Kế toán Thương mại – dịch vụ

Chia sẻ: thuy201

Kế toán Thương mại – dịch vụ là một trong những môn học chuyên ngành của học sinh – sinh viên chuyên ngành Kế toán. Để giúp sinh viên có kiến thức chuyên sâu về hạch toán đặc thù của hoạt động kinh doanh thương mại – dịch vụ tại các doanh nghiệp, khoa Tài Chính Kế Toán – Trường Đại học Công Nghiệp TP. HCM xin giới thiệu giáo trình này.

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Kế toán Thương mại – dịch vụ

 

  1. Tài liệu Tổng quan về doanh nghiệp thương mại dịch vụ
  2. http://www.ebook.edu.v n 1 I H C CÔNG NGHI P TP.HCMKHOA TÀI CHÍNH K TOÁN Biên so n Th.s Vũ Th Thuỳ Linh – Ch biên Th.s Nguy n Th Thu Hi n – Hi u ính TS. Nguy n Trung Tr c – Th.S oàn Văn ính GIÁO TRÌNH K TOÁN THƯƠNG M I D CH V Lưu hnh n i b - năm 2007 http://www.ebook.edu.v n 2 L IM U K toán Thương m i – d ch v là m t trong nh ng môn h c chuyên ngành c a h c sinh – sinh viên chuyên ngành K toán. giúp sinh viên có ki n th c chuyên sâu v h ch toán c thù c a ho t ng kinh doanh thương m i – d ch v t i các doanh nghi p, khoa Tài Chính K Toán – Trư ng i h c Công Nghi p TP. HCM xin gi i thi u giáo trình này. N i dung c a giáo trình ã căn c vào lu t K toán, h th ng chu n m c k toán và các chính sách k toán c a Vi t Nam ã ban hành trong th i gian qua t ng h p và biên so n nên giáo trình “K toán thương m i – d ch v ” v i các chương như sau : Chương 1 : T ng quan v doanh nghi p thương m i - d ch v Chương 2 : K toán chênh l ch t giá h i oái Chương 3 : K toán mua bán hàng hoá trong nư c Chương 4 : K toán xu t nh p kh u Chương 5 : K toán kinh doanh d ch v Chương 6 : K toán xây d ng Gíao trình do Th.s Tr n Phư c – Phó khoa Tài chính k toán,Th.s Nguy n Th Thu Hi n – Trư ng b môn k toán http://www.ebook.edu.v n 3 – Khoa TCKT, Th.s Vũ Th Thùy Linh, TS. Nguy n Trung Tr c gi ng viên c a khoa biên so n . M c dù Tác gi ã có nhi u c g ng, song không th tránh kh i nh ng khi m khuy t, r t mong nh n ư c nh ng ý ki n óng góp c a b n c và ng nghi p tài li u ư c hoàn ch nh hơn Trân tr ng cám ơn Các Tác gi http://www.ebook.edu.v n 4
  3. M CL C Trang CHƯƠNG I: T NG QUAN V DOANH NGHI P THƯƠNG M I D CH V 1.1. Khái ni m và i tư ng kinh doanh 6 thương m i - d ch v 1.2. c i m doanh nghi p thương m i 7 d ch vu 1.3. T ch c công tác k toán trong 9 doanh nghi p thương m i - d ch v . CHƯƠNG 2: K TOÁN CHÊNH L CH T GIÁ H I OÁI 2.1. Các khái ni m 15 2.2. Nguyên t c ghi nh n và x lý chênh 18 l ch t giá 2.3. Nguyên t c h ch toán chênh l ch t 20 giá h i oái 2.4. K toán chênh l ch t giá 21 CHƯƠNG 3: K TOÁN MUA BÁN HÀNG HOÁ TRONG NƯ C 3.1. T ng quát 30 http://www.ebook.edu.v n 5 3.2.. K toán mua hàng hoá 32 3.3. K toán bán hàng hoá 42 CHƯƠNG 4: K TOÁN XU T NH P KH U HÀNG HÓA 4.1. T ng quát 66 4.2. K toán nh p kh u hàng hoá tr c ti p 75 4.3. K toán nh p kh u u thác 95 4.4. K toán xu t kh u tr c ti p 102 4.5. K toán xu t kh u y thác 110 CHƯƠNG 5: K TOÁN HO T NG KINH DOANH D CH V 5.1. K toán ho t ng kinh doanh nhà hàng 123 5.2. K toán kinh doanh khách s n 135 5.3. K toán kinh doanh du l ch 147 5.4. K toán ho t ng kinh doanh v n t i 155 CHƯƠNG 6: K TOÁN DOANH NGHI P XÂY D NG 6.1. c i m ngành xây d ng 169 6.2. K toán ho t ng xây d ng 172 http://www.ebook.edu.v n 6 CHƯƠNG 1
  4. T NG QUAN V DOANH NGHI P THƯƠNG M I D CH V 1.1 KHÁI NI M VÀ I TƯ NG KINH DOANH THƯƠNG M I - D CH V 1.1.1 Khái ni m Ho t ng kinh doanh thương m i là ho t ng lưu thông phân ph i hàng hoá trên th trư ng buôn bán c a t ng qu c gia riêng bi t ho c gi a các qu c gia v i nhau Kinh doanh d ch v là ngành kinh doanh s n ph m vô hình, ch t lư ng khó ánh giá vì ch u nhi u y u t tác ng t ngư i bán, ngư i mua và th i i m chuy n giao d ch v ó, r t nhi u lo i hình d ch v ph thu c vào th i v Trong n n kinh t , quá trình lưu chuy n hàng hoá và d ch v ph c v ư c giao cho nhi u ngành m nh n như : n i thương, ngo i thương, lương th c, v t tư, dư c ph m, du l ch, bưu i n, v n t i… http://www.ebook.edu.v n 7 1.1.2 i tư ng kinh doanh thương m i – d ch v i tư ng kinh doanh thương m i là các lo i hàng hoá phân theo t ng ngành như nông, lâm, th y, h i s n; hàng công ngh ph m tiêu dùng; v t tư thi t b ; th c ph m ch bi n; lương th c Ho t ng d ch v r t a d ng và phong phú, t n t i dư i nhi u hình th c khác nhau : d ch v thương m i, d ch v trong ho t ng kinh doanh xu t nh p kh u, du l ch, tư v n, u tư, b o hi m, v n t i…Trong giáo trình, tác gi xin gi i thi u 3 lĩnh v c thông d ng nh t : nhà hành khách s n, kinh doanh du l ch, v n t i 1.2 C I M DOANH NGHI P THƯƠNG M I - D CH V 1.2.1 c i m v lưu chuy n hàng hóa Lưu chuy n hàng hóa là quá trình v n ng c a hàng hóa, khép kín m t vòng luân chuy n c a hàng hóa trong các doanh nghi p thương m i d ch v . Lưu chuy n hàng hóa bao g m ba khâu: Mua vào, d tr và bán ra. Trong i u ki n kinh doanh hi n nay, các doanh nghi p thương m i c n tính toán d tr hàng hóa h p lý, tránh hàng t n kho quá l n, kéo dài m t vòng luân chuy n hàng hoá, http://www.ebook.edu.v n 8 nh m s d ng v n h p lý, ti t ki m chi phí, tăng hi u qu kinh t . Quá trình s n xu t và tiêu th các s n ph m d ch v
  5. thư ng di n ra ng th i ngay cùng m t a i m nên cung – c u d ch v không th tách r i nhau mà ph i ư c ti n hành ng th i 1.2.2 c i m v vi c tính giá Trong quá trình mua hàng, các doanh nghi p thương m i c n tính toán xác nh úng n giá thanh toán trong khâu mua xác nh úng giá v n c a hàng hoá tiêu th làm cơ s xác nh k t qu kinh doanh. V nguyên t c, hàng hoá trong doanh nghi p thương m i ư c xác nh theo giá mua th c t t ng khâu kinh doanh : - Trong khâu mua: Giá mua th c t là s ti n th c t mà doanh nghi p ph i chi ra có ư c quy n s h u v s hàng hoá ó. Giá mua th c t bao g m giá thanh toán v i ngư i bán (+) Chi phí thu mua (+) Các kho n thu không ư c hoàn l i (-) Các kho n gi m giá, hàng mua tr l i, chi t kh u thương m i ư c hư ng (n u có). - Trong khâu d tr (th i i m nh p kho): Tr giá v n hàng hóa nh p kho bao g m giá thanh toán v i ngư i http://www.ebook.edu.v n 9 bán (+) Chi phí thu mua (+) Cac kho n thu không ư c hoàn l i (-) Các kho n gi m giá, hàng mua tr l i, chi t kh u thương m i ư c hư ng (n u có). - Trong khâu bán: Tr giá v n c a hàng hoá tiêu th ư c xác nh úng b ng giá v n hàng hóa nh p kho m b o nguyên t c nh p giá nào xu t giá ó. Tuy nhiên, do s bi n ng giá trên th trư ng, doanh nghi p thương m i ph i mua hàng t nhi u nhà cung c p khác nhau, vì v y giá xu t bán c a hàng hóa có th áp d ng m t trong các phương pháp sau: + ơn giá bình quân gia quy n: + Gía th c t ích danh; + Giá nh p trư c – xu t trư c + Giá nh p sau xu t trư c S n ph m d ch v có s khác bi t nhau v cơ c u chi phí so v i các s n ph mv t ch t khác : t tr ng chi phí nguyên v t li u th p, chi phí nhân côngtr c ti p và chi phí s n xu t chung tương i cao. Tr giá v n c a d ch v cung c p cũng chính là giá thành c a s n ph m d ch v 1.3 T CH C CÔNG TÁC K TOÁN TRONG DOANH NGHI P THƯƠNG M I - D CH V . 1.3.1 Nguyên t c t ch c http://www.ebook.edu.v n 1 0
  6. T ch c công tác k toán doanh nghi p là vi c t ch c s d ng các phương pháp k toán th c hi n vi c ghi chép, phân lo i, t ng h p các nghi p v kinh t tài chính phát sinh phù h p v i chính sách và ch k toán tài chính hi n hành , phù h p v i c i m tình hình ho t ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p m b o th c hi n t t ch c năng nhi m v c a k toán. Do ó, vi c t ch c công tác k toán c n th c hi n theo các nguyên t c sau: 1.1 T ch c công tác k toán ph i úng v i nh ng quy nh trong i u l t chúc k toán nhà nư c, trong ch k toán ban hành phù h p v i các chính sách, ch qu n lý kinh t tài chính c a nhà nư c trong t ng th i kỳ. 1.2 T ch c công tác k toán ph i phù h p v i c i m t chúc s n xu t kinh doanh, t ch c qu n lý c a doanh nghi p 1.3 T ch c công tác k toán trong doanh nghi p ph i m b o nguyên t c ti t ki n và hi u qu . 1.4 T ch c công tác k toán ph i m b o k t h p t t gi a k toán tài chính và k toán qu n tr . 1.3.2 N i dung t ch c T ch c công tác k toán là vi c t ch c th c hi n h ch toán ban u, phân lo i t ng h p các nghi p v kinh t – tài chính b ng các phương pháp k toán úng v i http://www.ebook.edu.v n 1 1 nguyên t c, ch , th l k toán do nhà nư c ban hành và phù h p v i c i m, i u ki n c a doanh nghi p, n i dung c th c a t ch c công tác k toán trong doanh nghi p bao g m. 1.3.2.1 T chúc h ch toán ban u: H ch toán ban u là khâu u tiên, quan tr ng c a công tác k toán. M i nghi p v kinh t - tài chính phát sinh u ph i l p ch ng t k toán làm cơ s cho vi c ghi s k toán. Theo ch ch ng t k toán hi n hành (ban hành kèm theo quy t nh s 1141-TC/C KT ngày 01/11/1995 c a B Tài chính) bao g m 05 lo i ch ng t : - Ch ng t k toán ti n lương: 9 m u -Ch ng t k toán v hàng t n kho: 8 m u - Ch ng t k toán v bán hàng : 10 m u. - Ch ng t k toán v ti n t : 7 m u. - Ch ng t k toán v tài s n c nh: 5 m u. Ch ng t k toán có hai h th ng : - H th ng ch ng t k toán b t bu c: Là nh ng
  7. ch ng t k toán ph n ánh các m i quan h kinh t gi a các pháp nhân. i v i h th ng ch ng t này, nhà nư c http://www.ebook.edu.v n 1 2 quy nh th ng nh t v quy cách, m u bi u, ch tiêu ph n ánh và phương pháp l p; - H th ng ch ng t k toán hư ng d n: Ch y u là nh ng ch ng t s d ng trong n i b doanh nghi p. i v i h th ng ch ng t này, nhà nư c ch hư ng d n các ch tiêu cơ b n, căn c vào c i m, i u ki n c th mà các doanh nghi p v n d ng có th thêm ho c b t hay thay i thi t k m u bi u. Theo n i dung t ch c công tác k toán này, tùy thu c vào c i m s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, căn c vào h th ng ch ng t k toán nhà nư c ã ban hành, các doanh nghi p c n xác nh các lo i ch ng t c n s d ng, th c hi n t t vi c t ch c luân chuy n ch ng t k toán như ki m tra ch ng t , ghi s , b o qu n, lưu tr ch ng t. 1.3.2.2T ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán H th ng tài kho n nhà nư c ban hành s d ng cho t t c các lo i hình doanh nghi p, thu c m i thành ph n kinh t nh m ph c v cho vi c t ng h p và ki m tra ki m soát các i tư ng k toán H th ng tài kho n do B Tài Chính phát hành theo quy t nh s 15/2006/Q -BTC bao g m : http://www.ebook.edu.v n 1 3 - T lo i 1 n lo i 4 : nh ng tài kho n tài s n – ngu n v n, ghi kép, có s dư cu i kỳ dùng l p b ng cân i k toán - T lo i 5 n lo i 9 : nh ng tài kho n trung gian, ghi kép, không có s dư cu i kỳ, ư c ph n ánh trên b ng báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh - Lo i 0 có s dư cu i ky, ghi ơn, ngoài b ng cân i k toán 1.3.2.3 T ch c v n d ng ch s k toán - T ch c h th ng s k toán t ng h p và chi ti t x lý thông tin t các ch ng t k toán nh m ph c v cho vi c xác l p các báo cáo tài chính và qu n tr , nh m ki m tra, ki m soát các lo i tài s n, ngu n v n, t ng quá trình ho t ng - Theo lu t K toán h th ng s bao g m : s cái, s nh t ký(theo m u b t bu c v n i dung và phương pháp ghi chép), s , th k toán chi ti t(qui nh mang tính hư ng
  8. d n) - Hê th ng s k toán ph i phù h p v i hình th c k toán, theo hư ng d n c a B tài chính t i quy t nh s 15/2006 ngày 20/3/2006 có các hình th c k toán như sau : + Nh t ký chung http://www.ebook.edu.v n 1 4 + Nh t ký – s cái + Ch ng t ghi s + Nh t ký – ch ng t + K toán trên máy vi tính 1.3.2.4 T ch c cung c p thông tin qua h th ng báo cáo k toán - H th ng báo cáo tài chính dùng cung c p thông tin v tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các lu ng ti n c a doanh nghi p, áp ng yêu c u qu n lý c a doanh nghi p, cơ quan nhà nư c và nhu c u h u ích c a ngư i s d ng ưa ra các quy t nh kinh t , theo qui nh hi n nay g m + B ng cân i k toán + Báo cáo k t qu ho t ng kinh doanh + Báo cáo lưu chuy n ti n t + B ng thuy t minh báo cáo tài chính - Báo cáo k toán qu n tr bao g m các báo cáo l p ra ph c v cho yêu c u qu n tr c a doanh nghi p nhi u c p khác nhau và không b t bu c ph i công khai http://www.ebook.edu.v n 1 5 CHƯƠNG 2 K TOÁN CHÊNH L CH T GIÁ H I OÁI 2.1 CÁC KHÁI NI M 2.1.1 T giá h i oái - H i oái (Exchange) : là s chuy n i t m t ng ti n này sang ng ti n khác xu t phát t các yêu c u thanh toán gi a các cá nhân, các công ty, các t ch c thu c 2 qu c gia khác nhau d a trên m t t l nh t nh gi a 2 ng ti n. T l ó g i là t giá h i oái (t giá) - T giá h i oái gi a(Exchange rate) 2 ng ti n chính là giá c c a ng ti n này tính b ng m t s ơn v ng ti n kia. Ví d t giá gi a USD và VN , vi t là USD/VN , chính là s lư ng VN c n thi t mua 1 USD - T giá h i oái theo Lu t ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam là t l gi a giá tr c a ng ti n Vi t Nam v i giá
  9. http://www.ebook.edu.v n 1 6 tr c a ng ti n nư cngoài và ư c hình thành trên cơ s cung c u ngo i t trên th trư ng có s i u ti t c a Nhà nư c, do ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam xác nh vàcông b - Trong quan h giao d ch v i khách hàng các ngân hàng niêm y t 2 t giá : t giá bán ngân hàng áp d ng khi bán ngo i t ; t giá mua ngân hàng áp d ng khi mua ngo i t ; gi a 2 t giá có chênh l ch nh m m b o ngân hàng thu l i nhu n 2.1.2 Chênh l ch t giá h i oái Trong quá trình kinh doanh phát sinh các ơn v ti n t khác v i ơn v ti n t s d ng trong k toán và l p báo cáo tài chính, thì qui i và s làm phát sinh chênh l ch t giá h i oái. Các khái ni m v chênh l ch t giá h i oái - ơn v ti n t k toán: Là ơn v ti n t ư c s d ng chính th c trong vi c ghi s k toán và l p báo cáo tài chính. - Ngo i t : Là ơn v ti n t khác v i ơn v ti n t k toán c a m t doanh nghi p. - T giá h i oái: Là t giá trao i gi a hai ơn v ti n t. http://www.ebook.edu.v n 1 7 - Chênh l ch t giá h i oái: Là chênh l ch phát sinh t vi c trao i th c t ho c quy i c a cùng m t s lư ng ngo i t sang ơn v ti n t k toán theo các t giá h i oái khác nhau. - T giá h i oái cu i kỳ: Là t giá h i oái s d ng t i ngày l p B ng Cân i k toán. - Các kho n m c ti n t : Là ti n và các kho n tương ương ti n hi n có, các kho n ph i thu, ho c n ph i tr b ng m t lư ng ti n c nh ho c có th xác nh ư c. 2.1.3 Các trư ng h p phát sinh chênh l ch t giá - Chênh l ch t giá ã th c hi n : chênh l ch do th c t phát sinh trong kỳ t các giao d ch mua bán hàng hoá, d ch v , vay – n , thanh toán… b ng ngo i t ư c qui i theo t giá h i oái ngày giao d ch ( t giá th c t hay t giá giao d ch bình quân trên th trư ng ngo i t liên ngân hàng do ngân hàng Nhà nư c công b t i th i i m phát sinh nghi p v ), có 2 trư ng h p : + i v i DN ang ho t ng s n xu t kinh doanh k c
  10. có u tư xây d ng cơ b n + i v i DN chưa ho t ng s n xu t kinh doanh ang u tư xây d ng cơ b n hình thành TSC http://www.ebook.edu.v n 1 8 - Chênh l ch t giá chưa th c hi n : chênh l ch do ánh giá l i các kho n m c ti n t có g c ngoai t t i ngày l p b ng cân i k toán th i i m cu i năm tài chính, ư c ghi theo t giá h i oái cu i kỳ cho c 2 trư ng h p nêu trên - Chênh l ch t chuy n i báo cáo tài chính c a ho t ng nư c ngoài 2.2.NGUYÊN T C GHI NH N VÀ X LÝ CHÊNH L CH T GIÁ 2.2.1 Nguyên t c ghi nh n chênh l ch t giá h i oái - Vi c qui i ngo i t ra ơn v ti n t k toán căn c vào t giá giao d ch th c t t i th i i m phát sinh nghi p v ghi s và theo dõi nguyên t trên tài kho n 007 - i v i “các kho n m c ti n t ” có phát sinh ngo i t làm gi m, ghi s theo t giá ghi trên s k toán ( t giá xu t ngo i t , t giá nh n N ). Ngư c l i, có phát sinh ngo i t làm tăng, ghi s theo t giá th c t - i v i “các kho n m c phi ti n t ” có phát sinh ngo i t , ghi s theo t giá th c t - Cu i năm tài chính, ph i ánh giá l i các kho n m c ti n t có g c ngo i t theo t gía h i oái cu i kỳ là t giá giao d ch bình quân trên th trư ng ngo i t liên ngân hàng do http://www.ebook.edu.v n 1 9 ngân hàng Nhà nư c công b t i th i i m l p b ng cân i k toán 2.2.2 Nguyên t c x lý chênh l ch t giá h i oái - i v i DN ang ho t ng s n xu t kinh doanh k c u tư xây d ng cơ b n + Toàn b chênh l ch ã th c hi n ghi nh n vào doanh thu ho c chi phí ho t ng tài chính trên báo cáo k t qu kinh doanh c a năm tài chính + Toàn b chênh l ch chưa th c hi n ghi nh n vào kho n “chênh l ch t giá h i oái”, sau khi bù tr gi a phát sinh N và phát sinh Có s chuy n vào doanh thu ho c chi phí ho t ng tài chính trên báo cáo k t qu kinh doanh c a năm tài chính + DN không ư c chia l i nhu n ho c tr c t c trên lãi chênh l ch t giá h i oái chưa th c hi n - i v i DN chưa ho t ng s n xu t kinh doanh ang u
  11. tư xây d ng cơ b n + Toàn b chênh l ch ã th c hi n và chưa th c hi n ph n ánh lũy k trên b ng cân i k toán ch tiêu “chênh l ch t giá h i oái” + Khi k t thúc quá trình u tư , th i i m quy t toán, bàn giao ưa tài s n c nh vào ho t ng, k t chuy n http://www.ebook.edu.v n 2 0 toàn b vào doanh thu ho c chi phí ho t ng tài chính trên báo cáo k t qu kinh doanh c a năm tài chính có ưa TSC vào s d ng ho c phân b t i a năm năm k t khi công trình ưa vào ho t ng - Phát sinh t chuy n i báo cáo tài chính c a ho t ng nư c ngoài + Cơ s ó ph thu c DN trong nư c, tính ngay vào doanh thu ho c chi phí ho t ng tài chính trong kỳ + Cơ s ó ho t ng c l p v i DN trong nư c, ph n ánh lũy k trên tài kho n “chênh l ch t giá h i oái” và ch ư c tính vào doanh thu ho c chi phí ho t ng tài chính khi DN thanh lý kho n u tư thu n ó cơ s nư c ngoài 2.3 NGUYÊN T C H CH TOÁN CHÊNH L CH T GIÁ H I OÁI 2.3.1 Phương pháp ch s d ng t giá th c t (1) Tài kho n thu c v t tư, hàng hoá, TSC , doanh thu, chi phí, bên N các TK v n b ng ti n, bên N các kho n ph i thu, bên Có các TK ph i tr , các kho n thu ph i n p khi phát sinh nghi p v liên quan n ngo i t … thì ph i ghi s theo TGTT lúc phát sinh nghi p v . (2) Bên Có các TK v n b ng ti n thì ph i ghi s theo TGTT lúc xu t ngo i t . TGTT xu t ngo i t có th l a http://www.ebook.edu.v n 2 1 ch n 1 trong 4 phương pháp : Bình quân gia quy n, FIFO, LIFO, th c t ích danh. (3) Bên Có TK ph i thu, bên N TK ph i tr thì ph i ghi s TGTT lúc ghi nh n n . 2.3.2 Phương pháp có s d ng t giá h ch toán (1) TK thu c VT, HH, TSC , DT,CP, thu ph i n p … ph i ghi s theo TGTT lúc phát sinh nghi p v . (2) Bên N ho c bên Có V n B ng Ti n, các kho n ph i thu, ph i tr ghi s theo TGHT. 2.3.3 Tài kho n s d ng - Tài kho n 413 “chênh l ch t giá”, có 3 tài kho n c p 2 : 4131 “chênh l ch t giá ánh giá l i cu i năm tài chính”; 4132 “chênh l ch t giá trong giai o n u tư XDCB”;
  12. 4133 “chênh l ch t giá t chuy n i báo cáo tài chính” - Tài kho n 242, 3387, 515, 635… 2.4 K TOÁN CHÊNH L CH T GIÁ 2.4.1 K TOÁN CHÊNH L CH T GIÁ Ã TH C HI N 2.4.4.1 Phương pháp ch s d ng t giá th c t (TGTT) http://www.ebook.edu.v n 2 2 + N u doanh nghi p ang trong quá trình ho t ng s n xu t kinh doanh (K c có xây d ng cơ b n chưa hoàn thành): (1) Mua s m v t tư, hàng hoá, TSC , các kho n chi phí b ng ngo i t : N TK 151, 152,153,156,211,213,641,642,133,… : TGTT lúc phát sinh nghi p v N TK 635: N u l CLTG (TGTT lúc PSNV< TGTT xu t ngo i t ) Có 1112,1122: TGTT xu t ngo i t Ho c Có TK 515: N u lãi CLTG (TGTT lúc PSNV> TGTT xu t ngo i t ) (2) Khi mua ch u v t tư, hàng hoá, TSC , các kho n chi phí b ng ngo i t : N TK 151, 152,153,156,211,213,641,642,133,… : TGTT lúc phát sinh nghi p v Có TK 331: TGTT lúc phát sinh nghi p v - Khi chi ngo i t tr n cho ngư i ngư i bán: N TK 331: TGTT lúc ghi s http://www.ebook.edu.v n 2 3 N TK 635: N u l CLTG (TGTT lúc ghi s < TGTT xu t ngo i t ) Có TK 1112, 1122: TGTT xu t ngo i t Ho c Có 515 N u lãi CLTG (TGTT lúc ghi s > TGTT xu t ngo i t ) (3) Doanh thu bán ch u TP,HH,DV ph i thu b ng ngo i t: N TK 131: TGTT lúc phát sinh nghi p v Có TK 511, 3331: TGTT lúc phát sinh nghi p v - Khách hàng tr n cho doanh nghi p b ng ngo i t : N TK 1112, 1121: TGTT lúc phát sinh nghi p v N TK 635: N u l CLTG (TGTT lúc PSNV< TGTT lúc ghi s ) Có TK 131: TGTT lúc ghi s Ho c Có TK 515: N u lãi CLTG (TGTT lúc PSNV> TGTT lúc ghi s )
  13. V í d 1: T i Công ty Thành Công, áp d ng t giá th c t (TGTT) h ch toán ngo i t . S dư u tháng 12/2003: TK1122: http://www.ebook.edu.v n 2 4 1.500.000 (100USD), TK 331 dư có: 7.500.000 (500USD), gi s các tài kho n liên quan khác không có s dư. T giá xu t ngo i t tính theo phương pháp FIFO. Trong tháng 12/2003, phòng k toán có các tài li u sau: (1). Ngày 1/12, chi ti n m t VN mua ngo i t qua ngân hàng 500USD, TGTT 15.100 /USD. (2). Ngày 5/12, thanh toán cho nhà cung c p b ng ngo i t qua ngân hàng 400USD, TGTT 15.200 /USD. (3). Ngày 15/12, xu t bán m t lô hàng thu b ng ngo i t qua ngân hàng giá chưa thu GTGT 2.000USD, thu GTGT 10%: 200USD, TGTT 15.300 /USD. Yêu c u: nh kho n các nghi p v kinh t phát sinh trên. Gi i: (1) N 1122 7.550.000 (500USD x 15.100) Có 1111 7.550.000 (2) N 331 6.000.000 (400USD x 15.000) N 635 30.000 (6.030.000 – 6.000.000) Có 1122 6.030.000 (100USDx15.000)+(300USDx15.100) (3) N 1122 33.660.000 (2.200USD x 15.300) Có 511 30.600.000 (2.000 USD x 15.300) http://www.ebook.edu.v n 2 5 Có 3331 3.060.000 (200 USD x 15.300) + N u DN ang trong quá trình xây d ng cơ b n chưa hoàn thành (chưa phát sinh DT, CP: Phương pháp tương t … nhưng n u lãi CLTG liên quan n ngo i t thì h ch toán vào bên Có TK 4132, ngư c l i n u l … bên N TK 4132. 2.4.4.2 Phương pháp có s d ng t giá h ch toán (TGHT) (1) Mua s m v t tư, hàng hoá, TSC , các kho n chi phí b ng ngo i t : N TK 151,152,153,156,211,213,641,642,133,… : TGTT lúc phát sinh nghi p v N TK635: N u l CLTG (TGTT lúc PSNV< TGHT ) Có 1112, 1122: TGHT Ho c Có TK515: N u lãi CLTG (TGTT lúc PSNV> TGHT) (2) Khi mua ch u v t tư, hàng hoá, TSC , các kho n chi
  14. phí b ng ngo i t : N TK 151, 152,153,156,211,213,641,642,133,… : TGTT lúc phát sinh nghi p v http://www.ebook.edu.v n 2 6 N TK 635: N u l CLTG (TGTT lúc PSNV< TGHT ) Có 1112, 1122: TGHT - Khi chi ngo i t tr n cho ngư i ngư i bán: N TK 331: TGHT Có TK 1112, 1122: TGHT (3) Doanh thu bán ch u TP,HH,DV ph i thu b ng ngo i t: N TK 131: TGHT N TK 635: N u l CLTG (TGHT< TGTT lúc PSNV Có TK 511, 3331: TGTT lúc phát sinh nghi p vu Ho c Có TK 515: N u lãi CLTG (TGHT>TGTT lúc PSNV) - Khách hàng tr n cho doanh nghi p b ng ngo i t : N TK 1112, 1122: TGHT Có TK 131: TGHT + N u DN ang trong quá trình xây d ng cơ b n chưa hoàn thành (chưa phát sinh DT, CP): http://www.ebook.edu.v n 2 7 Phương pháp tương t … nhưng n u lãi CLTG liên quan n ngo i t thì HT vào bên Có TK 4132, ngư c l i n u l … bên N TK 4132. 2.4.2 K TOÁN CHÊNH L CH T GIÁ CHƯA TH C HI N i u ch nh t giá vào cu i kỳ: Theo Chu n m c k toán s 10 “Nh ng nh hư ng c a vi c thay i t giá h i oái” và Thông tư 105/2003/TTBTC ngày 4.11.2003 doanh nghi p ư c phép i u ch nh các tài kho n có liên quan n ngo i t g m: v n b ng ti n, n ph i thu, n ph i tr theo t giá th c t bình quân liên ngân hàng t i ngày l p báo cáo tài chính năm. (1) Khi ánh giá l i các kho n m c ti n t có g c ngo i t: - N u phát sinh lãi CLTG: N TK 1112, 1122, 131, 136, 138, 311, 315, 331 341, 342,… Có 413 - N u phát sinh l CLTG http://www.ebook.edu.v n 2 8
  15. N TK 413 Có TK 1112, 1122, 131, 136, 138, 311, 315, 331 341, 342,… (2) X lý chênh l ch t giá do ánh giá l i cu i năm Bù tr gi a t ng phát sinh n TK 413 và phát sinh có TK 413 k t chuy n vào chi phí tài chính (n u l ), doanh thu ho t ng tài chính (n u lãi). (2a) K t chuy n lãi CLTG… N TK 413 Có TK 515 (2b) K/c l CLTG N TK 635 Có TK 413 Ví d 2 : L y l i ví d 1 và thêm nghi p v : (4). Ngày 31/12, l p báo cáo tài chính, k toán i u ch nh s dư các tài kho n có g c ngo i t ; TGTT ngày 31/12 : 15.400 /USD. Yêu c u: i u ch nh s dư các tài kho n có g c ngo i t và nh kho n nghi p v phát sinh trên. Gi i: http://www.ebook.edu.v n 2 9 (4) i u ch nh s dư ngo i t cu i kỳ: Tài kho n: 1122: - S dư cu i kỳ VN : 1.500.000 + (7.550.000+33.660.000- 6.030.000)=36.680.000 - S dư cu i kỳ USD: 100 + (500 + 2.200 - 400) = 2.400 - Chênh l ch t giá do i u ch nh s dư : (2.400x15.400) – 36.680.000 = 280.000 - H ch toán: N 1122 280.000 Có 4131 280.000 § Tài kho n: 331 - S dư cu i kỳ VN : 7.500.000 + (0 - 6.000.000)= 1.500.000 - S dư cu i kỳ USD: 500 + (0 - 400) = 100 - Chênh l ch t giá do i u ch nh s dư : (100x15.400) – 1.500.000 = 40.000 - H ch toán: N 4131 40.000 Có 331 40.000 § X lý chênh l ch t giá cu i kỳ N 4131 240.000 (280.000 – 40.000) Có 515 240.000 http://www.ebook.edu.v n 3 0 CHƯƠNG 3 K TOÁN MUA BÁN HÀNG HÓA TRONG NƯ C
  16. 3.1. T NG QUÁT 3.1.1 c i m ho t ng thương m i - Mua bán hàng hoá trong nư c hay còn g i là n i thương là lĩnh v c ho t ng thương m i trong t ng nư c, th c hi n quá trình lưu chuy n hàng hóa t nơi s n xu t, hàng nh p kh u t i nơi tiêu dùng - Ho t ng thương m i là vi c th c hi n m t hay nhi u hành vi thương m i c a thương nhân, bao g m vi c mua, bán hàng hoá, cung ng d ch v thương m i và các ho t ng xúc ti n thương m i nh m m c ích l i nhu n ho c nh m th c hi n các chính sách kinh t - xã h i Trong ó: http://www.ebook.edu.v n 3 1 + Hành vi thương m i là hành vi c a thương nhân trong ho t ng thương m i làm phát sinh quy n và nghĩa v gi a các thương nhân v i nhau ho c gi a thương nhân v i các bên có liên quan; + Hàng hoá g m máy móc, thi t b , nguyên li u, nhiên li u, v t li u, hàng tiêu dùng, các ng s n khác ư c lưu thông trên th trư ng, nhà dùng kinh doanh dư i hình th c cho thuê, mua, bán; + D ch v thương m i g m nh ng d ch v g n v i vi c mua bán hàng hoá + Xúc ti n thương m i là ho t ng nh m tìm ki m, thúc y cơ h i mua bán hàng hoá và cung ng d ch v thương m i; + Thương nhân g m cá nhân, pháp nhân, t h p tác, h gia ình có ăng ký kinh doanh ho t ng thương m i m t cách c l p, thư ng xuyên 3.1.2 Nhi m v c a k toán mua bán hàng hoá: - Ghi chép ph n ánh k p th i tình hình lưu chuy n hàng hoá c a doanh nghi p v tr giá và s lư ng. - Theo dõi tình hình t n kho và tính giá hàng t n kho, tính giá hàng xu t kho http://www.ebook.edu.v n 3 2 - Theo dõi hàng bán b tr l i, gi m giá hàng t n kho, n h m c d tr - Phân b h p lý chi phí mua hàng ngoài giá mua cho s hàng ã bán và hàng t n cu i kỳ xác nh giá v n hàng ã bán và hàng t n cu i kỳ - Lư ch n phương pháp và xác nh úng giá v n hàng xu t bán m b o k t qu tiêu th hàng hoá chính xác
  17. - Theo dõi và thanh toán k p th i công n v i nhà cung c p và khách hàng có liên quan c a t ng thương v giao d ch 3.2. K TOÁN MUA HÀNG HOÁ 3.2.1 Khái ni m - Hàng hoá mua vào bán ra ch y u là t nơi s n xu t, t ơn v nh p kh u ( i v i bán buôn ), t các ơn v bán buôn ( i v i ơn v bán l hàng hoá) - Hàng hoá mua ư c th c hi n theo nhi u phương th c giao nh n : mua tr c ti p, mua theo phương th c chuy n hàng, theo h p ng cung c p, mua theo phương th c t hàng…M i phương th c mua hàng u có nh ng th a thu n v cách th c, nơi giao nh n, thanh toán, phí t n có liên quan n t ng thương v http://www.ebook.edu.v n 3 3 - Thanh toán ti n mua hàng trên cơ s hoá ơn và h p ng ký k t theo nhi u hình th c : tr trư c, tr ngay, tr ch m 3.2.2. Ch ng t - Phương th c chuy n hàng: bên bán giao hàng theo như h p ng và g i HOÁ ƠN GÍA TR GIA TĂNG hay HOÁ ƠN BÁN HÀNG, phi u xu t kho kiêm hoá ơn là căn c bên mua thanh toán ti n hàng cho bên bán và ghi s - Phương th c nh n hàng : bên mua c ngư i n nh n hàng c a bên bán, mang theo gi y y nhi m n nh n hàng, sau khi nh n hàng xong ngư i nh n hàng ký nh n trên ch ng t bán hàng c a bên bán và nh n l i m t b n (liên 2) v n p cho k toán - Trư ng h p mua hàng nông, lâm,th y s n c a ngư i tr c ti p nuôi tr ng ho c ngư i không kinh doanh bán, không có hoá ơn theo ch qui nh ph i l p b ng kê hàng hoá mua vào theo úng qui nh làm cơ s nh p hàng - Ch ng t g m : biên b n ki m nghi m, phi u nh p kho (3liên) 3.2.3 Nguyên t c h ch toán hàng hoá http://www.ebook.edu.v n 3 4 - Ch ư c xem là hàng hoá khi các i tư ng ư c DN mua vào v i m c ích là bán - Nguyên t c h ch toán và ánh giá cũng gi ng như i v i nguyên v t li u, công c , c n lưu ý: Hàng hoá mua có hoá ơn c thù ghi giá thanh toán là
  18. giá ã có thu GTGT xác nh giá mua chưa thu = giá thanh toán / (1+T%) T%làthu su t Thu GTGT= giá thanh toán – giá mua chưa thu - Gía th c t hàng mua vào ph i ư c chi ti t theo 2 ch tiêu: giá mua và chi phí thu mua hàng hoá Gía nh p kho HH = giá mua chưa thu - chi t kh u,gi m giá ( pp kh u tr thu GTGT ) Gía nh p kho HH =giá thanh toán có thu tiêu th c bi t(n u có) - chi t kh u,gi m giá (thu GTGT theo phương pháp tính thu tr c ti p ) Chi phí thu mua: v n chuy n b c d , bao bì,thuê kho,hao h t… - DN h ch toán hàng t n kho theo pp kê khai thư ng xuyên hàng ngày xu t kho theo giá mua HH, cu i kỳ phân b chi phí thu mua cho hàng bán ra và hàng t n http://www.ebook.edu.v n 3 5 kho tính giá v n, tiêu th c phân b tùy thu c vào tình hình c th c a DN 3.2.4. TK s d ng - DN h ch toán hàng t n kho theo pp kê khai thư ng xuyên s d ng TK 156 “Hàng hoá” Có 2 Tài kho n c p 2 TK 1561”Giá mua hàng hoá”, g m: - Tr giá hàng hoá mua vào nh p kho theo giá hoá ơn - Thu nh p kh u (n u có) - Chi phí gia công (n u có ) TK 1562 ”Chi phí thu mua hàng hoá”, g m: - Chi phí b o hi m hàng hoá - Ti n thuê kho, thuê b n bãi - Chi phí v n chuy n, b c x p - Chi phí b o qu n hàng hoá t nơi mua v n kho - Các kho n hao h t t nhiên trong nh m c - Th t c nh n hàng - DN h ch toán hàng t n kho theo phương pháp ki m kê nh kỳ s d ng c 2 TK 156 “HÀNG HOÁ” , 611(6112) “MUA HÀNG HOÁ” http://www.ebook.edu.v n 3 6 - TK 156 : Bên N : k t chuy n giá th c t hàng t n kho lúc cu i kỳ Bên Có: k t chuy n giá tr th c t hàng t n kho u ky
  19. Dư N : giá th c t hàng t n kho - TK 611(6112) : Bên N : - k t chuy n hàng hoá chưa bán ư c u kỳ - tr giá mua vào c a hàng hoá có (chưa) thu GTGT - chi phí thu mua hàng hoa - thu NK hay thu tiêu th c bi t ph i n p - giá v n c a hàng ã bán b tr l i Bên Có: - kh an chi t kh u hay g am giá ư c hư ng - giá mua c a hàng ã mua tr l i cho ngư i bán - k t chuy n hàng hoá chưa b1n ư c lúc cu i kỳ - gía tr hàng hóa ã xu t trong kỳ Không có s dư 3.2.5 K toán mua hàng 3.2.5.1 Mua HH nh p kho bình thư ng (1) Căn c Hoá ơn, Biên B n Ki m Nh n, Phi u Nh p Kho nh p kho Hàng Hoá ho c căn c vào b ng kê hàng hoá mua vào http://www.ebook.edu.v n 3 7 N TK 156(1561) ho c TK 611(6112) N TK 1331 Ho c N TK 156(1561) ho c 611(6112) Có TK 331, 111,112,311,141 Có TK331,111,112,311,141 (2) Chi phí thu mua Hàng Hoá th c t phát sinh N TK 156(1562) ho c TK 6112 N TK 133(1331) Ho c N TK 156(1562)ho c 6112 Có TK111,112,141,331 Có TK 111,112,141,331 (3) Chi t kh u hay gi m giá ư c hư ng: N TK331,111,112… Có TK1561 ho c TK 6112 ho c N TK 331 Có TK 133(1331) Có TK 1561 ho c TK6112 (4) Tr l i hàng ã mua cho ngư i bán căn c Phi u Xu t Kho N TK 331,111,112 Có TK1561-ho c TK 611(6112) Có TK 133(1331) Ho c N TK 331,111,112 Có TK 156(1561) - ho c TK 611(6112) http://www.ebook.edu.v n 3 8 (5) Xu t kho HH i gia công, ch bi n: N TK 154 Có TK 156(1561) - ho c TK 611(6112) (6) Chi phí gia công ch bi n
  20. N TK 154 ho c TK 631 N TK 133 (1331) Ho c N TK 154 ho c TK 631 Có TK111,112,331 Có TK 111,112,331 (7) Khi gia công xong Hàng Hoá ư c nh p l i kho: N TK 156(1561) ho c TK 6112 Có TK 154 ho c TK 631 3.2.5.2 Mua HH nh p kho có phát sinh thi u, th a (1) Mua Hàng Hoá nh p kho phát hi n thi u (Treo thi u chưa rõ nguyên nhân theo giá chưa thu GTGT) N TK 156(1561) , TK611(6112) (tr giá th c nh p) N TK 133(1331) Ho c N TK 156(1561), TK611(6112) N TK 138(1381) N TK 138(1381) (tr giá thi u) Có TK 331,111,112 Có TK 331,111,112 (2) Bên bán g i hàng ti p cho và bên mua ng ý nh n hàng http://www.ebook.edu.v n 3 9 N TK 156(1651) – TK 611(6112) Có TK 138(1381) (3) Bên bán không giao ti p s thi u: N TK 331,111,112 Có TK 138 (1381) Có TK 1331 ( Có th ghi nh n hàng hoá thi u chưa rõ nguyên nhân theo giá thanh toán ) (4) Mua hàng nh p kho phát hi n th a so v i hoá ơn c a bên bán, nh p kho theo giá tr hoá ơn c a bên bán N TK 156(1561), TK 611(6112) N TK 133 (1331) Ho c N TK 156(1561),TK 611(6112) Có TK 331,111,112 Có TK 331,111,112 (5) Nh p kho s hàng th a (ghi nh n hàng th a chưa rõ nguyên nhân theo giá thanh toán ) N TK 156(1561) – TK 611(6112) N TK 1331 Ho c N TK 1561, TK 6112 Có TK 338(3381) Có TK 331 (6) Bên mua ng ý mua s hàng th a ã nh p kho: N TK 338(3381) Có TK331,111,112 (7) Bên mua xu t tr hàng th a cho bên bán: http://www.ebook.edu.v n 4 0 N TK 338(3381) Có TK 156(1561) – TK611(6112) Có TK 1331
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản