Khái quát động cơ xăng

Chia sẻ: Hung Nhat | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:21

0
131
lượt xem
75
download

Khái quát động cơ xăng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tất cả các động cơ tăng lắp trên xe ô tô Toyota đều là động cơ 4 kỳ

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khái quát động cơ xăng

  1. §éng c¬ x¨ng Bè côc cña ch­¬ng Ch­¬ng nµy tr×nh bµy vÒ §éng c¬ x¨ng. · M« t¶ ®¹i c­¬ng · Ba yÕu tè cña ®éng c¬ x¨ng · C¬ cÊu c¬ khÝ cu¶ ®éng c¬ -1-
  2. M« t¶ ®¹i c­¬ng M« t¶ ®¹i c­¬ng TÊt c¶ c¸c ®éng c¬ x¨ng l¾p trªn c¸c xe «t« Toyota ®Òu lµ ®éng c¬ bèn kú. §éng c¬ bèn kú ho¹t ®éng b»ng c¸ch lÆp l¹i liªn tôc vµ ®Òu ®Æn c¸c kú sau ®©y 1. Kú n¹p 2. Kú nÐn 3. Kú næ 4. Kú x¶ Nguyªn t¾c c¬ b¶n cña ®éng c¬ bèn kú §Ó ®éng c¬ ho¹t ®éng tèt trong c¸c ®iÒu kiÖn vËn hµnh rÊt kh¸c nhau, nh÷ng ®iÒu kiÖn sau ®©y cÇn ph¶i ®­îc tho¶ m·n: · Hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu tèt · NÐn Ðp tèt · §¸nh löa tèt (1/1) Ba yÕu tè cña ®éng c¬ x¨ng Hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu tèt 1. Hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu tèt cho «t« (1) X¨ng ®­îc ho¸ h¬i vµ trén ®Òu víi kh«ng khÝ. §Ó x¨ng ch¸y hÕt nã ph¶i ®­îc ho¸ h¬i tèt vµ trén ®Òu víi kh«ng khÝ. (2) Hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ®óng Xe «t« ®­îc sö dông trong nh÷ng ®iÒu kiÖn vËn hµnh thay ®æi, vµ khi cã sù thay ®æi trong ®iÒu kiÖn vËn hµnh th× hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu còng cÇn thay ®æi theo. · Khi nhiÖt ®é kh«ng khÝ thay ®æi tõ cao xuèng thÊp. · Khi mÆt ®­êng chuyÓn tõ b»ng ph¼ng sang dèc ®øng vµ ®éng c¬ lµm viÖc víi t¶i träng lín. · Khi tèc ®é cña ®éng c¬ t¨ng tõ ch¹y kh«ng t¶i lªn tèc dé cao. 2. Tû lÖ kh«ng khÝ-nhiªn liÖu Tû lÖ kh«ng khÝ-nhiªn liÖu lµ tû lÖ gi÷a khèi l­îng kh«ng khÝ vµ khèi l­îng nhiªn liÖu. Khi l­îng kh«ng khÝ qu¸ nhiÒu hoÆc qu¸ Ýt th× x¨ng ch¸y kh«ng tèt, dÉn ®Õn ch¸y kh«ng hÕt. Tèi thiÓu ph¶i cã 14,7 phÇn kh«ng khÝ ®Ó ®èt ch¸y hoµn toµn mét phÇn x¨ng. Tû lÖ nµy ®­îc gäi lµ tû lÖ kh«ng khÝ-nhiªn liÖu lÝ thuyÕt. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ th× dï x¨ng ®· ®­îc phun vµo ®éng c¬ theo tû lÖ lÝ thuyÕt, kh«ng ph¶i toµn bé x¨ng ®Òu ®­îc ho¸ h¬i vµ trén víi kh«ng khÝ. V× thÕ, trong mét sè ®iÒu kiÖn cÇn ph¶i sö dông tû lÖ kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ®Ëm h¬n (1/2) -2-
  3. 3. Tû lÖ kh«ng khÝ-nhiªn liÖu vµ ®iÒu kiÖn vËn hµnh xe (3) Khi khëi ®éng Khi khëi ®éng, thµnh cña ®­êng èng n¹p, c¸c xy lanh vµ n¾p quy l¸t cßn l¹nh, nªn nhiªn liÖu ®­îc phun vµo bÞ dÝnh lªn c¸c thµnh. Trong tr­êng hîp nµy hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu trong buång ®èt bÞ nghÌo ®i. V× thÕ cÇn cã hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu giµu. (4) H©m nãng ®éng c¬: NhiÖt ®é