆn b¶ ë ®¸y hép dÔ bÞ khuÊy ®éng vµ h¾t vµo chç ¨n khíp, lµm cho r¨ng chãng bÞ mµi
mßn.
@ Møc dÇu trong hép gi¶m tèc:
Khi vËn tèc bé truyÒn xÊp xØ c¸c trÞ sè nãi trªn ⇒ b¸nh r¨ng vµ b¸nh vÝt ®−îc ng©m dÇu ngËp chiÒu cao
r¨ng.
Khi trôc vÝt ®Æt d−íi th× ng©m ngËp chiÒu cao r¨ng, nh−ng kh«ng v−ît qu¸ ®−êng ngang t©m viªn bi hay
con l¨n d−íi cïng.
Trong HGT b¸nh r¨ng nãn, møc dÇu nªn ngËp chiÒu réng b¸nh r¨ng nãn.
Khi vËn tèc nhá (v = 0,8-:-1,5m/s [3], v = 0,5-:-0,8m/s [1] ⇒ chiÒu s©u ng©m dÇu b»ng 1/6 b¸n kÝnh
b¸nh r¨ng cÊp nhanh, cßn b¸nh r¨ng cÊp chËm d−íi 1/3 b¸n kÝnh (kho¶ng 1/4 b¸n kÝnh [3]).
@ Chän ®é nhít cña dÇu, chän lo¹i dÇu:
• B«i tr¬n b¸nh r¨ng: Dùa trªn vËn tèc vßng, tra b¶ng 10.17 trang 285 [1] hoÆc b¶ng 18.11[3]
• B«i tr¬n trôc vÝt: Dùa trªn vËn tèc tr−ît, tra b¶ng 10.18 trang 285 [1] hoÆc b¶ng 18.12[3]
Sau ®ã, tra b¶ng 10.20 trang 286 [1] hoÆc b¶ng 18.13 [3] ®Ó chän lo¹i dÇu.
@ KiÓm tra møc dÇu b«i tr¬n hép gØam tèc:
ChiÒu cao møc dÇu trong HGT ®−îc kiÓm tra qua thiÕt bÞ chØ dÇu. Cã nhiÒu d¹ng kh¸c nhau: m¾t chØ
dÇu, que th¨m dÇu...
Cã thÓ dïng:
+ M¾t chØ dÇu kiÓu ®Ìn lã (H.10.45 trang 288 [1], trang 94-96[3])
+ Que th¨m dÇu (H.10.48 trang 289 [1], trang 94-96[3])
Tra kÝch th−íc chi tiÕt m¾t chØ dÇu hay que th¨m dÇu.
§2. B«i tr¬n vµ che kÝn bé phËn æ:
Trang195-205[1], Trang 45-54[3]
@ B«i tr¬n nh»m gØam mÊt m¸t c«ng suÊt do ma s¸t gi÷a c¸c CTM l¨n, chèng mßn, t¹o ®iÒu kiÖn tho¸t
nhiÖt tèt, b¶o vÖ bÒ mÆt lµm viÖc cña CTM kh«ng han rØ, gi¶m tiÕng ån, b¶o vÖ æ khái bôi bÆm.
@ Chän chÊt b«i tr¬n:
Dùa vµo ®iÒu kiÖn: VËn tèc vßng cña æ, t¶i träng t¸c dông, nhiÖt ®é lµm viÖc vµ ®Æc ®iÓm cña m«i
tr−êng xung quanh. Th−êng dïng mì hay dÇu b«i tr¬n.
So víi dÇu, mì b«i tr¬n ®−îc gi÷ trong æ dÔ dµng h¬n, cã kh¶ n¨ng b¶o vÖ tr¸nh t¸c ®éng cña c¸c t¹p
chÊt vµ ®é Èm. Mì cã thÓ dïng cho æ lµm viÖc l©u dµi (kho¶ng 1 n¨m), ®é nhít Ýt bÞ thay ®æi khi nhiÖt ®é
thay ®æi nhiÒu.
DÇu b«i tr¬n ®−îc khuyÕn khÝch ¸p dông khi sè vßng quay lín hay nhiÖt ®é lµm viÖc cao, khi cÇn táa
nhiÖt nhanh hoÆc khi c¸c chi tiÕt m¸y trong m¸y ®−îc b«i tr¬n b»ng dÇu.
• Mì:
¦u: Ýt bÞ ch¶y ra ngoµi (cã thÓ dïng lãt kÝn ®¬n gi¶n), lÊp kÝn khe hë gi÷a c¸c CTM quay vµ c¸c CTM cè
®Þnh ⇒ b¶o vÖ æ khái bôi bÆm, cã thÓ dïng cho c¸c bé phËn æ lµm viÖc l©u dµi (mét n¨m), chèng mßn tèt,
®é nhít Ýt thay ®æi khi nhiÖt ®é biÕn thiªn. §¬n gi¶n v× chØ cÇn nhÐt më vµo æ, kh«ng cÇn thiÕt bÞ dÉn dÇu
vµo æ.
Nh−îc: Kh«ng nªn dïng khi nhiÖt ®é lµm viÖc qu¸ cao hoÆc qu¸ thÊp vµ vËn tèc lín, lµm t¨ng kÝch th−íc
cña chiÒu dµi bé phËn æ v× ph¶i dïng vßng ch¾n mì (ch¾n dÇu).
• DÇu:
§é æn ®Þnh cña dÇu tèt h¬n so víi mì, cã thÓ dïng khi vËn tèc cao, nhiÖt ®é cao còng nh− thÊp. Kh«ng cÇn
th¸o rêi c¸c bé phËn m¸y khi thay dÇu, ®iªï kiÖn tho¸t nhiÖt tèt h¬n mì.
Khi vËn tèc vßng v < 4-:-5 m/s, cã thÓ dïng mì hay dÇu ®Ó b«i tr¬n æ.
Khi vËn tèc vßng v > 5 m/s, chØ nªn dïng dÇu. Khi vËn tèc vßng cµng lín nªn chän dÇu cã ®é nhít cao
(t¨ng ®é æn ®Þnh cña mµng dÇu).
DÇu ®Ó b«i tr¬n æ thuêng cïng lo¹i víi dÇu ®Ó b«i tr¬n c¸c chi tiÕt kh¸c nh− b¸nh r¨ng, b¸nh vÝt.

H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 14
Khi vËn tèc cña b¸nh r¨ng ng©m dÇu v > 3m/s, dÇu ®−îc dÉn ®Õn b«i tr¬n æ d−íi d¹ng b¾n tãe, s−¬ng
mï. Ng−îc l¹i, dïng c¸c r·nh dÉn dÇu trªn bÒ mÆt cña bÝch n¾p hép hay m¸ng quÐt ®Ó dÉn dÇu b«i
tr¬n vµo æ.
Khi trôc vÝt ®Æt d−íi, bé phËn æ trôc vÝt th−êng ®−îc b«i tr¬n b»ng dÇu trong bÓ chung. Khi ®ã cÇn cã
nh÷ng bé phËn che ch¾n ®Ó ng¨n c¶n bít l−îng dÇu vµo æ qu¸ nhiÒu lµm æ bÞ nãng.
@ Chän lo¹i mì ®Ó b«i tr¬n æ l¨n:
B¶ng 8.28 trang198[1]. B¶ng 15.15a[3]
L−îng mì cÇn tra vµo æ:
+ Khi n lµm viÖc cña æ nhá vµ trung b×nh ⇒ chiÕm 2/3 kho¶ng trèng cña bé phËn æ.
+ Khi n rÊt cao ⇒ 1/2 thÓ tÝch trªn.
+ Khi æ lµm viÖc víi sè vßng quay thÊp ⇒ tra ®Çy mì vµo kho¶ng trèng.
CÇn bæ sung mì sau mét kho¶ng thêi gian sö dông ⇒ th¸o n¾p æ l¨n hay dïng vó mì. CÇn thay míi
hoµn toµn sau mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh.
@ Lãt kÝn bé phËn æ:
Nh»m b¶o vÖ æ khái bôi bÆm, chÊt bÈn, phoi kim lo¹i vµ c¸c t¹p chÊt x©m nhËp vµo æ (nh÷ng chÊt nµy
lµm æ chãnh mßn vµ han rØ). Ngoµi ra, lãt kÝn cßn ng¨n mì (dÇu) khái ch¶y ra ngoµi, che kÝn c¸c ®Çu trôc
ra.
Cã hai kiÓu lãt kÝn: lãt kÝn ®éng vµ lãt kÝn tÜnh.
• Lãt kÝn ®éng kiÓu trùc tiÕp: r·nh vßng trªn chiÒu dµi n¾p æ, r·nh dÝch d¾c
• Lãt kÝn ®éng gi¸n tiÕp: vßng phít, vßng bÝt...
KÝch th−íc vßng bÝt vµ vßng phít tra b¶ng 8.29, 8.31, 8.32 trang 203-:-205[1], b¶ng 15-17 vµ 15-18 trang
50-51[3].
Khi b«i tr¬n æ b»ng mì, ®Ó ng¨n c¸ch mì trong bé phËn æ vµ dÇu trong hép ⇒ dïng vßng ch¾n mì
(dÇu). Vßng nµy gåm 2-:-3 r·nh, tiÕt diÖn h×nh tam gi¸c, vßng c¸ch mÐp trong thµnh hép mét kho¶ng 1-:-
2mm [3], 2-:-3mm, trang 271[1]. Khe hë gi÷a vá (hoÆc èng lãt) víi mÆt ngoµi cña vßng ren kho¶ng
0,4mm [3], 0,2mm[1].
KÝch th−íc vßng ch¾n mì h×nh 8.36[1].



Vßng bÝt
Vßng ch¾n
Vßng phít dÇu




PhÇn VII :

H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 15
Lùa chän kiÓu l¾p cho c¸c mèi ghÐp
Gi¶i chuçi kÝch th−íc ®Ó x©y dùng b¶n vÏ chÕ t¹o Trôc

dung sai l¾p ghÐp cña c¸c chi tiÕt l¾p víi æ l¨n
Tham kh¶o trang 35-:-38[6] , trang 129-134[1]
@ TCVN 1484-85 quy ®Þnh 5 cÊp chÝnh x¸c chÕ t¹o æ: cÊp 0,6 , 5, 4, 2. Trong chÕ t¹o m¸y th−êng sö dông
CCX 0 vµ CCX 6 (§èi víi HGT, hép tèc ®é vµ c¸c kÕt cÊu kh¸c trong ngµnh chÕ t¹o m¸y th−êng dïng
CCX b×nh th−êng: 0). §èi víi æ cÊp chÝnh x¸c 0 th× chØ cÇn ghi ký hiÖu æ, vÝ dô æ 305 lµ æ CCX 0, sè hiÖu
lµ 305.
@ Vßng trong cña æ l¨n ®−îc l¾p trªn trôc theo hÖ thèng lç, vßng ngoµi cña æ l¨n ®−îc l¾p trong vá hép
theo hÖ thèng trôc.
@ KiÓu l¾p æ l¨n víi trôc vµ vá hép ®−îc chän tïy thuéc vµo kÕt cÊu æ, ®iÒu kiÖn sö dông æ, ®Æc tÝnh t¸c
dông cña t¶i träng vµ d¹ng t¶i träng cña c¸c vßng æ l¨n.
@ Ph©n biÖt ba d¹ng t¶i träng t¸c dông lªn c¸c vßng æ l¨n: d¹ng t¶i côc bé, chu kú vµ dao ®éng.
@ Trong c¸c hép gi¶m tèc cña ®å ¸n m«n häc CTM, vßng trong l¾p cè ®Þnh trªn trôc vµ quay cïng víi
trôc, chÞu t¶i träng h−íng t©m cã ph−¬ng cè ®Þnh ⇒ vßng trong chÞu t¶i chu kú. Vßng ngoµi l¾p cè ®Þnh
trªn vá hép, chÞu t¶i träng h−íng t©m cã ph−¬ng cè ®Þnh ⇒ vßng ngoµi chÞu t¶i côc bé.
§èi víi vßng chÞu t¶i chu kú (vßng trong) ⇒ th−êng chän kiÓu l¾p cã ®é d«i ®Ó duy tr× t×nh tr¹ng chÞu lùc
®ång ®Òu cña æ. §é d«i cña kiÓu l¾p ®−îc chän tïy thuéc vµo c−êng ®é t¶i träng PR ⇒ KiÓu l¾p vßng
trong víi trôc cã thÓ chän: js6, k6, m6,n6.
§èi víi vßng chÞu t¶i côc bé vµ dao ®éng (vßng ngoµi) ⇒ th−êng
chän kiÓu l¾p cã ®é hë ®Ó d−íi t¸c dông cña va ®Ëp vµ chÊn ®éng,
vßng æ l¨n bÞ xª dÞch, thay ®æi miÒn chÞu lùc lµm cho æ l¨n mßn
®Òu h¬n, n©ng cao ®é bÒn cña æ ⇒ KiÓu l¾p vßng ngßai víi vá




Φ62H7/d1
hép cã thÓ chän: H7, G7, H8, K6, K7, Js6, Js7... (tra b¶ng trang
Φ62H




Φ25js
37 tµi liÖu [6] )
C¸ch ghi kiÓu l¾p cho mèi ghÐp:
dung sai l¾p ghÐp then
Than kh¶o trang 39-:-40 [6] , trang 123-125[1]
Then th−êng l¾p cè ®Þnh trªn trôc (cã ®é d«i) vµ l¾p ®éng víi b¹c
(cã ®é hë). §é d«i cña l¾p ghÐp b¶o ®¶m then kh«ng dÞch chuyÓn
khi sö dông. §é hë cña l¾p ghÐp ®Ó bï trõ cho sai sè kh«ng tr¸nh
khái cña r·nh vµ ®é nghiªng cña nã.
KiÓu l¾p th«ng dông dïng trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín lµ then l¾p víi trôc theo kiÓu N9/h9 vµ l¾p víi
b¹c theo kiÓu Js9/h9. Trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc vµ lo¹t nhá th× then l¾p trªn trôc cã thÓ theo kiÓu P9/h9.
Khi chiÒu dµi then lín (l > 2d), then cã thÓ l¾p víi b¹c theo kiÓu D10/h9 (®é hë lín ®Ó båi th−êng chñ yÕu
cho sai sè vÞ trÝ cña r·nh then).
chän kiÓu l¾p tiªu chuÈn cho c¸c mèi ghÐp:
Trang 45-:-69 [6] , trang 117-123[1]
§Ó quyÕt ®Þnh kiÓu l¾p cho mèi ghÐp, ng−êi ta tiÕn hµnh theo hai ph−¬ng ph¸p:
+ Chän kiÓu l¾p dùa theo kinh nghiÖm (tham kh¶o c¸c sæ tay kü thuËt)
+ Khi cÇn thiÕt cã thÓ chän b»ng ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n chÝnh x¸c (chän kiÓu l¾p cho mèi ghÐp æ tr−ît,
chän kiÓu l¾p cho c¸c mèi ghÐp cã ®é d«i
Mét sè gîi ý vÒ chän kiÓu l¾p:
• H11/d11: N¾p æ vµ b¹c chÆn æ l¾p víi th©n hép (l¾p láng)
(H11/d11th−êng ®−îc sö dông ®èi víi mèi ghÐp ®éng khi kh«ng yªu cÇu ®é chÝnh x¸c dÞch chuyÓn vµ ®èi
víi mèi ghÐp cè ®Þnh khi ®é chÝnh x¸c ®Þnh t©m rÊt thÊp)
@ H7/h6: Dïng cho c¸c mèi ghÐp cÇn di chuyÓn däc, kh«ng quay, mèi ghÐp ®−îc cè ®Þnh khi lµm viÖc,
nh−ng c¸c chi tiÕt dÔ dµng dÞch chuyÓn víi nhau khi ®iÒu chØnh, ch¼ng h¹n khíp nèi trªn trôc, cèc lãt ®ì æ
l¨n lªn vá, vßng chÆn, n¾p æ l¨n, b¸nh ®ai, ®Üa xÝch...
H8/h7: dïng nh− kiÓu l¾p H7/h6 nh−ng ®é chÝnh x¸c thÊp h¬n.


H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 16
H8/h8: dïng nh− kiÓu l¾p H7/h6 nh−ng víi dung sai lín h¬n. Mèi ghÐp cho phÐp dÞch chuyÓn nhÑ nhµng
mµ kh«ng lµm nghiªng c¸c chi tiÕt.
• H7/js6: B¸nh ®ai kh«ng lín víi ®Çu trôc, cèc l¾p æ l¨n víi th©n m¸y (l¾p trung gian)
H8/js7: Nöa khíp nèi trôc l¾p víi trôc (l¾p trung gian)
(H/js: x¸c suÊt nhËn ®uîc ®é hë lín h¬n x¸c suÊt nhËn ®−îc ®é d«i, khi th¸o l¾p chØ cÇn lùc nhÑ (bóa gç
lµ ®ñ. Sö dông nÕu sù ®Þnh t©m chi tiÕt cho phÐp ®é hë lín hoÆc yªu cÇu b¶o ®¶m th¸o l¾p dÔ dµng khi cÇn
th¸o l¾p th−êng xuyªn, hoÆc khi th¸o l¾p khã kh¨n do sù phèi hîp c¸c bé phËn, do khèi l−îng vµ kÝch
th−íc c¸c chi tiÕt. L¾p ghÐp ®−îc sö dông cho c¸c mèi ghÐp ®éng nh−ng dÞch chuyÓn víi tèc ®é nhá vµ
khèi l−îng chi tiÕt kh«ng lín)
(H8/js7: l¾p ghÐp ®−îc sö dông ®èi víi c¸c mèi ghÐp ®Ó ®Þnh t©m chi tiÕt)
@ H7/js6: Dïng ë c¸c mèi ghÐp ®Ó th¸o l¾p, ch¼ng h¹n l¾p b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, vßng ®Þnh vÞ, khíp nèi
lªn trôc khi chÞu t¶i träng tÜnh vµ kh«ng va ®Ëp. CÇn chèng xoay vµ di tr−ît cho c¸c CTM ®−îc ghÐp.
• H7/k6: B¸nh r¨ng trªn trôc; b¸nh ®ai l¾p víi trôc (l¾p trung gian)
(H/k: l¾p trung gian, x¸c suÊt nhËn ®−îc ®é d«i vµ ®é hë lµ nh− nhau)
@ H7/k6: Dïng cho c¸c mèi ghÐp kh«ng yªu cÇu th¸o l¾p th−êng xuyªn, th¸o kh«ng thuËn tiÖn hoÆc
cã thÓ g©y h− h¹i c¸c CTM d−îc ghÐp. Kh¶ n¨ng ®Þnh t©m cña mèi ghÐp cao h¬n khi ®¶m b¶o chiÒu dµi
moay¬ l > = (1,2-1,5).d (d: ®−êng kÝnh trôc), ch¼ng h¹n l¾p b¸nh r¨ng, vßng trong æ l¨n, ®Üa xÝch lªn trôc,
l¾p cèc lãt... C¸c chi tiÕt cÇn ®Ò phßng quay vµ di tr−ît.
• H7/m6: B¸nh r¨ng l¾p víi trôc cña hép gi¶m tèc (l¾p trung gian)
(H/m: ®é d«i cña kiÓu l¾p chiÕm −u thÕ h¬n, x¸c suÊt nhËn ®−îc ®é hë nhá; sö dông víi mèi ghÐp cè ®Þnh
mµ c¸c chi tiÕt l¾p trªn trôc quay nhanh vµ cã chi tiÕt kÑp chÆt phô hoÆc kh«ng cã chi tiÕt kÑp chÆt phô khi
t¶i träng nhá, chiÒu dµi mèi ghÐp lín)
• H7/n6: B¸nh r¨ng víi trôc khi t¶i träng nÆng; b¸nh vÝt l¾p víi trôc; vµnh r¨ng ®ång cña b¸nh vÝt víi
moay¬ gang
(H/n: Trªn thùc tÕ ®é hë kh«ng xuÊt hiÖn; ®Ó th¸o l¾p cÇn lùc lín nªn ph¶i sö dông m¸y Ðp, ®å g¸ Ðp, ®«i
khi dïng ph−¬ng ph¸p nhiÖt; mèi ghÐp rÊt Ýt th¸o, chØ th¸o khi ®¹i tu. Sö dông ®Ó ®Þnh t©m chi tiÕt trong
mèi ghÐp cè ®Þnh, truyÒn lùc lín, cã va ®Ëp vµ chÊn ®éng (cã chi tiÕt kÑp chÆt phô) hoÆc ®Ó b¶o ®¶m sù cè
®Þnh chi tiÕt l¾p ghÐp mµ kh«ng cÇn kÑp chÆt phô, nh−ng t¶i träng kh«ng lín.
@ H7/n6 : Dïng cho c¸c mèi ghÐp cã yªu cÇu ®é ®ång t©m cao, chÞu t¶i träng va ®Ëp vµ chÊn ®éng,
c¸c chi tiÕt ®−îc cè ®Þnh thªm ®Ó ®Ò phßng quay vµ di truît, ch¼ng h¹n l¾p b¸nh r¨ng c«n, b¸nh vÝt lªn
trôc, vµnh b¸nh vÝt lªn moay¬ b¸nh vÝt...
• H7/p6: B¸nh r¨ng lín víi trôc cña HGT (l¾p chÆt)
@ H7/p6: Dïng cho c¸c mèi ghÐp c¸c chi tiÕt máng cã ®é d«i ®¶m b¶o vµ dÔ bÞ biÕn d¹ng khi Ðp, ch¼ng
h¹n l¾p b¹c víi b¸nh r¨ng, b¸nh ®ai, l¾p vµnh b¸nh vÝt lªn moay¬... Mèi ghÐp cã ®é ®ång t©m cao vµ chÞu
®−îc t¶i träng däc trôc kh«ng lín. CÇn cè ®Þnh thªm mèi ghÐp b»ng then.
• H7/r6: Vµnh r¨ng ®ång cña b¸nh vÝt l¾p víi th©n gang cã kÑp chÆt phô b»ng vÝt.
@ H7/r6: Dïng cho mèi ghÐp kh«ng cÇn cè ®Þnh phô thªm, c¸c mèi ghÐp chÞu t¶i träng lín, ch¼ng h¹n
vµnh b¸nh vÝt lªn moay¬, b¸nh r¨ng lªn trôc quay chËm cña HGT t¶i nÆng... Trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín,
th−êng ®−îc dïng ®Ó l¾p b¸nh r¨ng, nöa nèi trôc, b¸nh ®ai, ®Üa xÝch... lªn trôc.
@ L¾p ghÐp gi÷a èng lãt víi lç hép cã thÓ lµ l¾p láng nÕu cÇn dÞch chuyÓn theo chiÒu trôc. Th«ng th−êng
dïng kiÓu: H7/h6 [3]
@ B¸nh r¨ng trô kh«ng di ®éng trong c¸c hép tèc ®é ®−îc l¾p trªn trôc theo kiÓu l¾p [3]
H7/js6 khi chÞu t¶i nhÑ vµ bé truyÒn kh«ng quan träng
H7/k6 khi chÞu t¶i võa cã thay ®æi vµ va ®Ëp nhÑ
H7/n6 khi chÞu t¶i nÆng cã va ®Ëp
@ §èi víi c¸c HGT b¸nh r¨ng vµ trôc vÝt th−êng dïng kiÓu l¾p chÆt H7/k6 hoÆc H7/m6 [3]
@ L¾p ghÐp phèi hîp: H×nh thµnh b»ng c¸ch phèi hîp miÒn dung sai cña lç vµ cña trôc tõ nh÷ng hÖ
thèng l¾p ghÐp kh¸c nhau vµ cÊp chÝnh x¸c kh¸c nhau, ch¼ng h¹n l¾p n¾p æ l¨n lªn vá: Φ62H7/d11
gi¶I chuçi kÝch th−íc ®Ó x©y dùng b¶n vÏ chÕ t¹o trôc
Tham kh¶o trang 107-117[6] ; 126-132[6]
(Ghi chó : Líp C¬ khÝ vµ §éng lùc tr−êng C§CN, líp NhiÖt tr−êng §HBK kh«ng ph¶i lµm phÇn nµy)



H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 17
GẶP CÁC LỚP 07C ĐỂ PHOTO HƯỚNG DẪN ĐỒ ÁN MÔN HỌC
THỰC HIỆN THEO NHƯ HƯỚNG DẪN
NHÓM 2A - Đồ án CSTKM
KÕ ho¹ch th«ng qua ®å ¸n
Th«ng qua vµ gi¶i ®¸p th¾c m¾c vµo chiÒu thø 4 hµng tuÇn lóc 7h30
T¹i V¨n phßng Khoa SPKT
Th«ng qua ®óng kÕ ho¹ch - Mang theo ®Ò ®å ¸n
Sinh viªn ®äc kü h−íng dÉn ®Ó thùc hiÖn
TuÇn 2 (25/8)
=> Ph¸t ®Ò ®å ¸n
TuÇn 4 (8/9)
=> PhÇn 1 + 2 : Toµn bé - l−u ý kiÓm tra ®iÒu kiÖn b«i tr¬n ng©m dÇu
TuÇn 6 (22/9)
=> PhÇn 3+4 : Toµn bé c¸c phÇn tÝnh to¸n 3+4+5+6
TuÇn 7+8 (6/10)
=> Th«ng qua b¶n vÏ A0
TuÇn 9+10 (12/10)
=> Th«ng qua toµn bé b¶n vÏ A0, A3 vµ thuyÕt minh
Ký b¶n vÏ ®Ó chuÈn bÞ b¶o vÖ
Sinh viªn tù chän 01 trôc trong ba trôc cña HGT ®Ó thùc hiÖn b¶n vÏ chÕ t¹o




H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 18
NHÓM 9A - §å ¸n T§CK
Gặp Bí thư lớp 08KTTT - Nguyễn Thanh Sang - 0979.034.740 để
phôtô tài liệu hướng dẫn
Th«ng qua vµ gi¶i ®¸p th¾c m¾c vµo chiÒu thø 6 hµng tuÇn lóc 13h00 t¹i
V¨n phßng Khoa SPKT - Th«ng qua ®óng kÕ ho¹ch - Mang theo ®Ò ®å
¸n khi th«ng qua

KÕ ho¹ch th«ng qua ®å ¸n
TuÇn 2 (27/8)
=> Ph¸t ®Ò ®å ¸n
TuÇn 4 (11/9)
=> PhÇn 1 + 2 : Toµn bé - l−u ý kiÓm tra ®iÒu kiÖn b«i tr¬n ng©m dÇu
TuÇn 6 (24/9)
=> PhÇn 3+4 : Toµn bé c¸c phÇn tÝnh to¸n 3+4+5+6
TuÇn 7+8 (8/10)
=> Th«ng qua b¶n vÏ A0
TuÇn 9+10 (14/10)
=> Th«ng qua toµn bé b¶n vÏ A0, A3 vµ thuyÕt minh
Ký b¶n vÏ ®Ó chuÈn bÞ b¶o vÖ - Sinh viªn tù chän 01 trôc trong ba trôc cña HGT
®Ó thùc hiÖn b¶n vÏ chÕ t¹o




H−íng dÉn thiÕt kÕ ®å ¸n m«n häc Chi tiÕt m¸y – Tãm t¾t - 2009 19
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản