Kỹ thuật chăn nuôi lợn nái mắn đẻ sai con -Chương 4

Chia sẻ: Nguyen Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:20

0
218
lượt xem
138
download

Kỹ thuật chăn nuôi lợn nái mắn đẻ sai con -Chương 4

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Kỹ thuật chăn nuôi lợn nái mắn đẻ sai con. Chương 4: Nuôi dưỡng vì chăm sóc Lợn nái, lợn con

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kỹ thuật chăn nuôi lợn nái mắn đẻ sai con -Chương 4

  1. Ch−¬ng IV NU¤I D−ìNG Vµ CH¡M SãC LîN N¸i, LîN CON I. Nu«i D¦ìNG vµ CH¨m sãC LîN N¸I siNH S¶N Nu«i d−ìng cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Õn n¨ng suÊt, nhÊt lµ nu«i n¸i sinh s¶n, b¶o ®¶m ®ñ dinh d−ìng khi cã chöa vµ lóc nu«i con. Cßn ph¶i theo h−íng s¶n xuÊt cña mçi gièng lîn kh¸c nhau, ®Ó cã biÖn ph¸p nu«i d−ìng hîp lý. 1. Lîn c¸i t¬ Giai ®o¹n nu«i ®Ó lîn ph¸t triÓn theo h−íng gi÷ lµm gièng lµ kh«ng nu«i bÐo. Lîn cã khèi l−îng tõ 25 - 55kg, nhu cÇu n¨ng l−îng cÇn tíi 4000 - 4500 Kcal, lîn tõ 55 - 80kg cÇn 7000 Kcal. NÕu mét kg hçn hîp cã n¨ng l−îng tõ 2800-3000 Kcal, lîn cã khèi l−îng 25-55kg cho ¨n ngµy 15-18kg lîn cã khèi l−îng 55-80kg cho ¨n mçi ngµy 2kg. Tû lÖ ®¹m tiªu hãa trong 1kg thøc ¨n hçn hîp lµ 14% ë lo¹i 25-55kg, 13% ë lo¹i 55-80kg. 2. Lîn n¸i chöa Yªu cÇu chÝnh cña giai ®o¹n nu«i nµy cÇn ®¶m b¶o ®ñ dinh d−ìng ®Ó bµo thai ph¸t triÓn, ®ång thêi cho sinh tr−ëng cña lîn mÑ ®Î løa ®Çu, do c¬ thÓ cßn t¨ng tr−ëng. Lîn n¸i chöa cÇn ®−îc ch¨m sãc chu ®¸o, tr¸nh va ch¹m vµ kh«ng vËn chuyÓn xa, dÔ g©y x¶y thai. Tr−íc khi ®Î 2 tuÇn, chuyÓn lîn sang « nu«i lîn ®Î vµ nu«i con. TÈy giun s¸n nh»m tr¸nh l©y tõ mÑ sang con. Tr−íc khi ®Î 1 tuÇn, gi¶m thøc ¨n ®¹m ®Ó phßng bÖnh s−ng vó do c¨ng s÷a sau khi ®Î. Lîn chöa cÇn h¹n chÕ thøc ¨n nhiÒu tinh bét vµ cho thªm rau xanh. ¡n rau nh»m bæ sung mét sè nguyªn tè cho lîn n¸i, ®ång thêi t¨ng ®é cho¸n trong d¹ dµy ®Ó lîn kh«ng cã c¶m gi¸c ®ãi. CÇn t¨ng chÊt kho¸ng vµ vitamin ®Ó lîn chuyÓn hãa tèt thøc ¨n vµ phßng t¸o bãn. Thêi gian lîn chöa kú 1, cho ¨n h¹n chÕ (60-70% khÈu phÇn hµng ngµy), kÐo dµi 90 ngµy, sau ®ã cho ¨n ®Çy ®ñ theo quy ®Þnh. §èi víi lîn n¸i t¬ chöa lÇn ®Çu d−íi 24 th¸ng tuæi, cã thÓ t¨ng khÈu phÇn lªn 10-15%, v× ngoµi viÖc nu«i bµo thai cßn cho sù ph¸t triÓn c¬ thÓ cña lîn n¸i. Lîn n¸i chöa cho uèng hµng ngµy 6-8 lÝt n−íc s¹ch. CÇn chó ý ®Ò phßng lîn sÈy thai: kh«ng cho thøc ¨n «i mèc, thiÕu c¸c nguyªn tè kho¸ng vµ vitamin, nÒn chuång tr¬n, dèc. Nhu cÇu vÒ n¨ng l−îng trong khÈu phÇn ¨n cÇn 6800-7000 Kcal/ngµy. 32
  2. Trªn 1kg thøc ¨n hçn hîp cã 2850 Kcal, víi tû lÖ ®¹m tiªu hãa lµ 13-14% - th× khÈu phÇn mét ngµy cho lîn cã khèi l−îng 200kg ¨n 2kg-2,2kg. 3. Ch¨m sãc lîn n¸i ®Î a. HiÖn t−îng s¾p ®Î Khi thÊy lîn c¨ng bÇu vó, nÆn ®Çu vó cã s÷a trong tiÕt ra (s÷a ®Çu), m«ng bÞ sôt lµ lîn s¾p ®Î (kho¶ng sau 2-3 giê). Tr−íc ®ã kho¶ng 2 ngµy, ©m hé lîn s−ng to, lîn ®i l¹i quanh chuång, bá ¨n, Øa ph©n côc kh«ng vµo chç nhÊt ®Þnh, ñi m¸ng ¨n, m¸ng uèng kÓ c¶ r¬m lãt chuång. Khi lîn t×m chç n»m, ©m hé ch¶y n−íc nhên lµ lîn b¾t ®Çu ®Î. b. Lîn ®Î CÇn chuÈn bÞ n¬i kÝn giã, Êm, lãt r¬m mÒm ®Ó nhèt riªng lîn con, hoÆc nhèt vµo thïng cã lãt l¸ kh«. ChuÈn bÞ kh¨n hoÆc v¶i mÒm ®Ó lau kh« lîn con míi sinh. Khi lîn ®Î bäc n−íc ra tr−íc, lîn con ra theo, sau ®ã b×nh th−êng cø 10 phót ®Î ra mét con. Thêi gian ®Î tõ 2-3 tiÕng, nÕu l©u tõ 8-10 tiÕng lµ lîn mÑ yÕu, cã thÓ do suy dinh ®−ìng hoÆc bÞ bÖnh. Tr−êng hîp nµy lîn con dÔ bÞ ng¹t chÕt. Khi ®Î lîn n»m nghiªng mét phÝa, bèn ch©n duçi th¼ng, thØnh tho¶ng l−ng co, bông thãt rÆn ®Î, lóc ®ã lµ con s¾p ra. NÕu b×nh th−êng cø ®Ó lîn ®Î tù nhiªn, kh«ng can thiÖp. Khi ®Î lîn n¸i Ýt quan t©m ®Õn con ®Î ra, lîn mÑ khi trë m×nh dÔ ®Ì chÕt con, cÇn theo dâi s¸t sao. Lîn n¸i th−êng ®Î vµo chiÒu tèi vµ ®ªm, Ýt khi ®Î ban ngµy vµ s¸ng sím. CÇn ph¶i trùc theo dâi ch¨m sãc ®Õn lóc ®Î xong. NÕu lîn ®Î bäc th× ph¶i xÐ bäc sau khi bäc ra khái ©m hé ®Ó lîn con khái chÕt ng¹t. NÕu lîn con bÞ ng¹t cã thÓ hµ h¬i vµo måm lîn con, n©ng hai ch©n tr−íc lªn xuèng trong 5 phót, lîn sÏ sèng vµ khoÎ dÇn. Nhau thai lµ 1 thµnh phÇn trong bµo thai, nÆng tõ 2,0-5,5 kg ë lîn lai, lîn ngo¹i, tõ 0,5-1 kg ë lîn néi. Nhau thai cµng nÆng th× con to vµ khoÎ. Nhau thai ra sau cïng lµ lîn con khoÎ, nhau ra tõng ®o¹n lµ ®µn con yÕu. CÇn theo dâi ®Ó lÊy hÕt nhau, ch¨m sãc n¸i vµ ®µn con. Nhau th−êng ra sau khi ®Î con cuèi cïng 15-20 phót. Kh«ng ®Ó lîn mÑ ¨n nhau ¶nh h−ëng ®Õn tiÕt s÷a. c. Ch¨m sãc lîn n¸i sau khi ®Î Sau khi ra nhau dïng n−íc Êm röa s¹ch vó vµ ©m hé. Thay r¬m −ít Èm b»ng r¬m míi kh« cho n¸i n»m. Cho uèng ®Çy ®ñ n−íc s¹ch cã pha Ýt muèi v× sau khi ®Î lîn th−êng kh¸t do mÊt m¸u. §Ó tr¸nh bÖnh s−ng vó cho lîn mÑ ¨n ch¸o trong 1-2 ngµy ®Çu. Cho thªm rau t−¬i non phßng t¸o bãn. Sau 3 ngµy cho lîn n¸i ¨n thøc ¨n theo quy ®Þnh ®Ó ®¶m b¶o s¶n xuÊt s÷a nu«i con. Hµng ngµy theo dâi lîn n¸i cã bÞ viªm tö cung, ©m hé cã mñ ch¶y ra kh«ng? NÕu bÞ viªm vó th× vó s−ng ®á, nãng cÇn ®o nhiÖt ®é hµng ngµy sau khi ®Î 2-3 ngµy. 33
  3. 4. Sù tiÕt s÷a cña lîn S÷a ®Çu: S÷a ®Çu lµ s÷a lîn mÑ tiÕt 2-3 ngµy ®Çu sau khi ®Î. S÷a ®Çu cã ®ñ chÊt dinh d−ìng vµ vµ kh¸ng thÓ chèng bÖnh cho lîn con do mÑ truyÒn qua s÷a. Lîn con ph¶i ®−îc bó s÷a ®Çu cña chÝnh mÑ nã. NÕu muèn chuyÓn lîn con s¬ sinh tõ lîn mÑ nµy sang lîn mÑ kh¸c nu«i, cÇn ®Ó cho ®µn con ®−îc bó s÷a ®Çu 1-2 ngµy cña chÝnh mÑ nã. Lîn n¸i cho l−îng s÷a cao trong 21-22 ngµy ®Çu, sau ®ã gi¶m dÇn. L−îng s÷a nhiÒu hay Ýt phô thuéc vµo tÝnh di truyÒn cña gièng vµ nu«i d−ìng con n¸i, Ýt phô thuéc vµo sè con ®Î ra. Do l−îng s÷a æn ®Þnh, nªn sè con ®Î ra nhiÒu th× khèi l−îng lîn con nhá, ®Î Ýt th× con to vµ lín h¬n. Tr−êng hîp lîn n¸i ¨n ch−a ®ñ chÊt ®Ó s¶n xuÊt s÷a nu«i con, lîn mÑ ph¶i huy ®éng chÊt dinh d−ìng trong c¬ thÓ ®Ó ®¸p øng nhu cÇu s¶n xuÊt s÷a nu«i con. V× vËy lîn mÑ hao mßn c¬ thÓ nhanh ph¸t sinh hiÖn t−îng liÖt ch©n sau, nhÊt lµ n¸i lai, ®éng dôc trë l¹i chËm, løa ®Î th−a dÇn, lîn con chËm lín, dÔ bÞ lo¹i th¶i. S÷a mÑ lµ nguån thøc ¨n cã ®Çy ®ñ c¸c chÊt dinh d−ìng, kh«ng lo¹i thøc ¨n nµo cã thÓ thay thÕ ®−îc. CÇn ®¶m b¶o cho lîn n¸i t¨ng kh¶ n¨ng tiÕt s÷a ®Ó lîn con mau lín, ®¹t khèi l−îng cao lóc cai s÷a. Lîn n¸i nu«i con ë giai ®o¹n nµy, cÇn ®−îc ¨n tù do, ¨n ®ñ chÊt. NÕu 1kg thøc ¨n cã n¨ng l−îng tõ 2950 Kcal ®Õn 3000 Kcal, cã tû lÖ ®¹m tiªu hãa 15%, mét ngµy lîn n¸i nu«i con (sè con ®Î ra nu«i tõ 8-10 con/æ) cã khèi l−îng 180-200 kg, cÇn ®−îc ¨n tõ 5,5-6kg. Nhu cÇu n¨ng l−îng mét ngµy cña lîn n¸i nu«i con tõ 15.000 Kcal ®Õn 15.500 Kcal. §èi víi lîn n¸i néi: Chöa kú 1 khèi l−îng 80 - 85 kg, ¨n 1,4kg/ngµy, n¨ng l−îng cÇn 5426 Kcal. Chöa kú 2 (81 - 114 ngµy) ¨n 1,6kg/ngµy, n¨ng l−îng 6170 Kcal. N¸i nu«i con (8 - 10 con/æ) ¨n 2,4kg/ngµy, n¨ng l−îng 9595kcal. II. NU¤I D¦ìNG CH¨M SãC LîN CON 1. Lîn s¬ sinh + Sau khi ®Î lîn con cÇn ®−îc chèng l¹nh, s−ëi Êm nhÊt lµ vµo vô ®«ng xu©n. TuÇn ®Çu nhiÖt ®é chuång cÇn lµ 320C - 340C. TuÇn thø hai, nhiÖt ®é chuång cÇn 300C. Cho lîn con n»m trªn sµn gç cã tr¶i r¬m 5 - 7 ngµy ®Çu. Chó ý b¶o vÖ ®µn con, kh«ng ®Ó lîn mÑ ®Ì chÕt. Lîn con sau khi sinh cÇn ®−îc lau chïi rít r·i ë måm vµ mòi. C¾t r¨ng nanh. Dïng bÊm mãng tay bÊm c¸c ®Çu nhän cña r¨ng. R¨ng bÊm cµng sím cµng tèt, v× lóc ®ã r¨ng cßn mÒm, Ýt ch¶y m¸u. C¾t r¨ng nanh nh»m tr¸nh lîn con c¾n vó mÑ vµ tranh nhau bó c¾n nhau. Tr¸nh bÊm vµo lîi, bÊm vµo lîi ch¶y m¸u, dÔ nhiÔm trïng s−ng lîi. + S¸t trïng rèn. Cuèng rèn th−êng tù ®øt, ®ã lµ lîn kháe. Cuèng rèn lîn dµi cÇn cã sù can thiÖp. Buéc cuèng rèn c¸ch da bông 1 - 1,5cm b»ng chØ t¬, c¾t phÝa ngoµi chç chØ buéc vµ s¸t trïng b»ng cån 700. CÇn lo¹i bá nh÷ng con qu¸ yÕu, qu¸ nhá sau khi n¸i ®Î xong. Lîn con ®Ó nu«i 10-12 con, t−¬ng ®−¬ng víi sè vó cña mÑ lµ võa. NÕu sè con v−ît sè vó, cã thÓ san cho con kh¸c nu«i víi ®iÒu kiÖn chóng ®· ®−îc bó s÷a ®Çu 2 ngµy cña mÑ nã. 34
  4. - Lîn con sau khi ®Î 1 giê - 1 giê 30 phót cÇn ®−îc bó mÑ, ®Ó võa kÝch thÝch lîn mÑ ®Î tiÕp, lîn con t¨ng nhiÖt chèng l¹nh. §Ó l©u hµm lîn con bÞ cøng kh«ng bó ®−îc lîn yÕu dÇn. Lîn tù t×m vó bó, con kháe th−êng chiÕm vó ngùc, con yÕu bó vó bông. Kh¸c víi c¸c gia sóc kb¸c, lîn n¸i kh«ng cã dù tr÷ s÷a trong bÇu vó, chØ tiÕt s÷a khi cã t¸c ®éng thÇn kinh do lîn con kÝch thÝch vó khi bó. Do vËy, thêi gian mót vó mÑ cã thÓ tõ 5 - 7 phót, nh−ng s÷a mÑ tiÕt ra ®−îc chØ kho¶ng 25 - 30 gi©y. S÷a tiÕt ra thÓ hiÖn râ nhÊt lµ con mÑ kªu Þt Þt, lóc ®ã s÷a b¾t ®Çu tiÕt, lîn con mót chÆt ®Çu vó, hai ch©n tr−íc ®¹p th¼ng vµo bÇu vó, n»m yªn, mót theo ®ît tiÕt s÷a cña lîn mÑ. Sù tiÕt ra do kÝch tè oxytoxin ®−îc tiÕt vµo m¸u, kÝch thÝch tiÕt s÷a cho nªn s÷a ë ngùc tiÕt ra nhiÒu h¬n, tõ ®ã cã thÓ ®iÒu chØnh lîn con nhá yÕu bó vó ngùc ®Ó chóng ph¸t triÓn ®ång ®Òu. Sau thêi gian bó vµi lÇn, lîn con cã ph¶n x¹ bó ®óng vó ®−îc chän lóc ®Çu, con kh¸c kh«ng tranh ®−îc. Thêi gian tiÕt s÷a ng¾n nªn cÇn tr¸nh nh÷ng t¸c ®éng lµm ng¾t qu·ng sù tiÕt s÷a cña lîn mÑ vµ bó s÷a cña ®µn con. Trong nh÷ng ngµy ®Çu lîn bó tõ 15-20 lÇn/ngµy. Mçi lÇn bó l−îng s÷a tiÕt ra kho¶ng 20- 40gam. Sau 8 ngµy tuæi, lîn con cã thÓ t¨ng khèi l−îng gÊp 1,2 - 1,5 lÇn; sau 3 tuÇn tuæi lîn t¨ng gÊp 4 lÇn so víi lóc s¬ sinh. §Õn 21 ngµy tuæi lîn lai vµ ngo¹i thuÇn cã thÓ ®¹t tõ 3,5 - 5 kg/con. ë lîn néi do träng l−îng s¬ sinh thÊp: 0,5 - 0,65 kg/con vµ søc tiÕt s÷a thÊp nªn tíi 25 ngµy ch−a v−ît qu¸ 2,5 - 3 kg/con. V× vËy lÊy khèi l−îng toµn æ lóc 21 ngµy tuæi ®Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng cho s÷a cña con mÑ. Lîn lai vµ lîn ngo¹i nu«i ë n−íc ta ®¹t 45-50 kg toµn æ lµ tèt. Lîn néi 25 - 29 kg/æ. Trong 3 ngµy ®Çu s÷a cña con n¸i cã ®ñ dinh d−ìng còng c¸c chÊt kh¸ng thÓ ®¶m b¶o cho lîn con tr¸nh nhiÔm bÖnh. ChÊt s¾t cã trong s÷a gi¶m dÇn, v× vËy cÇn tiªm chÊt s¾t ®Ó hç trî cho lîn con. Th−êng sau khi ®Î 4 ngµy, tiªm 2cc dextran Fe lo¹i cã hµm l−îng 100 mg/cc ®Ó phßng bÖnh thiÕu m¸u. Sau 21 ngµy nu«i con l−îng s÷a mÑ gi¶m dÇn lîn con l¹i cã nhu cÇu dinh d−ìng cao ®Ó ph¸t triÓn. V× vËy ph¶i cho lîn con ¨n thªm nh÷ng lo¹t thøc ¨n giµu dinh d−ìng. 2. TËp cho lîn con ¨n sím TËp cho lîn con ¨n thªm lµ biÖn ph¸p gióp cho lîn mÑ bít hao mßn c¬ thÓ do con bó nhiÒu, b¶o ®¶m c¸c løa ®Î sau ®Òu ®Æn vµ kh«ng bÞ lo¹i th¶i sím. TËp cho lîn con ¨n sím cßn lµ c¸ch gi¶m kho¶ng c¸ch gi÷a kh¶ n¨ng cho s÷a cña mÑ víi sù t¨ng tr−ëng cña lîn con kh«ng bÞ ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t triÓn b×nh th−êng cña lîn con. Trong ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i n−íc ta, nhÊt lµ ®èi víi lîn lai, lîn ngo¹i, cÇn tËn thu l−îng s÷a mÑ trong 21 ngµy nu«i con, nªn viÖc tËp cho lîn con ¨n kh«ng sím tr−íc 21 ngµy tuæi. Thêi gian tËp cã thÓ tõ 25 ngµy tuæi trë ®i. TËp cho lîn con ¨n chia 2 giai ®o¹n: Giai ®o¹n 1: Lîn con lµm quen víi thøc ¨n. Thøc ¨n ®Ó ë « nu«i lîn con riªng ®Ó chóng ngöi, liÕm tù do, kh«ng Ðp ¨n, thêi gian nµy lîn con vÉn sèng b»ng s÷a mÑ lµ chÝnh. Giai ®o¹n nµy kÐo dµi 3 ngµy. Giai ®o¹n 2: TËp cho lîn con ¨n thªm tr−íc khi bó mÑ. Thêi gian tËp kho¶ng 1 tiÕng, ngµy ®Çu 2-3 lÇn, sau ®ã t¨ng dÇn thêi gian ë chç tËp ¨n 2-3 tiÕng. Trong khi ®ã vÉn cho lîn mÑ ¨n nh− th−êng lÖ, ¨n xong míi th¶ lîn con vÒ víi mÑ. Thêi gian tËp ¨n cã thÓ kÐo dµi 20-25 ngµy, nÕu cai s÷a lîn con tõ 50-55 ngµy tuæi. Trong thêi gian nµy lîn con vÉn ®−îc vÒ víi mÑ vµo ban ®ªm. 35
  5. Cã thÓ cai s÷a sím tr−íc 45 ngµy tuæi, ®©y lµ giai ®o¹n chuyÓn tiÕp cÇn ®Æc biÖt chó ý ch¨m sãc vµ thøc ¨n ®ñ chÊt. Lîn con quen ¨n thøc ¨n thªm ngoµi, lîn mÑ gi¶m sè lÇn cho con bó, sù hao mßn c¬ thÓ lîn mÑ Ýt bÞ ¶nh h−ëng. Cho lîn con ¨n thøc ¨n hçn hîp trén s½n dÔ tiªu. Nh−ng ngµy ®Çu lîn con ch−a quen, ¨n ch−a hÕt th× chuyÓn cho lîn mÑ ¨n. Thøc ¨n cho lîn con cÇn ®ñ chÊt dinh d−ìng, gÇn ®−îc nh− s÷a mÑ, cã ®é ngät thÝch hîp ®Ó kÝch thÝch lîn con ¨n. Mét c«ng thøc thøc ¨n cho lîn con tËp ¨n th− sau: Tû lÖ % Tû lÖ % Bét s¾n 40 Bét c¸ nh¹t 20 Bét ng« 15 Kh« l¹c 10 §−êng 10 Bét x−¬ng 2 Vi kho¸ng vµ sinh tè 0,5 Muèi 0,5 3. Cai s÷a lîn con Lîn con ®¹t 7-8 tuÇn tuæi, t¸ch khái mÑ, kh«ng cßn ®−îc bó n÷a. §èi víi con n¸i, chuyÓn sang chuång kh¸c ®Ó kh«ng nghe tiÕng con hoÆc th¶ chung vµo víi n¸i chê phèi. Cho lîn mÑ ¨n tÊm ng©m vµi ngµy ®Ó gi¶m h¼n tiÕt s÷a. Lîn n¸i ®· c¹n s÷a cho ¨n thøc ¨n ®ñ dinh d−ìng, ®Ó l¹i søc vµ chuÈn bÞ phèi gièng, th−êng ®éng dôc l¹i sau cai s÷a 3-5 ngµy, nªn cho phèi ngay nÕu lîn kh«ng qu¸ gÇy. CÇn ghi ngµy phèi ®Ó chuÈn bÞ ngµy ®Î cña lîn. §èi víi lîn con vÉn ®Ó nu«i ë « chuång cò, ¨n khÈu phÇn tËp ¨n trong thêi gian 15-30 ngµy. Sau ®ã chuyÓn sang khÈu phÇn lîn choai. CÇn chó ý víi lîn nu«i lÊy tû lÖ n¹c cao th× t¨ng träng giai ®o¹n ®Çu rÊt quan träng. Lîn lai, lîn ngo¹i lóc 3 th¸ng tuæi ®¹t 15-20 kg lµ tèt nhÊt. Lîn con sau cai s÷a, cã thÓ dån 2 æ cïng thêi gian ®Ó vµo mét « chuång nh−ng ph¶i ®ång ®Òu vÒ khèi l−îng. C¸ch nµy ®ì tèn chuång nh−ng lîn l¹ th−êng c¾n nhau, con yÕu bÞ con kháe lÊn ¸t, ¨n ®ãi. Tr−êng hîp nu«i chung 2-3 ®µn ph¶i ®¶m b¶o m¸ng ¨n vµ m¸ng uèng ®ñ. Mçi con cÇn 20cm m¸ng ¨n trë lªn. Lîn con cÇn ®−îc vËn ®éng ngay tõ lóc 7 ngµy tuæi trong s©n ch¬i cã l¸t g¹ch xi m¨ng. Sau cai s÷a cÇn cã chç vËn ®éng réng h¬n, tèt nhÊt lµ s©n cá ®Ó ®−îc ñi ®Êt bæ sung cho c¬ thÓ c¸c chÊt kho¸ng, vi l−îng mµ lîn thiÕu. 36
  6. III. C¸c lo¹i thøc ¨n vµ t¸c dông C¸c gièng lîn cã h−íng s¶n xuÊt kh¸c nhau nhu cÇu dinh d−ìng còng kh¸c nhau. Gièng lîn néi cã h−íng s¶n xuÊt mì ®ßi hái thøc ¨n nhiÒu chÊt bét ®−êng. Lîn lai (ngo¹i, néi) lîn ngo¹i thuÇn cã h−íng n¹c-mì vµ n¹c cao, ®ßi hái thøc ¨n cã tû lÖ ®¹m cao ®Ó s¶n sinh ra thÞt. ChÕ ®é nu«i kh«ng phï hîp víi ®Æc ®iÓm sinh lý cña c¸c gièng lîn cã h−íng s¶n xuÊt kh¸c nhau sÏ kh«ng thu ®−îc hiÖu qu¶ cao. Bé m¸y tiªu hãa ph¸t triÓn nhanh ë lîn h−íng mì, lîn tÝch lòy mì sím. ë lîn h−íng n¹c, bé m¸y h« hÊp vµ tuÇn hoµn ph¸t triÓn nhanh, t¨ng c−êng trao ®æi chÊt ®Ó s¶n xuÊt ra thÞt. Trong hÖ tiªu hãa, lîn h−íng n¹c cã nhiÒu chÊt men ph©n gi¶i chÊt ®¹m tr¸i l¹i ë lîn h−íng mì cã nhiÒu men ph©n gi¶i bét ®−êng h¬n. §ã lµ sù kh¸c nhau c¬ b¶n trong viÖc sö dông thøc ¨n cho lîn néi, lîn lai vµ lîn ngo¹i thuÇn. Do môc ®Ých kh¸c nhau, nªn lîn cÇn ®−îc ¨n ®óng, ¨n ®ñ theo tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn cña c¬ thÓ. Nh− vËy, lîn míi t¨ng träng nhanh, gi¶m tiªu tèn thøc ¨n, h¹ gi¸ thµnh, ch¨n nu«i cã l·i. A. C¸c lo¹i thøc ¨n dïng trong ch¨n nu«i lîn KhÈu phÇn thøc ¨n hµng ngµy cña lîn gåm c¸c chÊt chÝnh sau: - Tinh bét (Bét ®−êng) - §¹m (Protein). - Kho¸ng (§a l−îng, vi l−îng). - Sinh tè (Vitamin). Ngoµi ra mét sè chÊt x¬, chÊt bÐo v.v... cÇn cã mét tû lÖ nhÊt ®Þnh trong khÈu phÇn. a. Tinh bét Lµ thøc ¨n c¬ b¶n nhÊt trong ch¨n nu«i lîn, bao gåm: c¸m, ng«, khoai, s¾n, rØ ®−êng v.v.. ChÊt bét cung cÊp nhiÖt l−îng ®Ó c¬ thÓ ®iÒu hßa, c©n b»ng nhiÖt vµ cung cÊp nhiÖt n¨ng cho mäi ho¹t ®éng cña lîn. ¡n nhiÒu tinh bét c¬ thÓ sÏ chuyÓn hãa thµnh mì dù tr÷ lîn bÐo nhanh do tÝch lòy mì. ThiÕu chÊt bét c¬ thÓ kh«ng hÊp thu ®−îc ®¹m, lîn gÇy nhanh, dÔ kiÖt søc. Lîn n¸i nÕu ¨n nhiÒu tinh bét, lîn sÏ tÝch lòy nhiÒu mì, nhÊt lµ mì l¸ lµm bµo thai bÞ Ðp, ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t triÓn cña lîn con, con ®Î ra kh«ng ®Òu, Ýt con. Nh−ng víi lîn n¸i nu«i con mµ thiÕu tinh bét, lîn mÑ sÏ kh«ng hÊp thu ®ñ chÊt ®¹m ®Ó biÕn thµnh s÷a nu«i con, dÔ dÉn ®Õn bÖnh s−ng vó vµ Ýt s÷a. Mét sè tÝnh chÊt cña c¸c s¶n phÈm chøa tinh bét: C¸m: lµ thµnh phÇn chÝnh trong thøc ¨n tinh cña lîn. Trong khÈu phÇn c¸m chiÕm tû lÖ 40- 45% cho lîn lín, cßn lîn con kh«ng qu¸ 25%, lîn ¨n qu¸ nhiÒu c¸m dÔ bÞ Øa ch¶y. 37
  7. C¸m nhanh hót Èm nªn dÔ bÞ mèc, h«i, gi¶m c¸c chÊt dinh d−ìng vµ vitamin, thµnh thøc ¨n ®éc. C¸m kh«ng nªn gi÷ l©u qu¸ 1 th¸ng. Ng«: lµ thøc ¨n nhiÒu tinh bét. Ng« còng kh«ng ®Ó l©u ®−îc dÔ sinh nÊm mèc vµ mÊt c¸c vitamin nh− vitamin A cã trong ng« vµng. TÊm: lµ lo¹i tinh bét cã gi¸ trÞ. Cho lîn ¨n sèng, tÊm cÇn ®−îc nghiÒn nhá ®Ó dÔ tiªu. Víi lîn con tÊm cÇn ®−îc nÊu chÝn. Lîn ¨n tÊm thÞt ch¾c vµ cã mµu tr¾ng. Thøc ¨n cñ: s¾n, khoai, dong riÒng tuy cã nhiÒu tinh bét, nh−ng thiÕu mét sè chÊt kh¸c nªn kh«ng thÓ thay thÕ ®−îc tÊm, c¸m, ng«, trong khÈu phÇn ¨n cña lîn. Cñ th−êng chøa ®éc tè nªn khi dïng s¾n t−¬i, khoai t©y ph¶i nÊu chÝn ®Ó tr¸nh ngé ®éc. S¾n bá vá ph¬i kh« h¹n chÕ chÊt ®éc vµ dÔ b¶o qu¶n. Cñ khoai t©y lªn mÇm cã ®éc tè g©y rèi lo¹n thÇn kinh vµ bé m¸y tiªu hãa, cÇn ®−îc luéc chÝn vµ ¨n sè l−îng Ýt. C¸c phô phÈm: - Bçng r−îu cung cÊp n¨ng l−îng, mét Ýt sè sinh tè vµ ®¹m. - B· bia cã tinh bét, ®¹m, kho¸ng, sinh tè. Nh−ng kh«ng thÓ thay thÕ thøc ¨n chÝnh. Chñ yÕu dïng nu«i lîn thÞt. - RØ mËt cung cÊp n¨ng l−îng, ®¹m Ýt, kho¸ng nhiÒu. Nh−ng ¨n kh«ng qu¸ 5-10% trong khÈu phÇn hµng ngµy, nÕu ¨n nhiÒu qu¸ dÔ Øa ch¶y vµ kh¸t n−íc. - C¬m nguéi vµ thøc ¨n thõa cña ng−êi, l−îng dinh d−ìng kh«ng ®Òu, dÔ bÞ chua. Khi cho ¨n ph¶i nÊu l¹i vµ bæ sung thªm ®¹m. Nhu cÇu tinh bét cho c¸c lo¹i lîn. Nhu cÇu tinh bét (%) Lîn con 10-25kg/con 56-62 Lîn con 25-50kg/con 56-64 Lîn nhì 58-67 Lîn c¸i t¬ 62-68 Lîn n¸i chöa 58-66 N¸i nu«i con 56-64 b. Thøc ¨n ®¹m (protein) Trong tinh bét cã mét tû lÖ ®¹m nhÊt ®Þnh, nh−ng ch−a ®ñ ®¸p øng nhu cÇu ®¹m cho c¸c lo¹i lîn kh¸c nhau. Thøc ¨n ®¹m gåm cã: + §¹m thùc vËt: - §Ëu t−¬ng cã tû lÖ ®¹m cao, Ýt sinh tè vµ kho¸ng, nhiÒu chÊt bÐo, cÇn ph¶i rang kh« ®Ó sö dông. - Kh« dÇu ®Ëu t−¬ng cã nhiÒu ®¹m. - B· ®Ëu Ýt ®¹m, cã nhiÒu sinh tè nªn chØ dïng lµm thøc ¨n bæ sung. - Kh« dÇu l¹c lµ thøc ¨n cã ®¹m cao, thiÕu sinh tè vµ kho¸ng. 38
  8. + §¹m ®éng vËt: dïng trong ch¨n nu«i chñ yÕu lµ bét c¸ nguån ®¹m cÇn thiÕt trong khÈu phÇn ¨n cña lîn, v× cã nhiÒu axit amin kh«ng thay thÕ. Nh−ng còng kh«ng thÓ v−ît ¨n qu¸ 10% trong khÈu phÇn hµng ngµy. Trong bét c¸ cã bét c¸ nh¹t tû lÖ ®¹m cao dïng rÊt phæ biÕn trong ch¨n nu«i lîn. Bét c¸ mÆn (x¸c m¾m) cã tû lÖ ®¹m thÊp vµ tû lÖ muèi cao, khi sö dông cÇn tÝnh to¸n sao cho l−îng muèi kh«ng qu¸ 0,5% trong khÈu phÇn. Lîn ¨n nhiÒu muèi dÔ bÞ Øa ch¶y. ChÊt ®¹m gióp t¹o ra c¸c ph©n tö trong thÞt, x−¬ng, l«ng da, ph¸t triÓn tÕ bµo ®Ó lîn t¨ng träng l−îng c¬ thÓ. Lîn n¸i cÇn nhiÒu ®¹m ®Ó bµo thai ph¸t triÓn vµ s¶n xuÊt s÷a nu«i con. §èi víi lîn h−íng n¹c, nhu cÇu ®¹m cÇn cao h¬n ®Ó s¶n xuÊt thÞt. ChÊt ®¹m do nhiÒu axit amin nh− lizin, metionin, triptophan, acginin, valin v.v... t¹o thµnh. Trong ®¹m ®éng vËt (bét c¸, bét t«m v.v...) cã gÇn ®ñ c¸c axit amin nãi trªn, nh−ng trong ®¹m thùc vËt l¹i thiÕu mét sè axit amin cÇn thiÕt. V× thÕ, trong ch¨n nu«i lîn ng−êi ta th−êng phèi hîp c¶ hai lo¹i ®¹m ®éng thùc vËt ®Ó bæ sung cho nhau vµ h¹ gi¸ thµnh thøc ¨n. Trong thøc ¨n ®¹m, lizin co vai trß quan träng nhÊt. KhÈu phÇn ®ñ lizin lîn t¨ng träng nhanh, hiÖu qu¶ sö dông thøc ¨n tèt vµ chÊt l−îng thÞt cao. Nhu cÇu ®¹m tiªu hãa (%) trong thøc ¨n hçn hîp cho c¸c lo¹i lîn Lo¹i lîn Nhu cÇu ®¹m tiªu ho¸ trong thøc ¨n hçn hîp Lîn con, lîn tËp ¨n 10-20kg 16-17% Lîn choai 21-50kg 15% Lîn gi÷ gièng 50-100kg 13% Lîn n¸i t¬ 13% N¸i nu«i con 14% c. ChÊt bÐo cã nhiÒu trong c¸c lo¹i kh« dÇu: nu«i lîn n¸i kh«ng cho ¨n v−ît qu¸ 7-8%; lîn con kh«ng qu¸ 5% trong khÈu phÇn ¨n hµng ngµy. d. ChÊt x¬ cã trong c¸m xay lÉn trÊu, rau, cá, bÌo, lîn ¨n nhiÒu kh«ng tiªu hãa ®−îc, lîn chËm lín. ChÊt x¬ kh«ng nªn qu¸ 7% trong thøc ¨n c¸c lo¹i lîn. e. ChÊt kho¸ng RÊt cÇn cho c¬ thÓ lîn. Kho¸ng góp phÇn t¹o tÕ bµo, ®iÒu hßa sù ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan néi t¹ng, ®ång hãa thøc ¨n ®¹m vµ chÊt bÐo. ThiÕu kho¸ng n¨ng suÊt thÞt gi¶m, lîn bÞ cßi, c¬ thÓ suy nh−îc, t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t sinh c¸c bÖnh nh− lao, b¹i liÖt. C¸c chÊt kho¸ng gåm 2 nhãm: kho¸ng ®a l−îng vµ kho¸ng vi l−îng. Kho¸ng ®a l−îng gåm mét sè nh− Ca (canxi) vµ P (l©n), Cl (Clo), Mg (magiª). Kho¸ng vi l−îng gåm: Ièt, ®ång, s¾t, coban, mangan. Sè l−îng kho¸ng vi l−îng trong c¬ thÓ lîn cÇn rÊt Ýt nh−ng t¸c dông rÊt lín. 39
  9. Trong thøc ¨n thùc vËt, rau cá t−¬i cã nhiÒu kho¸ng vi l−îng. Canxi (Ca): Ca cïng víi l©n (P) cÊu t¹o nªn x−¬ng, r¨ng vµ cã trong m¸u, trong tÕ bµo. Nguån cung cÊp canxi cho lîn th−êng lµ v«i bét (v«i t·) vá sß nghiÒn sèng, mai mùc v.v... L©n (P): cïng víi Ca gióp cho lîn n¸i dÔ thô thai. T¸c dông cña l©n th−êng c©n ®èi víi Ca nh− sau: Ca/P = 1,4 tøc lµ Ca cÇn 15-20g th× P cÇn cã tõ 10-12g (cho khÈu phÇn lîn n¸i). g. Muèi ¨n Gióp tiªu hãa thøc ¨n tèt. KÝch thÝch tÝnh thÌm ¨n. Th¨ng b»ng ¸p lùc gi÷a m¸u vµ dÞch tÕ bµo. Yªu cÇu muèi rÊt Ýt, chiÕm tõ 0,05-1%, 1kg thøc ¨n hçn hîp cÇn 5-10g. Lîn ¨n mÆn sÏ bÞ ngé ®éc: Øa ch¶y, thËn s−ng. HiÖn nay, thÞ tr−êng cã b¸n nhiÒu lo¹i thøc ¨n bæ sung gåm: hçn hîp c¸c kho¸ng ®a l−îng, kho¸ng vi l−îng vµ vitamin. Ng−êi ch¨n nu«i cã thÓ mua vÒ trén víi thøc ¨n hçn hîp. Nhu cÇu kho¸ng trong thøc ¨n hçn hîp cho c¸c lo¹i lîn néi, lîn ngo¹i vµ lîn lai nh− sau: (g/kg). Lo¹i lîn Ca P Muèi % tæng sè Lîn con 1-1,6 0,8-1,2 0,2-0,4 2-3 Lîn sau cai s÷a 0,9-1,6 0,7-1,2 0,2-0,4 2-3 Lîn t¬ (c¸i, ®ùc gièng) 0,7-1,4 0,5-1 0,2-0,4 1,4-2,8 N¸i chöa, ®ùc 0,9-1,4 0,6-1 0,25-0,5 1,75-2,9 N¸i nu«i con 0,9-1,4 0,6-1 0,25-0,5 1,75-2,9 h. C¸c vitamin C¬ thÓ lîn cßn cÇn c¸c lo¹i vitamin ®Ó ph¸t triÒn, sinh s¶n vµ phßng ngõa bÖnh tËt. C¸c vitamin vµo c¬ thÓ lîn qua nguån thøc ¨n hµng ngµy gåm: Vitannn A cã trong ng« vµng, c¸m g¹o, c¸c lo¹i rau cá t−¬i non, trong dÇu gan c¸. ThiÕu vitamin A lîn kh«ng lín, cßi, mÆt s−ng (nh×n qu¸ng gµ) m¾t kh«, lîn ®i ®øng xiªu vÑo, ch©n cøng ®¬, nhÊt lµ ch©n sau. Lîn n¸i: ThiÕu vitamin A dÔ bÞ n©n sæi, lîn con Øa ch¶y chÕt dÇn. Vitamin B: chñ yÕu lµ B1 vµ B2. Nh÷ng vitamin nµy cã trong c¸m g¹o, bét c¸, bét ®ç t−¬ng, l¹c, c¸c lo¹i men, b· bia r−îu. Vitamin B1 cã t¸c dông tham gia ®ång hãa thøc ¨n bét ®−êng. ThiÕu vitamin B1-B2 lîn ¨n Ýt, xuèng c©n, ch©n ®i kh«ng v÷ng; lîn yÕu ch©n sau, thai yÕu, bµo thai chÕt. Vitamin B2 chñ yÕu lµ ®ång hãa thøc ¨n ®¹m. 40
  10. Vitamin D: cã t¸c dông ®ång hãa Ca vµ P. ThiÕu vitamin D lîn con gÇy yÕu, khíp x−¬ng s−ng, x−¬ng mÒm lµm lîn qïe, lª trªn ®Çu gèi hai ch©n tr−íc, kªu la vµ mÆt s−ng phï. §Ó gi¶i quyÕt thiÕu vitamin D ngoµi viÖc cho ¨n thªm dÇu c¸ thu, lîn cÇn ®−îc th¶ n¬i s©n ch¬i cã ¸nh n¾ng chiÕu vµo (kho¶ng 1 giê buåi s¸ng tõ 7g30-8g30). Vitamin E: quan träng ®èi víi lîn sinh s¶n. ThiÕu vitamin E bµo thai chÕt, thai kh«, thiÕu s÷a ë n¸i nu«i con. §èi víi lîn ®ùc thiÕu vitamin E tinh trïng kÐm, phèi Ýt ®Ëu thai. Vitamin E cã trong thãc mÇm, c¸m, ng«, kh« dÇu. Trong dinh d−ìng nhÊt lµ lîn n¸i, lîn con, c¸c lo¹i vitamin A-D-E cÇn chó ý h¬n c¶. Trªn thÞ tr−êng ®· cã b¸n c¸c lo¹i vitamin bæ sung nµy cho c¸c lo¹i lîn. i. Rau xanh Lµ nguån bæ sung c¸c vitamin. Rau xanh gióp ®iÒu hßa bé m¸y tiªu hãa, h¹n chÕ ®−îc t¸o bãn. Lîn n¸i rÊt cÇn rau xanh ®Ó ®¶m b¶o ®ñ c¸c vitamin, kho¸ng cho bµo thai ph¸t triÓn vµ t¹o s÷a cho con. ThiÕu rau lîn n¸i ®Î kÐm, dÔ bÞ lo¹i th¶i sau 2-3 løa ®Î, phèi gièng Ýt chöa, ®Î con khã, sè con Ýt. L−îng rau xanh chiÕm b»ng mét nöa khÈu phÇn ¨n (lîn lai, lîn ngo¹i) tÝnh theo khèi l−îng khÈu phÇn hçn hîp tinh cña lîn ¨n hµng ngµy. Lîn n¸i néi cã thÓ ¨n rau xanh tíi 2/3 tÝnh theo khèi l−îng thøc ¨n tinh hµng ngµy. k. N−íc uèng C¸c bé phËn trong c¬ thÓ lîn n−íc chiÕm tõ 35-70%. Lîn n¸i nu«i con rÊt cÇn n−íc ®Ò s¶n xuÊt s÷a. Cho ¨n thøc ¨n hçn hîp kh« cÇn cã n−íc ®Çy ®ñ bªn c¹nh, lîn võa ¨n võa uèng vµ ¨n ®−îc nhiÒu. Còng cã thÓ hßa n−íc vµo thøc ¨n ë d¹ng sÒn sÖt, lîn rÊt thÝch ¨n (1 kg thøc ¨n hçn hîp cho thªm 1-1,5 lÝt n−íc). N−íc cho lîn uèng cÇn s¹ch sÏ, ®Çy ®ñ, hµng ngµy thay n−íc kh¸c. Nhu cÇu n−íc cña c¸c lo¹i lîn: Lîn 20-25 kg 4 lÝt/ngµy. 26-50 kg 7 lÝt/ngµy. 50 kg trë lªn 10 lÝt/ngµy. 41
  11. B. X©y dùng khÈu phÇn ¨n cho lîn Muèn x©y dùng khÈu phÇn ¨n cho lîn, ta cÇn biÕt: 1. Nhu cÇu dinh d−ìng Nhu cÇu dinh d−ìng cña c¸c lo¹i lîn nh− n¨ng l−îng, protein(®¹m) chÊt kho¸ng Ca (canxi) vµ P (phèt pho), chÊt x¬... vµ thµnh phÇn dinh d−ìng cña c¸c lo¹i thøc ¨n (xem b¶ng phô lôc). Sau ®©y lµ nhu cÇu dinh d−ìng cña c¸c lo¹i lîn. Nhu cÇu dinh Lo¹i lîn d−ìng Lîn con Lîn nhì Lîn n¸i t¬ N¸i chöa Nu«i con 10-25kg 25-50kg protein tiªu 17 15-17 14 12 13-14 14-15 hãa% 56-62 56-64 58-67 62-68 56-64 56-64 Bét ®−êng% 1-16 0,9-1,6 0,9-1,5 0,7-1,4 0,9-1,4 0,9-1,4 Ca% 0,8-1,2 0,7-1,2 0,5-1,1 0,5-1 0,6-1 0,6-1 P% 3-7 3-7 3-7 3-7 3-7 3-7 X¬% 2. TÝnh to¸n khÈu phÇn thøc ¨n hçn hîp §Ó tÝnh ®óng khÈu phÇn thøc ¨n hçn hîp cho c¸c lo¹i lîn phï hîp víi nhu cÇu ph¸t triÓn cña chóng, cã thÓ chia thøc ¨n vµo ba nhãm A,B,C. Thøc ¨n nhãm A: Lµ thøc ¨n giµu n¨ng l−îng, chñ yÕu gåm c¸c chÊt bét ®−êng: c¸m, ng«, tÊm, rØ ®−êng, c¸c lo¹i cñ nh− khoai lang, khoai t©y, s¾n, dong riÒng v.v... Lo¹i thøc ¨n nµy mçi ®Þa ph−¬ng mçi kh¸c. Vïng nói, trung du th× nhiÒu s¾n, cñ dong, vïng ®ång b»ng trång lóa: nhiÒu g¹o, tÊm, vïng ven b·i: nhiÒu ng«, c©y lÊy cñ v.v. Ng−êi ch¨n nu«i c¨n cø vµo thøc ¨n s½n cã ë ®Þa ph−¬ng mµ hçn hîp sao cho cã lîi nhÊt. VÝ dô: vïng ®ång b»ng B¾c bé cã thÓ cã hçn hîp sau: C¸m: 50-55% Ng« 25% S¾n 20%(s¾n kh«ng bao giê dïng qu¸ 30%) Còng cã thÓ bít 5-10% c¸m, t¨ng tû lÖ s¾n thªm 5-10% (nh−ng kh«ng mét thøc ¨n nµo trong ba lo¹i kÓ trªn chiÕm v−ît tû lÖ 2/3. Thøc ¨n nhãm B: Lµ thøc ¨n ®¹m nh− bét c¸, bét t«m, kh« dÇu l¹c, kh« dÇu ®Ëu t−¬ng v,v... Trong ch¨n nu«i lîn n¸i, lîn con, thøc ¨n ®¹m cã vÞ trÝ rÊt quan träng. ThiÕu ®¹m lîn chËm lín, s÷a Ýt, ®éng dôc kh«ng ®Òu, ®Î con Ýt vµ dÔ m¾c nhiÒu bÖnh. Tr¸i l¹i, thõa ®¹m th× l·ng phÝ, gi¸ thµnh thøc ¨n cao, cã tr−êng hîp cßn g©y cho thÞt cã mïi tanh nh− khi cho ¨n nhiÒu bét c¸. V× vËy, cÇn tÝnh to¸n chÝnh x¸c tû lÖ ®¹m trong khÈu phÇn, võa ®Ó h¹ gi¸ thµnh còng nh− bæ sung dinh d−ìng cho nhau. Ng−êi ta th−êng hçn hîp hai lo¹i ®¹m ®éng vËt vµ thùc vËt. VÝ dô: hçn hîp bét c¸ víi kh« dÇu l¹c hoÆc kh« dÇu ®Ëu t−¬ng. 42
  12. Trong thøc Æn bét ®−êng còng cã chÊt ®¹m, nh−ng víi tû lÖ thÊp. VÝ dô: trong g¹o tÎ cã 6,7% trong ng« vµng cã 6,9% trong khi ®ã kh« l¹c Ðp m¸y cã tíi 39% bét c¸ lo¹i 1 cã 48,6% ®¹m. Thøc ¨n nhãm C : Lo¹i thøc ¨n nµy kh«ng cÇn sè l−îng nhiÒu, th−êng kho¶ng 3% (3kg trong 100kg thøc ¨n hçn hîp). §ã lµ kho¸ng ®a l−îng nh− can xi, phèt pho v.v vµ c¸c vitamin. Ngµy nay, nhiÒu c¬ së chÕ biÕn thøc ¨n gia sóc ®· s¶n xuÊt lo¹i thøc ¨n nµy b¸n trªn thÞ tr−êng, víi c¸c tªn gäi premic kho¸ng, premic vitamin, premic hçn hîp kho¸ng-vitamin. Ng−êi ch¨n nu«i cã thÓ mua vÒ hçn hîp víi hai lo¹i thøc ¨n A vµ B. Ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n thøc ¨n hèn hîp theo tû lÖ ®¹m. a. C¸ch tÝnh 1. VÝ dô: + Thøc ¨n nhãm A cã: C¸m, ng«, tÊm, tû lÖ trén nh− sau: C¸m: 40% Ng«: 40% TÊm: 20% 100% Xem tû lÖ ®¹m cã trong thøc ¨n trén trªn lµ bao nhiªu råi lÊy sè b×nh qu©n: (xem phô lôc vÒ thµnh phÇn dinh d−ìng thøc ¨n gia sóc) Trong c¸m g¹o cã: 9,6% ®¹m tiªu hãa Bét ng« tÎ: 6,9% TÊm: 7,6% B×nh qu©n ta cã: 24,1 : 3 = 8,03 gÇn b»ng 8% + Thøc ¨n nhãm B cã 2 thø: Bét c¸, kh« dÇu l¹c. Trén theo tû lÖ sau: Bét c¸ lî: 35% . Kh« dÇu l¹c: 65% Tû lÖ ®¹m trong 2 lo¹i trªn cã: Bét c¸ lî: 39,5% ®¹m Kh« dÇu l¹c: 39% ®¹m B×nh qu©n = 39% + Thøc ¨n nhãm C cã thÓ trén theo tû lÖ sau: Bét x−¬ng: 40% V«i t·: 30% Muèi: 20% Sun ph¸t manhª 10% Thøc ¨n nhãm C chØ dïng tèi ®a lµ 3% trong khÈu phÇn thøc ¨n hçn hîp cho lîn nªn cã thÓ rót bít thøc ¨n chÝnh 2kg vµ thøc ¨n ®¹m 1kg ®Ó thay b»ng 3kg thøc ¨n bæ sung kho¸ng nµy. Tr×nh tù hçn hîp sau: Víi c¸c thøc ¨n trªn, cÇn 1 khÈu phÇn cã tû lÖ ®¹m tiªu hãa 15% ®Ó nu«i lîn con cai s÷a. C¸ch lµm nh− sau: 43
  13. - Ghi nhu cÇu thøc ¨n ®¹m cÇn cã lµ 15% (xem s¬ ®å) 8% 24% - Ghi tû lÖ ®¹m cã ë thøc ¨n nhãm A = 8% ë phÝa trªn 15% + bªn tr¸i. - Trõ cho tû lÖ ®¹m cÇn cã lµ 15% xem thõa hay thiÕu. 39% 7% 8 - 15 = - 7, thiÕu 7% ghi phÝa d−íi bªn ph¶i. 31% - Ghi tû lÖ ®¹m cã thøc ¨n nhãm B lµ 39% sang phÝa d−íi bªn tr¸i. - Trõ xem thõa hay thiÕu, ë ®©y lµ thõa: 39-15=24. Ghi sè 24 lªn phÝa trªn bªn ph¶i. - Céng cét bªn tay ph¶i: 24 + 7=31 råi lÊy c¸c sè liÖu trªn ®Ó tÝnh sè l−îng thøc ¨n cÇn thiÕt khi trén. - LÊy sè 24 chia cho 31 x 100 ®Ó biÕt sè l−îng thøc ¨n nhãm A vµ lÊy sè 7 chia cho tæng sè 31 x 100 ®Ó lÊy sè l−îng ®¹m cÇn cã: 24 : 31 x 100 = 71,41 7 : 31 x 100 = 22,58 Nh− vËy, nhu cÇu thøc ¨n nhãm A cÇn cã lµ 77,41kg Nhu cÇu thøc ¨n nhãm B cÇn cã lµ 22,58kg Cuèi cïng, bít 2kg thøc ¨n nhãm A ®Ó thay vµo thøc ¨n nhãm C, bít 1kg thøc ¨n nhãm B ®Ó thay vµo thøc ¨n nhãm C LÊy sè trßn 100kg thøc ¨n hçn hîp gåm: 75 kg thøc ¨n nhãm A 22 kg thøc ¨n nhãm B 3 kg thøc ¨n nhãm C 100 kg b. C¸ch tÝnh 2: Còng víi l−îng ®¹m tiªu hãa cã trong thøc ¨n nhãm A lµ 8% vµ B lµ 39%. CÇn x©y dùng mét khÈu phÇn ¨n cã tû lÖ ®¹m tiªu hãa 15% Gäi thøc ¨n A lµ x Gäi thøc ¨n ®¹m B lµ y Ta cã ®¼ng thøc: x + y = 100 L−îng ®¹m tiªu hãa cã trong thøc ¨n A lµ 8% vµ thøc ¨n ®¹m B lµ 39% Yªu cÇu ®¹m cña khÈu phÇn x©y dùng lµ 15% 44
  14. Ta cã ph−¬ng tr×nh: x.8% + y.39% = 15% = 0,08x + 0,39y = 15 (1) NÕu khÈu phÇn lµ 100% thøc ¨n A th× l−îng ®¹m tiªu ho¸ sÏ lµ: 0,08.100 = 0,08(x + y) = 8 kg ®¹m tiªu hãa = 0,08x + 0,08y = 8 (2) Ta lËp ph−¬ng tr×nh bËc 1 cã 2 Èn sè: 0,08x + 0,39y = 15 0,08x + 0,08y = 8 Gi¶i ph−¬ng tr×nh trªn b»ng mét phÐp trõ, ta cã: 0x + 0,31y = 7 y = 7/0,31 = 22,58 = 23kg Nh− vËy thøc ¨n bæ sung B sÏ lµ: 23kg vµ thøc ¨n lo¹i A sÏ lµ 77 kg. Bít thøc ¨n A, B ®Ó thay thÕ thøc ¨n C, ta cã: Thøc ¨n A: 75 kg Thøc ¨n B: 22 kg Thøc ¨n C: 3 kg Mét sè c«ng thøc hèn hîp thøc ¨n dïng cho c¸c lo¹i lîn C«ng thøc 1 Lo¹i thøc ¨n (%) C¸c lo¹i lîn Lîn con tËp ¨n Lîn choai, lîn n¸i Lîn n¸i nu«i con chöa Bét ng« 34 40 37 C¸m g¹o lo¹i 1 22 26 24 Kh« dõa 23 17 20 Bét c¸ lî 18 14 16 Bét x−¬ng 1,2 1,2 1,2 V«i t· 0,9 =3 0,9 =3 0,9 =3 Muèi 0,6 0,6 0,6 Sunf¸t manhª 0,3 0,3 0,3 N¨ng l−îng 1kg T.¡ cã. 2783 Kcal 2651 Kcal 2673 Kcal §¹m tiªu ho¸% 16% 14% 15% 45
  15. C«ng thøc 2 Lo¹i thøc ¨n(%) C¸c lo¹i lîn Lîn con tËp ¨n Lîn choai, lîn n¸i chöa Lîn n¸i nu«i con Bét ng« 43 47 45 C¸m lo¹i 1 29 32 30 Bét c¸ lî 6 5 5 Kh« dÇu l¹c 10 7 9 Kh« dÇu ®ç t−¬ng 9 6 8 (Bét x−¬ng V«i bét =3 =3 =3 Muèi Sunf¸t manhª) N¨ng l−îng 1kg T¡ cã: 2789 Kcal 2638 Kcal 2773 Kcal §¹m tiªu ho¸% 16% 14% 15% C«ng thøc 3 Lo¹i thøc ¨n(%) C¸c lo¹i lîn Lîn con tËp ¨n Lîn choai, lîn n¸i chöa Lîn n¸i nu«i con Bét ng« 34 37 35 C¸m g¹o lo¹i 1 17 19 18 Bét s¾n kh« 17 18 18 Bét c¸ lî 4 3 4 Kh« dÇu l¹c 19 15 17 Kh« dÇu ®ç t−¬ng 6 5 5 (Bét x−¬ng V«i bét =3 =3 =3 Muèi Sunf¸t manhª) N¨ng l−îng 1kg T¡ cã: 2886 Kcal 2852 Kcal 2789 Kcal §¹m tiªu ho¸% 16% 14% 15% 46
  16. C«ng thøc 4 Lo¹i thøc ¨n(%) C¸c lo¹i lîn Lîn con tËp ¨n Lîn choai, lîn n¸i chöa Lîn n¸i nu«i con C¸m g¹o lo¹i 1 43 45 45 Bét ng« 29 32 30 Bét c¸ lî 10 7 8 Kh« dÇu l¹c 15 13 14 (Bét x−¬ng V«i bét =3 =3 =3 Muèi Sunf¸t manhª) N¨ng l−îng 1kg T¡ cã: 2886 Kcal 2852 Kcal 2789 Kcal §¹m tiªu ho¸% 16% 14% 15% c. KhÈu phÇn thøc ¨n cho c¸c lo¹i lîn L−îng thøc ¨n hçn hîp dïng hµng ngµy cho lîn lai, lîn ngo¹i Khèi l−îng lîn Tuæi Thøc ¨n hçn hîp (kg/ngµy) Lîn tËp ¨n, lîn choai 10 kg 2 - 3 th¸ng tuæi 0,600 25 kg 1,200 30 kg 3 - 5 th¸ng tuæi 1,500 50 kg 2,000 60 kg 6 - 9 th¸ng tuæi 2,300 100 kg 3,500 N¸i chöa 150 - 180 kg 3,000 N¸i nu«i con 200 kg 5 - 5,500 N¸i t¬ 150 - 180 kg 2,5 - 3 47
  17. L−îng thøc ¨n hçn hîp cho lîn n¸i néi (Ø, Mãng C¸i) Khèi l−îng lîn n¸i (kg) L−îng thøc ¨n theo thêi kú (kg/ngµy) Chöa kú 1 Chöa kú 2 Nu«i con 30-40 0,7 0,8 2,7 50 0,75 0,85 2,85 60 0,80 0,90 3,00 70 0,85 0,95 3,15 80 0,90 1,00 3,30 90 0,95 1,00 3,35 100 1,00 1,05 3,45 Ngoµi ra, cho ¨n thªm rau xanh, tïy theo khèi l−îng c¬ thÓ vµ thêi kú kh¸c nhau, cã thÓ cho tõ 2-4kg/ngµy. Víi ph−¬ng thøc ch¨n nu«i truyÒn thèng, thøc ¨n ch¨n nu«i g¾n bã víi mïa vô, víi s¶n phÈm chÝnh cña tõng ®Þa ph−¬ng vµ víi gi¸ c¶ kh¸c nhau cña thÞ tr−êng...V× vËy cÇn cã nh÷ng khÈu phÇn phï hîp víi ®iÒu kiÖn ®ã, vÉn b¶o ®¶m nhu cÇu cña lîn n¸i vµ lîn con. C¨n cø vµo thùc tÕ ng−êi nu«i cã thÓ tù phèi hîp c¸c lo¹i thøc ¨n nh− sau: (lîn ®ùc, n¸i vµ lîn choai). 48
  18. C«ng thøc 1: G¹o lµ chÝnh Lo¹i thøc ¨n Nguyªn liÖu thøc ¨n chÝnh (%) G¹o G¹o + ng« G¹o + s¾n G¹o + ng« + s¾n G¹o 60 40 40 40 C¸m lo¹i 1 20 20 20 20 Bét ng« - 18,5 - 10 S¾n kh« - - 16,5 10 Kh« dÇu l¹c 15 15 15 15 Bét c¸ 2 3 5 2 Bét x−¬ng 1 2 2 1 Bét vá sß 1,5 1 1 1,5 Muèi 0,5 0,5 0,5 0,5 Premic vitamin 100g 150g 150g 150g MÐtionin 50g 50g 50g 50g Lizin - - - 100g 49
  19. C«ng thøc 2: S¾n kh« lµ chÝnh Lo¹i thøc ¨n Nguyªn liÖu thøc ¨n chÝnh (%) S¾n S¾n + ng« S¾n + g¹o + S¾n+g¹o+ng«+c¸m c¸m S¾n kh« 69,5 48,5 43,5 37.5 Bét ng« - 25 - 15 G¹o - - 20 14 C¸m - - 10 7 Kh« l¹c 15 15 15 15 Bét c¸ 8 6 6 6 Bét m¸u 4 2 2 2 Bét x−¬ng 3 3 3 3 Muèi 0,5 0,5 0,5 0,5 Premic vitamin 150g 150g 150g 150g MÐtionin 50g 50g 50g 50g C«ng thøc 3: Ng« lµ chÝnh Lo¹i thøc ¨n (%) Nguyªn liÖu thøc ¨n chÝnh Ng« Ng« + s¾n Ng« 79,5 50,5 S¾n kh« - 25,0 C¸m - - Kh« l¹c 13 15 Bét c¸ 4 6 Bét x−¬ng 3 3 Muèi 0,5 0,5 prÐmic vitamin 150g 150g MÐtionin 50g - Lizin 50g - 50
  20. Lo¹i thøc ¨n (%) KhÈu phÇn cho lîn n¸i N¸i chöa kú 1 Chöa kú 2 vµ nu«i con Ng« 40 40 G¹o 24 19 C¸m 24 19 Kh« dÇu ®Ëu t−¬ng 9 18 Bét c¸ 1 2 V«i 1,5 1,5 Muèi 0,5 0,5 Rau xanh (kg) 1,5 2,0 Lîn n¸i ngµy ¨n hai b÷a chÝnh (thøc ¨n tinh), víi khèi l−îng 1,6kg/ngµy (chöa kú 1) vµ 2,6kg/ngµy (chöa kú 2 vµ nu«i con). Lîn con ngµy ¨n 3 b÷a chÝnh (thøc ¨n tinh) vµ mét b÷a phô vµo ban ®ªm. 51

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản