Khám và theo dõi bệnh nhân chấn thương sọ não

Chia sẻ: microghost

Mục tiêu học tập: Qua bài này sinh viên có khả năng: · Trình bày thang điểm tri giác Glasgow. · Cách khám bêṇh nhân bi ̣ chấn thương sọ não (CTSN). · Nêu đươc cách theo dõi bệnh nhân CTSN trong 24 giơ đầu & những ngày sau.

Nội dung Text: Khám và theo dõi bệnh nhân chấn thương sọ não

KHAM VÀ THEO DOI BÊNH NHÂN
́ ̃ ̣

CHÂN THƯƠNG SỌ NAO
́ ̃

Môn hoc: Ngoai cơ sơ
̣ ̣
Bai giang: lý thuyêt lâm sang NgoaI
̀ ̉ ́ ̀ ̣
́
Khôi: Y3-CT2
Thơi gian: 2 tiêt ́
Đia diêm: hôI trương BVĐKTW Cân thơ
̣ ̉ ̣ ̀
̀
GV: BS. Đam xuân Tung. ̀

MUC TIÊU HOC TÂP : Qua bai nay sinh viên có khả năng:
̣ ̣ ̣ ̀ ̀

• ̀ ̀ ̉ ́
Trinh bay thang điêm tri giac Glasgow.
• Cach kham bênh nhân bị chân thương sọ nao (CTSN).
́ ́ ̣ ́ ̃
• Nêu đươc cach theo doi bênh nhân CTSN trong 24 giơ đâu & nhưng
́ ̃ ̣ ̀
̀
ngay sau.

̣ ̀ ̉
NÔI DUNG BAI GIANG:

1.KHAM BÊNH NHÂN CHÂN THƯƠNG SỌ NAO
́ ̣ ́ ̃
1.1.Bênh sư:
̣ Hoi bênh nhân và thân nhân để biêt :
̉ ̣ ́

• Tai nan xay ra như thế nao, ơ đâu và luc nao ?
̣ ̉ ̀ ́ ̀
• Có bât tinh sau chân thương ? bao lâu ? có khoang tinh ?.
́ ̉ ́ ̉ ̉
• Có rôi loan trí nhơ ngay trươc và sau khi bị chân thương .
́ ̣ ́
• Cac triêu chưng đi kem như nhưc đâu, oi mưa, đông kinh .
́ ̣ ̀ ̀ ́ ̣
• Ghi nhân tinh trang thân kinh, và xư trí cuả tuyên trươc.
̣ ̀ ̣ ̀ ́