cña n­íc lµm m¸t cµng thÊp, x¨ng cµng khã ho¸ h¬i, lµm cho x¨ng b¾t löa kÐm. V× thÕ cÇn hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu giµu. (5) Khi t¨ng tèc: Khi bµn ®¹p ga ®­îc Ðp xuèng, sÏ xuÊt hiÖn sù tr× ho·n trong cung cÊp nhiªn liÖu do thay ®æi t¶i träng, dÉn ®Õn hçn hîp nhiªn liÖu nghÌo ®i. V× vËy, cÇn bæ sung mét l­îng nhiªn liÖu phun vµo hçn hîp. (6) Khi ch¹y víi tèc ®é ®Òu (kh«ng ®æi): Sau khi ®éng c¬ ®· ®­îc h©m nãng, hçn hîp nhiªn liÖu cung cÊp cho ®éng c¬ gÇn nh­ tû lÖ kh«ng khÝ-nhiªn liÖu lÝ thuyÕt (7) Khi chÞu t¶i nÆng: Khi cÇn s¶n ra c«ng suÊt lín, ®éng c¬ ®­îc cung cÊp hçn hîp nhiªn liÖu h¬i giµu ®Ó gi¶m nhiÖt ®é ®èt ch¸y vµ ®¶m b¶o toµn bé l­îng kh«ng khÝ cung cÊp sÏ ®­îc sö dông ®Ó ®èt ch¸y. (8) Khi gi¶m tèc: Khi kh«ng cÇn c«ng suÊt lín, nhiªn liÖu ®­îc c¾t gi¶m mét phÇn ®Ó lµm s¹ch khÝ x¶. (2/2) -3-
  4. NÐn Ðp tèt 1. Sù cÇn thiÕt ph¶i nÐn Ðp hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu Hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu kh«ng ®­îc nÐn Ðp sÏ ch¸y chËm v× mËt ®é cña kh«ng khÝ vµ nhiªn liÖu thÊp. Tuy nhiªn, khi hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ®­îc nÐn vµ ®¸nh löa, mËt ®é cao sÏ lµm cho hçn hîp bèc ch¸y tøc kh¾c (næ). Víi tû lÖ hçn hîp nh­ nhau, khi ®­îc ®èt ch¸y, hçn hîp nhiªn liÖu ®­îc nÐn sÏ gi¶i phãng n¨ng l­îng nhiÒu h¬n hçn hîp kh«ng ®­îc nÐn. Ngoµi ra, hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ®­îc nÐn sÏ lµm cho kh«ng khÝ vµ nhiªn liÖu ®­îc trén ®Òu h¬n, vµ x¨ng ®­îc ho¸ h¬i tèt h¬n, bèc ch¸y víi nhiÖt ®é cao h¬n. hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu nÐn còng dÔ b¾t löa h¬n. Møc ®é nÐn cña hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ®­îc biÓu thÞ b»ng tû sè nÐn. Nãi chung, khi ¸p suÊt nÐn cµng cao th× ®¹t ®­îc ¸p suÊt næ cµng cao. Tuy nhiªn, khi ¸p suÊt qu¸ cao th× sÏ xuÊt hiÖn tiÕng gâ. V× vËy, tû sè nÐn cña ®éng c¬ x¨ng th­êng ®­îc thiÕt kÕ vµo kho¶ng 9 ®Õn 11. (1/1) §¸nh löa tèt §éng c¬ x¨ng chuyÓn ho¸ sù ch¸y cña hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu thµnh ®éng lùc. §Ó hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ch¸y tèt cÇn ph¶i cã ®¸nh löa ®ñ m¹nh vµ vµo thêi ®iÓm ®óng. 1. C¸c ®iÒu kiÖn ®Ó ®¸nh löa tèt (1) Cã kh¶ n¨ng t¹o ra tia löa ®ñ m¹nh ®Ó ®èt ch¸y hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu (næ). Bugi trong ®éng c¬ x¨ng t¹o ra tia löa ®Ó ®èt ch¸y hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu. NÕu bugi yÕu th× kh«ng ®ñ n¨ng l­îng ®Ó ®èt ch¸y hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu. V× vËy, bugi m¹nh lµ mét yÕu tè quan träng. (2) Kh¶ n¨ng duy tr× thêi ®iÓm ®¸nh löa ®óng víi mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña ®éng c¬. Thêi ®iÓm ®¸nh löa thay ®æi theo tèc ®é cña ®éng c¬ vµ phô t¶i ®Ó ®¶m b¶o r»ng lu«n lu«n cã thêi ®iÓm ®¸nh löa chÝnh x¸c. (1/1) -4-
  5. §éng c¬ M« t¶ §éng c¬ ®­îc cÊu thµnh bëi nhiÒu bé phËn, gióp nã chuyÓn ho¸ nhiÖt n¨ng thµnh c¬ n¨ng víi hiÖu qu¶ cao khi hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu ®­îc ®èt ch¸y 1. N¾p quy l¸t (1) N¾p quy l¸t (2) Gio¨ng n¾p quy l¸t 2. Th©n m¸y -5-
  6. 3. Trôc khuûu (1) Trôc khuûu (2) N¾p b¹c cæ trôc 4. Thanh truyÒn (1) Thanh truyÒn (2) N¾p b¹c 5. B¹c (1) B¹c thanh truyÒn (2) B¹c trôc khuûu (3) Vßng ®Öm chÆn -6-
  7. 6. PÝtt«ng (1) PÝtt«ng (2) Chèt pitt«ng (3) XÐc m¨ng 7. C¬ cÊu van (1) Trôc cam x¶ (2) Trôc cam n¹p (3) Con ®éi (4) Mãng h·m (5) Vßng chÆn lß xo xup¸p (6) Lß xo xup¸p (7) Phít dÇu th©n van (8) §Õ lß-xo (9) Xup¸p (10) XÝch cam (11) Ray tr­ît c¨ng xÝch (12) Bé phËn chèng rung xÝch (13) Bé c¨ng xÝch cam (14) Vµnh r¨ng phèi khÝ trôc khuûu Khi nh÷ng bé phËn nµy ho¹t ®éng tèt, ®éng lùc sÏ ®­îc s¶n sinh. -7-
  8. N¾p quy l¸t N¾p quy l¸t n»m trªn th©n m¸y. MÆt d­íi cña n¾p quy l¸t lâm vµo, cïng víi pÝtt«ng t¹o thµnh buång ®èt. Bªn trong n¾p quy l¸t cã lç dÇu vµ ¸o n­íc ®Ó lµm m¸t c¸c xup¸p vµ bugi. HÇu hÕt c¸c ®éng c¬ x¨ng ®Òu cã n¾p quy l¸t lµm b»ng hîp kim nh«m. Hîp kim nh«m nhÑ h¬n gang vµ dÉn nhiÖt rÊt tèt. Gi÷a th©n m¸y vµ n¾p quy l¸t lµ tÊm gio¨ng n¾p quy l¸t, nã cã t¸c dông lµm kÝn mèi liªn kÕt gi÷a hai khèi ®Ó chèng lät c¸c khÝ ¸p suÊt cao, khÝ ch¸y, n­íc lµm m¸t vµ dÇu ®éng c¬. (1/1) Th©n m¸y Th©n m¸y cã t¸c dông duy tr× ¸p suÊt nÐn cña pitt«ng vµ tiÕp nhËn ¸p suÊt næ. Th©n m¸y bao gåm th©n xy-lanh lµm b»ng nh«m vµ ¸o xy-lanh. Tuy nhiªn, còng cã nh÷ng th©n m¸y kh«ng cã ¸o xy-lanh (®éng c¬ 2ZZ-GE). Còng cã nh÷ng th©n m¸y lµm b»ng gang. Lßng cña xy-lanh cã h×nh trô. Tuy nhiªn, nã trë nªn cã d¹ng c«n ë phÇn trªn cña xy-lanh v× cã nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt cao h¬n, vµ lµ phÝa nÐn Ðp cña pitt«ng nªn nã bÞ mßn. V× thÕ, xy-lanh cã thÓ trë nªn cã d¹ng « van hoÆc c«n do bÞ mµi mßn tõng phÇn. Sù mßn xy-lanh cã thÓ dÉn ®Õn mét sè khuyÕt tËt nh­: · TiÕng gâ c¹nh pitt«ng · Tiªu hao nhiÒu dÇu ®éng c¬ bÊt th­êng · Lät khÝ nÐn GîI ý: Mßn hoÆc háng mÆt trong cña xy-lanh cã thÓ lµ do c¸c nguyªn nh©n sau ®©y: · B«i tr¬n kh«ng ®ñ · B¶o d­ìng dÇu ®éng c¬ hoÆc läc dÇu kh«ng ®óng · Bôi lät vµo ®éng c¬ · Hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu qu¸ giµu · Qu¸ nãng · Qu¸ nguéi (1/3) -8-
  9. 1. Cì xy-lanh Ngay c¶ khi cßn míi tinh th× kÝch th­íc lßng xy lanh còng cã thÓ cã nh÷ng chç kh¸c nhau do ®é chÝnh x¸c trong chÕ tao. V× vËy cã ba cì xy-lanh tiªu chuÈn. M· cì xy-lanh ®­îc ®¸nh dÊu trªn ®Çu cña th©n m¸y. §Ó t¨ng ®é chÝnh x¸c cña khe hë pÝtt«ng, ph¶i sö dông pÝtt«ng tiªu chuÈn phï hîp víi cì xy-lanh. Khi cì xy-lanh t¨ng mét cÊp th× ®­êng kÝnh trong cña nã t¨ng lªn 0,01 mm. Mét sè ®éng c¬ cã ®Õn bèn, n¨m cì xy-lanh tiªu chuÈn. Ngoµi ra còng cã nh÷ng ®éng c¬ chØ cã mét cì xy-lanh, trong tr­êng hîp ®ã chóng kh«ng cã m· cì trªn ®Çu th©n m¸y. (2/3) 2. Cì cæ trôc khuûu Cæ trôc khuûu ®­îc gia c«ng cïng víi th©n m¸y vµ n¾p b¹c cæ trôc. KÝch th­íc cña c¸c cæ trôc khuûu cã sù kh¸c nhau do ®é chÝnh x¸c trong chÕ t¹o. V× vËy, cã mét sè cì cæ trôc khuûu. M· cì nµy ®­îc dËp ë ®¸y cña th©n m¸y. CÇn sö dông m· nµy ®Ó chän b¹c trôc nh»m t¨ng ®é chÝnh x¸c cña khe dÇu, chèng c¸c hiÖn t­îng gâ, bã vµ t¨ng tiÕt kiÖm nhiªn liÖu. Khi cì b¹c t¨ng lªn mét cÊp, kÝch th­íc trong cña bach chØ t¨ng lªn mét sè micr«n. Sè cì tiªu chuÈn, m· cì vµ vÞ trÝ ghi m· cì cña c¸c kiÓu ®éng c¬ kh¸c nhau còng kh¸c nhau. (3/3) -9-
  10. Trôc khuûu Trôc khuûu dïng ®Ó biÕn ®æi chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña pÝtt«ng thµnh chuyÓn ®éng quay. §Ó tiÕp nhËn nh÷ng øng lùc lín vµ quay víi tèc ®é cao, trôc khuûu ph¶i cã ®ñ ®é bÒn, cøng v÷ng, chÞu mµi mßn, vµ ph¶i ®­îc c©n b»ng tÜnh còng nh­ ®éng ®Ó quay ªm. §èi träng ®­îc g¾n vµo trôc khuûu ®Ó gi÷ c©n b»ng khi quay. Cæ biªn vµ cæ trôc khuûu ®­îc gia c«ng t¨ng cøng ®Ó lµm cho nã cøng ch¾c vµ chÞu ®­îc mµi mßn. Cæ biªn vµ cæ trôc khuûu cã mét lç dÇu. DÇu tõ th©n m¸y ch¶y vµo lç dÇu cña cæ trôc khuûu vµ ch¶y qua cæ biªn. (1/3) THAM KH¶O: ChØnh trôc khuûu DÞch chØnh t©m trôc khuûu vµ chØnh t©m xy lanh nh»m n©ng cao hiÖu suÊt ®éng c¬. · ¸p suÊt næ do pÝtt«ng tiÕp nhËn ®­îc truyÒn ®Õn trôc khuûu víi hiÖu qu¶ tèi ®a. · B»ng c¸ch gi¶m lùc ®Èy theo chiÒu ngang cña pÝttt«ng, tæn thÊt do ma s¸t ®­îc gi¶m xuèng. GîI ý: ThÝ dô: L­îng chØnh dÞch trôc khuûu §éng c¬ 1NZ-FE vµ 2NZ-FE: 12 mm §éng c¬ 1SZ-FE vµ 2SZ-FE: 8 mm -10-
  11. M· sè vÒ vÞ trÝ vµ h­íng l¾p cæ trôc ®­îc ghi trªn n¾p b¹c trôc khuûu. VÝ dô: Xªri ®éng c¬ ZZ Mét sè n¾p b¹c trôc lµ khèi ®¬n, cã cÊu tróc kiÓu khung thang, bao gåm c¶ phÇn ®¸y cña n¾p quy l¸t (2/3) 1. KÝch th­íc cña cæ trôc khuûu vµ cæ biªn Chu vi cña c¸c cæ trôc khuûu vµ cæ biªn cã sù chªnh lÖch lµ do ®é chÝnh x¸c trong chÕ t¹o. V× vËy, cã mét sè cì (cÊp) tiªu chuÈn cho cæ trôc khuûu vµ cæ biªn. M· cì ®­îc ghi trªn trôc khuûu. Còng cã nh÷ng ®éng c¬ chØ cã mét cì cæ trôc, trong tr­êng hîp ®ã chóng kh«ng cã m· cì nµy. CÇn sö dông m· nµy ®Ó chän cæ trôc nh»m t¨ng ®é chÝnh x¸c cña khe dÇu trong cæ trôc, chèng c¸c hiÖn t­îng gâ, bã vµ t¨ng tiÕt kiÖm nhiªn liÖu. Khi cì cæ t¨ng lªn mét cÊp, kÝch th­íc trong cña cæ chØ t¨ng lªn mét sè micr«n. Sè cì tiªu chuÈn, m· cì vµ vÞ trÝ ghi m· cì cña c¸c kiÓu ®éng c¬ kh¸c nhau còng kh¸c nhau. 3/3) -11-
  12. PÝtt«ng 1. M« t¶ PÝtt«ng t¹o thµnh phÇn d­íi cïng cña buång ®èt. §Ó pÝtt«ng dÞch chuyÓn ®­îc, ph¶i cã khe hë gi÷a pÝtt«ng vµ thµnh xy-lanh. KÕt cÊu cña nã ®­îc thiÕt kÕ ®Ó duy tr× khe hë hîp lÝ khi pÝtt«ng bÞ gi·n në ë nhiÖt ®é cao trong kú næ. · V× phÇn vÊu (chèt) cña pitt«ng dµy h¬n nªn nã dÔ bÞ t¸c ®éng bëi gi·n në v× nhiÖt. V× thÕ, pÝtt«ng ®­îc chÕ t¹o cã d¹ng h¬i «-van , víi ®­êng kÝnh theo h­íng chèt pÝtt«ng (A) nhá h¬n ®­êng kÝnh theo h­íng vu«ng gãc (B), sao cho khi gi·n në theo h­íng (A) th× pÝtt«ng trë thµnh trßn. · §Çu pitt«ng chÞu nhiÖt ®é cao trong kú næ vµ nã kh«ng ®­îc lµm m¸t trùc tiÕp bëi n­íc lµm m¸t vµ kh«ng khÝ. V× thÕ ®Çu pÝtt«ng cã nhiÖt ®é cao h¬n phÇn th©n pitt«ng. TÝnh ®Õn gi·n në v× nhiÖt, pitt«ng ®­îc chÕ t¹o h¬i c«n vÒ phÝa ®Çu. GîI ý · §o ®­êng kÝnh pÝtt«ng ë vÞ trÝ ®· chØ dÉn trong s¸ch H­íng dÉn söa ch÷a. · Chó ý lµ sè ®o ®­êng kÝnh t¹i vÞ trÝ chØ dÉn kh«ng ph¶i lµ ®­êng kÝnh cùc ®¹i V× lý do ®ã, ghi nhí r»ng khe dÇu tiªu chuÈn cña pÝtt«ng theo s¸ch H­íng dÉn söa ch÷a kh«ng ph¶i lµ khe hë thùc gi÷a xy-lanh vµ pÝtt«ng (1/4) 2. Lùc Ðp ngang Khi ¸p lùc trong kú nÐn hoÆc kú næ t¸c ®éng lªn pÝtt«ng, mét phÇn cña lùc nµy t¸c ®éng lªn phÇn v¸y pÝtt«ng, lµm cho nã tú lªn thµnh xy-lanh. Lùc nµy ®­îc gäi lµ lùc Ðp ngang. Lùc Ðp ngang cã hai lo¹i: Lùc ngang chÝnh vµ lùc ngang phô. Lùc ngang chÝnh xuÊt hiÖn trong kú næ, cßn lùc Ðp ngang phô xuÊt hiÖn trong kú nÐn. (2/4) -12-
  13. 3. TiÕng gâ pÝtt«ng (gâ c¹nh) TiÕng gâ pÝtt«ng lµ tiÕng ®éng ph¸t ra khi pitt«ng ®Ëp vµo thµnh xy-lanh. TiÕng gâ nµy còng ®­îc gäi lµ “gâ c¹nh”. TiÕng gâ pÝtt«ng xuÊt hiÖn khi h­íng cña lùc Ðp ngang chuyÓn tõ kú nÐn sang kú næ. TiÕng gâ pÝtt«ng chÞu ¶nh h­ëng cña khe hë pÝtt«ng. Khe hë pÝtt«ng cµng lín, tiÕng gâ cµng m¹nh. Trong mét sè ®éng c¬, ®­êng t©m cña pÝtt«ng vµ ®­êng t©m cña chèt pitt«ng lÖch nhau mét kho¶ng nhá ®Ó lµm gi¶m tiÕng gâ pÝtt«ng. 4. T¸c dông cña kho¶ng lÖch t©m trong pÝtt«ng Trong ®éng c¬ cã pÝtt«ng lÖch t©m, h­íng lùc ngang cña pitt«ng thay ®æi tõ h­íng lùc ngang chÝnh sang h­íng lùc ngang phô vµo gÇn cuèi kú nÐn. Nhê thÕ, tiÕng gâ pÝtt«ng gi¶m xuèng, v× r»ng h­íng lùc ngang cña pitt«ng ®· thay ®æi tr­íc khi pitt«ng nhËn ¸p lùc næ. (3/4 ) -13-
  14. 5. KÝch th­íc pÝtt«ng Khi pÝtt«ng vµ xy-lanh bÞ mßn qu¸ giíi h¹n cho phÐp, cÇn ph¶i thay th©n m¸y hoÆc pitt«ng, hoÆc doa l¹i th©n m¸y hoÆc ¸o xy-lanh ®Ó sö dông víi pitt«ng cì lín h¬n. PÝtt«ng vµ chèt pÝtt«ng th­êng ®­îc cung cÊp ®ång bé. · Cì pitt«ng tiªu chuÈn, chØ râ ®­êng kÝnh pitt«ng · Pitt«ng ph¶i ®­îc l¾p theo ®óng h­íng. · H­íng l¾p ®­îc ghi trªn ®Çu pitt«ng. · PhÝa cã ®¸nh dÊu lµ phÝa tr­íc. · VÞ trÝ chÝnh x¸c cña chç ®¸nh dÊu thay ®æi theo tõng kiÓu ®éng c¬ (1) PÝtt«ng cì tiªu chuÈn Khi l¾p ®éng c¬, mçi pÝtt«ng cì tiªu chuÈn ®­îc ®­îc chän cho mçi cì xy-lanh nh»m ®¹t ®­îc khe hë chÝnh x¸c. Khi cì t¨ng lªn mét sè, ®­êng kÝnh pÝtt«ng t¨ng thªm, tÝnh theo ®¬n vÞ 0,01 mm. GÇn ®©y, c¸c ®éng c¬ chØ cã mét cì xy-lanh vµ mét cì pitt«ng. (2) Pitt«ng lªn cèt KÝch th­íc cña pÝtt«ng lªn cèt phô thuéc vµo møc ®é mµi mßn cña xy-lanh. Th«ng th­êng chØ cã cì pitt«ng lín 0.50 lµ ®­îc cung cÊp theo phô tïng. TrÞ sè 0.50 trong pÝtt«ng lªn cèt cã nghÜa lµ nã lín h¬n kÝch th­íc tiªu chuÈn 0,50 mm. Ngoµi cì lín nãi trªn, cã nh÷ng ®éng c¬ cßn ®ßi hái c¸c cì lín 0.75 vµ 1.00 §èi víi mét sè ®éng c¬, pitt«ng cì lín kh«ng cã trong cung cÊp phô tïng. (4/4) THAM KH¶O V©n trªn phÇn v¸y pÝtt«ng PhÇn v¸y cña pÝtt«ng ®­îc lµm v©n ®Ó t¨ng ®Æc tÝnh b«i tr¬n. V©n trªn phÇn ®u«i cña pÝtt«ng kh«ng ph¶i lµ gia c«ng tinh kÐm chÊt l­îng. Mét sè ®éng c¬ phÇn v©n nµy ®­îc phñ nhùa tæng hîp ®Ó gi¶m ma s¸t. (1/1) -14-
  15. C¬ cÊu phèi khÝ C¬ cÊu ®Ó ®ãng, më c¸c xup¸p n¹p vµ x¶ vµo ®óng thêi ®iÓm ®· ®Þnh ®Ó hót hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu vµo xy-lanh vµ x¶ khÝ næ ra ngoµi. 1. HÖ thèng ®ãng vµ më xup¸p ChuyÓn ®éng quay cña trôc khuûu ®­îc truyÒn cho trôc cam th«ng qua xÝch cam (®ai ®ai cam), lµm quay cam. Sè r¨ng cña ®Üa xÝch cña trôc cam b»ng hai lÇn sè r¨ng cña ®Üa trªn trôc khuûu, v× thÕ, trôc khuûu quay hai vßng th× trôc cam quay mét vßng. Khi trôc cam quay, c¸c cam sÏ ®ãng hoÆc më c¸c xup¸p. (1/1) Xup¸p vµ c¸c bé phËn liªn quan 2. Xup¸p Trong kú n¹p, xup¸p n¹p më ®Ó hót hçn hîp kh«ng khÝ-nhiªn liÖu vµo. Trong kú x¶, xup¸p x¶ më ®Ó x¶ khÝ x¶ ra. C¶ hai lo¹i xup¸p ®Òu ®ãng trong kú nÐn vµ kú næ ®Ó gi÷ kÝn buång ®èt. V× xup¸p ph¶i chÞu nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt cao nªn chóng ®­îc chÕ t¹o b»ng kim lo¹i ®Æc biÖt. Nãi chung, ®Ó t¨ng l­îng khÝ n¹p, xup¸p n¹p cã ®­êng kÝnh lín h¬n xup¸p x¶. §Ó gi÷ cho van kÝn khÝ, gãc mÆt xup¸p th­êng lµ 44,5o hoÆc 45,5o . C¸c xup¸p ®­îc ®ãng l¹i b»ng lß-xo, vµ nhê ho¹t ®éng cña cam mµ chóng ®­îc ®Èy xuèng theo b¹c dÉn h­íng ë trong n¾p quy l¸t. (1/4) -15-
  16. 3. Lß xo xup¸p Lß xo xup¸p lµ lo¹i lß xo trô, cã søc c¨ng t¸c dông theo h­íng ®ãng xup¸p. PhÇn lín ®éng c¬ ®Òu cã mét lß-xo cho mçi xup¸p, Tuy nhiªn, mét sè ®éng c¬ l¹i sö dông hai lß-xo cho mçi xup¸p. §Ó ng¨n ngõa hiÖn t­îng giao ®éng cña xup¸p khi ®éng c¬ ch¹y víi tèc ®é cao, ng­êi ta sö dông lß xo cã b­íc kh«ng ®ång ®Òu hoÆc hai lß xo cho mçi xup¸p. GîI ý · Lß xo xup¸p cã tÇn sè giao ®éng tù nhiªn. Khi sè lÇn ®ãng më xup¸p vµ tÇn sè tù nhiªn phï hîp víi nhau, sù giao ®éng cã tÝnh chÊt sãng cã thÓ xuÊt hiÖn, kh«ng thÝch hîp víi ho¹t ®éng cña cam. HiÖn t­îng nµy ®­îc gäi lµ céng h­ëng, nã cã thÓ t¹o ra tiÕng ån bÊt th­êng cho ®éng c¬, còng nh­ lµm háng lß xo xup¸p hoÆc va ch¹m gi÷a lß xo vµ pitt«ng. · Sö dông c¸c kiÓu lß xo cã b­íc kh«ng ®Òu, kh«ng ®èi xøng, phÇn trªn cã b­íc dµi h¬n. (2/4) 4. §Õ xup¸p §Õ xup¸p ®­îc l¾p Ðp vµo n¾p quy l¸t. Khi xup¸p ®ãng, mÆt xup¸p vµ ®Õ xup¸p ®­îc Ðp khÝt víi nhau, gi÷ kÝn khÝ cho buång ®èt. §Õ xup¸p còng cã t¸c dông truyÒn nhiÖt tõ xup¸p sang n¾p quy l¸t, lµm m¸t xup¸p. V× ®Õ xup¸p ph¶i chÞu nhiÖt ®é cao cña khÝ næ vµ ph¶i tiÕp xóc lÆp l¹i nhiÒu lÇn víi xup¸p nªn nã ®­îc chÕ t¹o b»ng kim lo¹i cã ®é chÞu nhiÖt vµ chÞu mµi mßn ®Æc biÖt. Khi ®Õ xup¸p bÞ mßn, nã cã thÓ ®­îc mµi l¹i hoÆc thay thÕ. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, tia laze ®­îc sö dông ®Ó ®¾p mét líp hîp kim chÞu mµi mßn trùc tiÕp lªn n¾p quy l¸t ®Ó lµm ®Õ xup¸p, t¹o ra kiÓu n¾p quy l¸t khèi ®¬n ë mét sè ®éng c¬. Víi kiÓu ®Õ xup¸p nµy th× kh«ng thÓ thay ®Õ xup¸p. THAM KH¶O: Nh×n chung,®Õ xup¸p th­êng cã d¹ng c«n 45o ®Ó phï hîp víi mÆt xup¸p. ChiÒu réng tiÕp xóc cña ®Õ xup¸p kho¶ng 1 ®Õn 1,4 mm. DiÖn tÝch tiÕp xóc cµng réng th× hiÖu qu¶ lµm m¸t cµng cao, Tuy nhiªn, ®é kÝn khÝ cã thÓ bÞ ¶nh h­ëng v× sù x©m nhËp cña muéi than. Ng­îc l¹i, diÖn tiÕp xóc cµng bÐ th× hiÖu qu¶ lµm m¸t vµ kh¶ n¨ng x©m nhËp cña muéi than cµng Ýt. (3/4) -16-
  17. 5. B¹c dÉn h­íng xup¸p vµ phít dÇu B¹c dÉn h­íng xup¸p th­êng ®­îc lµm b»ng gang vµ ®­îc l¾p Ðp vµo n¾p quy l¸t. Nã cã t¸c dông dÉn h­íng chuyÓn ®éng cho xup¸p, ®¶m b¶o cho ®Õ xup¸p vµ mÆt xup¸p chång khÝt víi nhau. BÒ mÆt tiÕp xóc cña b¹c dÉn h­íng vµ th©n xup¸p ®­îc b«i tr¬n b»ng dÇu ®éng c¬. §Ó dÇu thõa kh«ng lät vµo buång ®èt, ®Çu trªn cña b¹c h­íng cã l¾p phít dÇu b»ng cao su. GîI ý KHI SöA CH÷A: HiÖn t­îng “kÑt xup¸p” xuÊt hiÖn khi th©n xup¸p kh«ng chuyÓn ®éng trong b¹c h­íng mét c¸ch tr¬n tru, hoÆc kh«ng thÓ chuyÓn ®éng ®­îc. Nguyªn nh©n cña hiÖn t­îng nµy lµ khe hë gi÷a th©n xup¸p vµ b¹c dÉn h­íng xup¸p qu¸ nhá hoÆc khi chóng ®­îc b«i tr¬n kh«ng tèt. NÕu phít dÇu trªn th©n xup¸p bÞ háng hoÆc l·o ho¸, dÇu ®éng c¬ sÏ lät vµo buång ®èt vµ ch¸y. §iÒu nµy lµm t¨ng tiªu hao dÇu. (4/4) Thêi ®iÓm phèi khÝ Sù ®Þnh thêi lµ thêi ®iÓm ®ãng, më cña xup¸p n¹p vµ xup¸p x¶ ®­îc thÓ hiÖn theo gãc quay cña trôc khuûu, vµ ®­îc gäi lµ “s¬ ®å ®Þnh thêi xup¸p”. C¸c xup¸p lÇn l­ît ®ãng, më kh«ng ph¶i t¹i TDC (§iÓm ChÕt Trªn) vµ BCD (§iÓm ChÕt D­íi). Thùc ra, xup¸p n¹p më ngay tr­íc TDC vµ ®ãng sau BCD, cßn xup¸p x¶ th× më tr­íc BCD vµ ®ãng ngay sau TDC. ViÖc ®Þnh thêi van nh­ trªn nh»m lµm t¨ng hiÖu qu¶ n¹p vµ x¶ khÝ nhê qu¸n tÝnh; v× thÕ xup¸p ®­îc ®Þnh thêi ®ãng, më sím h¬n vµ muén h¬n so víi vÞ trÝ cña pÝtt«ng. GÇn ®©y, trong mét sè ®éng c¬, viÖc ®Þnh thêi cho xup¸p cã thÓ thay ®æi ®­îc, vÝ dô VVT-i (HÖ thèng ®Þnh thêi xup¸p biÕn thiªn th«ng minh), vµ nh÷ng c¬ chÕ kh«ng nh÷ng chØ kiÓm so¸t ®Þnh thêi xup¸p mµ cßn kiÓm so¸t c¶ kho¶ng n©ng xup¸p, nh­ VVTL-i (HÖ thèng ®Þnh thêi biÕn thiªn vµ n©ng xup¸p th«ng minh). §é æn ®Þnh cña chÕ ®é ch¹y kh«ng t¶i, c¶i thiÖn c«ng suÊt ph¸t ra, hoÆc hiÖu qu¶ cña sù lÆp vÒ ®Þnh thêi xup¸p ®· ®­îc tËn dông b»ng c¸ch t¹o ra ®­îc kh¶ n¨ng thay ®æi ®Þnh thêi xup¸p. (1/2) -17-
  18. Thêi gian lÆp cña xup¸p Tõ cuèi kú x¶ ®Õn ®Çu kú n¹p cã mét thêi ®iÓm mµ c¶ hai xup¸p x¶ vµ xup¸p n¹p ®Òu më. Qu·ng thêi gian nµy ®­îc gäi lµ thêi gian lÆp. Nh×n chung, thêi gian lÆp dµi th× hiÖu qu¶ lµm viÖc cña ®éng c¬ ë tèc ®ä cao s Ï tèt h¬n, nh­ng l¹i lµm cho chÕ ®é ch¹y kh«ng t¶i kÐm æn ®Þnh. CHó ý: Thêi ®iÓm ®ãng më tèi ­u cña xup¸p ®­îc x¸c ®Þnh tr­íc cho mçi kiÓu ®éng c¬. NÕu thêi ®iÓm ®­îc Ên ®Þnh kh«ng ®óng, ®éng c¬ sÏ ch¹y ë chÕ ®é kh«ng t¶i kh«ng æn ®Þnh, hoÆc sÏ gi¶m c«ng suÊt ph¸t. NÕu ®ai cam bÞ háng hoÆc ®øt, trôc cam sÏ ngõng quay, vµ pÝtt«ng cã thÓ ch¹m vµo xup¸p. Khi ®ã, pitt«ng, xup¸p, con ®éi xup¸p... cã thÓ bÞ ph¸ háng. V× thÕ, ®èi víi ®éng c¬ cã d©y ®ai cam th× ®ai nµy ph¶i thay míi sau mçi khi xe ch¹y ®­îc 100,000 hoÆc 150.000 km. Tuy nhiªn, trong mét sè ®éng c¬ th× ngay c¶ khi d©y ®ai cam bÞ ®øt th× ®Ønh pÝtt«ng còng kh«ng tiÕp xóc víi xup¸p v× pÝtt«ng cã cÊu t¹o ®Æc biÖt. §èi víi lo¹i ®éng c¬ nµy, chØ thay thÕ ®ai cam khi nã bÞ ®øt vµ kh«ng ®­a nã vµo h¹ng môc b¶o d­ìng ®Þnh kú. GîI ý C¸c xÝch cam “kh«ng cÇn ph¶i b¶o d­ìng”, nghÜa lµ nã kh«ng cÇn ®­îc thay thÕ theo ®Þnh kú. (2/2) Khe hë xup¸p V× r»ng mçi bé phËn cña ®éng c¬ (n¾p quy l¸t, th©n m¸y vµ xup¸p...) ®Òu bÞ gi·n në v× nhiÖt, cho nªn gi÷a cam vµ con ®éi xup¸p ph¶i cã khe hë ®Ó xup¸p vÉn cã thÓ ho¹t ®éng b×nh th­êng ngay c¶ khi bÞ ¶nh h­ëng cña gi·n në. Khe hë nµy ®­îc gäi lµ khe hë xup¸p. GîI ý KHI SöA CH÷A · Khe hë xup¸p qu¸ lín cã thÓ g©y ra tiÕng ån bÊt th­êng cho ®éng c¬ vµ lµm sai lÖch thêi ®iÓm ®¸nh löa. · Khe hë xup¸p kh«ng ®ñ cã thÓ dÉn ®Õn pÝtt«ng thóc vµo xup¸p. Gîi ý Cã hai lo¹i khe hë xup¸p, tuú thuéc vµo cÊu t¹o vµ vËt liÖu cña ®éng c¬. Lo¹i thø nhÊt, khe hë t¨ng lªn khi ®éng c¬ nãng lªn, cßn lo¹i thø hai th× khe hë gi¶m xuèng khi ®éng c¬ nãng lªn. (1/1) -18-
  19. §iÒu chØnh khe hë xup¸p 1. KiÓu ®iÒu chØnh ®ßi hái ph¶i thay thÕ con ®éi xup¸p Khe hë xup¸p ®­îc ®iÒu chØnh b»ng c¸ch thay con ®éi xup¸p 2. KiÓu ®iÒu chØnh ®ßi hái thay miÕng ®Öm Trong kiÓu ®iÒu chØnh nµy, miÕng ®Öm ®­îc thay thÕ. Cã c¸c kiÓu miÕng ®Öm nh­ sau: (1)MiÕng ®Öm bªn trong (Th¸o trôc cam ra vµ thay miÕng ®Öm) (2)MiÕng ®Öm bªn ngoµi (sö dông SST ®Ó thay miÕng ®Öm) (3)MiÕng ®Öm ë d­íi con mæ (sö dông SST ®Ó thay miÕng ®Öm) L¦U ý V× kÝch cì cña con ®éi vµ miÕng ®Öm thay ®æi theo kiÓu ®éng c¬ cho nªn ph¶i lùa chän lo¹i thÝch hîp (1/2) 3. KiÓu ®iÒu chØnh ®ßi hái dïng vÝt ®iÒu chØnh KiÓu ®iÒu chØnh nµy ¸p dông cho c¸c ®éng c¬ cã cß mæ. §iÒu chØnh khe hë xup¸p b»ng c¸ch vÆn vÝt ®iÒu chØnh, l¾p trong cß mæ (2/2) -19-
  20. Bµi tËp H·y sö dông c¸c bµi tËp nµy ®Ó kiÓm tra møc hiÓu biÕt cña b¹n vÒ c¸c tµi liÖu trong ch­¬ng nµy. Sau khi tr¶ lêi mçi bµi tËp, b¹n cã thÓ dïng nót tham kh¶o ®Ó kiÓm tra c¸c trang liªn quan ®Õn c©u hái vÒ dßng ®iÖn. Khi c¸c b¹n cã c©u tr¶ lêi ®óng, h·y trë vÒ v¨n b¶n ®Ó duyÖt l¹i tµi liÖu vµ t×m c©u tr¶ lêi ®óng. Khi ®· tr¶ lêi ®óng mäi c©u hái, b¹n cã thÓ chuyÓn sang ch­¬ng tiÕp theo. -20-

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản