Vui lòng download xuống để xem tài liệu đầy đủ.

Kỹ năng Tổng phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong part 1

Chia sẻ: | Ngày: | Loại File: pdf | 11 trang

1
269
lượt xem
62
download

Người giáo viên TPT Đội với việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác chăm sóc, giáo dục thiếu nhi Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của quá trình vận dụng và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại. (Báo...

Kỹ năng Tổng phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong part 1
Nội dung Text

  1. Kỹ năng , nghiệp vụ Tổng phụ trách Đội TNTP trong trường THCS
  2. Người giáo viên TPT Đội với việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác chăm sóc, giáo dục thiếu nhi Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của quá trình vận dụng và phát triển sáng tạo của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại. (Báo cáo chính trị- Đạ i hội Đảng lần thứ IX ). Tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau được xem là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam hành động cho những người làm công tác giáo dục thế hệ trẻ sau này: “Một năm khởi đầu từ mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”. ( Hồ Chí Minh ) Ngày nay, thế giới đang diễn biến theo xu hướng khu vực hóa, toàn cầu hóa. Để giải quyết tốt những vấn đề cơ bản đang đặt ra trong thực tiễn, trong đó có công tác bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ thì đòi hỏi những người làm công tác giáo dục phải luôn tự chủ, đổi mới và không ngừng sáng tạo, biết gắn lý luận với thực tiễn, lời nói với việc làm nhằm đào tạo thế hệ trẻ thành những chủ nhân tương lai của đất nước. Đối với người giáo viên Tổng phụ trách Đội-những người làm công tác chăm sóc, giáo dục thiếu niên-nhi đồng thì phải thấm nhuần sâu sắc hệ thống quan điểm, phương pháp cách mạng của Hồ Chí Minh để kiên định mục tiêu, giáo dục lý tưởng, lòng yêu nước, đạo đức cách mạng, hình thành nhân cách toàn diện cho các em. Chủ Tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh : “Trách nhiệm nặng nề và vẻ vang của người thầy là : chăm lo, dạy dỗ con em nhân dân thành công dân tốt, người lao động tốt, người chiến sỹ tốt, người cán bộ tốt của nước nhà”. Vì vậy , khi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giáo dục thiếu nhi, người giáo viên Tổng phụ trách Đội cần phải thực hiện tốt các yêu cầu sau : - Trước hết, phải chú trọng bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cách mạng cho các em : Đây là vấn đề quan tâm hàng đầu, là nhiệm vụ quan trọng của những người làm công tác giáo dục. Người từng dạy : “Trong giáo dục, không những có tri thức phổ thông mà phải có đạo đức cách mạng”; hoặc “Con người xã hội chủ nghĩa là con người có đạo đức, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng”. Qua lời dạy của Người, ta nhận thấy mục đích của giáo dục là đào tạo cán bộ cho cách mạng, đào tạo những chủ nhân tương lai của đất nước để kiên định mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản. Liên hệ đến mục tiêu giáo dục của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh là : “Giáo dục thiếu nhi trở thành con ngoan, trò giỏi, công dân tốt, cháu ngoan Bác Hồ, phấn đấu trở thành đoàn viên TNCS Hồ Chí Minh”. Vì vậy khi giáo dục cho thiếu nhi,
  3. người GV TPT Đội phải giúp cho các em tinh thần yêu nước, tinh thần phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân mà cụ thể nhất là hướng các em đến : “Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào Học tập tốt, lao động tốt Đoàn kết tốt, kỉ luật tốt Giữ gìn vệ sinh thật tốt Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm” ( 5 Điều Bác Hồ dạy thiếu niên-nhi đồng) Nhưng Bác cũng dạy : “Muốn thật thà yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu chủ nghĩa xã hội thì phải yêu lao động, vì không lao động thì chỉ là lời nói suông”, và với thiếu nhi thì Bác khuyên : “Tuổi các cháu còn nhỏ thì làm những công việc nhỏ: nhiều công việc nhỏ cộng lại thành công việc to”. Như vậy, ngoài việc giáo dục đạo đức cho các em thì người GV TPT Đội cần phải chú trọng đến công tác bồi dưỡng cho các em thái độ, tình cảm yêu lao động bằng những việc làm cụ thể, thiết thực thông qua các hoạt động ở liên đội và trên địa bàn dân cư. - Khi tổ chức giáo dục các em, phải chú trọng giáo dục các mặt một cách toàn diện Hồ Chí Minh xác định : “Trong việc giáo dục và học tập phải chú trọng đủ các mặt”, “... giáo dục thế hệ trẻ thành những người thừa kế xây dựng xã hội chủ nghĩa vừa hồng vừa chuyên”. Mục tiêu giáo dục của Đội TNTP Hồ Chí Minh là giáo dục các em trên tất cả các mặt : trí, đức, thể, mĩ. Vì vậy khi vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác giáo dục thiếu nhi, người GV TPT Đội phải chú ý đến công tác giáo dục toàn diện cho các em, tập trung vào những nội dung cơ bản sau : Giáo dục các em về truyền thống dân tộc : thông qua các hoạt động Đội, các ngày lễ chủ điểm giáo dục cho các em về những truyền thống yêu nước, ý chí bất khuất, kiên cường, tinh thần đoàn kết, cần cù, dũng cảm, thông minh...của dân tộc Việt Nam.Từ đó khơi dậy cho các em tinh thần tự hào dân tộc, lòng yêu quê hương đất nước, phấn đấu rèn đức-luyện tài để xứng đáng với truyền thống của dân tộc. Như lời khuyên của Bác : “Ngày nay, các cháu là nhi đồng. Ngày sau, các cháu là chủ nhân của nước nhà, của thế giới”. Và Bác cũng căn dặn : “Muốn xứng đáng vai trò người chủ thì phải học tập, học tập là một việc phải làm suốt đời” và “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì nhất định phải có học thức”.Từ đây, ta thấy được vai trò, tầm quan trọng của tri thức con người trong công cuộc xây dựng xã hội Xã Hội Chủ Nghĩa. Trong công tác giáo dục thiếu nhi, nhất thiết người GV TPT Đội phải chú trọng đến việc trang bị cho các em những tri thức khoa học cần thiết để các em tự làm chủ những tri thức đó và đem tri thức đó phục vụ xây dựng nước nhà, như lời Bác mong : “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai cùng các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”. Ngoài việc giáo dục tri thức cho các em, cần tổ chức các hoạt động vui chơi, giải trí nhằm giúp các em phát triển về thể chất và trí tuệ, góp
  4. phần rèn luyện tính tổ chức, kỉ luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tình yêu thương bạn bè và gây hứng thú cho các em trong các hoạt động khác.Bác quan niệm : “Khỏe mạnh thì mới có đủ sức tham gia một cách dẻo dai, bền bỉ những công việc ích nước, lợi dân”; hay “Vui chơi là một bộ phận trong sinh hoạt của thanh niên. Trong vui chơi cũng có giáo dục”.Như vậy giáo dục thể- mĩ là một bộ phận quan trọng của công tác giáo dục toàn diện cho thiếu nhi. Với thiếu nhi, Bác nhận định : “Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”. Vì vậy, trong quá trình giáo dục toàn diện cho các em, người GV TPT Đội phải chú ý vận dụng phương pháp phù hợp với mỗi đối tượng. Nội dung yêu cầu phải đi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của các em, và phải đảm bảo : “Cách dạy trẻ, cần cho chúng biết : yêu Tổ quốc, thương đồng bào, chuộng lao động, giữ kỉ luật, biết vệ sinh, học văn hóa”.( Hồ Chí Minh ) - Vận động các tổ chức, các đoàn thể trong và ngoài nhà trường cùng tham gia vào công tác giáo dục thiếu nhi Ngày nay, Đảng và nhà nước ta đang có chủ trương “Xã hội hóa giáo dục”, vì vậy người giáo viên TPT Đội phải ý thức được rằng : “Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng. Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ Chủ Nghĩa Xã Hội, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy với trò và giữa học trò với nhau” ( Hồ Chí Minh ). Theo lời Bác dạy : “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, chúng ta phải tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức xã hội, các đoàn thể trong và ngoài nhà trường để vận động họ cùng tham gia công tác giáo dục thiếu nhi, duy trì tốt mối quan hệ giữa nhà trường-gia đình- xã hội để giáo dục các em một cách toàn diện hơn. Trải qua hơn 70 năm, tư tưởng Hồ Chí Minh đã soi đường cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh mà cụ thể là tư tưởng về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau vẫn được những người làm công tác giáo dục vận dụng một cách triệt để. Với nhiệm vụ của một giáo viên Tổng phụ trách Đội- người làm công tác chăm sóc, giáo dục thiếu nhi, bản thân tôi không những phải thấm nhuần những giá trị tư tưởng của Người, mà phải vận dụng một cách đầy đủ, sáng tạo và linh hoạt những giá trị tư tưởng quí báu đó vào công tác giáo dục thiếu nhi nhằm giúp cho tổ chức Đội của các em ngày càng vững mạnh, giáo dục các em thành những con người của thời đại như lời Bác dạy : “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có những con người xã hội chủ nghĩa”. Những phong trào của đội thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh
  5. Hiện nay chũng ta đang chứng kiến nhiều hoạt động tình nguyện nói riêng hay những hoạt động cộng đồng nói chung của một bộ phận không nhỏ thanh ni ên trong các tổ chức đoàn hay các nhóm hội tình nguyện. Bây giờ chúng ta hãy điểm danh lại những phong trào của những thành viên đeo trên vai chiếc khăn quàng đỏ thân yêu, những phong trào đã lớn đã diễn ra từ rất lâu khi mà hầu hết chúng ta còn chưa ra đời. Trước tiên chúng ta hãy nói qua về Đội thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh. Từ ngay những ngày đầu của công cuộc giải phóng dân tộc Bác Hồ kính yêu đã nhận thấy tầm quan trọng của việc thiết lập tình đoàn kết trong mọi tầng lớp nhân dân ngay cả với độ tuổi nhỏ( sau này chính là các đội viên) để thực hiện hiệu quả các phong trào lớn theo định hướng : " Tuổi nhỏ làm việc nhỏ tùy theo sức của mình". Vì vậy ngày 15/05/1941 dưới sự chỉ đạo của Bác và Đảng cộng sản Việt Nam Đội thiếu niên Tiền Phong được thành lập( sau quá trình đổi tên có tên là Đội thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh). Điều lệ đội : Đội là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, là lực lượng dự bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Lực lượng nòng cốt trong các phong trào thiếu nhi. Đội hoạt động trong nhà trường và địa bàn dân cư. Đội lấy 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên, nhi đồng làm mục tiêu phấn đấu, rèn luyện cho đội viên, giúp đỡ thiếu nhi trong học tập, hoạt động, vui chơi, thực hiện quyền và bổn phận theo Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Đội TNTP Hồ Chí Minh đoàn kết, hợp tác với các tổ chức, phong trào thiếu nhi ở khu vực và thế giới, vì quyền lợi của trẻ em, vì hòa bình, hạnh phúc của các dân tộc. Đội ca : Khẩu hiệu đội : “Vì tổ quốc xã hội chủ nghĩa Vì lý tưởng Bác Hồ vĩ đại: sẵn sàng!”. Phong trào bắt nguồn từ thư gửi các cháu thiếu nhi của Bác:
  6. " Qua năm mới, Bác đề nghị các cháu làm một việc là các cháu tổ chức những Đội Trần Quốc Toản để đi đánh giặc và lập được nhiều chiến công nhưng mà cốt để tham gia kháng chiến bằng cách giúp đỡ đồng bào" Hoạt động và hiệu quả: Thực hiện sáng kiến của Bác, phong trào Trần quốc Toản phát triển mạnh mẽ và rộng khắp. Tính sơ bộ, trong thời kì kháng chiến chống Pháp, các em thiếu niên, nhi đồng đã giúp đỡ gia đình thương binh liệt sĩ 27.192 công lao động, tát nước, gánh phân, làm cỏ, xay lúa, giã gạo, chăn trâu bò, ... Công tác “Trần Quốc Toản” đã trở thành một nội dung công tác lâu dài của Đội, gắn bó mãi mãi với lịch sử và hoạt động của Đội. Ngày nay, công tác “Trần Quốc Toản” được phát triển với nhiều hình thức phong phú như: Đi tìm địa chỉ đỏ, áo lụa tặng bà, ... Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp v à chống Mỹ cứu nước, phong trào Trần Quốc Toản đã hoạt động hết sức thiết thực. Những đội viên thiếu niên nhi đồng khi tham gia công tác Trần Quốc Toản thường tổ chức thực hiện theo các chủ đề sinh động như: “Uống nước nhớ nguồn”, “Tháng đền ơn đáp nghĩa”, “Tháng thăm một lần, tuần làm một việc”,… Nhiều gia đình chính sách nhờ đó mặc dù cô đơn, phần lớn chồng con đều đã ra trận nhưng vẫn thấy ấm lòng. Sau ngày đất nước thống nhất, phong trào Trần Quốc Toản vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Thứ 2 đó là phong trào kế hoạch nhỏ Làm theo lời Bác Hồ dạy: Tuổi nhỏ làm việc nhỏ Tuỳ theo sức của mình Năm 1958, theo sáng kiến của thiếu nhi tỉnh Sơn Tây (nay là Hà Tây) và thành phố Hải Phòng, đó là tập hợp các bạn thiếu nhi cùng tham gia làm kế hoạch nhỏ lấy tiền góp chung xây dựng nhà máy nhựa Thiếu niên Tiền phong đặt tại Hải Phòng( nay là công ty cổ phần Nhựa Tiền Phong). Ngày 2 tháng 12 năm 1958, Bác Tôn Đức Thắng đã viết thư hoan nghênh sáng kiến đó và cho phép mở rộng phong trào kế hoạch nhỏ trong thiếu nhi. Hoạt động và hiệu quả: Phong trào nhanh chóng cuốn hút các em thiếu nhi sôi nổi tổ chức chăn nuôi, sản xuất, tiết kiệm và thu nhặt phế liệu. Phong trào được nhân rộng và phát triển rộng khắp trong
  7. hoạt động Đội với nhiều hình thức phong phú như: “Trồng một cây, nuôi một con”, thu nhặt giấy vụn, ... Các em thiếu nhi sôi nổi tổ chức chăn nuôi, sản xuất, tiết kiệm và thu nhặt phế liệu, giấy các loại; tăng gia trồng cây, nuôi gia cầm phát triển cả nước. Kết quả của phong trào chính là góp phần cho ra đời “Đoàn tàu lửa mang tên Đội TNTP Hồ Chí Minh”, xây dựng “Khách sạn khăn quàng đỏ” ở Thủ đô Hà Nội, Xây dựng tượng đài và khu di tích kỉ niệm anh Kim Đồng, xây dựng tượng đài và nhà tưởng niệm anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu; xây dựng cơ sở vật chất cho hoạt động Đội như mua trống, cờ, khăn quàng đỏ,… Thứ 3 đó là phong trào "Nghìn việc tốt" theo 5 điều Bác Hồ dạy Năm 1961, liên đội Tam Sơn, Tiên Sơn, Bắc Ninh có sáng kiến dấy lên phong trào “Làm nghìn việc tốt thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy” giành danh hiệu “Cháu ngoan Bác Hồ”. Phong trào nhanh chóng phát triển sâu rộng trong hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi các tỉnh miền Bắc. Phong trào đã được thiếu niên, nhi đồng thực hiện trên mọi mặt hoạt động, từ một điển hình nhân ra nhiều nơi, từ một gương tốt nhân lên thành cả một lớp thiếu niên, nhi đồng mang nếp sống con người mới xã hội chủ nghĩa. Hoạt động và hiệu quả: Xây dựng nền nếp học tập; giữ gìn vệ sinh trường lớp, xóm làng; chăm sóc gia đình thương binh, liệt sĩ, người già cô đơn, lao động giúp đỡ gia đình, hỗ trợ hợp tác xã sản xuất, bảo vệ của công, làm kế hoạch nhỏ v.v …. Nhiều em thiếu niên thực sự trưởng thành trong phong trào, trở thành những cán bộ tốt, những công dân tốt. Phong trào liên tục được duy trì, phát triển và không ngừng được tổng kết nâng cao cả về mặt lí luận và thực tiễn. Để tổng kết và biểu dương kết quả của phong trào, kể từ năm 1981 cứ 5 năm Hội đồng Đội Trung ương lại tổ chức một lần Đại hội cháu ngoan Bác Hồ toàn quốc để biểu dương các em có thành tích tốt trong các phong trào và mọi hoạt động của Đội GIỚI THIỆU MỘT SỐ TRÒ CHƠI DÂN GIAN
  8. Hát ngược Đánh chuyền Chia làm hai phe, tìm những câu hát nói Chơi hai hoặc vài người. Cỗ chuyền gồm ngược không đúng thực tế để gây cười. Bên 10 que tre vót tròn, nhỏ bằng que kem, dài nào hát được nhiều câu là thắng. Dưới đây 20cm và một hòn cái (hòn cuội tròn hoặc là một số câu: quả cà pháo). - Bao giờ cho đến tháng ba Người chơi ngồi duỗi một chân, rải cỗ ếch cắn cổ rắn, tha ra ngoài đồng chuyền dọc theo ống chân, vừa đọc một - Hùm nằm cho lợn liếm lông câu, vừa tung hòn cái, vừa nhặt số que Một chục quả hồng nuốt lão tám mươi theo lời bài, đồng thời phải đỡ bắt hòn cái - Ông trăng mà lấy bà trời không để rơi. Tháng năm ăn cưới, tháng mười nộp treo Số que rải xuống hoặc lấy lên phải đúng - Con lợn to bằng con mèo theo lời ca. Hết bàn 10, người chơi xoay Làng ăn chẳng hết, đem treo cột đình đảo cả 2 tay chùm que, mỗi câu là một lần - Con voi nằm dưới gậm giường tung hứng hòn cái, đoạn cuối đặt xuống Cóc đi đánh giặc, bốn phương nhọc nhằn từng que rồi lại nhặt lên đôi một cho đến - Chuồn chuồn thấy cám thì ăn hết. Rơi cái, hoặc nhặt sai số que là bị loại. Lợn kia thấy cám, nhọc nhằn bay qua Bài ca: - Trời mưa cho mối bắt gà Que mốt (nhặt 1 que) Cào cào đuổi cá, chui qua khe rào Que mai (nhặt tiếp 1 que và nắm lại trong - Chó con bắt trạch dưới ao tay cho đến hết bàn) Có một quả đào, ném ngã năm cô Cái cò - Thóc giống cắn chuột trong bồ Nỏ năng Một trăm con muỗi đuổi vồ con trâu Con khăng - Chim chích cắn cổ diều hâu Hòn chắt Gà con tha quạ, biết đâu mà tìm Nhấm nha - Bong bóng thì chìm, gỗ lim thì nổi Nhấm nhắt Đào ao bằng chổi, quét nhà bằng mai Quạ bắt - Hòn đá dẻo dai, hòn xôi chắc rắn Sang bàn đôi (rải lại ra chân) Gan lợn thì đắng, bồ hòn thì bùi Đôi tôi (nhặt 2 que) - Hương hoa thì hôi, nhất thơm là cú Đôi chị Đàn ông to vú, đàn bà rậm râu Đôi cái bị - Con cá mày ở dưới ao Đôi cành hoa Tao tát nước vào, mày chạy đi đâu Đôi sang ba - Ngồi buồn vác giỏ đi câu Rải bàn ba (rải que lại ra chân) Được ả Thị Màu con gái phú ông Ba quả cà - Sông Hồng rộng chẳng tày gang Ba quả táo Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi Ba lá gáo - Chơi cho quạt lá long nhài Một sang tư Cầu Ô gãy nhịp, thuyền chài bong đinh. Rải bàn tư (rải lại que) - Bao giờ cây cải làm đình Tư củ từ Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta Tư củ cải - Bao giờ trạch đẻ ngọn đa Hai sang năm Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình Rải bàn năm (rải lại que)
  9. - Lênh đênh bảy lá thuyền tình Năm còn năm Chìm ba bến nước mới tìm thấy hoa. Năm sang sáu - Con rận bằng con ba ba Rải bàn sáu (rải lại que) Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh. Sáu củ ấu Bốn sang bảy Oẳn tù tì Thường hai em một chơi với nhau. Cùng Rải bàn bảy (rải lại que) đứng hay ngồi, tay đung đưa theo nhịp câu Bảy lìa ba hát: Ba sang tám Oẳn tù tì Rải bàn tám (rải lại que) Ra cái gì? Tám hai lìa Ra cái này! Hai sang chín Cả hai cùng chìa một tay ra ở các dạng: Rải bàn chín (rải lại que) - Nắm tay là cái búa, chĩa hai ngón trỏ và Chín lìa một ngón giữa là cái kéo, chỉ một ngón là cái Một sang mười dùi, xòe cả bàn tay là cái lá. Ngả năm mươi (đặt xuống 5 que) Theo quy ước sau đây mà định được thua: Mười vơ cả (lại nhặt lên) - Búa nện được kéo, được dùi, nhưng lại bị Ngả xuống đất (đặt cả 10 que xuống) lá bọc. Cất lên tay (nhặt cả lên) - Lá thua kéo vì kéo cắt được lá, dùi đâm Xoay ống nhổ (quay cả cụm que) thủng lá. Đổ tay chuyền - Dùi khoan được lỗ kéo. Chuyền chuyền một (xoay một vòng que trên hai tay) Chồng nụ chồng hoa Một đôi Chuyền chuyền hai Bốn người chơi. Hai người ngồi đối mặt Hai đôi nhau duỗi thẳng chân, bàn chân dựng lên, Chuyền chuyền ba chồng lên nhau cứ một chân người này đến Ba đôi một chân người kia. Hai người phải nhảy Chuyền chuyền bốn qua cái cột cao do 4 bàn chân dựng lên. Bốn đôi Nhảy được rồi, mỗi người ngồi chồng thêm Chuyền chuyền năm một nắm tay tiếp lên, gọi là chồng nụ. Lại Năm đôi nhảy qua được. Người ngồi chồng tiếp lên Đầu quạ (Bắt đầu thả từng que xuống trên nắm tay, hai bàn tay còn lại dựng chân) đứng, gọi là hoa. Cột nụ hoa lúc này đã cao Quá giang trên dưới 80cm. Hai người nhảy qua được Sang sông là thắng. Nếu nhảy bị chạm ở giai đoạn nào V ề đò cũng bị thua, vào ngồi thay cho người khác Cò nhảy ra nhảy. Gẫy cây Mây leo Đánh khăng Bèo trôi ổi xanh Trò chơi của thiếu niên nhanh nhẹn, tinh Hành bóc mắt. Chọn nơi chơi rộng, thoáng, ít người Trứng đỏ lòng (quơ 2 que lên một lần)
  10. qua lại tránh tai nạn bị khăng văng vào. Tôm cong đít vịt Vào làng xin thịt Chơi hai người hoặc hai tốp thay phiên Ra làng xin xôi chơi. Dụng cụ chơi gồm hai chiếc khăng Anh chị em ơi, cho tôi vét bàn thiên hạ. chặt từ cành tre hoặc thanh tre già vót tròn. Đá cầu “Khăng cái” to hơn, dài một gang rưỡi đến hai gang, một đầu vót nhỏ gần nhọn. Thời Lý - Trần, vua và vương hầu rất “Khăng con” nhỏ hơn, ngắn khoảng 15cm. thịnh hành đá cầu. Sử còn chép Trần ích Tắc con vua Trần Thái Tông rất giỏi đá Sân chơi: Một đầu được khoét lỗ bằng đầu cầu. Đinh Lưu đá cầu chúc thọ vua Lê. nhọn của khăng cái để làm “lồ”. Trên lồ khoảng 4m kẻ một vạch ngang làm “cổng”. Quả cầu làm bằng đồng xu kim loại có lỗ Trước khi vào cuộc phải “khảo cái” xem ở giữa. Dùng giấy bản tốt, cắt một dải bên nào được đi trước. Tay phải cầm khăng ngang 6cm, dài 15cm. Đặt đồng xu vào cái, tay trái tung khăng con lên, rồi dùng giữa, gập hai mép ngang, vê tròn hai đầu khăng cái “khấc” vào khăng con lúc rơi giấy, dùi thủng qua lỗ xu cho hai đầu giấy xuống để lại bay lên, đếm số lần khấc cho chui qua. Kéo hai đầu giấy ôm chặt lấy đến khi khăng con bị “khấc” hụt rơi xuống đồng xu, rồi tỏa giấy ra, lấy kéo cắt một đất là thôi. Ai “khấc” được nhiều lần hơn nửa phía trên thành các tua nhỏ, thế là được đánh trước. Cứ một người đánh một thành quả cầu đá chân theo kiểu dân gian. đỡ. Người đánh đứng ở phía “lồ”, không Số người chơi không hạn định. Có nhiều được xa lồ quá một bước, có thể chân cách chơi: - Người chơi nhảy lò cò một trước, chân sau lồ. Người đỡ phải đứng chân, một chân vừa đỡ cầu vừa đá hất lên, phía trên vạch “cổng”. vừa đá vừa đếm kết quả cho đến khi cầu Nguyên tắc chung là khi khăng con được rơi xuống đất là hết ván. Chân đá có thể đánh bay về phía cổng, người đỡ phải tìm duỗi thẳng, gập vòng trước mặt hoặc đá cách đón bắt, nếu bắt được rồi, đứng trên hậu gập chân qua đằng sau. Đá cầu bằng vạch cổng ném khăng con về phía lồ, lúc ống chân, bàn chân, đùi, đều được. này bên đánh đã phải đặt khăng cái nằm - Vạch một vạch ngang làm giới hạn, chia ngang trên miệng lồ. Nếu ném trúng được hai đội với số người bằng nhau. Một bên quyền vào đánh, bên kia ra đỡ. Nếu không gieo cầu đá sang phía bên kia, họ đỡ và đá bắt được khăng con để rơi xuống đất, cuộc trả về bên này, có thể đỡ chuyền nhau qua chơi vẫn tiếp tục không thay đổi. vài người rồi mới đá sang đối phương. Một ván khăng có 10 mục chơi, mỗi mục Cầu rơi xuống đất bên nào bên ấy thua có một kiểu đánh khác nhau, riêng mục một bàn. “cầy” và “chầu” là giống nhau thôi. Thứ tự như sau: Cầy (còn gọi là “múc”), Đơ, Cơm, Chơi ô ăn quan Mắm, Cổng, Gà, Chuông, Khẳng, Chầu, Vẽ trên sân hay nền nhà một ô hình chữ Nài. nhật, hai đầu vẽ cong thành hình bán Tùy cuộc chơi, có thể chỉ chọn dăm ba mục nguyệt làm ô quan, hình chữ nhật chia dọc làm đôi rồi phân làm 5 thành 10 ô dân. cho chóng hết ván. Nhiều nơi chỉ đánh có
  11. Cầy, Mắm và Gà. Mỗi bên chơi nhận một hàng 5 ô dân và 1 ô quan. Rải 70 hòn cuội nhỏ (hoặc hạt Trước khi đánh phải xướng tên mục và hỏi nhãn, hạt na) vào các ô, cứ ô dân 5 hòn, ô “xong chưa?”, khi nào bên đỡ trả lời quan 10 hòn, gọi là quân. Người chơi thay “xong”, khăng con mới được đánh lên. nhau đi, bốc ở một ô dân rải theo chiều nào cũng được, đến ô dân nào lại được lấy Các kiểu đánh: quân rải tiếp mỗi ô một hòn, đến hòn cuối cùng có một ô trống thì được ăn toàn bộ số - Cầy: là đặt khăng con nằm ngang miệng quân ở ô tiếp theo. Nếu gặp từ 2 ô trống lồ, thọc đầu nhọn khăng cái xuống lỗ, dùng hoặc ô quan gọi là chững thì không được hai tay hất mạnh cho khăng con bay về phía đi nữa, trả phiên cho người kia. Khi nào 5 trên cổng - nếu dưới cổng là mất lượt phải ô dân đều không còn quân, người chơi đổi cho bên kia đi. được rải mỗi ô một hòn, gọi là rải dân để đi tiếp. Chơi đến khi nào 2 ô quan hết - Đơ: tay trái cầm khăng con, giơ lên quân, các ô dân lác đác, gọi là: "Hết quan, ngang tầm vụt, tay phải cầm khăng cái vụt tàn dân, thu quân, bán ruộng”. Bên nào mạnh cho khăng con bay lên trên cổng. thiếu 30 quân thì “bán ruộng”, nghĩa là mất một ô dân của mình. Các quân rải đều - Cơm: tay phải cầm đầu nhọn khăng cái, lúc đi vào ô này (được gạch chéo) gọi là đặt khăng con lên trên nắm tay ở phía sau ao cá, người có ao được thu về cả. Người khăng cái, hất tay tung khăng con lên rồi dùng khăng cái vụt cho nó bay lên phía trên thua lúc nào thu lại thừa 30 quân thì xin chuộc ao. Mỗi lần rải quân đầu tiên là bắt cổng. đầu một ván chơi. Người chơi phải nhẩm tính để làm sao đi có lợi nhất cho mình, ăn - Mắm: Cầm khăng cái như kiểu Cơm, đặt được “quan” và những ô nhiều quân gọi là khăng con phía trước khăng cái trên đầu nhà giàu. các ngón tay, hất tay tung khăng con lên đánh về phía cổng. Nhảy dây - Cổng: Không đứng ở lồ, đi lên giữa cổng Một sợi dây thừng dài 2m cho nhảy cá tay trái cầm buông thõng, một đầu khăng nhân, hoặc 4 - 5m cho nhảy tập thể. con, tay phải quật khăng cái đánh khăng con bay về phía trước. Nhảy cá nhân: Hai tay cầm hai đầu dây dang ra vung lên qua đầu, khi dây chạm - Gà: Quay lại lồ, đặt khăng con một đầu đất, chân nhảy lên để dây vượt qua, như chúc xuống lỗ, thò một đầu lên mặt đất, vậy là một vòng, vừa nhảy vừa đếm xem cầm khăng cái đánh mạnh cho khăng con đến vòng bao nhiêu thì vướng chân vào bật lên cao rồi đón đà rơi xuống quật tiếp dây phải ngừng để người khác nhảy. Ai cho khăng con bay lên phía trước. đạt nhiều vòng là thắng. Chơi giỏi, hai tay cầm dây vắt chéo ngang ngực. - Chuông: Tay phải vừa cầm khăng cái, vừa dùng hai ngón cái và trỏ nhón một đầu khăng con buông thõng xuống, tung khăng Nhảy tập thể: Hai người cầm hai đầu dây bằng một tay, quay nhanh dây chạy vòng con lên cao rồi đánh mạnh vào nó bay lên tròn cho vài người nhảy. Ai chạm dây phải
Đồng bộ tài khoản