Khám và theo dõi bệnh nhân chấn thương sọ não

Chia sẻ: Danh Thanh Tam | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:6

0
667
lượt xem
102
download

Khám và theo dõi bệnh nhân chấn thương sọ não

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu học tập: Qua bài này sinh viên có khả năng: · Trình bày thang điểm tri giác Glasgow. · Cách khám bêṇh nhân bi ̣ chấn thương sọ não (CTSN). · Nêu đươc cách theo dõi bệnh nhân CTSN trong 24 giơ đầu & những ngày sau.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khám và theo dõi bệnh nhân chấn thương sọ não

  1. KHAM VÀ THEO DOI BÊNH NHÂN ́ ̃ ̣ CHÂN THƯƠNG SỌ NAO ́ ̃ Môn hoc: Ngoai cơ sơ ̣ ̣ Bai giang: lý thuyêt lâm sang NgoaI ̀ ̉ ́ ̀ ̣ ́ Khôi: Y3-CT2 Thơi gian: 2 tiêt ́ Đia diêm: hôI trương BVĐKTW Cân thơ ̣ ̉ ̣ ̀ ̀ GV: BS. Đam xuân Tung. ̀ MUC TIÊU HOC TÂP : Qua bai nay sinh viên có khả năng: ̣ ̣ ̣ ̀ ̀ • ̀ ̀ ̉ ́ Trinh bay thang điêm tri giac Glasgow. • Cach kham bênh nhân bị chân thương sọ nao (CTSN). ́ ́ ̣ ́ ̃ • Nêu đươc cach theo doi bênh nhân CTSN trong 24 giơ đâu & nhưng ́ ̃ ̣ ̀ ̀ ngay sau. ̣ ̀ ̉ NÔI DUNG BAI GIANG: 1.KHAM BÊNH NHÂN CHÂN THƯƠNG SỌ NAO ́ ̣ ́ ̃ 1.1.Bênh sư: ̣ Hoi bênh nhân và thân nhân để biêt : ̉ ̣ ́ • Tai nan xay ra như thế nao, ơ đâu và luc nao ? ̣ ̉ ̀ ́ ̀ • Có bât tinh sau chân thương ? bao lâu ? có khoang tinh ?. ́ ̉ ́ ̉ ̉ • Có rôi loan trí nhơ ngay trươc và sau khi bị chân thương . ́ ̣ ́ • Cac triêu chưng đi kem như nhưc đâu, oi mưa, đông kinh . ́ ̣ ̀ ̀ ́ ̣ • Ghi nhân tinh trang thân kinh, và xư trí cuả tuyên trươc. ̣ ̀ ̣ ̀ ́ 1.2.Tiên sư: ̀ -Ngoai khoa : cac phâu thuât đã trai qua. ̣ ́ ̉ ̣ ̉ -Nôi khoa: tiêu đương, tim mach (cao huyêt ap, rôi loan nhip tim), thuôc ̣ ̉ ̣ ́ ́ ́ ̣ ̣ ́ ́ khang đông, bênh đông kinh v.v ̣ ̣ - Dị ưng thuôc : khang sinh v.v. ́ ́ 1.3.Kham: ́ Bênh nhân bị chân thương sọ nao (CTSN) cân đươc xem có khả năng bị đa ̣ ́ ̃ ̀ chân thương và nêu bênh nhân bị hôn mê cân ưu tiên kham cac cơ quan có ́ ́ ̣ ̀ ́ ́ anh hương đên tinh mang cuả bênh nhân: ̉ ́ ́ ̣ ̣ - Đương hô hâp trên (Airway): ́ Kiêm tra đương hô hâp xem có thông không? Khai thông đương thơ trên là ̉ ́ nhiêm vụ ưu tiên gôm: lây dị vât, hut đam nhơt, thao răng gia, hut mau chay ̣ ̀ ́ ̣ ́ ̀ ́ ̉ ́ ́ ̉ trong miêng- hâu, keo lươi ra trươc, đăt canule miêng- hâu ( MAYO), có thể ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ̀ đăt nôi khí quan hay mơ khí quan nêu cân. ̣ ̣ ̉ ̉ ́ ̀ - Cach thơ cuả bênh nhân (Breathing): ́ ̣
  2. Kham nhip thơ, cach thơ đêu hay không, nêu bênh nhân thơ yêu hay ngưng ́ ̣ ́ ̀ ́ ̣ ́ thơ phai giup thơ băng tăng thông khí = bop bong hay may thơ . ̉ ́ ̀ ́ ́ ́ - Tuân hoan: ̀ ̀ Kham mach , huyêt ap và tim ; nêu bênh nhân bị choang phai tim nguyên nhân ́ ̣ ́ ́ ́ ̣ ́ ̉ ̀ gây xuât huyêt ơ nơi khac như ổ bung, khoang mang phôi, gay khung châu v.v. ́ ́ ́ ̣ ̀ ̉ ̃ ̣ 1.3.1. Kham thân kinh: ́ ̀ Hôp sọ: tim vêt rach, mau tụ ơ da đâu, chổ nưt ơ vom so, lom so; dâu vơ nên ̣ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̃ ̣ ́ ̀ ̣ ́ ́ ̉ ̣ so: dâu mang kinh râm, chay dich nao tuy hay mau qua mui, chay mau hay dich ̃ ̉ ́ ̃ ̉ ́ ̣ nao tuy qua tai, dâu bâm sau tai (dâu Battle); kham khôi xương măt như hôc ̃ ̉ ́ ̀ ́ ́ ́ ̣ ́ măt, xương mui, xương gò ma, xương ham trên, xương ham dươi v.v ́ ̃ ́ ̀ ̀ Tri giac : đanh giá tri giac cuả bênh nhân dưạ vao thang điêm hôn mê cuả ́ ́ ́ ̣ ̀ ̉ Glasgow ; gôm 3 yêu tố (măt mơ, lơi noi và vân đông) : ̀ ́ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ̉ Bang 1. Tri giac theo thang điêm hôn mê Glasgow (Theo Lê xuân Trung) : Mơ măt (Eye opening) ́ Tư mơ măt ( linh hoat) ́ ̣ 4 Goi thì mơ măt ̣ ́ 3 Kich thich đau mơi mơ măt ́ ́ ́ 2 Lam gì cung không mơ măt ̀ ̃ ́ 1 Đap ưng băng vân đông tôt nhât ( Best motor responses) ́ ̀ ̣ ̣ ́ ́ Theo y lênh (đinh hương đung ) ̣ ̣ ́ 6 Tai nơi kich thich đau ̣ ́ ́ 5 Co lai khi bị kich thich đau ̣ ́ ́ 4 Co bât thương khi kich thich đau ́ ́ ́ 3 Duôi bât thương khi kich thich đau ̃ ́ ́ ́ 2 Không môt đông tac nao ̣ ̣ ́ ̀ 1 Trả lơi tôt nhât ( Best motor responses) ́ ́ Trả lơi chinh xac câu hoi ́ ́ ̉ 5 Trả lơi lú lân ̃ 4 Trả lơi tư ngư không thich hơp ́ 3 Trả lơi băng âm thanh vô nghiã ̀ 2 Không trả lơi 1 Thang điêm hôn mê cuả Glasgow có ưu điêm là dễ theo doi, khach ̉ ̉ ̃ ́ quan, song cung có han chế đôi vơi nhưng bênh nhân say rươu, mơ khí quan ̃ ̣ ́ ̣ ̉ v.v Theo thang điêm Glasgow có thể phân thanh 3 mưc độ năng CTSN : ̉ ̀ ̣ -độ nhẹ ( 13-15 điêm) chiêm 80% trương hơp. ̉ ́ ̀ ̉ - trung binh : 9-12 điêm ……10% " " ̣ ̉ - năng : £ 8 điêm ………… 10% " " -Đông tư: ̀ Kham kich thươt cuả đông tư và phan xạ anh sang, kich thươt đông tư chênh > ́ ́ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̀
  3. 1mm là có ý nghia, dan đông tư và mât phan xạ anh sang 1 bên noi lên thoat vị ̃ ̃ ̀ ́ ̉ ́ ́ ́ ́ hôi hai mã qua khe lêu tiêu nao. ̀ ̉ ̀ ̉ ̃ -Vân đông: kham sưc cơ , binh thương sưc cơ là 5/5 ; tim yêu liêt nưa ngươi ̣ ̣ ́ ̀ ̀ ́ ̣ thương ơ phiá đôi bên vơi tôn thương. ́ ̉ -Phan xạ thân nao: ̉ ̃ • phan xạ tran - măt ̉ ́ ́ • phan xạ anh sang ̉ ́ ́ • phan xạ giac mac ̉ ́ ̣ • phan xạ xoay măt – xoay đâu ngang ̉ ́ ̀ • Phan xạ xoay măt – xoay đâu chiêu đưng: it dung ̉ ́ ̀ ̀ ́ ̀ • Phan xạ măt tim ̉ ́ -Thân kinh so:̀ ̣ Cân kham cac dây thân kinh sọ thương găp như dây số I, II, III, VI, VII v.v cac ̀ ́ ́ ̀ ̣ ́ tôn thương dây thân kinh sọ hay găp trong bênh nhân bị vơ nên so. ̉ ̀ ̣ ̣ ̀ ̣ -Dâu mang nao: cổ cưng, dâu Kernig do xuât huyêt mang nhên . ́ ̀ ̃ ́ ́ ́ ̀ ̣ 1.3.2.Dâu hiêu sinh tôn:́ ̣ ̀ Lây mach, huyêt ap, nhip thơ và nhiêt đô; Harvey Cushing nhân thây khi có ́ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ tăng ap lưc trong sọ câp do khôi choang chổ như mau tụ sẽ dân tơi mach châm, ́ ́ ́ ́ ́ ̃ ̣ ̣ tăng huyêt ap và rôi loan nhip thơ; moi vân đề rôi loan hô hâp cân đươc giai ́ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̀ ̉ quyêt ngay vì sư thiêu oxy nao sẽ lam cho phù nao năng thêm. ́ ́ ̃ ̀ ̃ ̣ 1.3.3. Kham cac cơ quan khac: ́ ́ ́ -Ngưc, bung, côt sông, tư chi vì bênh nhân bị CTSN thương có phôi hơp vơi ̣ ̣ ́ ̣ ́ tôn thương cac cơ quan khac trong 40-50% trương hơp. ̉ ́ ́ ́ 2. CAC XET NGHIÊM CÂN LÂM SANG: ́ ̣ ̣ ̀ • Chup Xquang sọ đơn gian: gôm 3 tư thế Thăng, Nghiêng, Towne cho ̣ ̉ ̀ ̉ phep tim đương nưt so, lom so, hoăc tụ khí trong so. ́ ̀ ̣ ̃ ̣ ̣ Cân chú ý bênh nhân tinh có nưt sọ sẽ tăng nguy cơ mau tụ trong sọ lên 400 ̀ ̣ ̃ ́ ̀ lân. • X quang côt sông cổ : Trong cac bênh nhân hôn mê, có khoang 5-15% ̣ ́ ́ ̣ ̉ bênh nhân CTSN năng có kem tôn thương côt sông cô. ̣ ̣ ̀ ̉ ̣ ́ ̉ • Xquang ngưc: cân thiêt cho bênh nhân mê giup phat hiên cac tôn thương ̀ ́ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̉ ngưc phôi hơp. ́ • Chup căt lơp điên toan (CT Scanner) nao : ̣ ́ ̣ ́ ̃ Cân cho bênh nhân hôn mê, rôi loan tri giac, tôn thương thân kinh khu tru, có ̀ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ̀ ́ dâu tăng ap lưc nôi so, chụ p cắ t lơ p điên toan là phương phap tôt nhât hiên ́ ́ ̣ ̣ ́ ́ ́ ́ ̣ nay để chân đoan CTSN. ̉ ́ • Mach nao đô: nêu cơ sơ không có CT Scanner, có thể dung mach nao đô. ̣ ̃ ̀ ́ ̀ ̣ ̃ ̀
  4. • Cac xet nhiêm thương qui: công thưc mau đương huyêt, urê mau, đo ́ ́ ̣ ́ ́ ́ nông độ rươu (> 0,5g/l), ̀ HIV , nhom mau, xet nghiêm đông mau v.v ́ ́ ́ ̣ ́ 3.THEO DOI BÊNH NHÂN CHÂN THƯƠNG SỌ NAO: ̃ ̣ ́ ̃ Bênh nhân CTSN cân đươc theo doi sat trong 48 giơ đâu vì cac biên chưng ̣ ̀ ̃ ́ ̀ ́ ́ mau tụ trong so, tăng ap lưc trong sọ câp thương xay ra trong thơi gian nay ́ ̣ ́ ́ ̉ ̀ (70%). 3.1. Lâm sang : Môi 15-30’ trong 24 giơ đâu sau đó môi 2 giơ trong nhưng ̀ ̃ ̀ ̃ ngay sau. ̀ ̃ - theo doi tri giac : theo thang điêm hôn mê Glasgow; nêu thang điêm giam 2 ́ ̉ ́ ̉ ̉ điêm so vơi ban đâu là có ý nghia. ̉ ̀ ̃ - Dâu hiêu sinh tôn: lây mach, huyêt ap, nhip thơ và nhiêt đô: nêu mach châm ́ ̣ ̀ ́ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ dân, huyêt ap tăng dân, và nhip thơ nhanh (hôi chưng Cushing) biêu hiên cua ̀ ́ ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ̣ ̉ hôi chưng tăng ap lưc nôi so. Theo Marshall LF, khi ap lưc tâm thu ̣ ́ ̣ ̣ ́ tăng ³ 15mmHg, và mach châm hơn 15 lân/phut.; nhip thơ tăng trên 20 ̣ ̣ ̀ ́ ̣ lân/phut là bât thương ơ ngươi trên 15 tuôi, có khả năng tăng ap lưc nôi sọ ̀ ́ ́ ̉ ́ ̣ hay bât thương ơ phôi. ́ ̉ -Dâu thân kinh khu tru: tim yêu liêt nưa ngươi, dan đông tư cung bên tôn ́ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ̃ ̀ ̀ ̉ thương, ban manh, bât đôi xưng cuả phan xạ gân xương hay phan xạ Babinski. ́ ́ ́ ̉ ̉ - Ngoai ra tinh trang nhưc đâu ngay cang tăng, kem nôn oi cung là dâu hiêu ̀ ̀ ̣ ̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̃ ́ ̣ tăng ap lưc nôi sọ cân chú ý đăc biêt. ́ ̣ ̀ ̣ ̣ - Cân lâp bang theo doi: thang điêm Glasgow, đông tư (kich thươt và phan xạ ̀ ̣ ̉ ̃ ̉ ̀ ́ ̉ anh sang), vân đông, dâu hiêu sinh tôn cho môi bênh nhân để phat hiên kip thơi ́ ́ ̣ ̣ ́ ̣ ̀ ̃ ̣ ́ ̣ ̣ bênh nhân có biêu hiên tăng ap lưc nôi so. ̣ ̉ ̣ ́ ̣ ̣ 3.2. Cân lâm sang: ̣ ̀ - Chup lai CT Scanner: nêu bênh nhân đã chup CT Scan sơm trong 3 giơ đâu ̣ ̣ ́ ̣ ̣ ̀ sau CTSN, tri giac giam 2 điêm so vơi thang điêm tri giac ban đâu hoăc xuât ́ ̉ ̉ ̉ ́ ̀ ̣ ́ hiên dâu thân kinhkhu trú, bênh nhân có hôi chưng tăng ap lưc nôi so. ̣ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ̣ - Kham đay măt : phù gai thị trong TALNS có thể xuât hiên sau vai ngay sau ́ ́ ́ ́ ̣ ̀ ̀ chân thương. ́ - Đo điên nao đồ : để phat hiên bênh nhân đông kinh. ̣ ̃ ́ ̣ ̣ ̣ - Chup mach nao đồ : để tim cac biên chưng mach mau như : dò đông ̣ ̣ ̃ ̀ ́ ́ ̣ ́ ̣ ̣ mach canh- xoang hang, huyêt khôi đông mach nao. ̉ ́ ́ ̣ ̣ ̃ ̀ ̣ TAI LIÊU THAM KHAO ̉ 1.Lê xuân Trung và cs. (1997). Chân thương và vêt thương sọ nao ơ trẻ em và ́ ́ ̃ ngươI trương thanh. Trong: Lê x Trung eds. Bênh hoc ngoai thân kinh; Tâp I; ̀ ̣ ̣ ̣ ̀ ̣ ĐHYD: TPHCM, Tr. 148. 2. Marshall LF (1996). Head injury. In: Cecil eds; Texbook of Medecine; 10ed, Mc Graw-Hill: USA, 2135-38.
  5. CÂU HOI LƯƠNG GIÁ ̉ ̣ ́ Chon 1 câu đung: • Dâu hiêu lâm sang KHÔNG liên quan đên bênh nhân bị vơ sang so: ́ ̣ ̀ ́ ̣ ̀ ̣ • ̀ bâm quanh hôc măt ́ ́ • liêt thân kinh sọ ̣ ̀ • ́ dâu Battle/ chay mau tai ̉ ́ • tăng huyêt ap @. ́ ́ • Chỉ số nghi ngơ cao cua vơ sang sọ ơ ________B______________ khi ̉ ̀ bênh nhân có dâu hiêu Battle: ̣ ́ ̣ • hố sọ trươc • hố sọ giưa • lổ châm ̉ • lổ Monro • Bênh nhân nam, 25 tuôI, đươc chuyên vao câp cưu sau khi đâu bênh ̣ ̉ ̉ ̀ ́ ̀ ̣ nhân đâp vao kinh chăn gió ô tô do tai nan giao thông. Kham tri giac cho thây ̣ ̀ ́ ́ ̣ ́ ́ ́ bênh nhân mơ măt, rut tay khi kich thich đau và trả lơI băng cac tư không đung. ̣ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ́ ̉ Thang điêm Glasgow cua bênh nhân nay: ̉ ̣ ̀ • 6 • 9 @. • 12 • 15 • không tinh đươc ́ • Xet nghiêm nao cân chỉ đinh cho bênh nhân trên? ́ ̣ ̀ ̀ ̣ ̣ • chup mach nao ̣ ̣ ̃ • tiêp tuc theo doI không cân xet nghiêm trư khi điêm Glasgow giam ́ ̣ ̉ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ • chup CT Scan nao @. ̣ ̃ • choc dò dich nao tuy ̣ ̣ ̃ ̉ • chup X quang sọ ̣ 5. Môt số bênh nhân chân thương sọ nao có biêu hiên tăng ap lưc nôI sọ câp. ̣ ̣ ́ ̃ ̉ ̣ ́ ̣ ́ Cac dâu hiêu cua tam chưng Cushing: ́ ́ ̣ ̉ o tăng huyêt ap, mach nhanh, thơ nhanh ́ ́ ̣ o tăng huyêt ap, mach châm, thơ nhanh @. ́ ́ ̣ ̣ o giam huyêt ap, mach nhanh, thơ nhanh ̉ ́ ́ ̣ o giam huyêt ap, mach châm, thơ châm ̉ ́ ́ ̣ ̣ ̣ ̀ ̀ GV.BS. Đam Xuân Tung
Đồng bộ tài khoản