Kỹ thuật nuôi thủy sản nước ngọt - Chương 6

Chia sẻ: Teddy Nguyễn | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:7

0
167
lượt xem
109
download

Kỹ thuật nuôi thủy sản nước ngọt - Chương 6

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bệnh thường gặp xuất hiện trên tất cả loài cá nuôi bè ( Tra, trê, Trôi, Lóc bông, Basa, Bống tượng, Tai tượng); ở cả giai đoạn cá giống và cá thịt. Ở nước ta bệnh thường xuất hiện lúc giao mùa (11, 12 dương lịch) hoặc mùa khô (2, 3 dương lịch). Đặc biệt, trong trường hợp cá bị sốc (do môi trường hoặc vận chuyển) và trong nước có hàm lượng hữu cơ cao Bệnh gây do một số loại vi khuẩn như: Aeromonas hydrophila và Pseudomonas sp...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kỹ thuật nuôi thủy sản nước ngọt - Chương 6

  1. Chương 6 MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP VÀ BIỆN PHÁP CHẨN ĐOÁN PHÒNG TRỊ CHO CÁ NUÔI I. BỆNH XUẤT HUYẾT (BỆNH ĐỐM ĐỎ) 1. Điều kiện xuất hiện bệnh và tác nhân gây bệnh Bệnh thường xuất hiện trên tất cả loài cá nuôi bè (Tra, Trê, He, Mè vinh, Mè trắng, Trôi, Lóc bông, Basa, Bống tượng, Tai tượng); ở cả giai đoạn cá giống và cá thịt. Ở nước ta bệnh thường xuất hiện lúc giao mùa (11, 12 dương lịch) hoặc mùa khô (2, 3 dương lịch). Đặc biệt, trong trường hợp cá bị sốc (do môi trường hoặc vận chuyển) và trong nước có hàm lượng hữu cơ cao Bệnh gây do một số loại vi khuẩn như: Aeromonas hydrophila và Pseudomonas sp. 2. Dấu hiệu bệnh lý Cá bơi lảo đảo trên mặt nước. Trên thân xuất hiện những điểm xuất huyết nhỏ li ti. Bệnh nặng các gốc vây xuất huyết. Bụng cá trương to, chứa đầy hơi. Trong xoang bụng chứa dịch màu hồng hơi vàng, thành ruột xuất huyết. Cá ít ăn hoặc bỏ ăn. Ở cá trê bị nhiễm bệnh này, 2 hạch mang (gốc vi ngực) bị xưng to. 3. Cách phòng trị Trường hợp ao cá thịt bị nhiễm bệnh này cần phải tiến hành xử lý như sau + Thay phân nửa nước ao 2 ngày 1 lần, bón thêm vôi với liều lượng 4- 6 kg/100 m3 nước + Trộn thuốc vào thức ăn (nếu cá vẫn còn sử dụng thức ăn) với liều lượng + Oxytetracyline: 2 g + Vitamin C : 3 g cho 100 kg thức ăn + Enrofloxacine : 2 g/100 kg thức ăn + Cho cá ăn liên tục 5 - 7 ngày. Có trộn lá gòn làm chất kết dính. Lượng thức ăn trộn thuốc nên giảm đi phân nửa so với mức bình thường. Trường hợp cá giống bị bệnh xuất huyết, trị bằng thuốc kháng sinh chỉ có kết quả khi cá chốm bệnh. Khi cá đã bị bệnh trầm trọng, việc điều trị thường sẽ không mang lại kết quả. Do đó, nguyên tắc là phải theo dõi cẩn thận các hoạt động của cá là rất cần thiết và nếu cá có biểu hiện nhiễm bệnh thì cần điều trị chúng ngay. 188
  2. Dùng oxytetracycline ngâm cá, với liều lượng 10 - 20 g thuốc trên một m 3 nước bể. Trước khi trị, thức ăn dư thừa và cá chết cần vệ sinh sạch. Cứ mỗi 24 giờ lượng nước thuốc củ được hút ra phân nửa và sau đó thay lượng thuốc mới vào. Trị liên tục 5 - 7 ngày, lượng thức ăn giãm đi phân nửa trong vài ngày đầu và sau đó tăng dần. Biện pháp phòng bệnh này là tránh gây sốc cá như tránh đánh bắt làm xây xát cá. Cá giống mua về (cá Bống tượng ...) cần kiểm tra kỹ để loại bỏ những con cá nhiễm bệnh hoặc bị xây xát nhiều; tốt nhất nên tắm nước muối 0.5 % trong 15 phút trước khi thả nuôi. Đối với bè nuôi cá, định kỳ chà rửa, dọn sạch cỏ rác xung quanh bè nuôi. II. BỆNH TRẮNG DA (BỆNH MẤT NHỚT) 1. Điều kiện xuất hiện bệnh và tác nhân gây bệnh Bệnh trương da thường xuất hiện trên nhiều loài cá nuôi nước ngọt: Mè vinh, Mè trắng, Trôi, cá Basa, cá Tra, Trê lai, Bống tượng... ở cả giai đoạn hương, giống và cá thịt. Bệnh dễ xuất hiện khi cá bị xây xát hoặc bị sốc do đánh bắt, vận chuyển, sang cá hoặc do môi trường (nhiệt độ nước). Tác nhân gây bệnh là do vi khuẩn Pseudomonas dermoalba 2. Dấu hiệu bệnh lý Khắp da cá có 1 lớp nhớt dày bao phủ. Cá tách đàn, bơi lội yếu ớt hoặc “treo râu” ở cá trê. Cá kém ăn hoặc bỏ ăn. Trên thân từng vùng bị trương. Bệnh nặng xuất hiện các vết loét ăn sâu vào cơ. Trên vết loét có nấm ký sinh nên dễ nhiễm với bệnh do mấm thủy my. Vây cá bị rách xơ xác hoặc đứt cụt. Bệnh nặng cá chết chìm dưới đáy. 3. Cách phòng trị Dùng Formol 25ml cho 1 m3 nước, ngâm cá để diệt nấm và một số ngoại ký sinh khác, sau mỗi 24 giờ thay phân nữa nước bể bằng dung dịch formol mới. Kết hợp trộn oxytetracyclin vào thức ăn cho cá ăn với liều lượng 5 g thuốc/100 kg, cho cá ăn liên tục từ 5 - 7 ngày III. BỆNH NẤM THỦY MI 1. Điều kiện xuất hiện bệnh và tác nhân gây bệnh Bệnh nấm thủy mi gây tác hại lớn đối với nhiều loài cá nuôi ở giai đoạn cá con, cá thịt và trứng. Bệnh thường xảy ra vào mùa mưa và thời tiết lạnh khi nhiệt độ thấp (18 - 20 OC). Đặc biệt, khi cá bị xây xát (do đánh bắt hoặc vận chuyển) hoặc do viêm nhiễm ngoài da (do bệnh ghẻ hoặc ký sinh trùng ký sinh). Nguyên nhân gây bệnh là do 2 giống nấm Saprolegnia và Achlya. 189
  3. 2. Dấu hiệu bệnh lý Khi cá bị nấm thủy mi ký sinh, trên da cá xuất hiện vùng trắng xám tua tủa những sợi nấm nhỏ, mềm tạo thành những búi trắng như bông có thể nhìn thấy bằng mắt thường (để cá bệnh trong nước dễ quan sát hơn) 3. Cách phòng trị Dùng xanh malachite (có bán ở các cửa hàng hóa chất, hiệu thuốc thú ý), liều lựơng 1 - 2 g/ m3 cho cá trong thời gian 30 phút hoặc liều lượng 0,01 - 0,2 g/ m 3 cá trong 24 giờ. Cá bệnh được tắm liên tục trong 3 - 5 ngày. Hoặc dùng muối liều lượng là 2 - 3 kg / m 3 lít nước tắm cá trong 24 giờ, tắm cá liên tục trong 3 - 5 ngày. Để phòng bệnh do nấm thủy mi, ao ương nuôi phải được tẩy dọn kỹ sau mỗi vụ nuôi. Khi cá bị xây xát cần phải tắm muối trước khi thả nuôi. IV. BỆNH ĐỐM TRẮNG 1. Điều kiện xuất hiện bệnh và tác nhân gây bệnh Nguyên nhân bệnh này là do trùng quả dưa Ichthyopthirius multifiliis thuộc ngành nguyên sinh động vật (Protozoa). Có 2 giai đoạn trong chu kỳ sống của trùng quả dưa, đầu tiên là giai đoạn trưởng thành, kế đến là giai đoạn ấu trùng. Trong giai đoạn trưởng thành trùng quả dưa được nhìn thấy dưới da hốc mang cá, có thể nhìn thấy như những đốm trắng bằng mắt thường. Trị bằng hóa chất giai đoạn này không thành công vì trùng quả dưa nằm dưới da cá. Khi trùng quả dưa trưởng thành, chúng sẽ tách ra khỏi da cá và sinh sản bằng cách phân chia tế bào bên trong vách dầy của tế bào. Khi chúng trưởng thành tế bào sẽ bị vở và những ấu trùng sẽ thoát vào môi trường nuôi. Ấu trùng sẽ lội trong nước và phải tấn công vào da hoặc mang của ký chủ (cá) trong vòng 24 giờ. Sự tấn công của ấu trùng Ich. đôi khi phá vở mô của cá và chính vì điều này làm cho cá bột trở nên yếu đi và chết đột ngột. Đối với cá bột nhiễm bệnh sẽ rách và cá thể nhợt nhạt. Nếu việc điều trị không thích hơp và kịp thời thì cả đàn cá bột trong ao ương sẽ chết trong 2 - 3 ngày. 2. Dấu hiệu bệnh lý Trong giai đoạn phát bệnh sẽ xuất hiện những đốm màu trắng bằng đầu kim hoặc nhỏ hiện trên thân cá. Trong những giai đoạn tiếp theo sẽ xuất hiện các đốm trắng trên da cá và vây cá bị tua ra. Cá bột bơi lội chậm chạp và tỉ lệ chết cao, tất cả cá bột trong ao ương có thể chết toàn bộ trong 2 - 3 ngày. 190
  4. 3. Cách phòng trị Để trị bệnh này có kết qủa tốt cần phải điều trị thành nhiều đợt nối tiếp nhau. Nhìn chung có thể dùng 25mg hoặc 25ml Formaline cho 1m3 nước ao, làm 3 lần cách nhau 3 ngày 1 lần thì sẽ có hiệu quả. Sau mỗi lần điều trị nước trong ao sẽ không được thay trong suốt 40 giờ, do đó trong thời gian trị liệu số lượng Moina (trứng nước) hoặc những thức ăn khác của cá bột sẽ phải giảm để ngăn sự ô nhiễm nước. Lịch điều trị như sau: + Ngày 1: Tắm Formaline cho cá lần 1 + Ngày 3: Thay khoảng 75 % nước trong ao và tắm Formaline lần 2. + Ngày 6: Thay 20 – 25 % lượng nước và tắm Formaline lần 3 và giữ nguyên trong hơn 2 ngày. + Ngày 8: Sau 8 ngày cá bột sẽ khoẻ mạnh và không cần tiếp tục điều trị nửa. Cần lưu ý rằng bệnh đốm trắng có thể lây lan rất nhanh sang các ao khác. Vì thế các ao lân cận ao nhiễm bệnh cũng phải được điều trị liều lượng 25 ppm formaline cùng lúc với ao bệnh. Đồng thời những ống dẫn nước, lưới kéo và những dụng cụ (xách và chứa nước) cũng cần phải tẩy trùng bằng cách ngâm vào dung dịch 200 ppm formaline (20ml/100l nước) trong ít nhất là 1 giờ, sau đó xả nước lại. V. BỆNH SÁN LÁ ĐƠN CHỦ 1. Điều kiện xuất hiện bệnh và tác nhân gây bệnh Sán lá đơn chủ thường ký sinh trên nhiều loài cá nuôi bè như: cá He, Mè vinh, Basa, Tra, Trê.... xuất hiện cao điểm vào các tháng có thời tiết lạnh (11, 12 dương lịch). Loài ký sinh này có kích thước từ 0,5 - 1,0mm, có một số loài có thể thấy được bằng mắt thường. Sán lá đơn chủ có một đĩa bám để bám vào da và mang cá gây xuất huyết và cá sẽ chết sau đó vài ngày. Cá chết là do vết thương gây nên bởi sán lá đơn chủ hoặc do các vi khuẩn xâm nhập vào cá qua các vết thương này. Sán lá đơn chủ gây bệnh cá gồm 2 giống: Dactylogyrus (Sán lá 16 móc) và Gylodactylus (sán lá 18 móc). 2. Dấu hiệu bệnh lý Cá bột lội chậm lại và đôi khi trên da cá bị phủ bởi một lớp trong giống như lông tơ có thể quan sát thấy điểm xuất huyết nhỏ trên thân cá, mang cá xưng lên và nhợt nhạt. Ở cá Basa, vào những tháng 11, 12 cá bị sán lá đơn chủ ký sinh nhiều tháng nổi đầu liên tục trước mặt khại, còn gọi hiện tượng “rong bè”. Hiện tượng này kéo dài cá suy yếu dễ bị nhiễm những bệnh khác. 191
  5. 3. Cách phòng trị Nếu cá nuôi trong các bè có kích thước nhỏ có thể dùng tấm ni-long chắn trước mặt khại (trên dòng nước), dùng Formol với nồng độ 100 - 150 ppm (hay 100 - 150 ml/1000l hay 1m3 nước) tắm cho cá trong 15 - 30 phút. Sau lần tắm này, cá được kiểm tra lại, nếu sán lá đơn chủ vẫn còn thì tiếp tục điều trị một lần nữa bằng Formol như trên. Lần điều trị này sẽ tiêu diệt hết sán lá đơn chủ và cá sẽ hồi phục. VI. BỆNH TRÙNG BÁNH XE 1. Điều kiện xuất hiện và tác nhân gây bệnh Thường gây bệnh trên nhiều loài cá nuôi khác nhau: Trê, Tra, Basa, Tai tượng, Chép, Mè, Trôi, Lóc bông... gây thiệt hại lớn ở giai đoan cá hương, cá giống. Bệnh thường xảy ra ở các bể, ao ương với mật độ dày và môi trường nuôi dơ bẩn. Ở Đồng Bằng Sông Cửu Long Trùng mặt trời hầu như phát triển quanh năm nhưng cao điểm vào mùa nóng. Ba loài trùng bánh xe thường gây bệnh cho cá là: Trichodina, Tripartiella, Trichodinella. 2. Triệu chứng bệnh Khi cá nhiễm trùng mặt trời, trên thân cá có lớp nhớt màu hơi trắng đục, da cá sậm lại, mang cá nhợt nhạt, cá giãm ăn và nổi đầu từng đàn trên mặt nước. Ở cá Trê lai giống bị nhiễm bệnh này, các vây cá bị rách tia và râu cá bị cong nên còn gọi là bệnh “quéo râu”. Đây là bệnh ngoại ký sinh, do đó tùy vào điều kiện thực tế có thể dùng 1 trong những loại hoá chất sau đây xử lý cá bệnh. Khi ương cá con dưới ao bị nhiễm bệnh này, tốt nhất nên dùng Sul-phát đồng - phèn xanh phun khắp ao với liều lượng 0.3 - 0.5 g cho 1 m3 nước ao trị 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau 1 ngày. • Chú ý: cần tính chính xác thể tích nước ao để xử lý. Để trị cá bị trùng mặt trời trên bể xi-măng nên dùng xanh Malachite với nồng độ 1 - 2 g cho 1 m3 nước bể, tắm cho cá trong thời gian 30 phút. Hoặc dùng Formol với liều lượng 25 ml formol cho 1 m3 bể. Trị 3 ngày liên tục. Chú ý: Nên trị bệnh cho cá lúc mát trời và trong thời gian trị bệnh nên giãm lượng thức ăn đi một nửa. Biện pháp tốt nhất để phòng bệnh trùng mặt trời là giử gìn vệ sinh bể ương sạch sẽ, mật độ ương vừa phải, tránh thức ăn dư thừa ở đáy ao. Trước khi ương nuôi cá phải tẩy vôi, diệt mầm bệnh. VII. BỆNH DO GIÁP XÁC KÝ SINH 192
  6. 1. Điều kiện xuất hiện và tác nhân gây bệnh Một số bọn giáp xác như trùng mỏ neo - Lernaea trùng kim; rận cá Argulus - bọ cá Hình , bọ rè chuyên sống ký sinh trên da, vây, mang ... ở một số loài cá nuôi có vẩy mềm như: Bống tượng, chép, mè, tai tượng, lóc bông. Khi ký sinh có gây chết cá hàng loạt ở ao cá hương, cá giống. Đối với cá lớn, nhóm ký sinh này ngoài việc hút máu cá, tiết nộc độc phá hoại da còn tạo thành vết thương sưng đỏ tạo điều kiện cho nấm, ký sinh trùng và vi khuẩn bám vào ký sinh làm cho bệnh càng thêm nặng và dẫn đến cá chết. 2. Dấu hiệu bệnh lý Khi nhiễm bệnh cá khó chịu, kém ăn, gầy dần, các tổ chức xung quanh chỗ trùng bám viêm và xuất huyết. Trùng mỏ neo và rận cá có thể nhìn thấy bằng mắt thường khi ký sinh trên cá. 3. Cách phòng trị Dùng Dipterex phun xuống ao với liều lượng 1 g/m3 mỗi tuần 2 lần. Đối vơi lồng bè nên dùng túi treo với liều lượng 40 - 50 g/10m3 nước mỗi tuần 2 lần. Hoặc dùng thuốc tim tắm cho cá nồng độ 5 - 10 g/m 3 nước trong thời gian 15 - 30 phút. Hoặc dùng lá xoan liều lượng 0.3 - 0.5 kg/m3. Lá xoan có thể bó thành từng bó nhỏ hay đâm dập thả xuống ao cá bệnh hoặc giã nát cho vào túi treo trên dòng nứơc trước lồng bè. Tuy nhiên, đối cá nuôi lồng bè rất khó tiêu diệt triệt để bọn giáp xác này. Bởi vì, trong môi nước lúc nào cũng có ấu trùng - dạng còn nhỏ của nhóm ký sinh này. Do đó, khi ngưng dùng thuốc chúng sẽ tiếp tục ký sinh lại. VIII. MỘT SỐ BỆNH DO THIẾU DINH DƯỠNG Thức ăn kém chất lượng có thể gây bệnh cho cá trong những trường hợp sau: cá tạp dùng làm thức ăn dể bị dẫn đến gía trị dinh dưỡng kém. Cá khô hoặc bột cá dư trữ lâu bị hư hay hôi dầu. Thức ăn viên hoăc cám, gạo dự trử quá lâu hoặc để nơi ẩm ướt có thể bị nấm mốc và các Vitamin và khoáng bị phân hủy. Cá sử dụng những loại thức ăn này có thể dẫn đến những bệnh sau 1. Bệnh vàng da Bệnh thường xảy ra ở cá có kích thước lớn, ao cá Tra, Trê, Bống tượng. Cá có biểu hiện giãm ăn hay bỏ ăn, bơi lảo đảo, cá có màu vàng tái nhạt hoặc vàng nghệ và chết hàng loạt. Khi cá bị bệnh này, nên giãm lượng thức ăn và thay loại thối ăn có chất lượng tốt hơn. Tốt nhất nên bán cá ngay, nếu cá đã đạt giá trị thương phẩm. 193
  7. 2. Bệnh do thiếu vitamin C Bệnh thường xảy ra ở ao cá trê lai, lóc bông, tra, bống tượng. Cá có triệu chứng gây xuất huyết dưới hầu, làm biến dạng cá thể, cá biến. Ở cá Trê lai bị thiếu vitamin C sẽ dẫn đến xoang đầu bị vở ra, người dân còn gọi là cá bị bệnh “vở đầu”. Bệnh này có thể xảy ra cả cá giống và cá thịt. Để trị bệnh này, cần bổ sung vitamin C vào thức ăn với liều lượng 1 g vitamin C cho 1 kg thức ăn cho an liên tục từ 5 - 7 ngày. IX. BỆNH TRẮNG GAN Đây là bệnh do vi khuẩn Edwardsiella ictaluri gây ra, bệnh thường gây thiệt hại lớn trên cá tra giống và cá tra thịt. Khi cá bệnh, bên ngoài cơ thể nhợt nhạt, có nhiều điểm xuất huyết, bên trong nội tạng xuất hiện nhiều điểm trắng bằng đầu tăm hạt đậu xanh khắp trên gan, thận.  Cách phòng bệnh Giữ môi trường ao nuôi có chất lượng nước tốt, tránh gây sốc cho cá nuôi, thường xuyên bổ sung vitamin C, các khóang chất và men tiêu hóa vào trong khẩu phần ăn.  Cách trị bệnh • Dùng Norfloxacine từ 1 – 2 g/kg thức ăn • Kết hợp Vitamin C từ 2 – 4 g/kg thức ăn 194

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản