Khổng Tử

Chia sẻ: Huynh Thien | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:62

2
502
lượt xem
243
download

Khổng Tử

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Triết học của ông nhấn mạnh trên cá nhân và cai trị bằng đạo đức, sự chính xác của những mối quan hệ xã hội, sự công bằng và sự ngay thẳng. Các giá trị đó đã có được tầm ảnh hưởng lớn trên mọi học thuyết khác ở Trung Quốc như Pháp gia hay Lão giáo ở thời nhà Hán. Các tư tưởng của Khổng Tử đã được phát triển thành một hệ thống triết học được gọi là Khổng giáo. Khổng giáo được Matteo Ricci đưa vào Châu Âu, ông cũng là người đầu tiên La tinh hoá...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khổng Tử

  1. Kh ng T Kh ng T H t tiên: (姓) H gia ình: (氏) Tên: (名) Tên t : (字) Tên thu : (謚)
  2. Danh hi u: 1 T Trung Qu c này (子), h t tiên Kh ng T , không nên nh m l n v i t "t " như ư c s d ng trong danh hi u c T "Kh ng T " (孔子). ó là hai t khác nhau ư c b ng cùng ký t trong ti ng Trung Qu c h c a tri u ình nhà Thương. 2 Tên th y t 1530. Trong giai o n 130 và 1530, tên th y c a ông là: " i Thàn Chí Thánh Văn Tuyên Vương" (大成至聖文宣王) tên ngôi m c a ông.
  3. 3 La tinh hóa thành "Confucius". Kh ng T (ch Hán: 孔子; còn g i là Kh ng Phu T 孔夫子; 27 tháng 8 âm, 551 – 479 TCN) là m t nhà tư tư ng, nhà tri t h c xã h i n i ti ng ngư i Trung Hoa, các bài gi ng và tri t lý c a ông có nh hư ng r ng l n i v i i s ng và tư tư ng c a các n n văn hóa ông Á. Tri t h c c a ông nh n m nh trên cá nhân và cai tr b ng o c, s chính xác c a nh ng m i quan h xã h i, s công b ng và s ngay th ng. Các giá tr ó ã có ư c t m nh hư ng l n trên m i h c thuy t khác Trung Qu c như
  4. Pháp gia hay Lão giáo th i nhà Hán. Các tư tư ng c a Kh ng T ã ư c phát tri n thành m t h th ng tri t h c ư c g i là Kh ng giáo. Kh ng giáo ư c Matteo Ricci ưa vào Châu Âu, ông cũng là ngư i u tiên La tinh hoá tên Kh ng T thành "Confucius". Tư tư ng c a ông còn ư c xem là m t o giáo c a loài ngư i, nh t là dân t c Trung Qu c. Các bài gi ng c a Kh ng T ư c nghiên c u ch y u qua cu n Lu n Ng , m t t p h p nh ng "m u chuy n cách ngôn ng n", ư c biên so n nhi u năm sau khi ông qua i. Các nhà s h c hi n i cho r ng b t kỳ
  5. m t tài li u nào cũng không th ư c coi là do ông vi t ra, nhưng trong g n 2.000 năm ông t ng ư c cho là tác gi c a Ngũ Kinh, L Ký, và Biên niên s Xuân Thu. Ti u s Tam th p nhi l p; (三十而立) T th p nhi b t ho c; (四十而不惑) Ngũ th p nhi tri thiên m nh; (五十而知天命) L c th p nhi nhĩ thu n; (六十而耳順) Th t th p nhi tòng tâm d c b t du c . (七十而從心欲 ,不踰矩) (Lu n Ng )
  6. Kh ng T tên là Khâu, t là Tr ng Ni 仲尼, sinh ngày 27 tháng 8 năm 551 trư c Công nguyên, vào th i Xuân Thu trong l ch s Trung Qu c, t i p Trâu, làng Xương Bình, nư c L (nay là huy n Khúc Ph , t nh Sơn ông, Trung Qu c). Nhi u s sách ghi r ng ông sinh trong m t gia c nh nghèo, nhưng th c t gia ình ông có ông t ba i v n thu c dòng quí t c sa sút t nư c T ng d i n nư c L . Cha c a Kh ng Khâu, Thúc Lương Ng t (cháu 13 i c a Vi T Di n, anh c a vua Tr nhà Thương) là quan võ thu c p Trâu, n 70 tu i m i l y Nhan th mà sinh ra ông. Năm lên
  7. ba, Khâu m côi cha, l n lên, ph i làm l ng v t v nuôi m , nhưng r t ham h c. Năm 19 tu i, ông l y v và làm m t ch c quan nh coi kho. Năm 22 tu i, ông m l p d y h c. H c trò g i ông là Kh ng Phu T 孔夫子, hay g i g n hơn là Kh ng T 孔子. 'T ' ngoài ý nghĩa là 'con' ra còn có nghĩa là "Th y". Do v y Kh ng T 孔子 là Th y Kh ng. Trong su t g n 20 năm, t năm 34 tu i, Kh ng T d n h c trò i kh p các nư c trong vùng truy n bá các tư tư ng và tìm ngư i dùng các tư tư ng ó. Có nơi ông ư c tr ng d ng nhưng cũng có nơi ông b coi thư ng.
  8. Năm 51 tu i, ông quay l i nư c L và ư c giao coi thành Trung ô, năm sau ư c thăng ch c i tư kh u (coi vi c hình pháp), kiêm quy n t tư ng. Sau ba tháng, nư c L tr nên th nh tr . Nhưng r i b ly gián, dèm pha, ông bèn t ch c và l i ra i m t l n n a. Năm 68 tu i, Kh ng T tr v nư c L , ti p t c d y h c và b t tay vào so n sách. Trong nh ng năm cu i cùng này ông ã so n ra b Lu n Ng . Ông m t tháng 4 năm 479 TCN, th 73 tu i. [s a] D y h c Trong cu n Lu n Ng , Kh ng T t coi mình là m t
  9. "ngư i truy n t l i cái ã có mà không phát minh ra th gì khác". Ông r t nh n m nh trên t m quan tr ng c a s h c, và chương m u Lu n Ng cũng c p t i vi c h c. Vì th , ông ư c ngư i Trung Qu c coi là v i Sư. Thay vì tìm cách xây d ng m t lý thuy t mang tính h th ng v cu c s ng và xã h i, ông mu n các môn c a mình ph i suy nghĩ sâu s c cho chính mình và l ng l nghiên c u th gi i bên ngoài, ch y u thông qua các cu n kinh cũ và qua các s ki n quá kh có liên quanh (như các cu n Biên niên s ) hay nh ng tình c m c a nhân dân trong quá kh (như Kinh Thi).
  10. th i phân chia, h n lo n và nh ng cu c chi n tranh không d t gi a các nư c chư h u, ông mu n tái l p Thiên M nh có th th ng nh t "th gi i" (ví d , Trung Qu c) và mang l i hòa bình, th nh vư ng cho nhân dân. Vì th Kh ng T thư ng ư c coi là ngư i ã xư ng ch nghĩa b o th , nhưng khi xem xét k nh ng xu t c a ông ta th y ông thư ng (và có th c ý bóp méo) nh ch và l nghi quá kh nh m t ra m t h th ng chính tr m i c a riêng mình: nh ng v vua cai tr ph i ư c l a ch n theo o c, không ph i theo dòng h , nh ng v vua cai tr ph i hành ng vì nhân dân, và
  11. h ph i t t i m c hoàn thi n. M t v vua như v y có th dùng o c c a mình giáo hóa nhân dân thay vì áp t m i ngư i b ng pháp lu t và quy nh. M t trong nh ng giáo lý sâu s c nh t c a Kh ng T , m t trong nh ng i u khó hi u nh t t quan i m phương Tây, có th là vi c ông s d ng nh ng câu chuy n cách ngôn ch không gi ng gi i tr c ti p cách cư x cho các môn . o c c a ông có th ư c coi là m t trong nh ng ki u o c cao nh t. Cách d y "gián ti p" này ư c s d ng r t nhi u trong các bài gi ng c a ông thông qua nh ng l i ám ch , nói bóng gió, và th m
  12. chí là s l p th a. i u này gi i thích t i sao khi nghiên c u c n t các bài gi ng c a ông vào úng ng c nh. M t ví d là câu chuy n sau: T tri u v nhà, nghe tin chu ng ng a cháy, Kh ng T nói, "Có ai b thương không?" Ông không h h i v Ng a. Lu n Ng M Kh ng T t i Khúc Ph , quê hương ông. Kh ng
  13. mi u, m Kh ng T và khu nhà th c a h Kh ng nay là m t di s n th gi i do UNESCO công nh n. Câu chuy n không dài, nhưng có t m quan tr ng r t l n. th i ông, m t con ng a có th tg p 10 l n m t nô l . Khi không h i t i ng a, Kh ng T th hi n s quan tâm l n nh t c a mình: con ngư i. Vì th , theo nhi u nhà bình lu n c ông và Tây, nh ng bài gi ng c a Kh ng T có th ư c coi là m t bi n th ki u Trung Hoa c a Ch nghĩa Nhân o. Có l bài gi ng n i ti ng nh t c a ông là Quy t c vàng: T C ng h i: "Có m t ch nào có th d n
  14. d t hành x tr n i không?" Th y áp: "Có l là ch Th (恕)chăng? Cái gì mà mình không mu n thì ng làm cho ngư i khác?" Lu n Ng ( i u mình không mu n ng b t ngư i ph i ch u thì g i là Th 恕) Kh ng T cũng nh n m nh trên cái mà ông g i là "l và nh c," coi hai th ó là nh ng tr c t c a s cân b ng cho tr t t và s hài hoà. L là th hi n th b c xã h i, còn âm nh c là th ng nh t m i con tim cùng chung vui. Ông nói thêm r ng l không ch là cúng t , và âm nh c
  15. không ch là âm thanh c a dùi ánh vào chuông. C hai còn là cách truy n t gi a lòng nhân c a m t ngư i và hoàn c nh xã h i c a anh ta; c hai y u t ó u tăng cư ng các m i quan h xã h i, như năm hình m u: gi a cha và con, ch ng và v , vua tôi, già tr và gi a b n bè v i nhau. Các trách nhi m luôn ư c cân b ng, và n u m t th n dân ph i tuân l nh vua, thì th n dân cũng ph i nói ra khi nhà vua sai l m. Nh ng bài gi ng c a Kh ng T sau này ư c các môn c a ông bi n thành m t b văn b n t m v nh ng quy nh và cách th c th c hi n nghi l . Nhi u th k
  16. sau khi ông ã qua i, c M nh T và Tuân T u vi t nh ng cu n sách quan tr ng, và lúc y, m t tri t lí ã ư c t o d ng y , g i là Kh ng giáo. Sau hơn m t ngàn năm, h c gi Chu Hi ã di n gi i ý tư ng Kh ng giáo theo m t cách hoàn toàn m i, ư c g i là Tân Kh ng giáo, phân bi t v i nh ng ý tư ng trong cu n Lu n Ng . Tân Kh ng giáo có nh hư ng r ng Trung Qu c và Vi t Nam cho t i th k 19. Tên g i
  17. Kh ng Phu T , minh ho trong cu n Th n tho i và Truy n thuy t Trung Hoa, 1922, c a E.T.C. Werner • Khi d ch sách Trung Qu c sang các ngôn ng phương Tây, các th y tu dòng Tên ã d ch 孔夫子 thành Confucius. Cách Latinh hóa tên Kh ng T này t ó ã ư c
  18. s d ng r ng rãi các nư c phương Tây. • Theo Latinh hoá: o K ng Fūz (hay K ng fū z ) trong bính âm. o K'ung fu- tze trong Wade- Giles (hay, kém chính xác hơn, Kung fu- tze). Fūz (Phu T ) có nghĩa là nhà giáo. B i vì theo văn hóa Trung Qu c vi c g i
Đồng bộ tài khoản