1.2.Tiên sư: ̀
-Ngoai khoa : cac phâu thuât đã trai qua.
̣ ́ ̉ ̣ ̉
-Nôi khoa: tiêu đương, tim mach (cao huyêt ap, rôi loan nhip tim), thuôc
̣ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̣ ̣ ́
́
khang đông, bênh đông kinh v.v ̣ ̣
- Dị ưng thuôc : khang sinh v.v.
́ ́
1.3.Kham: ́
Bênh nhân bị chân thương sọ nao (CTSN) cân đươc xem có khả năng bị đa
̣ ́ ̃ ̀
chân thương và nêu bênh nhân bị hôn mê cân ưu tiên kham cac cơ quan có
́ ́ ̣ ̀ ́ ́
anh hương đên tinh mang cuả bênh nhân:
̉ ́ ́ ̣ ̣
- Đương hô hâp trên (Airway): ́
Kiêm tra đương hô hâp xem có thông không? Khai thông đương thơ trên là
̉ ́
nhiêm vụ ưu tiên gôm: lây dị vât, hut đam nhơt, thao răng gia, hut mau chay
̣ ̀ ́ ̣ ́ ̀ ́ ̉ ́ ́ ̉
trong miêng- hâu, keo lươi ra trươc, đăt canule miêng- hâu ( MAYO), có thể
̣ ̀ ́ ̣ ̣ ̀
đăt nôi khí quan hay mơ khí quan nêu cân.
̣ ̣ ̉ ̉ ́ ̀
- Cach thơ cuả bênh nhân (Breathing):
́ ̣
Kham nhip thơ, cach thơ đêu hay không, nêu bênh nhân thơ yêu hay ngưng
́ ̣ ́ ̀ ́ ̣ ́
thơ phai giup thơ băng tăng thông khí = bop bong hay may thơ .
̉ ́ ̀ ́ ́ ́
- Tuân hoan: ̀ ̀
Kham mach , huyêt ap và tim ; nêu bênh nhân bị choang phai tim nguyên nhân
́ ̣ ́ ́ ́ ̣ ́ ̉ ̀
gây xuât huyêt ơ nơi khac như ổ bung, khoang mang phôi, gay khung châu v.v.
́ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ̃ ̣
1.3.1. Kham thân kinh: ́ ̀
Hôp sọ: tim vêt rach, mau tụ ơ da đâu, chổ nưt ơ vom so, lom so; dâu vơ nên
̣ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̃ ̣ ́ ̀
̣ ́ ́ ̉ ̣
so: dâu mang kinh râm, chay dich nao tuy hay mau qua mui, chay mau hay dich ̃ ̉ ́ ̃ ̉ ́ ̣
nao tuy qua tai, dâu bâm sau tai (dâu Battle); kham khôi xương măt như hôc
̃ ̉ ́ ̀ ́ ́ ́ ̣ ́
măt, xương mui, xương gò ma, xương ham trên, xương ham dươi v.v
́ ̃ ́ ̀ ̀
Tri giac : đanh giá tri giac cuả bênh nhân dưạ vao thang điêm hôn mê cuả
́ ́ ́ ̣ ̀ ̉
Glasgow ; gôm 3 yêu tố (măt mơ, lơi noi và vân đông) :
̀ ́ ́ ́ ̣ ̣

̉ ́ ̉
Bang 1. Tri giac theo thang điêm hôn mê Glasgow (Theo Lê xuân Trung) :

Mơ măt (Eye opening)
́
Tư mơ măt ( linh hoat) ́ ̣ 4
Goi thì mơ măt
̣ ́ 3
Kich thich đau mơi mơ măt
́ ́ ́ 2
Lam gì cung không mơ măt
̀ ̃ ́ 1
Đap ưng băng vân đông tôt nhât ( Best motor responses)
́ ̀ ̣ ̣ ́ ́
Theo y lênh (đinh hương đung )
̣ ̣ ́ 6
Tai nơi kich thich đau
̣ ́ ́ 5
Co lai khi bị kich thich đau
̣ ́ ́ 4
Co bât thương khi kich thich đau
́ ́ ́ 3
Duôi bât thương khi kich thich đau
̃ ́ ́ ́ 2
Không môt đông tac nao ̣ ̣ ́ ̀ 1
Trả lơi tôt nhât ( Best motor responses)
́ ́
Trả lơi chinh xac câu hoi ́ ́ ̉ 5
Trả lơi lú lân ̃ 4
Trả lơi tư ngư không thich hơp ́ 3
Trả lơi băng âm thanh vô nghiã
̀ 2
Không trả lơi 1

Thang điêm hôn mê cuả Glasgow có ưu điêm là dễ theo doi, khach
̉ ̉ ̃ ́
quan, song cung có han chế đôi vơi nhưng bênh nhân say rươu, mơ khí quan
̃ ̣ ́ ̣ ̉
v.v
Theo thang điêm Glasgow có thể phân thanh 3 mưc độ năng CTSN :
̉ ̀ ̣
-độ nhẹ ( 13-15 điêm) chiêm 80% trương hơp.
̉ ́
̀ ̉
- trung binh : 9-12 điêm ……10% " "
̣ ̉
- năng : £ 8 điêm ………… 10% " "
-Đông tư:
̀
Kham kich thươt cuả đông tư và phan xạ anh sang, kich thươt đông tư chênh >
́ ́ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̀
1mm là có ý nghia, dan đông tư và mât phan xạ anh sang 1 bên noi lên thoat vị
̃ ̃ ̀ ́ ̉ ́ ́ ́ ́
hôi hai mã qua khe lêu tiêu nao.
̀ ̉ ̀ ̉ ̃
-Vân đông: kham sưc cơ , binh thương sưc cơ là 5/5 ; tim yêu liêt nưa ngươi
̣ ̣ ́ ̀ ̀ ́ ̣
thương ơ phiá đôi bên vơi tôn thương.
́ ̉
-Phan xạ thân nao:
̉ ̃

• phan xạ tran - măt
̉ ́ ́
• phan xạ anh sang
̉ ́ ́
• phan xạ giac mac
̉ ́ ̣
• phan xạ xoay măt – xoay đâu ngang
̉ ́ ̀
• Phan xạ xoay măt – xoay đâu chiêu đưng: it dung
̉ ́ ̀ ̀ ́ ̀
• Phan xạ măt tim
̉ ́

-Thân kinh so:̀ ̣
Cân kham cac dây thân kinh sọ thương găp như dây số I, II, III, VI, VII v.v cac
̀ ́ ́ ̀ ̣ ́
tôn thương dây thân kinh sọ hay găp trong bênh nhân bị vơ nên so.
̉ ̀ ̣ ̣ ̀ ̣
-Dâu mang nao: cổ cưng, dâu Kernig do xuât huyêt mang nhên .
́ ̀ ̃ ́ ́ ́ ̀ ̣
1.3.2.Dâu hiêu sinh tôn:́ ̣ ̀
Lây mach, huyêt ap, nhip thơ và nhiêt đô; Harvey Cushing nhân thây khi có
́ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ́
tăng ap lưc trong sọ câp do khôi choang chổ như mau tụ sẽ dân tơi mach châm,
́ ́ ́ ́ ́ ̃ ̣ ̣
tăng huyêt ap và rôi loan nhip thơ; moi vân đề rôi loan hô hâp cân đươc giai
́ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̀ ̉
quyêt ngay vì sư thiêu oxy nao sẽ lam cho phù nao năng thêm.
́ ́ ̃ ̀ ̃ ̣
1.3.3. Kham cac cơ quan khac: ́ ́ ́
-Ngưc, bung, côt sông, tư chi vì bênh nhân bị CTSN thương có phôi hơp vơi
̣ ̣ ́ ̣ ́
tôn thương cac cơ quan khac trong 40-50% trương hơp.
̉ ́ ́
́
2. CAC XET NGHIÊM CÂN LÂM SANG: ́ ̣ ̣ ̀

• Chup Xquang sọ đơn gian: gôm 3 tư thế Thăng, Nghiêng, Towne cho
̣ ̉ ̀ ̉
phep tim đương nưt so, lom so, hoăc tụ khí trong so.
́ ̀ ̣ ̃ ̣ ̣

Cân chú ý bênh nhân tinh có nưt sọ sẽ tăng nguy cơ mau tụ trong sọ lên 400
̀ ̣ ̃ ́
̀
lân.

• X quang côt sông cổ : Trong cac bênh nhân hôn mê, có khoang 5-15%
̣ ́ ́ ̣ ̉
bênh nhân CTSN năng có kem tôn thương côt sông cô.
̣ ̣ ̀ ̉ ̣ ́ ̉
• Xquang ngưc: cân thiêt cho bênh nhân mê giup phat hiên cac tôn thương
̀ ́ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̉
ngưc phôi hơp.
́
• Chup căt lơp điên toan (CT Scanner) nao :
̣ ́ ̣ ́ ̃

Cân cho bênh nhân hôn mê, rôi loan tri giac, tôn thương thân kinh khu tru, có
̀ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ̀ ́
dâu tăng ap lưc nôi so, chụ p cắ t lơ p điên toan là phương phap tôt nhât hiên
́ ́ ̣ ̣ ́ ́ ́ ́ ̣
nay để chân đoan CTSN.
̉ ́

• Mach nao đô: nêu cơ sơ không có CT Scanner, có thể dung mach nao đô.
̣ ̃ ̀ ́ ̀ ̣ ̃ ̀
• Cac xet nhiêm thương qui: công thưc mau đương huyêt, urê mau, đo
́ ́ ̣ ́ ́ ́
nông độ rươu (> 0,5g/l),
̀

HIV , nhom mau, xet nghiêm đông mau v.v ́ ́ ́ ̣ ́
3.THEO DOI BÊNH NHÂN CHÂN THƯƠNG SỌ NAO: ̃ ̣ ́ ̃
Bênh nhân CTSN cân đươc theo doi sat trong 48 giơ đâu vì cac biên chưng
̣ ̀ ̃ ́ ̀ ́ ́
mau tụ trong so, tăng ap lưc trong sọ câp thương xay ra trong thơi gian nay
́ ̣ ́ ́ ̉ ̀
(70%).
3.1. Lâm sang : Môi 15-30’ trong 24 giơ đâu sau đó môi 2 giơ trong nhưng
̀ ̃ ̀ ̃
ngay sau. ̀
̃
- theo doi tri giac : theo thang điêm hôn mê Glasgow; nêu thang điêm giam 2 ́ ̉ ́ ̉ ̉
điêm so vơi ban đâu là có ý nghia.
̉ ̀ ̃
- Dâu hiêu sinh tôn: lây mach, huyêt ap, nhip thơ và nhiêt đô: nêu mach châm
́ ̣ ̀ ́ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ̣ ̣
dân, huyêt ap tăng dân, và nhip thơ nhanh (hôi chưng Cushing) biêu hiên cua
̀ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉
hôi chưng tăng ap lưc nôi so. Theo Marshall LF, khi ap lưc tâm thu
̣ ́ ̣ ̣ ́
tăng ³ 15mmHg, và mach châm hơn 15 lân/phut.; nhip thơ tăng trên 20 ̣ ̣ ̀ ́ ̣
lân/phut là bât thương ơ ngươi trên 15 tuôi, có khả năng tăng ap lưc nôi sọ
̀ ́ ́ ̉ ́ ̣
hay bât thương ơ phôi. ́ ̉
-Dâu thân kinh khu tru: tim yêu liêt nưa ngươi, dan đông tư cung bên tôn
́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ̃ ̀ ̀ ̉
thương, ban manh, bât đôi xưng cuả phan xạ gân xương hay phan xạ Babinski.
́ ́ ́ ̉ ̉
- Ngoai ra tinh trang nhưc đâu ngay cang tăng, kem nôn oi cung là dâu hiêu
̀ ̀ ̣ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̃ ́ ̣
tăng ap lưc nôi sọ cân chú ý đăc biêt.
́ ̣ ̀ ̣ ̣
- Cân lâp bang theo doi: thang điêm Glasgow, đông tư (kich thươt và phan xạ
̀ ̣ ̉ ̃ ̉ ̀ ́ ̉
anh sang), vân đông, dâu hiêu sinh tôn cho môi bênh nhân để phat hiên kip thơi
́ ́ ̣ ̣ ́ ̣ ̀ ̃ ̣ ́ ̣ ̣
bênh nhân có biêu hiên tăng ap lưc nôi so.
̣ ̉ ̣ ́ ̣ ̣
3.2. Cân lâm sang: ̣ ̀
- Chup lai CT Scanner: nêu bênh nhân đã chup CT Scan sơm trong 3 giơ đâu
̣ ̣ ́ ̣ ̣ ̀
sau CTSN, tri giac giam 2 điêm so vơi thang điêm tri giac ban đâu hoăc xuât ́ ̉ ̉ ̉ ́ ̀ ̣ ́
hiên dâu thân kinhkhu trú, bênh nhân có hôi chưng tăng ap lưc nôi so.
̣ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ̣
- Kham đay măt : phù gai thị trong TALNS có thể xuât hiên sau vai ngay sau
́ ́ ́ ́ ̣ ̀ ̀
chân thương. ́
- Đo điên nao đồ : để phat hiên bênh nhân đông kinh.
̣ ̃ ́ ̣ ̣ ̣
- Chup mach nao đồ : để tim cac biên chưng mach mau như : dò đông
̣ ̣ ̃ ̀ ́ ́ ̣ ́ ̣
̣
mach canh- xoang hang, huyêt khôi đông mach nao. ̉ ́ ́ ̣ ̣ ̃

̀ ̣
TAI LIÊU THAM KHAO ̉
1.Lê xuân Trung và cs. (1997). Chân thương và vêt thương sọ nao ơ trẻ em và
́ ́ ̃
ngươI trương thanh. Trong: Lê x Trung eds. Bênh hoc ngoai thân kinh; Tâp I;
̀ ̣ ̣ ̣ ̀ ̣
ĐHYD: TPHCM, Tr. 148.
2. Marshall LF (1996). Head injury. In: Cecil eds; Texbook of Medecine;
10ed, Mc Graw-Hill: USA, 2135-38.
CÂU HOI LƯƠNG GIÁ
̉
̣ ́
Chon 1 câu đung:

• Dâu hiêu lâm sang KHÔNG liên quan đên bênh nhân bị vơ sang so:
́ ̣ ̀ ́ ̣ ̀ ̣
• ̀
bâm quanh hôc măt ́ ́
• liêt thân kinh sọ
̣ ̀
• ́
dâu Battle/ chay mau tai ̉ ́
• tăng huyêt ap @. ́ ́
• Chỉ số nghi ngơ cao cua vơ sang sọ ơ ________B______________ khi ̉ ̀
bênh nhân có dâu hiêu Battle:
̣ ́ ̣
• hố sọ trươc
• hố sọ giưa
• lổ châm ̉
• lổ Monro
• Bênh nhân nam, 25 tuôI, đươc chuyên vao câp cưu sau khi đâu bênh
̣ ̉ ̉ ̀ ́ ̀ ̣
nhân đâp vao kinh chăn gió ô tô do tai nan giao thông. Kham tri giac cho thây
̣ ̀ ́ ́ ̣ ́ ́ ́
bênh nhân mơ măt, rut tay khi kich thich đau và trả lơI băng cac tư không đung.
̣ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ́
̉
Thang điêm Glasgow cua bênh nhân nay: ̉ ̣ ̀
• 6
• 9 @.
• 12
• 15
• không tinh đươc ́
• Xet nghiêm nao cân chỉ đinh cho bênh nhân trên?
́ ̣ ̀ ̀ ̣ ̣
• chup mach nao ̣ ̣ ̃
• tiêp tuc theo doI không cân xet nghiêm trư khi điêm Glasgow giam
́ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ̉ ̉
• chup CT Scan nao @. ̣ ̃
• choc dò dich nao tuy ̣ ̣ ̃ ̉
• chup X quang sọ ̣

5. Môt số bênh nhân chân thương sọ nao có biêu hiên tăng ap lưc nôI sọ câp.
̣ ̣ ́ ̃ ̉ ̣ ́ ̣ ́
Cac dâu hiêu cua tam chưng Cushing:
́ ́ ̣ ̉

o tăng huyêt ap, mach nhanh, thơ nhanh
́ ́ ̣
o tăng huyêt ap, mach châm, thơ nhanh @.
́ ́ ̣ ̣
o giam huyêt ap, mach nhanh, thơ nhanh
̉ ́ ́ ̣
o giam huyêt ap, mach châm, thơ châm
̉ ́ ́ ̣ ̣ ̣



̀ ̀
GV.BS. Đam Xuân Tung
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản