Kí sinh trùng

Chia sẻ: Than Kha Tu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:105

0
535
lượt xem
173
download

Kí sinh trùng

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nêu lên khái niệm về kí sinh trùng và kí sinh trùng y học, các khái niệm quan hệ giữa các sinh vật trong quần xã sinh vật, sinh vật kí sinh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kí sinh trùng

  1. PhÇn 1: §¹i c−¬ng C©u 1: Kh¸i niÖm vÒ kÝ sinh trïng vμ kÝ sinh trïng y häc? C¸c kh¸i niÖm quan hÖ gi÷a c¸c sinh vËt trong quÇn x· sinh vËt, sinh vËt kÝ sinh? §¸p ¸n: ∗ Kh¸i niÖm vÒ kÝ sinh trïng vμ kÝ sinh trïng y häc: 3,0 ®iÓm + KÝ sinh trïng lμ nh÷ng sinh vËt sèng ¨n b¸m, hiÓu theo nghÜa réng bao gåm c¶ nh÷ng sinh vËt thuéc giíi thùc vËt vμ giíi ®éng vËt: vi khuÈn, virut, rickettsia, nÊm, ®¬n bμo, giun s¸n: 0.5 ®iÓm + KÝ sinh trïng y häc lμ mét ngμnh khoa häc nghiªn cøu vÒ ®Æc ®iÓm h×nh thÓ, ®Æc ®iÓm sinh häc, ®Æc ®iÓm dÞch tÔ häc, vai trß g©y bÖnh, chÈn ®o¸n, ®iÒu trÞ vμ biÖn ph¸p phßng chèng c¸c lo¹i sinh vËt sèng ¨n b¸m ë bªn trong, bªn ngoμi hoÆc gÇn ng−êi mét c¸ch t¹m thêi hay vÜnh viÔn víi môc ®Ých cã chç tró Èn hay nguån thøc ¨n ®Ó sinh sèng vμ g©y h¹i cho c¬ thÓ con ng−êi: 1,5 ®iÓm + Ng−êi vμ nh÷ng sinh vËt kh¸c bÞ kÝ sinh trïng sèng ¨n b¸m lμ vËt chñ. Ng−êi cã thÓ m¾c bÖnh do kÝ sinh trïng g©y ra lμ bÖnh kÝ sinh trïng vμ c¸c bÖnh do kÝ sinh trïng truyÒn: 0,5 ®iÓm + §Ó nghiªn cøu ®Çy ®ñ vÒ kÝ sinh trïng y häc, ®ßi hái ph¶i cã sù liªn hÖ mËt thiÕt vμ hîp t¸c réng r·i víi c¸c ngμnh khoa häc kh¸c nh− dÞch tÔ häc, vi sinh y häc, d−îc häc, vÖ sinh häc, miÔn dÞch häc, sinh häc ph©n tö : 0,5 ®iÓm ∗ C¸c kh¸i niÖm quan hÖ gi÷a c¸c sinh vËt trong quÇn x· sinh vËt: 4,0 ®iÓm + Céng sinh (symbiosis): lμ kiÓu chung sèng gi÷a hai sinh vËt dùa vμo nhau ®Ó tån t¹i vμ ph¸t triÓn. Quan hÖ nμy cã tÝnh th−êng xuyªn, b¾t buéc vμ nÕu t¸ch rêi nhau chóng khã cã thÓ tån t¹i: 0.5 ®iÓm + Hç sinh (mutualism): lμ mèi quan hÖ cã lîi cho c¶ hai bªn, nh−ng kh«ng b¾t buéc ph¶i sèng dùa vμo nhau, t¸ch khái nhau chóng vÉn cã thÓ tån t¹i ®−îc tuy cã khã kh¨n: 0.5 ®iÓm + Héi sinh (commensalism): mèi quan hÖ nμy biÓu hiÖn chØ cã lîi cho mét bªn, nh−ng bªn kia kh«ng bÞ thiÖt h¹i: 0.5 ®iÓm + C¹nh tranh (competition): nh÷ng c¸ thÓ cña loμi nμy kh«ng tÊn c«ng, kh«ng lμm h¹i c¸c loμi kia, kh«ng th¶i ra chÊt ®éc nμo c¶. Chóng chØ sinh tr−ëng ®¬n thuÇn, nh−ng sinh s¶n nhanh h¬n v× vËy chiÕm ®−îc −u thÕ trong cuéc ®Êu tranh giμnh nguån thøc ¨n cã h¹n, lμm cho loμi kia tμn lôi ®i: 0.5 ®iÓm + Kh¸ng sinh (antibiosis): lμ mèi quan hÖ loμi nμy øc chÕ sù sinh tr−ëng cña loμi kh¸c: 0.5 ®iÓm + DiÖt sinh (biocide): lμ mèi quan hÖ gi÷a sinh vËt nμy tiªu diÖt mét sinh vËt kh¸c ®Ó ¨n thÞt. Sinh vËt bÞ ¨n thÞt lμ con måi. Trong quan hÖ nμy vËt ¨n thÞt (predactor) kh«ng thÓ tån t¹i nÕu thiÕu con måi (prey): 0,5 ®iÓm + KÝ sinh (parasitism): lμ mét kiÓu chung sèng ®Æc biÖt gi÷a hai sinh vËt: mét sinh vËt sèng nhê cã lîi lμ kÝ sinh trïng, sinh vËt kia bÞ kÝ sinh vμ bÞ thiÖt h¹i gäi lμ vËt chñ: 1,0 ®iÓm
  2. ∗ C¸c kh¸i niÖm vÒ sinh vËt kÝ sinh (kÝ sinh trïng): 3 ®iÓm + KÝ sinh trïng chuyªn tÝnh (kÝ sinh trïng b¾t buéc): kÝ sinh trïng muèn tån t¹i b¾t buéc ph¶i sèng b¸m vμo c¬ thÓ vËt chñ, kh«ng thÓ sèng tù do: 0.5 ®iÓm + KÝ sinh trïng kiªm tÝnh (kÝ sinh trïng tuú nghi): kÝ sinh trïng cã thÓ sèng kÝ sinh, hoÆc còng cã thÓ sèng tù do ë m«i tr−êng bªn ngoμi: 0.5 ®iÓm + Néi kÝ sinh trïng: lμ nh÷ng kÝ sinh trïng sèng ë bªn trong c¬ thÓ vËt chñ: m«, néi t¹ng, m¸u, thÓ dÞch : 0,5 ®iÓm + Ngo¹i kÝ sinh trïng: lμ nh÷ng kÝ sinh trïng sèng ë ngoμi c¬ thÓ vËt chñ hoÆc sèng ë bÒ mÆt c¬ thÓ vËt chñ: 0,5 ®iÓm + KÝ sinh trïng l¹c chç: lμ nh÷ng kÝ sinh trïng sèng kÝ sinh l¹c sang c¬ quan, phñ t¹ng kh¸c víi c¬ quan, phñ t¹ng mμ nã th−êng kÝ sinh: 0,5 ®iÓm + KÝ sinh trïng l¹c chñ: lμ nh÷ng kÝ sinh trïng b×nh th−êng sèng kÝ sinh ë mét loμi vËt chñ nhÊt ®Þnh, nh−ng do tiÕp xóc gi÷a vËt chñ nμy víi vËt chñ kh¸c, kÝ sinh trïng cã thÓ nhiÔm qua vËt chñ míi: 0,5 ®iÓm
  3. C©u 2: C¸c kh¸i niÖm vÒ vËt chñ? TÝnh ®Æc hiÖu kÝ sinh trïng? : 10 ®iÓm §¸p ¸n: ∗ C¸c kh¸i niÖm vÒ vËt chñ: 05 ®iÓm. + VËt chñ chÝnh: lμ vËt chñ ë ®ã kÝ sinh trïng sinh s¶n theo ph−¬ng thøc h÷u giíi, hoÆc kÝ sinh trïng sèng ë giai ®o¹n tr−ëng thμnh: 01 ®iÓm + VËt chñ phô (vËt chñ trung gian): lμ vËt chñ ë ®ã kÝ sinh trïng sinh s¶n theo ph−¬ng thøc v« giíi hoÆc nÕu kh«ng sinh s¶n th× ë d−íi d¹ng Êu trïng - ch−a tr−ëng thμnh: 01 ®iÓm. + Dù tr÷ mÇm bÖnh (reservoir): lμ sinh vËt dù tr÷ mÇm bÖnh kÝ sinh trïng cña ng−êi. + VÝ dô mÌo, chã.. lμ sinh vËt d÷ tr÷ mÇm bÖnh s¸n l¸ gan bÐ: 01 ®iÓm + Trung gian truyÒn bÖnh (vector): lμ sinh vËt mang kÝ sinh trïng vμ truyÒn kÝ sinh trïng tõ ng−êi nμy sang ng−êi kh¸c. CÇn ph©n biÖt vËt chñ trung gian víi sinh vËt trung gian truyÒn bÖnh. - Vector sinh häc (hay cßn ®−îc gäi lμ vËt chñ trung gian): khi kÝ sinh trïng cã sù ph¸t triÓn t¨ng tr−ëng vÒ sè l−îng trong c¬ thÓ vector: 01 ®iÓm - Vector c¬ häc (hay cßn ®−îc gäi lμ sinh vËt trung gian truyÒn bÖnh): khi kÝ sinh trïng kh«ng cã sù ph¸t triÓn t¨ng tr−ëng vÒ sè l−îng trong c¬ thÓ vector: 01 ®iÓm ∗ TÝnh ®Æc hiÖu kÝ sinh trïng: 05 ®iÓm + §Æc hiÖu chuyªn biÖt: kÝ sinh trïng cã nh÷ng møc ®é ®Æc hiÖu kh¸c nhau víi cuéc sèng kÝ sinh ë mét hay nhiÒu loμi vËt chñ kh¸c nhau. Ngay trong c¬ thÓ mét vËt chñ, kÝ sinh trïng còng cã thÓ sèng ë vÞ trÝ nμy hay vÞ trÝ kh¸c: 01 ®iÓm + §Æc hiÖu vÒ vËt chñ - KÝ sinh trïng cã thÓ chØ kÝ sinh ë mét loμi vËt chñ duy nhÊt (®Æc hiÖu hÑp): 01 ®iÓm - KÝ sinh trïng cã thÓ kÝ sinh ë nhiÒu loμi vËt chñ kh¸c nhau (®Æc hiÖu réng): 01 ®iÓm + §Æc hiÖu vÒ vÞ trÝ kÝ sinh: - §Æc hiÖu hÑp: kÝ sinh trïng cã thÓ chØ sèng ®−îc ë mét vÞ trÝ nhÊt ®Þnh nμo ®ã trong c¬ thÓ vËt chñ: 01 - §Æc hiÖu réng: nhiÒu lo¹i kÝ sinh trïng cã thÓ sèng ë nhiÒu c¬ quan kh¸c nhau trong c¬ thÓ vËt chñ: 01
  4. C©u3: Néi dung nghiªn cøu kÝ sinh trïng y häc, mèi liªn hÖ cña kÝ sinh trïng ®èi víi c¸c ngμnh khoa häc kh¸c nh− dÞch tÔ häc, vi sinh häc ? 10 ®iÓm §¸p ¸n: ∗ Néi dung nghiªn cøu kÝ sinh trïng y häc (06 ®iÓm) + §Æc ®iÓm h×nh thÓ vμ ph©n lo¹i (1,5 ®iÓm) + §Æc ®iÓm sinh häc kÝ sinh trïng y häc bao gåm nh÷ng ®Æc ®iÓm vÒ sinh lÝ, sinh th¸i, vßng ®êi kÝ sinh trïng . (1,5 ®iÓm) + T¸c ®éng qua l¹i gi÷a kÝ sinh trïng vμ vËt chñ bao gåm c¸c biÓu hiÖn l©m sμng bÖnh do kÝ sinh trïng, kh¶ n¨ng ®¸p øng, mÉn c¶m cña c¬ thÓ con ng−êi víi kÝ sinh trïng, c¸c biÖn ph¸p chÈn ®o¸n, c¸c thuèc ®iÒu trÞ bÖnh kÝ sinh trïng (1,5®iÓm) + C¸c quy luËt dÞch häc, c¸c biÖn ph¸p phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng bao gåm c¸c biÖn ph¸p tiªu diÖt hoÆc lo¹i trõ kÝ sinh trïng ra khái c¬ thÓ con ng−êi vμ c¸c biÖn ph¸p c¶i t¹o hoμn c¶nh, m«i tr−êng ®Ó h¹n chÕ sù ph¸t triÓn hoÆc diÖt trõ kÝ sinh trïng (1,5 ®iÓm) ∗ Mèi liªn hÖ cña kÝ sinh trïng ®èi víi c¸c ngμnh khoa häc kh¸c nh− dÞch tÔ häc, vi sinh häc: (04 ®iÓm) + §Ó nghiªn cøu c¸c néi dung trªn, kÝ sinh trïng y häc ph¶i cã sù liªn hÖ mËt thiÕt vμ céng t¸c réng r·i víi c¸c ngμnh khoa häc kh¸c: DÞch tÔ häc, Vi sinh häc, D−îc ®éng häc, VÖ sinh häc, Sinh lÝ bÖnh häc, MiÔn dÞch häc, L©m sμng . (2 ®iÓm) + Trong thêi gian gÇn ®©y, nhê nh÷ng thμnh tùu cña c¸c ngμnh khoa häc ®Æc biÖt lμ nh÷ng thμnh tùu trong lÜnh vùc sinh häc ph©n tö, miÔn dÞch häc, d−îc ®éng häc . ®· vμ ®ang ®−îc øng dông vμo ngμnh kÝ sinh trïng. Do vËy, c¸c lÜnh vùc nghiªn cøu c¬ b¶n, chÈn ®o¸n, ®iÒu trÞ vμ phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng ®· më ra nhiÒu triÓn väng høa hÑn ( 2 ®iÓm)
  5. C©u 4: Nªu vμ ph©n tÝch t¸c ®éng cña kÝ sinh trïng ®Õn vËt chñ (10 ®iÓm) §¸p ¸n: ∗ KÝ sinh trïng chiÕm ®o¹t chÊt dinh d−ìng cña vËt chñ (ph©n tÝch, cho vÝ dô) (2 ®iÓm). ∗ KÝ sinh trïng g©y ®éc cho vËt chñ (ph©n tÝch, cho vÝ dô) (2 ®iÓm). ∗ KÝ sinh trïng g©y h¹i do t¸c ®éng c¬ häc(ph©n tÝch, cho vÝ dô) (2 ®iÓm). ∗ KÝ sinh trïng më ®−êng cho vi khuÈn g©y bÖnh (ph©n tÝch, cho vÝ dô) (2 ®iÓm). ∗ KÝ sinh trïng lμm t¨ng tÝnh thô c¶m cña vËt chñ víi mét sè bÖnh nhiÔm khuÈn kh¸c (ph©n tÝch, cho vÝ dô) (2 ®iÓm).
  6. C©u 5: ®Æc ®iÓm sinh häc cña kÝ sinh trïng §¸p ¸n: ∗ Sinh lÝ cña kÝ sinh trïng ( 04 ®iÓm): + Dinh d−ìng vμ chuyÓn ho¸ cña kÝ sinh trïng ( 02 ®iÓm): - Ph¶i cã nguån dinh d−ìng kÝ sinh trïng míi tån t¹i, ph¸t triÓn. Nguån dinh d−ìng cña kÝ sinh trïng chñ yÕu dùa vμo sù chiÕm ®o¹t nh÷ng chÊt dinh d−ìng cña vËt chñ nh− gluxit, protit, lipit, vitamin . ( 0,5 ®iÓm) - H×nh thøc chiÕm ®o¹t chÊt dinh d−ìng phô thuéc vμo ®Æc ®iÓm cÊu t¹o h×nh thÓ vμ vÞ trÝ kÝ sinh cña tõng loμi kÝ sinh trïng. Chóng cã thÓ chiÕm ®o¹t chÊt dinh d−ìng b»ng: thÈm thÊu, Èm bμo, hoÆc hót chÊt dinh d−ìng qua bé phËn tiªu ho¸ ( 0,5 ®iÓm) - §Ó ®ång ho¸ thøc ¨n chiÕm ®−îc, kÝ sinh trïng ph¶i chuyÓn ho¸ thøc ¨n ®ã b»ng nh÷ng hÖ thèng men phøc t¹p vμ theo c¸ch riªng cña tõng loμi. ( 0,5 ®iÓm) - HiÓu biÕt ®Çy ®ñ vÒ dinh d−ìng chuyÓn ho¸ cña kÝ sinh trïng sÏ hiÓu ®−îc t¸c h¹i cña chóng ®èi víi c¬ thÓ vËt chñ, gióp cho viÖc t×m kiÕm nh÷ng ph−¬ng tiÖn, thuèc men vμ biÖn ph¸p phßng chèng kÝ sinh trïng cã hiÖu qu¶. ( 0,5 ®iÓm) + Sinh s¶n cña kÝ sinh trïng ( 02 ®iÓm): - H×nh thøc sinh s¶n v« giíi: mét c¸ thÓ kÝ sinh trïng tù ph©n ®«i thμnh hai c¸ thÓ míi (nh©n ph©n chia tr−íc, bμo t−¬ng ph©n chia sau, kh«ng cã sù giao phèi gi÷a ®ùc vμ c¸i). ( 0,5 ®iÓm) - Còng lμ sinh s¶n v« giíi, cßn cã kiÓu sinh s¶n ph©n liÖt (schizogonie) ( 0,5 ®iÓm) - H×nh thøc sinh s¶n h÷u giíi: lμ h×nh thøc sinh s¶n thùc hiÖn b»ng sù kÕt hîp gi÷a con ®ùc vμ con c¸i - Ngoμi ra cßn cã nh÷ng loμi kÝ sinh trïng l−ìng giíi (mét c¸ thÓ cã c¶ bé phËn sinh dôc ®ùc vμ sinh dôc c¸i) nh− nhiÒu lo¹i s¸n l¸, s¸n d©y ( 0,5 ®iÓm) - H×nh thøc sinh s¶n ®a ph«i: lμ h×nh thøc sinh s¶n ®Æc biÖt còng th−êng thÊy ë c¸c loμi s¸n l¸ vμ mét sè loμi s¸n d©y( 0,5 ®iÓm) ∗ Sinh th¸i cña kÝ sinh trïng ( 03 ®iÓm): + Nghiªn cøu sinh th¸i kÝ sinh trïng lμ nghiªn cøu c¸c mèi quan hÖ gi÷a chóng víi c¸c yÕu tè cña m«i tr−êng ngo¹i c¶nh hoÆc cña m«i tr−êng sinh vËt. ( 0,5 ®iÓm) + Qua ®ã ®Ò ra biÖn ph¸p c¶i t¹o hoμn c¶nh, nh»m môc ®Ých kh«ng cho hoÆc ng¨n c¶n kÝ sinh trïng tån t¹i, ph¸t triÓn, sinh s¶n vμ cã thÓ diÖt ®−îc kÝ sinh trïng cã hiÖu qu¶, kinh tÕ nhÊt. ( 0,5 ®iÓm) + Muèn duy tr× nßi gièng, ®a sè kÝ sinh trïng ph¶i chuyÓn tõ vËt chñ nμy sang vËt chñ kh¸c. §©y lμ vÊn ®Ò phøc t¹p, khã kh¨n v× kÝ sinh trïng ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n, nhiÒu thêi k× kh¸c nhau, ë c¸c m«i tr−êng kh¸c nhau. ( 0,5 ®iÓm) + Khi sèng tù do, kÝ sinh trïng phô thuéc vμo m«i tr−êng ngo¹i c¶nh (®ã lμ c¸c yÕu tè tù nhiªn - nh÷ng yÕu tè nμy cã khi thuËn lîi, tèi −u, cã khi khã kh¨n,
  7. kh¾c nghiÖt ®èi víi chóng). C¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña vßng ®êi: trøng hoÆc kÐn, Êu trïng, thanh trïng, tr−ëng thμnh, ®Òu ph¶i thÝch nghi víi m«i tr−êng ®Ó tån t¹i vμ ph¸t triÓn, nÕu kh«ng thÝch nghi ®−îc chóng sÏ bÞ chÕt. ( 0,5 ®iÓm) + Khi sèng trong m«i tr−êng lμ c¬ thÓ vËt chñ, kÝ sinh trïng còng ph¶i thÝch nghi víi m«i tr−êng míi ®Ó sèng kÝ sinh. ( 0,5 ®iÓm) + Ngoμi nh÷ng nghiªn cøu trªn, cÇn ph¶i nghiªn cøu vÒ tËp tÝnh sinh s¶n, ho¹t ®éng chiÕm thøc ¨n, ho¹t ®éng tró Èn trong mét ®iÒu kiÖn hoμn c¶nh thÝch nghi kh¸c nhau. ( 0,5 ®iÓm). ∗ Vßng ®êi cña kÝ sinh trïng: 03 ®iÓm + Toμn bé qu¸ tr×nh ph¸t triÓn tõ khi lμ mÇm bÖnh sinh vËt ®Çu tiªn (trøng, Êu trïng) cho tíi khi sinh ra nh÷ng mÇm bÖnh míi t¹o ra thÕ hÖ sau ®−îc gäi lμ vßng ®êi kÝ sinh trïng. ( 01 ®iÓm) + Nghiªn cøu vßng ®êi cña kÝ sinh trïng bao gåm nghiªn cøu sinh lÝ kÝ sinh trïng (kÝ sinh trïng sinh s¶n, trøng në ra Êu trïng, Êu trïng ph¸t triÓn thμnh thanh trïng, thμnh con tr−ëng thμnh) vμ c¶ sinh th¸i kÝ sinh trïng v× sù ph¸t triÓn cña kÝ sinh trïng phô thuéc vμo c¸c yÕu tè cña m«i tr−êng ngo¹i c¶nh vμ m«i tr−êng sinh häc (vËt chñ) ( 01 ®iÓm) + BiÕt ®−îc vßng ®êi cña tõng loμi kÝ sinh trïng míi cã thÓ ®Æt kÕ ho¹ch phßng chèng cã hiÖu qu¶. ( 01 ®iÓm)
  8. C©u 6: §Æc ®iÓm kh¸ng nguyªn cña kÝ sinh trïng? KÝ sinh trïng chèng l¹i §¦MD cña vËt chñ nh− thÕ nμo? §¸p ¸n: ∗ Nªu vμ ph©n tÝch ®Æc ®iÓm kh¸ng nguyªn kÝ sinh trïng (05 ®iÓm): Tuy nhiªn mçi loμi kÝ sinh trïng cã nh÷ng thμnh phÇn kh¸ng nguyªn phøc t¹p nh−ng ®Òu cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: + Cã quyÕt ®Þnh kh¸ng nguyªn (determinant) sinh kh¸ng thÓ ®Æc hiÖu chèng l¹i kÝ sinh trïng. Kh¸c víi kh¸ng nguyªn vi sinh vËt, quyÕt ®Þnh kh¸ng nguyªn cña kÝ sinh trïng th−êng kh«ng ®−îc béc lé mμ ë trong t×nh tr¹ng phøc hîp. (02 ®iÓm): + Kh¸ng nguyªn kÝ sinh trïng cã nh÷ng thμnh phÇn chung ë nhiÒu loμi kÝ sinh trïng trong cïng mét hä. (1,5 ®iÓm): + KÝ sinh trïng cã nh÷ng thμnh phÇn kh¸ng nguyªn gièng kh¸ng nguyªn cña vËt chñ (1,5 ®iÓm) ∗ KÝ sinh trïng chèng l¹i ®¸p øng miÔn dÞch (05 ®iÓm): + KÝ sinh trïng nÐ tr¸nh c¬ quan miÔn dÞch (02 ®iÓm): - KÝ sinh trïng chui vμo tæ chøc, tÕ bμo, b¹ch cÇu ®¬n nh©n, ®¹i thùc bμo(0,5 ®iÓm) - KÝ sinh trïng t¹o nªn sù c« lËp c¸ch biÖt víi vËt chñ (0,5 ®iÓm): - KÝ sinh trïng tr¸nh kÝ sinh ë m« (0,5 ®iÓm) - KÝ sinh trïng chui vμo èng tiªu ho¸ (0,5 ®iÓm) + KÝ sinh trïng tiÕt ra c¸c chÊt chèng l¹i ®¸p øng miÔn dÞch cña vËt chñ (01 ®iÓm): - KÝ sinh trïng tiÕt ra kh¸ng nguyªn hoμ tan (0,5 ®iÓm) - Trong mét sè bÖnh kÝ sinh trïng, ng−êi ta thÊy cã c¸c kh¸ng thÓ phãng bÕ, kh¸ng thÓ nμy che chë kh«ng cho kh¸ng thÓ kh¸c cã hiÖu lùc h¬n tÊn c«ng mÇm bÖnh (0,5 ®iÓm) + Thay ®æi kh¸ng nguyªn (0,5 ®iÓm): + Ngôy trang b¾t ch−íc kh¸ng nguyªn, kh¸ng nguyªn chung (0,5 ®iÓm):
  9. C©u 7: Nªu vμ ph©n tÝch vai trß cña ngo¹i KST nãi chung vμ trong chiÕn tranh sinh häc? §¸p ¸n: ∗ Nªu vμ ph©n tÝch vai trß y häc cña ngo¹i kÝ sinh trïng (05 ®iÓm): + TruyÒn c¸c mÇm bÖnh g©y ra c¸c vô dÞch hoÆc c¸c ®¹i dÞch vμ ¶nh h−ëng lín ®Õn søc khoÎ, tÝnh m¹ng cña con ng−êi. (02 ®iÓm). + Lμ t¸c nh©n g©yra mét sè bÖnh cho con ng−êi (g©y ngøa, dÞ øng, cho¸ng, tª liÖt, lë loÐt ).(01 ®iÓm). + Vai trß cña ngo¹i kÝ sinh trïng - nh÷ng ®éng vËt ch©n ®èt t¸c dông lμ rÊt quan träng. Chóng kh«ng chØ ®−a mÇm bÖnh vμo c¬ thÓ ng−êi mμ chóng cßn lμ n¬i ®Ó cho mÇm bÖnh ph¸t triÓn, vμ lμ n¬i dù tr÷ mÇm bÖnh trong thiªn nhiªn. (02 ®iÓm). ∗ Ph©n tÝch vai trß cña ngo¹i kÝ sinh trïng trong chiÕn tranh sinh häc (05 ®iÓm): + Trong chiÕn tranh sinh häc, ng−êi ta ®· dùa vμo nh÷ng ®Æc ®iÓm sinh häc vμ tËp tÝnh cña mét sè loμi ngo¹i kÝ sinh trïng ®Ó lμm vËt mang, vËn chuyÓn c¸c mÇm bÖnh nguy hiÓm (t¸c nh©n sinh häc) g©y bÖnh mét c¸ch tù nhiªn nh»m ®¶m b¶o yÕu tè bÊt ngê, khã phßng chèng, t¹o c¸c ®¹i dÞch nh©n t¹o trªn ®Þa bμn réng lín lμm suy gi¶m søc lùc, tinh thÇn vμ tÝnh m¹ng cña ®èi ph−¬ng (03 ®iÓm). + Tuy kh¶ n¨ng g©y bÖnh cho ng−êi cña ngo¹i kÝ sinh trïng h¹n chÕ nh−: hót m¸u truyÒn ®éc tè g©y ®au, dÞ øng, mÈn ngøa, lë loÐt, ho¹i tö (vÕt loÐt do mß ®èt) hoÆc cã thÓ g©y cho¸ng, tª liÖt, nhiÔm ®éc vμ chÕt (bß c¹p, rÕt ®éc). Nh−ng kh¶ n¨ng vËn chuyÓn vμ truyÒn t¸c nh©n sinh häc cho ng−êi th× v« cïng to lín vμ rÊt nguy hiÓm (02 ®iÓm).
  10. C©u 8: Kh¸i niÖm vÒ æ bÖnh thiªn nhiªn? Liªn hÖ cña æ bÖnh thiªn nhiªn trong ho¹t ®éng qu©n sù hiÖn nay? (10 ®iÓm): §¸p ¸n: ∗ Kh¸i niÖm vÒ æ bÖnh thiªn nhiªn (07 ®iÓm): + BÖnh nμy cã tõ l©u ®êi, ë vïng ch−a hÒ cã dÊu ch©n ng−êi. BÖnh l−u hμnh tõ ®êi nμy sang ®êi kh¸c, tõ thÕ hÖ nμy sang thÕ hÖ kh¸c, gi÷a ®éng vËt víi ®éng vËt, cã ve lμ m«i giíi truyÒn bÖnh. Ng−êi chØ lμ mét m¾t xÝch ngÉu nhiªn trong qu¸ tr×nh l−u hμnh bÖnh. (02 ®iÓm) + Theo häc thuyÕt nμy: mét bÖnh cã æ bÖnh thiªn nhiªn cÇn cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau (04 ®iÓm): - BÖnh l−u hμnh gi÷a ®éng vËt víi ®éng vËt cã tõ l©u ®êi, kh«ng cÇn sù cã mÆt cña con ng−êi. Ng−êi chØ lμ mét m¾t xÝch ngÉu nhiªn trong qu¸ tr×nh l−u hμnh bÖnh. (01 ®iÓm): - BÖnh cã vËt m«i giíi lμ ngo¹i kÝ sinh trïng truyÒn bÖnh (01 ®iÓm): - BÖnh khu tró ë mét vïng nhÊt ®Þnh, cã ®iÒu kiÖn thiªn nhiªn (thæ nh−ìng, khÝ hËu, ®éng thùc vËt ) thuËn lîi cho mÇm bÖnh, nguån bÖnh vμ vËt m«i giíi tån t¹i, ph¸t triÓn (01 ®iÓm) - Tõ kh¸i niÖm ban ®Çu nμy, häc thuyÕt vÒ æ bÖnh thiªn nhiªn gióp nhiÒu cho c¸c nhμ dÞch tÔ häc ph¸t hiÖn, phßng chèng hiÖu qu¶ nhiÒu bÖnh cã æ bÖnh thiªn nhiªn. Häc thuyÕt nμy ngμy cμng ®−îc nhiÒu n−íc c«ng nhËn vμ còng ®−îc ph¸t triÓn s©u réng thªm (01 ®iÓm). + Ngμy nay ng−êi ta xÕp vμo æ bÖnh thiªn nhiªn tÊt c¶ nh÷ng bÖnh cã ®Æc ®iÓm thø nhÊt (bÖnh l−u hμnh gi÷a ®éng vËt víi ®éng vËt kh«ng cÇn sù cã mÆt cña con ng−êi) bÊt kÓ bÖnh ®ã cã vËt m«i giíi hay kh«ng (01 ®iÓm). ∗ Liªn hÖ æ bÖnh thiªn nhiªn trong ho¹t ®éng qu©n sù (03 ®iÓm): + Trong qu©n ®éi, do ®Æc ®iÓm nhiÖm vô, bé ®éi th−êng ph¶i ho¹t ®éng ë nh÷ng vïng xa l¹, cã n¬i ch−a cã dÊu ch©n ng−êi nªn th−êng dÔ m¾c nh÷ng bÖnh cã æ bÖnh thiªn nhiªn nªn diÔn biÕn bÖnh th−êng rÊt nÆng vμ dÔ cã thÓ tö vong lμm hao hôt qu©n sè hoÆc khñng ho¶ng tinh thÇn g©y ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn kh¶ n¨ng hoμn thμnh nhiÖm vô chiÕn ®Êu vμ s¶n xuÊt. (1,5 ®iÓm). + C¸n bé qu©n y cÇn n¾m ®−îc ®Þa lÝ dÞch tÔ häc c¸c lo¹i bÖnh cã æ bÖnh thiªn nhiªn ë nh÷ng n¬i bé ®éi ph¶i ®i qua hoÆc tró qu©n, tõ ®ã ®Ò ra kÕ ho¹ch phßng chèng bÖnh thÝch hîp b¶o vÖ ®−îc søc khoÎ, tÝnh m¹ng cho bé ®éi. (1,5 ®iÓm):
  11. C©u 9: ChÈn ®o¸n bÖnh kÝ sinh trïng, −u nh−îc ®iÓm cña tõng ph−¬ng ph¸p? §¸p ¸n: ∗ ChÈn ®o¸n l©m sμng (01 ®iÓm): + Nh×n chung c¸c biÓu hiÖn l©m sμng cña c¸c bÖnh do kÝ sinh trïng g©y ra th−êng kh«ng ®iÓn h×nh do vÞ trÝ g©y bÖnh, giai ®o¹n kÝ sinh th−êng kh«ng cè ®Þnh vμ kh¶ n¨ng chèng l¹i t¸c ®éng cña kÝ sinh trïng cña ng−êi nhiÔm bÖnh th−êng kh«ng ®ång ®Òu. + Tuy nhiªn mét sè bÖnh do kÝ sinh trïng g©y ra cã thÓ chÈn ®o¸n dùa vμo c¸c triÖu chøng l©m sμng ®Æc hiÖu. ∗ ChÈn ®o¸n dÞch tÔ häc: (02 ®iÓm) + Hái vμ ®iÒu tra tiÒn sö bÖnh nh©n. + T×m hiÓu ®iÒu kiÖn nhiÔm bÖnh, c¸ch nhiÔm bÖnh v× bÖnh kÝ sinh trïng th−êng l−u hμnh ë nh÷ng vïng ®Þa lÝ nhÊt ®Þnh, cã c¸c yÕu tè thiªn nhiªn, m«i tr−êng phï hîp cho chóng tån t¹i vμ ph¸t triÓn. ∗ ChÈn ®o¸n cËn l©m sμng (07 ®iÓm) + Ph−¬ng ph¸p kÝ sinh trïng häc (03 ®iÓm) - Nh»m ph¸t hiÖn mÇm bÖnh kÝ sinh trïng, lμ ph−¬ng ph¸p chÝnh x¸c nhÊt ®Ó chÈn ®o¸n quyÕt ®Þnh bÖnh kÝ sinh trïng (01 ®iÓm). - Ph−¬ng ph¸p chÈn ®o¸n kÝ sinh trïng häc ®¬n gi¶n, kh«ng ®ßi hái nhiÒu ph−¬ng tiÖn kÜ thuËt, ho¸ chÊt phøc t¹p. §«i khi chØ b»ng m¾t th−êng còng cã thÓ chÈn ®o¸n ®−îc chÝnh x¸c (01 ®iÓm). - Tuy nhiªn ph−¬ng ph¸p kÝ sinh trïng häc còng cã nh÷ng nh−îc ®iÓm: nÕu sè l−îng kÝ sinh trïng Ýt, kÝ sinh trïng ë trong m«, khã tiÕn hμnh chÈn ®o¸n hμng lo¹t v× mÊt nhiÒu c«ng søc vμ thêi gian sÏ khã ph¸t hiÖn (01 ®iÓm). + Ph−¬ng ph¸p chÈn ®o¸n miÔn dÞch häc (1,5 ®iÓm) - Dùa trªn kÕt qu¶ ph¶n øng kh¸ng nguyªn - kh¸ng thÓ. Ph−¬ng ph¸p nμy cho phÐp ph¸t hiÖn ®−îc kÝ sinh trïng cã trong c¬ thÓ mét c¸ch gi¸n tiÕp. (0,5 ®iÓm) - Ph−¬ng ph¸p miÔn dÞch häc cã −u ®iÓm lμ chÈn ®o¸n ®−îc bÖnh kÝ sinh trïng trong phñ t¹ng mμ ph−¬ng ph¸p kÝ sinh trïng häc khã ph¸t hiÖn ®−îc vμ cã thÓ tiÕn hμnh hμng lo¹t, Ýt tèn c«ng søc, thêi gian. Tuy nhiªn ph−¬ng ph¸p nμy còng cã nh−îc ®iÓm: ®ßi hái ph−¬ng tiÖn ho¸ chÊt phøc t¹p, tèn kÐm, th−êng cho kÕt qu¶ kh«ng chÝnh x¸c v× kh¸ng nguyªn kÝ sinh trïng cã nhiÒu thμnh phÇn chung gi÷a c¸c loμi kh¸c nhau, hay cã ph¶n øng chÐo, cã khi c¬ thÓ vËt chñ ®· hÕt kÝ sinh trïng nh−ng kh¸ng thÓ vÉn cßn, v× vËy kÕt qu¶ chÈn ®o¸n kh«ng gióp ®−îc g× cho ®iÒu trÞ kÞp thêi mμ chØ gióp cho ®iÒu tra dÞch tÔ víi sè l−îng mÉu ®iÒu tra lín (01 ®iÓm). + C¸c ph−¬ng ph¸p nu«i cÊy, g©y nhiÔm trªn ®éng vËt thùc nghiÖm: kÕt qu¶ chÝnh x¸c, nh−ng tèn kÐm, mÊt nhiÒu c«ng søc, cÇn nhiÒu thêi gian, nªn chØ ®−îc ¸p dông ë c¸c c¬ së chuyªn khoa s©u, cã ®Çy ®ñ ph−¬ng tiÖn, ®iÒu kiÖn (1,5 ®iÓm)
  12. + Ph−¬ng ph¸p sinh häc ph©n tö: kÜ thuËt PCR (01 ®iÓm): - ChÈn ®o¸n chÝnh x¸c, chÈn ®o¸n sím loμi, ph©n loμi kÝ sinh trïng g©y bÖnh cho ng−êi vμ cã thÓ sö dông trong nghiªn cøu chuyªn ngμnh kÝ sinh trïng nh− ®Þnh lo¹i, c¬ cÊu, ph©n bè, x¸c ®Þnh chñng kh¸ng thuèc . cña kÝ sinh trïng (0,5 ®iÓm). - Tuy nhiªn kÜ thuËt nμy míi chØ ®−îc ¸p dông ë c¸c trung t©m nghiªn cøu lín do ph¶i ®Çu t− trang bÞ labo, ®ßi hái c¸n bé chuyªn s©u vμ gi¸ thμnh xÐt nghiÖm cßn cao. (0,5 ®iÓm).
  13. C©u 10: Nªu vμ ph©n tÝch c¸c nguyªn t¾c ®iÒu trÞ bÖnh kÝ sinh trïng? §¸p ¸n: ∗ ChÈn ®o¸n chÝnh x¸c tr−íc khi ®iÒu trÞ: v× mçi loμi kÝ sinh trïng ®¸p øng víi mçi lo¹i thuèc kh¸c nhau nªn tr−íc khi ®iÒu trÞ ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc lo¹i kÝ sinh trïng nμo g©y ra bÖnh (01 ®iÓm). ∗ Chän thuèc ®Æc hiÖu Ýt ®éc cho vËt chñ (ng−êi bÖnh): (02 ®iÓm) + Nh−ng tuú theo hoμn c¶nh vμ ®iÒu kiÖn ®Ó ta chän lo¹i thuèc nμo cho thÝch hîp (01 ®iÓm). + Tuy nhiªn hiÖn nay ng−êi ta ®· s¶n xuÊt ra nhiÒu lo¹i thuèc cã ®é an toμn cao, phæ t¸c dông réng trªn nhiÒu lo¹i giun s¸n vμ ¸p dông réng r·i cho c¶ bÖnh nh©n ë bÖnh viÖn vμ céng ®ång (01 ®iÓm). ∗ Chän thuèc cã t¸c dông réng: (02 ®iÓm) + ë ViÖt Nam còng nh− ë nhiÒu n−íc nhiÖt ®íi, bÖnh kÝ sinh trïng rÊt phæ biÕn, t×nh tr¹ng mét ng−êi nhiÔm nhiÒu lo¹i kÝ sinh trïng lμ phæ biÕn (01 ®iÓm). + V× vËy chän thuèc cã t¸c dông ®Õn nhiÒu lo¹i kÝ sinh trïng võa cã ý nghÜa b¶o vÖ søc khoÎ võa cã ý nghÜa kinh Tõ (01 ®iÓm). ∗ KÕt qu¶ ®iÒu trÞ ph¶i ®−îc kiÓm tra b»ng kÜ thuËt chÈn ®o¸n chÝnh x¸c: (02 ®iÓm) + Ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc møc ®é gi¶m hay hÕt kÝ sinh trïng. Trong nhiÒu bÖnh kÝ sinh trïng (vÝ dô: bÖnh sèt rÐt, lÞ amip .) nÕu ®iÒu trÞ kh«ng hÕt kÝ sinh trïng sÏ t¸i ph¸t hoÆc cã nh÷ng hËu qu¶ xÊu (01 ®iÓm) + Muèn kh¼ng ®Þnh kÕt qu¶ ®iÒu trÞ hÕt (s¹ch) kÝ sinh trïng, ph¶i dùa vμo kÕt qu¶ xÐt nghiÖm nhiÒu lÇn ©m tÝnh hoÆc nh÷ng ph−¬ng ph¸p xÐt nghiÖm cã ®é tin cËy cao (01 ®iÓm). ∗ §iÒu trÞ kÕt hîp víi phßng bÖnh, chèng t¸i nhiÔm vμ « nhiÔm m«i tr−êng: (1,5 ®iÓm) + V× miÔn dÞch trong bÖnh kÝ sinh trïng yÕu, kh«ng b¶o vÖ ®−îc c¬ thÓ vËt chñ nªn sau khi ®· khái bÖnh vÉn cã thÓ bÞ nhiÔm l¹i. ë ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi nh− n−íc ta kh¶ n¨ng t¸i nhiÔm rÊt dÔ dμng. Do ®ã ®· ®iÒu trÞ hÕt kÝ sinh trïng vÉn cÇn ph¶i phßng bÖnh, chèng t¸i nhiÔm (0,5 ®iÓm). + KÕt hîp ®iÒu trÞ víi phßng bÖnh, chèng « nhiÔm m«i tr−êng. V× ®èi víi mét sè mÇm bÖnh kÝ sinh trïng nh−: giun, s¸n . sau khi ®· bÞ tèng ra khái c¬ thÓ ng−êi (do t¸c dông cña thuèc), th× trøng ë trong c¬ thÓ giun, s¸n vÉn cã thÓ l©y nhiÔm cho ng−êi (0,5 ®iÓm). + V× vËy, ®Ó tr¸nh lμm « nhiÔm m«i tr−êng, sau khi bÖnh nh©n uèng thuèc: giun, s¸n tÈy ra ngoμi cÇn ph¶i thu gom l¹i mét n¬i ®Ó xö lÝ (khö trïng råi ch«n s©u) (0,5 ®iÓm). ∗ §iÒu trÞ cho tÊt c¶ c¸c thμnh viªn trong gia ®×nh ng−êi bÖnh vμ tËp thÓ (1,5 ®iÓm): + Nguyªn t¾c nμy ®−îc ¸p dông cho nhiÒu bÖnh kÝ sinh trïng mang tÝnh x· héi, céng ®ång, bÖnh th−êng ph©n bè ë c¸c gia ®×nh, c¸c tËp thÓ nhμ trÎ, mÉu gi¸o, ®¬n vÞ qu©n ®éi. (0,5 ®iÓm)
  14. + MÇm bÖnh l©y truyÒn gi÷a c¸c thμnh viªn trong gia ®×nh hoÆc trong c¸c tËp thÓ cã ®iÒu kiÖn sèng, sinh ho¹t gièng nhau, nh−ng biÓu hiÖn bÖnh ë mçi ng−êi mét kh¸c. KÕt qu¶ kh¸m nghiÖm l©m sμng, xÐt nghiÖm kÝ sinh trïng häc kh«ng cho kÕt qu¶ d−¬ng tÝnh ë tÊt c¶ mäi ng−êi trong cïng thêi ®iÓm. VÝ dô bÖnh giun chØ, trïng roi ©m ®¹o, giun kim (0,5 ®iÓm). + CÇn ®iÒu trÞ cho tÊt c¶ mäi ng−êi trong gia ®×nh, tËp thÓ, ngay c¶ khi kÕt qu¶ xÐt nghiÖm ch−a thÊy mÇm bÖnh kÝ sinh trïng ë tÊt c¶ mäi ng−êi (0,5 ®iÓm).
  15. C©u 11: ®Æc ®iÓm dÞch tÔ häc kÝ sinh trïng §¸p ¸n: ∗ MÇm bÖnh: 02 ®iÓm + MÇm bÖnh cã thÓ cã ë trong vËt chñ, trung gian truyÒn bÖnh, c¸c æ bÖnh thiªn nhiªn, x¸c sóc vËt, ph©n, chÊt th¶i, ®Êt, n−íc, rau cá, thùc phÈm, ®å ch¬i .( 01®iÓm) + MÇm bÖnh nμy tån t¹i trong kho¶ng thêi gian ng¾n hay dμi lμ tuú thuéc vμo vÞ trÝ n¬i chøa, ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vμ tuú kh¶ n¨ng tån t¹i cña mçi lo¹i kÝ sinh trïng.(0,5 ®iÓm) + Tuy nhiªn nÕu kÝ sinh trïng trong c¬ thÓ vËt chñ lμ sinh vËt sèng th× th−êng tån t¹i l©u h¬n ë ngo¹i c¶nh hay m«i tr−êng ( 0,5®iÓm) ∗ Nguån bÖnh: 01 ®iÓm + Nguån bÖnh lμ nh÷ng sinh vËt cã chøa mÇm bÖnh (kÝ sinh trïng) cã kh¶ n¨ng g©y bÖnh cho con ng−êi. + Nguån bÖnh cã thÓ lμ nh÷ng ng−êi ®ang m¾c bÖnh... ∗ §−êng l©y truyÒn: 02 ®iÓm + §−êng tiªu ho¸, ®−êng da råi vμo m¸u hoÆc kÝ sinh ë da hoÆc tæ chøc d−íi dam, ®−êng h« hÊp, ®−êng nhau thai, ®−êng sinh dôc, tiÕt niÖu ( 01®iÓm). + §−êng th¶i mÇm bÖnh ra m«i tr−êng hoÆc vμo sinh vËt kh¸c - KÝ sinh trïng ra m«i tr−êng hoÆc vμo vËt chñ kh¸c b»ng nhiÒu con ®−êng ( 0,5®iÓm) - Qua ph©n, qua chÊt th¶i, qua da, m¸u, dÞch tiÕt tõ vÕt lë loÐt, qua x¸c vËt chñ, qua n−íc tiÓu ( 0,5®iÓm). ∗ Khèi c¶m thô ( 03®iÓm) + Tuæi: hÇu hÕt c¸c bÖnh kÝ sinh trïng ë mäi løa tuæi cã c¬ héi nhiÔm nh− nhau. + Giíi: nh×n chung kh«ng cã sù kh¸c nhau vÒ nhiÔm kÝ sinh trïng do giíi. tuy nhiªn trõ mét vμi bÖnh th× cã sù kh¸c nhau ( 0,5®iÓm) + - NghÒ nghiÖp: do ®Æc ®iÓm kÝ sinh trïng liªn quan mËt thiÕt víi sinh c¶nh, tËp qu¸n nªn tØ lÖ m¾c bÖnh kÝ sinh trïng còng liªn quan ®Õn tÝnh chÊt nghÒ nghiÖp rÊt râ rÖt ë mét sè bÖnh ( 0,5®iÓm). + Nh©n chñng: ®a sè c¸c bÖnh kÝ sinh trïng kh«ng liªn quan ®Õn nh©n chñng häc. Tuy nhiªn c¸c nhμ khoa häc ®· x¸c ®Þnh cã mét sè bÖnh kÝ sinh trïng cã tÝnh chÊt chñng téc kh¸ râ. ( 0,5®iÓm). + C¬ ®Þa: t×nh tr¹ng c¬ ®Þa, thÓ tr¹ng cña mçi c¸ thÓ còng cã ¶nh h−ëng tíi nhiÔm kÝ sinh trïng nhiÒu hay Ýt. BÖnh kÝ sinh trïng cã thÓ liªn quan ®Õn c¸c nhãm c¬ ®Þa nh−: trÎ em, phô n÷ cã thai, ng−êi giμ ( 0,5®iÓm). + Kh¶ n¨ng miÔn dÞch: trõ vμi bÖnh, nh×n chung kh¶ n¨ng t¹o miÔn dÞch cña c¬ thÓ chèng l¹i sù nhiÔm trong c¸c bÖnh kÝ sinh trïng kh«ng m¹nh mÏ, kh«ng ch¾c ch¾n. ( 0,5®iÓm) ∗ C¸c yÕu tè m«i tr−êng, tù nhiªn, kinh tÕ - x· héi ( 1,5®iÓm)
  16. + M«i tr−êng: m«i tr−êng ë ®©y nãi theo nghÜa réng bao gåm: ®Êt, n−íc, thæ nh−ìng, khu hÖ ®éng vËt, khu hÖ thùc vËt, kh«ng khÝ . ®Òu ¶nh h−ëng quan träng ®Õn sù ph¸t triÓn cña kÝ sinh trïng vμ bÖnh kÝ sinh trïng. ( 01®iÓm) + Thêi tiÕt khÝ hËu: lμ nh÷ng sinh vËt, l¹i cã thÓ cã nh÷ng giai ®o¹n sèng vμ ph¸t triÓn ë ngo¹i c¶nh hoÆc sèng tù do ph¸t triÓn mäi giai ®o¹n ë ngo¹i c¶nh, nªn kÝ sinh trïng chÞu t¸c ®éng rÊt lín cña thêi tiÕt khÝ hËu + C¸c yÕu tè kinh tÕ - v¨n ho¸ - x· héi: ®a sè c¸c bÖnh kÝ sinh trïng lμ bÖnh x· héi, bÖnh cña ng−êi nghÌo, bÖnh cña sù l¹c hËu, bÖnh cña phong tôc tËp qu¸n cæ hñ, bÖnh cña mª tÝn - dÞ ®oan
  17. C©u 12: §Æc ®iÓm vμ nguyªn t¾c phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng §¸p ¸n: ∗ §Æc ®iÓm: bÖnh kÝ sinh trïng phÇn lín mang tÝnh chÊt x· héi do: (4,0®iÓm). + Møc ®é réng lín, tõng khu vùc, hoÆc trong ph¹m vi c¶ n−íc (1,5 ®iÓm). + Møc ®é phæ biÕn, hμng triÖu, hμng chôc triÖu ng−êi m¾c (01 ®iÓm). + Liªn quan chÆt chÏ víi nÒn kinh tÕ quèc d©n, tr×nh ®é khoa häc kÜ thuËt, tr×nh ®é v¨n ho¸ x· héi, phong tôc tËp qu¸n cña tõng d©n téc (1,5 ®iÓm). ∗ Nguyªn t¾c phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng: (6,0 ®iÓm). + Cã träng ®iÓm, träng t©m: bÖnh do kÝ sinh trïng cã nhiÒu vμ phæ biÕn, kh«ng thÓ ®ång lo¹t phßng chèng. Ph¶i chän nh÷ng bÖnh nμo cã h¹i nhiÒu ®Õn søc khoÎ, søc s¶n xuÊt, lao ®éng, chiÕn ®Êu cña tõng vïng (01 ®iÓm). + TiÕn hμnh l©u dμi kiªn tr×: chóng ta kh«ng thÓ mét sím, mét chiÒu thanh to¸n ®−îc c¸c bÖnh do kÝ sinh trïng g©y ra. Do vËy ph¶i x¸c ®Þnh phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng ph¶i l©u dμi, kiªn tr× tõng buíc mét, võa tiÕn hμnh võa ®iÒu chØnh (01 ®iÓm). + Dùa vμo ®Æc ®iÓm sinh häc cña kÝ sinh trïng: trªn c¬ së c¸c ®Æc ®iÓm sinh lÝ, sinh th¸i vμ vßng ®êi ph¸t triÓn cña c¸c lo¹i kÝ sinh trïng, tõ ®ã ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p chuyªn m«n, kÜ thuËt phßng chèng cô thÓ cho tõng lo¹i kÝ sinh trïng. (01 ®iÓm). + KÕt hîp c¸c biÖn ph¸p: cïng mét lóc cã thÓ kÕt hîp c¸c biÖn ph¸p phßng chèng th« s¬ víi hiÖn ®¹i, kÕt hîp c¸c biÖn ph¸p c¬ häc - ho¸ häc - lÝ häc vμ sinh häc, tuú theo ®Æc ®iÓm sinh häc cña kÝ sinh trïng ë mçi vïng, mçi thêi ®iÓm kh¸c nhau (01 ®iÓm). + Ph¶i cã kÕ ho¹ch phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng (1,0 ®iÓm): - §Ó phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng ®· ®−îc lùa chän ph¶i dùa vμo kÕ ho¹ch hμnh chÝnh cña chÝnh quyÒn tõ Trung −¬ng ®Õn ®Þa ph−¬ng (0,5 ®iÓm). - Trong qu©n ®éi ph¶i tõ Bé hay qu©n khu, mÆt trËn, xuèng ®¬n vÞ c¬ së (0,5 ®iÓm). - Bªn c¹nh nh÷ng kÕ ho¹ch phßng chèng tr−íc m¾t mμ cßn ph¶i ®Ò ra nh÷ng kÕ ho¹ch l©u dμi cã tÝnh chiÕn l−îc (0,5 ®iÓm). + Phßng chèng bÖnh kÝ sinh trïng ph¶i lμ c«ng t¸c cña quÇn chóng (0,5 ®iÓm).
  18. C©u 13: C¸c t¸c nh©n g©y bÖnh kÝ sinh trïng kÝ sinh c¬ héi? Vai trß c¸c lo¹i kÝ sinh trïng trªn bÖnh nh©n nhiÔm HIV/AIDS. ∗ C¸c t¸c nh©n (0,5 ®iÓm) (04 ®iÓm): + T¸c nh©n ®¬n bμo: Giardia lamblia, Leishmania sp., Toxoplasma gondii, Cryptosporidium sp., Isospora belli, Pneumocystic carinii, Microsporidia, Babesia microti (1,5 ®iÓm). + T¸c nh©n giun s¸n: Strongyloides stercoralis (01 ®iÓm). + T¸c nh©n vi nÊm: Candida sp., Cryptococcus neoformans, Histoplasma capsulatum, Aspergillus sp., Penicillium marneffei, Phycomycetes, Geotrichum, Trichosporon sp., Rhodotorula sp., Torulopis glabrata (1,5 ®iÓm). ∗ vai trß mét sè lo¹i kÝ sinh trïng trªn bÖnh nh©n nhiÔm HIV/AIDS (0,5 ®iÓm): + NÊm: - NhiÔm vi nÊm Histoplasma còng ®· ®−îc ph¸t hiÖn kho¶ng 30% trªn sè ng−êi bÞ bÖnh AIDS sèng trong vïng l−u hμnh vμ tõ n¨m 1980 vi nÊm nμy b¾t ®Çu ®−îc ph¸t hiÖn ë nh÷ng n¬i mμ tr−íc kia kh«ng cã (01 ®iÓm). - BÖnh do C.neoformans var. neoformans xuÊt hiÖn trªn kh¾p trªn thÕ giíi, Tr−íc nh÷ng n¨m 1950, bÖnh Ýt gÆp. Trong nh÷ng n¨m 1970, víi viÖc sö dông réng r·i c¸c thuèc øc chÕ miÔn dÞch trong ®iÒu trÞ tØ lÖ bÖnh ®· t¨ng lªn nhiÒu. §Æc biÖt sau nh÷ng n¨m 1980 tØ lÖ bÖnh t¨ng m¹nh víi viÖc xuÊt hiÖn AIDS nh− lμ yÕu tè nguy c¬ hμng ®Çu. BÖnh do Cryptococcus lμ nguyªn nh©n nhiÔm trïng g©y tö vong thø 4 ë bÖnh nh©n AIDS vμ kho¶ng 1/3 bÖnh nh©n cã AIDS m¾c bÖnh (01 ®iÓm). + §¬n bμo: - BÖnh do Cryptosporidies (lμ ®¬n bμo ®−êng tiªu ho¸), ph©n bè réng kh¾p trªn thÕ giíi. ë ViÖt Nam, ®iÒu tra trªn nh÷ng bÖnh nhi Øa ch¶y ë c¶ miÒn B¾c vμ miÒn Nam thÊy tØ lÖ nhiÔm ®¬n bμo Cryptosporidium sp. kh¸ cao. Cryptosporidium sp. cã thÓ tÊn c«ng c¬ ®Þa suy gi¶m miÔn dÞch còng nh− ng−êi khoÎ m¹nh nhÊt lμ trÎ em vμ gÆp trªn c¸c bÖnh nh©n AIDS ®−îc xem nh− lμ bÖnh kÝ sinh trïng c¬ héi (01 ®iÓm). - Pneumocystis carinii lμ ®¬n bμo ®−êng tiªu ho¸, ®−îc ph¸t hiÖn ®Çu tiªn vμo n¨m 1962 (t¹i Congo). BÖnh do Pneumocystis carinii g©y ra th−êng chØ gÆp ë trÎ em s¬ sinh thiÕu th¸ng hoÆc suy dinh d−ìng vμ trªn nh÷ng bÖnh nh©n bÞ suy gi¶m miÔn dÞch m¾c ph¶i hay ghÐp t¹ng. Tõ n¨m 1982 trë l¹i ®©y, Pneumocystis carinii gÆp nhiÒu trªn nh÷ng ng−êi bÞ AIDS víi tØ lÖ cao vμ g©y biÕn chøng nÆng nÒ (01 ®iÓm). - ë ViÖt Nam còng ®· cã th«ng b¸o vÒ mét sè tr−êng hîp bÖnh nh©n AIDS bÞ viªm phæi do Pneumocystis carinii (01 ®iÓm). - §Æc biÖt trong giai ®o¹n hiÖn nay, nhê c¸c kÜ thuËt chÈn ®o¸n ngμy cμng hiÖn ®¹i, ng−êi ta ®· x¸c ®Þnh ®−îc nhiÒu lo¹i kÝ sinh trïng g©y bÖnh kÝ sinh trïng c¬ héi trªn c¬ ®Þa bÖnh nh©n bÞ chi phèi bëi c¸c yÕu tè sinh lÝ, yÕu tè bÖnh lÝ, yÕu tè lμm suy gi¶m miÔn dÞch vμ yÕu tè do dïng thuèc g©y
  19. ra. §ã chÝnh lμ nh÷ng yÕu tè dÉn ®é t¹o c¬ héi cho c¸c bÖnh kÝ sinh trïng c¬ héi ph¸t triÓn (01 ®iÓm).
  20. PhÇn 2: Giun s¸n C©u 14: §Æc ®iÓm sinh häc vμ vai trß y häc cña s¸n l¸ gan nhá (Clonorchis sinensis)? §¸p ¸n: ∗ §Æc ®iÓm sinh häc (06 ®iÓm). + S¸n tr−ëng thμnh kÝ sinh ë ®−êng dÉn mËt trong gan, ®Î trøng, trung b×nh 2.400 trøng/ ngμy (0,5 ®iÓm). + Trøng theo èng dÉn mËt vμo ruét, theo ph©n ra ngoμi. Sau khi r¬i vμo n−íc, trøng ph¸t triÓn thμnh Êu trïng l«ng (miracidium) ë bªn trong. Êu trïng l«ng kh«ng në ra ë trong n−íc, chØ në ra Êu trïng l«ng trong c¬ thÓ èc, sau khi èc nuèt trøng (01 ®iÓm). + C¸c loμi èc lμ vËt chñ phô 1 cña s¸n l¸ gan nhá: Melanoides tuberculatus, Bythinia, Bulimus, Barafossarulus, Alocinma .(01 ®iÓm). + Trong c¬ thÓ èc, Êu trïng l«ng (miracidium) ph¸t triÓn qua giai ®o¹n nang bμo tö (sporocyst), qua hai giai ®o¹n rª-®i (rediae), h×nh thμnh Êu trïng ®u«i (cercaria) (01 ®iÓm). + Êu trïng ®u«i cã m¾t, ®u«i dμi, rêi khái èc, b¬i léi tù do trong n−íc, chui vμo kÝ sinh ë c¬ cña vËt chñ phô 2: lμ c¸ n−íc ngät, thuéc hä c¸ chÐp (Cyprinidae): chÐp, mÌ, tr¾m, tr«i cã thÓ ë vμi lo¹i t«m n−íc ngät (01 ®iÓm). + Ng−êi hoÆc c¸c vËt chñ chÝnh kh¸c (chã, mÌo ) ¨n c¸ sèng hoÆc ch−a nÊu chÝn, cã nang Êu trïng; khi ®Õn t¸ trμng, Êu trïng tho¸t nang; sau 15 giê Êu trïng ®i ng−îc lªn ®−êng dÉn mËt, hoÆc ®−êng dÉn tôy; sau 1 th¸ng ph¸t triÓn thμnh s¸n truëng thμnh vμ kÝ sinh ë ®ã (01 ®iÓm). + Trong c¬ thÓ ng−êi s¸n sèng ®−îc: 15 - 25 n¨m (0,5 ®iÓm). ∗ Vai trß y häc (04 ®iÓm): + T¹i n¬i kÝ sinh ë èng mËt, èng tôy, s¸n l¸ g©y ph¶n øng viªm, t¨ng sinh tæ chøc liªn kÕt vμ cã thÓ dÉn ®Õn x¬ chai. Thμnh èng mËt, èng tôy dμy lªn, cã thÓ g©y t¾c hoÆc g©y ung th− (01 ®iÓm). + Khi ng−êi bÞ nhiÔm s¸n l¸ gan nhá C.sinensis, xuÊt hiÖn c¸c triÖu chøng l©m sμng nÆng nhÑ phô thuéc vμo sè l−îng cña kÝ sinh trïng vμ sù nhiÔm trïng thø ph¸t: + Tr−êng hîp nhiÔm Ýt s¸n: bÖnh tiÕn triÓn thÇm lÆng, Ýt hoÆc kh«ng cã biÓu hiÖn l©m sμng (0,5 ®iÓm). + Tr−êng hîp nhiÔm nhiÒu s¸n (kho¶ng 100 s¸n trë lªn): triÖu chøng l©m sμng râ (0,5 ®iÓm). + VÞ trÝ kÝ sinh th−êng gÆp ë ®−êng dÉn mËt, gÆp ë ®−êng dÉn tôy Ýt h¬n, hoÆc cã thÓ võa kÝ sinh ë ®−êng mËt võa kÝ sinh ë ®−êng tôy (0,5 ®iÓm). + BiÓu hiÖn l©m sμng ®a d¹ng, th−êng cã nh÷ng triÖu chøng kh«ng ®Æc tr−ng: ng−êi mÖt mái, kÐm ¨n, ®au vïng rèn, vïng h¹ s−ên ph¶i, ®i láng, t¸o xen kÏ, cã thÓ cã biÓu hiÖn dÞ øng, næi mÒ ®ay, lªn c¬n hen b¹ch cÇu ¸i toan t¨ng cao :(01 ®iÓm).

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản