Lạm phát trong kinh tế học vĩ mô

Chia sẻ: thuytinh_den

Trong kinh tế học, lạm phát là sự tăng lên theo thời gian của mức giá chung của nền kinh tế. Trong một nền kinh tế, lạm phát là sự mất giá trị thị trường hay giảm sức mua của đồng tiền. Khi so sánh với các nền kinh tế khác thì lạm phát là sự phá giá tiền tệ của một loại tiền tệ so với các loại tiền tệ khác. Thông thường theo nghĩa đầu tiên thì người ta hiểu là lạm phát của đơn vị tiền tệ trong phạm vi nền kinh tế của một quốc gia,...

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Lạm phát trong kinh tế học vĩ mô





ĐỀ TÀI



LẠM PHÁT CỦA VIỆT NAM

GIAI ĐOẠN 1995 - 2008




Giáo viên hướng dẫn :
Sinh viên thực hiện :




1
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẠM PHÁT ....................................................3
1. Định nghĩa lạm phát: .............................................................................................3
2. Đo lường..................................................................................................................3
3. Tác động của lạm phát trong kinh tế ........................................................................6
Các nhà kinh tế có quan điểm rất khác nhau về quy mô của các tác động tiêu cực của
lạm phát, thậm chí nhiều nhà kinh tế cho rằng tổn thất do lạm phát gây ra là không
đáng kể và điều này được coi là đúng khi tỷ lệ lạm phát ổn định và ở mức vừa phải.
Khi lạm phát biến động mạnh, tác động xã hội của nó thông qua việc phân phối lại của
cải giữa các cá nhân một cách độc đoán rõ ràng là rất lớn và do vậy chính phủ của tất
cả các nước đều tìm cách chống lại loại lạm phát này.
4. Nguyên nhân: 7
5. Kiềm chế lạm phát .................................................................................................8
CHƯƠNG II: TÌNH HÌNH LẠM PHÁT CỦA VIỆT NAM...................................14
1. Tình hình biến động giá cả giai đoạn 1995 – 2005...........................................14
2. Tình hình biến động giá cả giai đoạn 2006 đến nay ..........................................17
3. Nguyên nhân.........................................................................................................18
4. Tác động ...............................................................................................................24
CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIỀM CHẾ LẠM PHÁT HIỆN NAY......28
1. Dự báo xu hướng lạm phát trong thời gian tới...................................................28
2. Một số giải pháp: .............................................................................................. 29
3. Kiến nghị ..............................................................................................................33




2
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẠM PHÁT
1. Định nghĩa lạm phát:
Trong kinh tế học, lạm phát là sự tăng lên theo thời gian của mức giá chung
của nền kinh tế. Trong một nền kinh tế, lạm phát là sự mất giá trị thị trường hay
giảm sức mua của đồng tiền. Khi so sánh với các nền kinh tế khác thì lạm phát là sự
phá giá tiền tệ của một loại tiền tệ so với các loại tiền tệ khác. Thông thường theo
nghĩa đầu tiên thì người ta hiểu là lạm phát của đơn vị tiền tệ trong phạm vi nền
kinh tế của một quốc gia, còn theo nghĩa thứ hai thì người ta hiểu là lạm phát của
một loại tiền tệ trong phạm vi thị trường toàn cầu. Phạm vi ảnh hưởng của hai thành
phần này vẫn là một chủ đề gây tranh cãi giữa các nhà kinh tế học vĩ mô. Ngược lại
với lạm phát là giảm phát. Một chỉ số lạm phát bằng 0 hay một chỉ số dương nhỏ thì
được người ta gọi là sự ổn định giá cả.

2. Đo lường
Lạm phát: được đo lường bằng cách theo dõi sự thay đổi trong giá cả của một
lượng lớn các hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế (thông thường dựa trên dữ
liệu được thu thập bởi các tổ chức Nhà nước, mặc dù các liên đoàn lao động và các
tạp chí kinh doanh cũng làm việc này). Giá cả của các loại hàng hóa và dịch vụ
được tổ hợp với nhau để đưa ra một mức giá cả trung bình, gọi là mức giá trung
bình của một tập hợp các sản phẩm. Chỉ số giá cả là tỷ lệ mức giá trung bình ở thời
điểm hiện tại đối với mức giá trung bình của nhóm hàng tương ứng ở thời điểm
gốc. Tỷ lệ lạm phát thể hiện qua chỉ số giá cả là tỷ lệ phần trăm mức tăng của mức
giá trung bình hiện tại so với mức giá trung bình ở thời điểm gốc. Để dễ hình dung
có thể coi mức giá cả như là phép đo kích thước của một quả cầu, lạm phát sẽ là độ
tăng kích thước của nó.
Không tồn tại một phép đo chính xác duy nhất chỉ số lạm phát, vì giá trị của
chỉ số này phụ thuộc vào tỷ trọng mà người ta gán cho mỗi hàng hóa trong chỉ số,
cũng như phụ thuộc vào phạm vi khu vực kinh tế mà nó được thực hiện. Các phép
đo phổ biến của chỉ số lạm phát bao gồm:
 Chỉ số giá sinh hoạt (CLI) là sự tăng trên lý thuyết giá cả sinh hoạt của
một cá nhân so với thu nhập, trong đó các chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được giả định
một cách xấp xỉ. Các nhà kinh tế học tranh luận với nhau là có hay không việc một
CPI có thể cao hơn hay thấp hơn so với CLI dự tính. Điều này được xem như là "sự
thiên lệch" trong phạm vi CPI. CLI có thể được điều chỉnh bởi "sự ngang giá sức
mua" để phản ánh những khác biệt trong giá cả của đất đai hay các hàng hóa khác
trong khu vực (chúng dao động một cách rất lớn từ giá cả thế giới nói chung).


3
 Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đo giá cả các hàng hóa hay được mua bởi
"người tiêu dùng thông thường" một cách có lựa chọn. Trong nhiều quốc gia công
nghiệp, những sự thay đổi theo phần trăm hàng năm trong các chỉ số này là con số
lạm phát thông thường hay được nhắc tới. Các phép đo này thường được sử dụng
trong việc chuyển trả lương, do những người lao động mong muốn có khoản chi trả
(danh định) tăng ít nhất là bằng hoặc cao hơn tỷ lệ tăng của CPI. Đôi khi, các hợp
đồng lao động có tính đến các điều chỉnh giá cả sinh hoạt, nó ngụ ý là khoản chi trả
danh định sẽ tự động tăng lên theo sự tăng của CPI, thông thường với một tỷ lệ
chậm hơn so với lạm phát thực tế (và cũng chỉ sau khi lạm phát đã xảy ra).
 Chỉ số giá sản xuất (PPI) đo mức giá mà các nhà sản xuất nhận được
không tính đến giá bổ sung qua đại lý hoặc thuế doanh thu. Nó khác với CPI là sự
trợ cấp giá, lợi nhuận và thuế có thể sinh ra một điều là giá trị nhận được bởi các
nhà sản xuất là không bằng với những gì người tiêu dùng đã thanh toán. Ở đây cũng
có một sự chậm trễ điển hình giữa sự tăng trong PPI và bất kỳ sự tăng phát sinh nào
bởi nó trong CPI. Rất nhiều người tin rằng điều này cho phép một dự đoán gần
đúng và có khuynh hướng của lạm phát CPI "ngày mai" dựa trên lạm phát PPI ngày
"hôm nay", mặc dù thành phần của các chỉ số là khác nhau; một trong những sự
khác biệt quan trọng phải tính đến là các dịch vụ.
 Chỉ số giá bán buôn đo sự thay đổi trong giá cả các hàng hóa bán buôn
(thông thường là trước khi bán có thuế) một cách có lựa chọn. Chỉ số này rất giống
với PPI.
 Chỉ số giá hàng hóa đo sự thay đổi trong giá cả của các hàng hóa một
cách có lựa chọn. Trong trường hợp bản vị vàng thì hàng hóa duy nhất được sử
dụng là vàng. Khi nước Mỹ sử dụng bản vị lưỡng kim thì chỉ số này bao gồm cả
vàng và bạc.
 Chỉ số giảm phát GDP dựa trên việc tính toán của tổng sản phẩm quốc
nội: Nó là tỷ lệ của tổng giá trị GDP giá thực tế (GDP danh định) với tổng giá trị
GDP của năm gốc, từ đó có thể xác định GDP của năm báo cáo theo giá so sánh
hay GDP thực). (Xem thêm Thực và danh định trong kinh tế). Nó là phép đo mức
giá cả được sử dụng rộng rãi nhất. Các phép khử lạm phát cũng tính toán các thành
phần của GDP như chi phí tiêu dùng cá nhân. Tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang đã
chuyển sang sử dụng khử lạm phát tiêu dùng cá nhân và các phép khử lạm phát
khác để tính toán các chính sách kiềm chế lạm phát của mình.
 Chỉ số giá chi phí tiêu dùng cá nhân (PCEPI). Trong "Báo cáo chính sách
tiền tệ cho Quốc hội" sáu tháng một lần của mình ("Báo cáo Humphrey-Hawkins")
ngày 17 tháng 2 năm 2000, Federal Open Market Committee (FOMC) nói rằng ủy
4
ban này đã thay đổi thước đo cơ bản về lạm phát của mình từ CPI sang "chỉ số giá
cả dạng chuỗi của các chi phí tiêu dùng cá nhân".
 Thiểu phát: trong kinh tế học là lạm phát ở tỷ lệ rất thấp. Đây là một vấn
nạn trong quản lý kinh tế vĩ mô. Ở Việt Nam, nhiều người thường nhầm lẫn thiểu
phát với giảm phát.
Không có tiêu chí chính xác tỷ lệ lạm phát bao nhiêu phần trăm một năm trở
xuống thì được coi là thiểu phát. Một số tài liệu kinh tế học cho rằng tỷ lệ lạm phát
ở mức 3-4 phần trăm một năm trở xuống được gọi là thiểu phát. Tuy nhiên, ở
những nước mà cơ quan quản lý tiền tệ (ngân hàng trung ương) rất không ưa lạm
phát như Đức và Nhật Bản, thì tỷ lệ lạm phát 3-4 phần trăm một năm được cho là
hoàn toàn trung bình, chứ chưa phải thấp đến mức được coi là thiểu phát. Ở Việt
Nam thời kỳ 2002-2003, tỷ lệ lạm phát ở mức 3-4 phần trăm một năm, nhưng nhiều
nhà kinh tế học Việt Nam cho rằng đây là thiểu phát.
Có những đặc trưng không phải con số tỷ lệ giúp xác định thiểu phát, đó là:
 (1) Ngân hàng thương mại gặp khó khăn khi cho vay, đồng thời họ lại đặt
ra lãi suất huy động tiết kiệm thấp- một tình trạng được coi là thị trường tiền tệ trì
trệ. Tỷ lệ lạm phát thấp khiến cho lãi suất thực tế trở nên cao, khiến các nhà đầu tư
dè dặt đi vay ngân hàng. Ngân hàng ứ đọng tiền, nên giảm huy động tiết kiệm bằng
cách hạ lãi suất huy động tiết kiệm.
 (2) Sản xuất trở nên thiếu sôi động. Lạm phát thấp khiến cho tiền công
thực tế cao hơn. Người lao động vì thế có thể giảm cung lao động và tăng thơi gian
nghỉ ngơi (xem thêm lý luận về đường cung lao động uốn ngược). Mặt khác, giá cả
sản phẩm thấp làm giảm động lực sản xuất.
Thiểu phát đôi khi được coi là tình trạng trước giảm phát (một tình trạng trái
ngược với lạm phát nhưng vẫn nguy hiểm đối với nền kinh tế).
 Lạm phát thấp
Mức lạm phát tương ứng với tốc độ tăng giá từ 3.0 đến 7.0 phần trăm một
năm.
 Lạm phát cao (Lạm phát phi mã)
Mức lạm phát tương ứng với tốc độ tăng giá hai chữ số một năm, nhưng vẫn
thấp hơn siêu lạm phát.
 Siêu lạm phát
Siêu lạm phát là lạm phát "mất kiểm soát", một tình trạng giá cả tăng nhanh
chóng khi tiền tệ mất giá trị. Không có định nghĩa chính xác về siêu lạm phát được
chấp nhận phổ quát. Một định nghĩa đơn giản là chỉ số lạm phát hàng tháng từ 50%
5
trở lên (nghĩa là cứ 31 ngày thì giá cả lại tăng gấp đôi). Theo Tiêu chuẩn Kế toán
Quốc tế 29, có bốn tiêu chí để xác định siêu lạm phát, đó là: (1) người dân không
muốn giữ tài sản của mình ở dạng tiền; (2) giá cả hàng hóa trong nước không còn
tính bằng nội tệ nữa mà bằng một ngoại tệ ổn định; (3) các khoản tín dụng sẽ tính
cả mức mất giá cho dù thời gian tín dụng là rất ngắn; và (4) lãi suất, tiền công và
giá cả được gắn với chỉ số giá và tỷ lệ lạm phát cộng dồn trong ba năm lên tới 100
phần trăm.

3. Tác động của lạm phát trong kinh tế
3.1. Lạm phát dự kiến:
Trong trường hợp lạm phát có thể được dự kiến trước thì các thực thể tham gia
vào nền kinh tế có thể chủ động ứng phó với nó, tuy vậy nó vẫn gây ra những tổn
thất cho xã hội:
 Chi phí mòn giày: lạm phát giống như một thứ thuế đánh vào người giữ
tiền và lãi suất danh nghĩa bằng lãi suất thực tế cộng với tỷ lệ lạm phát nên lạm phát
làm cho người ta giữ ít tiền hơn hay làm giảm cầu về tiền. Khi đó họ cần phải
thường xuyên đến ngân hàng để rút tiền hơn. Các nhà kinh tế đã dùng thuật ngữ
"chi phí mòn giày" để chỉ những tổn thất phát sinh do sự bất tiện cũng như thời gian
tiêu tốn mà người ta phải hứng chịu nhiều hơn so với không có lạm phát.
 Chi phí thực đơn: lạm phát thường sẽ dẫn đến giá cả tăng lên, các doanh
nghiệp sẽ mất thêm chi phí để in ấn, phát hành bảng giá sản phẩm.
 Làm thay đổi giá tương đối một cách không mong muốn: trong trường
hợp do lạm phát doanh nghiệp này tăng giá (và đương nhiên phát sinh chi phí thực
đơn) còn doanh nghiệp khác lại không tăng giá do không muốn phát sinh chi phí
thực đơn thì giá cả của doanh nghiệp giữ nguyên giá sẽ trở nên rẻ tương đối so với
doanh nghiệp tăng giá. Do nền kinh tế thị trường phân bổ nguồn lực dựa trên giá
tương đối nên lạm phát đã dẫn đến tình trạng kém hiệu quả xét trên góc độ vi mô.
 Lạm phát có thể làm thay đổi nghĩa vụ nộp thuế của các cá nhân trái với ý
muốn của người làm luật do một số luật thuế không tính đến ảnh hưởng của lạm
phát. Ví dụ: trong trường hợp thu nhập thực tế của cá nhân không thay đổi nhưng
thu nhập danh nghĩa tăng do lạm phát thì cá nhân phải nộp thuế thu nhập trên cả
phần chênh lệch giữa thu nhập danh nghĩa và thu nhập thực tế.
 Lạm phát gây ra sự nhầm lẫn, bất tiện: đồng tiền được sử dụng để làm
thước đo trong tính toán các giao dịch kinh tế, khi có lạm phát cái thước này co
giãn và vì vậy các cá nhân khó khăn hơn trong việc ra các quyết định của mình.


6
3.2. Lạm phát không dự kiến:
Đây là loại lạm phát gây ra nhiều tổn thất nhất vì nó phân phối lại của cải giữa
các cá nhân một cách độc đoán. Các hợp đồng, cam kết tín dụng thường được lập
trên lãi suất danh nghĩa khi lạm phát cao hơn dự kiến người đi vay được hưởng lợi
còn người cho vay bị thiệt hại, khi lạm phát thấp hơn dự kiến người cho vay sẽ
được lợi còn người đi vay chịu thiệt hại. Lạm phát không dự kiến thường ở mức cao
hoặc siêu lạm phát nên tác động của nó rất lớn.
Các nhà kinh tế có quan điểm rất khác nhau về quy mô của các tác động tiêu
cực của lạm phát, thậm chí nhiều nhà kinh tế cho rằng tổn thất do lạm phát gây ra là
không đáng kể và điều này được coi là đúng khi tỷ lệ lạm phát ổn định và ở mức
vừa phải. Khi lạm phát biến động mạnh, tác động xã hội của nó thông qua việc
phân phối lại của cải giữa các cá nhân một cách độc đoán rõ ràng là rất lớn và do
vậy chính phủ của tất cả các nước đều tìm cách chống lại loại lạm phát này.
4. Nguyên nhân:
4.1. Lạm phát do cầu kéo
Kinh tế học Keynes cho rằng nếu tổng cầu cao hơn tổng cung ở mức toàn dụng
lao động, thì sẽ sinh ra lạm phát. Điều này có thể giải thích qua sơ đồ AD-AS.
Đường AD dịch sang phải trong khi đường AS giữ nguyên sẽ khiến cho mức giá và
sản lượng cùng tăng.
Trong khi đó, chủ nghĩa tiền tệ giải thích rằng do tổng cầu cao hơn tổng
cung, người ta có cầu về tiền mặt cao hơn, dẫn tới cung tiền phải tăng lên để
đáp ứng. Do đó có lạm phát.
4.2. Lạm phát do cầu thay đổi
Giả dụ lượng cầu về một mặt hàng giảm đi, trong khi lượng cầu về một mặt
hàng khác lại tăng lên. Nếu thị trường có người cung cấp độc quyền và giá cả có
tính chất cứng nhắc phía dưới (chỉ có thể tăng mà không thể giảm), thì mặt hàng mà
lượng cầu giảm vẫn không giảm giá. Trong khi đó mặt hàng có lượng cầu tăng thì
lại tăng giá. Kết quả là mức giá chung tăng lên, nghĩa là lạm phát.
4.3. Lạm phát do chi phí đẩy
Nếu tiền công danh nghĩa tăng lên, thì chi phí sản xuất của các xí nghiệp
tăng. Các xí nghiệp vì muốn bảo toàn mức lợi nhuận của mình sẽ tăng giá thành sản
phẩm. Mức giá chung của toàn thể nền kinh tế cũng tăng.



7
4.4. Lạm phát do cơ cấu
Ngành kinh doanh có hiệu quả tăng tiền công danh nghĩa cho người lao động.
Ngành kinh doanh không hiệu quả, vì thế, không thể không tăng tiền công cho
người lao động trong ngành mình. Nhưng để đảm bảo mức lợi nhuận, ngành kinh
doanh kém hiệu quả sẽ tăng giá thành sản phẩm. Lạm phát nảy sinh vì điều đó.
4.5. Lạm phát do xuất khẩu
Xuất khẩu tăng dẫn tới tổng cầu tăng cao hơn tổng cung, hoặc sản phẩm
được huy động cho xuất khẩu khiến lượng cung sản phẩm cho thị trường trong
nước giảm khiến tổng cung thấp hơn tổng cầu. Lạm phát nảy sinh do tổng cung và
tổng cầu mất cân bằng.
4.6. Lạm phát do nhập khẩu
Sản phẩm không tự sản xuất trong nước được mà phải nhập khẩu. Khi giá
nhập khẩu tăng (do nhà cung cấp nước ngoài tăng giá như trong trường OPEC
quyết định tăng giá dầu, hay do đồng tiền trong nước xuống giá) thì giá bán sản
phẩm đó trong nước cũng tăng. Lạm phát hình thành khi mức giá chung bị giá nhập
khẩu đội lên.
4.7. Lạm phát tiền tệ
Cung tiền tăng (chẳng hạn do ngân hàng trung ương mua ngoại tệ vào để giữ
cho đồng tiền ngoại tệ khỏi mất giá so với trong nước; hay chẳng hạn do ngân hàng
trung ương mua công trái theo yêu cầu của nhà nước) khiến cho lượng tiền trong
lưu thông tăng lên là nguyên nhân gây ra lạm phát.
4.8. Lạm phát đẻ ra lạm phát
Khi nhận thấy có lạm phát, cá nhân với dự tính duy lý sẽ cho rằng tới đây giá
cả hàng hóa sẽ còn tăng, nên đẩy mạnh tiêu dùng hiện tại. Tổng cầu trở nên cao hơn
tổng cung, gây ra lạm phát.

5. Kiềm chế lạm phát
Kiềm chế lạm phát còn gọi là giảm lạm phát. Có một loạt các phương thức để
kiềm chế lạm phát. Các ngân hàng trung ương như Cục dự trữ liên bang Mỹ có thể
tác động đến lạm phát ở một mức độ đáng kể thông qua việc thiết lập các lãi suất và
thông qua các hoạt động khác (ví dụ: sử dụng các chính sách tiền tệ). Các lãi suất
cao (và sự tăng chậm của cung ứng tiền tệ) là cách thức truyền thống để các ngân


8
hàng trung ương kiềm chế lạm phát, sử dụng thất nghiệp và suy giảm sản xuất để
hạn chế tăng giá.
Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương xem xét các phương thức kiểm soát
lạm phát rất khác nhau. Ví dụ, một số ngân hàng theo dõi chỉ tiêu lạm phát một
cách cân xứng trong khi các ngân hàng khác chỉ kiểm soát lạm phát khi nó ở mức
cao.
Những người theo chủ nghĩa tiền tệ nhấn mạnh việc tăng lãi suất bằng cách
giảm cung tiền thông qua các chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát. Những người
theo học thuyết Keynes nhấn mạnh việc giảm cầu nói chung, thông thường là thông
qua các chính sách tài chính để giảm nhu cầu. Họ cũng lưu ý đến vai trò của chính
sách tiền tệ, cụ thể là đối với lạm phát của các hàng hóa cơ bản từ các công trình
nghiên cứu của Robert Solow. Các nhà kinh tế học trọng cung chủ trương kiềm chế
lạm phát bằng cách ấn định tỷ giá hối đoái giữa tiền tệ và một số đơn vị tiền tệ tham
chiếu ổn định như vàng, hay bằng cách giảm thuế suất giới hạn trong chế độ tỷ giá
thả nổi để khuyến khích tích lũy vốn. Tất cả các chính sách này đã được thực hiện
trong thực tế thông qua các tiến trình nghiệp vụ thị trường mở.
Một phương pháp khác đã thử là chỉ đơn giản thiết lập lương và kiểm soát
giá cả (xem thêm "Các chính sách thu nhập"). Ví dụ, nó đã được thử tại Mỹ trong
những năm đầu thập niên 1970 (dưới thời tổng thống Nixon). Một trong những vấn
đề chính với việc kiểm soát này là nó được sử dụng vào thời gian mà các biện pháp
kích "cầu" được áp dụng, vì thế các giới hạn phía cung (sự kiểm soát, sản xuất tiềm
năng) đã mâu thuẫn với sự tăng trưởng của "cầu". Nói chung, phần lớn các nhà kinh
tế coi việc kiểm soát giá là phản tác dụng khi nó có xu hướng làm lệch lạc các hoạt
động của nền kinh tế vì nó làm gia tăng thiếu thốn, giảm chất lượng sản phẩm v.v.
Tuy nhiên, cái giá phải trả này có thể là "đáng giá" nếu nó ngăn chặn được sự đình
đốn sản xuất nghiêm trọng, là điều có thể có đắt giá hơn, hay trong trường hợp để
kiểm soát lạm phát trong thời gian chiến tranh.
Trên thực tế, việc kiểm soát có thể bổ sung cho đình đốn sản xuất như là một
cách để kiềm chế lạm phát: Việc kiểm soát làm cho đình đốn sản xuất có hiệu quả
hơn như là một cách chống lạm phát (làm giảm sự cần thiết phải tăng thất nghiệp),
trong khi sự đình đốn sản xuất ngăn cản các loại hình lệch lạc mà việc kiểm soát
gây ra khi "cầu" là cao.
6. Phương pháp tính:
Chỉ số giá tiêu dùng (hay được viết tắc là CPI, từ các chữ tiếng Anh
Consumer Price Index) là chỉ số tính theo phần trăm để phản ánh mức thay đổi


9
tương đối của giá hàng tiêu dùng theo thời gian. Sở dĩ chỉ là thay đổi tương đối vì
chỉ số này dựa vào một “rổ hàng hóa” đại diện cho toàn bộ hàng tiêu dùng.
Đây là chỉ tiêu được sử dụng phổ biến nhất để đo lường mức giá và sự thay
đổi của mức giá chính là lạm phát.
Phương pháp tính chì số giá tiêu dùng:
Để tính toán chỉ số giá tiêu dùng người ta tính số bình quân gia quyền theo
công thức Laspeyres của giá cả thời kỳ báo cáo (kỳ t) so với thời kỳ cơ sở. Để làm
được điều đó, phải tiến hành như sau:
1. Cố định giỏ hàng hóa: thông qua điều tra, người ta sẽ xác định lượng hàng
hóa, dịch vụ tiêu biểu mà một người tiêu dùng điển hình mua.
2. Xác định giá cả: thống kê giá cả của mỗi mặt hàng trong giỏ hàng hóa tại
mỗi thời điểm.
3. Tính chi phí (bằng tiền) để mua giỏ hàng hóa bằng cách dùng số lượng
nhân với giá cả của từng loại hàng hóa rồi cộng lại.
4. Lựa chọn thời kỳ gốc làm cơ sở so sánh.
Chỉ số giá tiêu dùng của cả nước được tính bằng phương pháp bình quân gia
quyền giữa chỉ số giá tiêu dùng của các vùng kinh tế với quyền số tương ứng của
từng vùng so với cả nước. Chỉ số giá tiêu dùng của từng vùng được tổng hợp từ chỉ
số giá của các tỉnh với quyền số tương ứng vủa từng tỉnh, thành phố trong vùng.
Trong đó, chỉ số giá tiêu dùng của cấp tỉnh, thành phố đã và đang được tính theo
phương pháp bình quân gia quyền giữa biến động giá của các nhóm mặt hàng với
quyền số tương ứng, theo kỳ gốc cố định (thường là 5 năm).
Công thức tổng quát:
n t 0

t 0
pq
i 1
i i n
0


t
p

I = n 0 0
= W i
  i
0 (1)
p q i i
i 1 
 p
i
i 1

Trong đó:
t 0
I : chỉ số giá tiêu dùng kỳ báo cáo t so với kỳ gốc 0;
t 0
p i
: giá mặt hàng i kỳ báo cáo t; p i
: giá mặt hàng i kỳ gốc;
0
W i
: quyền số cố định năm 2005.

Công thức (1) tính chỉ số giá dài hạn (kỳ báo cáo so với kỳ gốc). Công thức
này đã được áp dụng nhiều năm và có nhiều ưu điểm như cách tính dễ hiểu, ngắn
gọn; nhưng cũng có một số nhược điểm khi giải quyết vấn đề chọn mặt àhng mới
10
thay thế mặt hàng cũ không còn bán trên thị trường, hàng thời vụ hoặc hàng thay
đổi chất lượng.
Tuy nhiên, khi tính chỉ số theo phương pháp này, mọi so sánh phải thông qua
một kỳ gốc đã chọn (ví dụ kỳ gốc năm 2000). Do đó, có một số hạn chế khi phải xử
lý những thay đổi về mặt hàng, về điều chỉnh chất lượng mặt hàng… qua các kỳ
điều tra. Để khắc phục nhược điểm trên, chỉ số giá tiêu dùng sẽ được tính theo công
thức Laspeyres chuyển đổi – hay phương pháp so sánh với kỳ gốc ngắn hạn. Công
thức này hoàn toàn tương thích với công thức Laspeyres gốc và có dạng tổng quát
như sau:

t
 
t 0
n
t 1  p i 
I = W i
  t 1  (2)
i 1 
 p i


Trong đó:
t 1
 
t 1 0  p i 
W i
= W i
  0 

 p i



Điểm mới trong công thức (2) là thay cho việc tính chỉ số cá thể mặt hàng kỳ
báo cáo so trực tiếp với kỳ gốc bằng việc tính chỉ số cá thể mặt hàng kỳ báo cáo so
với kỳ trước sau đó nhân với chỉ số cá thể mặt hàng đó kỳ trước so với năm gốc.

t 1 2 t 1 t
p i
p i
p i
p i
p i
0
= 0
 1
… t2
 t 1
p i
p 1
p i
p i
p i




Đẳng thức trên có thể viết như sau:

t0 t 1 0 t  t 1
i pi
= i pi
 i pi
(3)


Trong đó:
t0
i pi
: chỉ số cá thể mặt hàng i tháng báo cáo so với kỳ gốc 0;
t 1 0
i pi
: chỉ số cá thể mặt hàng i tháng trước tháng báo cáo so với kỳ gốc 0;
t  t 1
i pi
: chỉ số cá thể mặt hàng i tháng báo cáo so với tháng trước;
Công thức (2) có thể viết như sau:



11
n
t 0 0 t 1 0 t  t 1
I = W
i 1
i
 i pi
 i pi
(4)


Trong đó:
t 0
I : chỉ số giá tiêu dùng tháng báo cáo t so với kỳ gốc 0;
t t 1
i pi
: chỉ số cá thể mặt hàng i tháng báo cáo so với tháng trước;
t 1 0
i pi
: chỉ số cá thể mặt hàng i tháng trước tháng báo cáo so với kỳ gốc 0;
0
W i
: quyền số cố định năm 2005.


 Tính chỉ số giá tiêu dùng cho các vùng và cả nước:
Tính chỉ số giá các vùng kinh tế:
- Tính chỉ số giá khu vực nông thôn của cá vùng (8 vùng) từ báo cáo chỉ số
giá khu vực nông thôn của các tình trong vùng.
- Tính chỉ số giá khu vực thành thị của các vùng (8 vùng) từ báo cáo chỉ số
giá khu vực thành thị của các tình trong vùng.
- Tính chỉ số giá vùng chung cho cả hai khu vực (8 vùng).
Tính chỉ số giá cả nước:
- Tính chỉ số giá khu vực nông thôn cả nước, từ chỉ số giá khu vực nông
thôn của 8 vùng.
- Tính chỉ số giá khu vực thành thị cả nước, từ chỉ số giá khu vực thành thị
của 8 vùng.
- Tính chỉ số giá chung cả nước.
Công thức tổng quát như sau:

m
t 0 k

t 0
I
k 1
k
W 0
I V
= m
(5)
0
W
k 1
k


Trong đó:
t 0
I V0
: chỉ số giá cả nước kỳ báo cáo của tỉnh k so với kỳ gốc;
t 0
I V1
: chỉ số giá vùng 1 kỳ báo cáo của tỉnh k so với kỳ gốc;
t 0
I V2
: chỉ số giá vùng 2 kỳ báo cáo của tỉnh k so với kỳ gốc;
k : tỉnh tham gia tính chỉ số, m: số tỉnh tham gia tính chỉ số giá;
k
W 0
: quyền số cố định của tỉnh k;

12
t 0
I k
: chỉ số kỳ báo cáo của tỉnh k so với kỳ gốc;


- Cấp tỉnh, thành phố tính chỉ số giá tiêu dùng từ giá bình quân hàng tháng
- Cấp vùng và trung ương tính chỉ số giá tiêu dùng từ chỉ số giá của các địa
phương, không tính trực tiếp từ giá bình quân vùng hoặc trung ương.




13
CHƯƠNG II: TÌNH HÌNH LẠM PHÁT CỦA VIỆT NAM
GIAI ĐOẠN 1995 - 2008
1. Tình hình biến động giá cả giai đoạn 1995 – 2005
Số liệu của Tổng cục Thống kê về chỉ số giá tiêu dùng các năm từ 1996
đến năm 2005, nhìn trên đồ thị giống như như đường cong có đáy là năm
2000 và 2 đỉnh lần lượt là 1996 và 2005.




Hình 1: Lạm phát giai đoạn 1995-2007, tính theo chỉ
số giá tiêu dùng tháng 12 mỗi năm so với tháng 12 năm
trước. (Nguồn: Tổng cục Thống kê)

Hình 2: Biểu đồ so sánh lạm phát 1995-2005


Chỉ số giá tiêu dùng

1,15
1,1
1,05
1
0,95
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005




14
Trong giai đọan 1996 đến 2005, giá tiêu dùng chung đã tăng 51%. Như
vậy, sau 10 năm giá tiêu dùng tăng 51% thấp hơn tốc độ tăng của thu nhập bình
quân đầu người của hộ gia đình; theo số liệu Tổng cục Thống kê thu nhập bình
quân đầu người năm 2004 (484,4 nghìn đồng) tăng 64,2% so với năm 1999
(295,0 nghìn đồng). Điều đó chứng tỏ đời sống của người dân được cải thiện.

Bảng 1: Chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam từ 1995 đến 2005
( nguồn: Tổng cục Thống kê)

96-
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 05
Chỉ số giá tiêu dùng 1,127 1,045 1,036 1,092 1,001 0,994 1,008 1,04 1,03 1,095 1,084 1,51
Lương thực 1,206 1,002 1,004 1,231 0,921 0,921 1,060 1,026 1,029 1,143 1,078 1,45
Thực phẩm 1,193 1,163 1,021 1,086 1,005 0,993 1,002 1,079 1,029 1,171 1,12 1,88
Đồ uống và thuốc lá 1,193 1,160 1,021 1,053 1,026 1,003 1,011 1,036 1,035 1,036 1,049 1,51
May mặc, giày dép, mũ nón 1,078 1,032 1,032 1,023 1,019 1,004 1,008 1,011 1,034 1,041 1,05 1,28
Nhà ở và Vật liệu xây dựng 1,167 0,963 1,028 1,017 1,025 1,047 1,008 1,071 1,041 1,074 1,098 1,43
Thiết bị và đồ dùng gia đình 1,053 1,012 1,042 1,025 1,035 1,023 1,009 1,008 1,019 1,036 1,048 1,29
Dược phẩm, y tế 1,011 0,998 1,016 1,087 1,041 1,036 0,998 1,005 1,209 1,091 1,049 1,65
Phương tiện đi lại, bưu điện 1,05 1,032 1,08 1,03 1,016 1,019 0,953 1,017 0,98 1,059 1,091 1,30
Giáo dục 1,117 0,993 1,027 1,096 1,038 1,041 1,036 1,012 1,049 0,982 1,05 1,37
Văn hóa, thể, giải trí 1,117 0,993 1,027 1,013 1,019 1,009 1,002 0,99 0,987 1,022 1,027 1,09
Hàng hóa và dịch vụ khác 1,098 1,085 1,087 1,04 1,031 1,041 1,014 1,02 1,043 1,052 1,06 1,58
Chỉ số giá vàng 0,976 1,025 0,934 1,007 0,998 0,983 1,050 1,194 1,266 1,117 1,113 1,87
Chỉ số giá đô la Mỹ 0,994 1,012 1,142 1,096 1,011 1,034 1,038 1,021 1,202 1,004 1,009 1,71



Phân tích biến động giá cả theo 10 nhóm hàng xếp theo thứ tự nhóm có tốc
độ tăng giá cao nhất đến thấp nhất như sau:
- Nhóm thực phẩm tăng 88%,
- Nhóm dược phẩm và dịch vụ y tế tăng 65%,
- Đồ ướng và thuốc lá tăng 51%,
- Lương thực tăng 45%,
- Nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 43%,
- Giáo dục tăng 37%,
- Phương tiện đi lại, bưu điện tăng 30%,
- Thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 29%,
- May mặc, giày dép, mũ nón tăng 28%,
- Hàng hóa và dịch vụ khác tăng 58%
Ta nhận thấy trong 10 nhóm hàng trên, nhóm hàng thực phẩm và
nhóm hàng dược phẩm và dịch vụ y tế có tốc độ tăng cao nhất; điều này có
nghĩa là đời sống của nhóm người nghèo mà thu nhập của họ chủ yếu dùng
mua thực phẩm không được cải thiện bao nhiêu.
Về mối quan hệ giữa ngọai thương và lạm phát: qua kinh nghiệm các
nước và khu vực lãnh thổ NIC (Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông,
15
Singapore) cho thấy rằng các nước xây dựng chiến lược tăng trưởng kinh tế
dựa vào xuất khẩu thường trải qua các giai đọan lạm phát theo chu kỳ với các
giai đọan sau:
- Giai đọan 1 xuất khẩu dựa chủ yếu vào tài nguyên khóang sản, khi tích
lũy một lượng lớn ngọai tệ (đất nước bớt đi một lượng hàng hóa, thêm một
lượng tiền) thì chuyển qua lạm phát cùng với nhập siêu (bớt đi một lương
tiền, thêm lượng hàng hóa chủ yếu là máy móc, nguyên liệu để chuyển sang
giai đọan 2 xuất khẩu dựa vào thâm dụng lao động.

Bảng 2: Kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa 1995-2005

% tăng
BQ 1 năm
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 (96-05)
Kim ngạch xuất khẩu
HH (tỷ USD) 5,45 7,25 9,19 9,36 11,54 14,48 15,03 16,71 20,15 26,49 32,45 20,1
% tăng so với năm trước 133,0 126,8 101,8 123,3 125,5 103,8 111,2 120,6 131,5 122,5
Kim ngạch nhập khẩu
HH(tỷ USD) 8,16 11,14 11,60 11,52 11,62 15,64 16,22 19,75 25,26 31,97 36,76 19,9



Qua biểu số liệu kim ngạch xuất, nhập khẩu, người viết cho rằng nhập
siêu giai đọan 1995 đến 1998 kèm với nó là chỉ số giá tiêu dùng hơi cao, chủ
yếu là nhập tư liệu sản xuất, giúp cho những năm sau tăng nhanh kim ngạch
xuất khẩu: 1999 (23%), 2000 (25,4%); cùng với đó là tỷ lệ nhập siêu rất thấp;
đây chính lúc kết thúc giai đọan xuất khẩu dựa chủ yếu vào tài nguyên và
khóang sản. Và bắt đầu từ năm 2001, Việt Nam xuất khẩu chủ yếu dựa vào
các ngành thâm dụng lao động đó là công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp
với kim ngạch xuất khẩu tăng với tỷ lệ cao, cùng với nó là chỉ số gía tiêu
dùng cũng có tăng cao.

Bảng 3: Cơ cấu kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 1995-2005


1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005
Hàng công nghiệp
nặng và khóang sản
(%) 25,3 28,7 28,0 27,9 31,0 37,2 34,9 31,8 32,2 36,4 33,8
Hàng công nghiệp nhẹ
và TTCN (%) 28,5 28,9 36,7 36,6 36,3 33.8 35,7 40,6 42,7 41,0 40,3


Bảng 4: Cơ cấu kim ngạch nhập khẩu hàng hóa 1995-2005
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005


16
Tư liệu sản
xuất chiếm
(%) 84,8 89,9 91,5 93,6 94,7 93,8 92,1 92,1 92,2 93,3 94,3


Xét yếu tố giá hàng nhập khẩu ảnh hưởng đến tình hình lạm phát, ta thấy
các năm 1998, 1999, 2001, 2002 giá hàng nhập khẩu giảm trùng với tình hình
thiểu phát các năm 1999, 2000. Các năm sau giá nhập khẩu tăng lên thì chỉ số
giá tiêu dùng cũng tăng tương ứng. Như vậy, mối tương quan giữa chỉ số giá
nhập khẩu và chỉ số giá tiêu dùng là khá chắc chắn.
Trong giai đọan 1996 đến 2005, chỉ số giá nhập khẩu tăng 18,8%; trong
khi đó chỉ số giá tiêu dùng tăng 51%. Như vậy, chỉ số giá tiêu dùng tăng,
ngòai yếu tố do giá hàng nhập khẩu, còn do xuất khẩu, do cung tiền và các
yếu tố khác…
Bảng 5: Chỉ số giá hàng nhập khẩu từ 1995 đến 2005
( nguồn: Tổng cục Thống kê)

1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 96-05
Chỉ số chung 1,073 1,048 1,035 0,98 0,901 1,034 0,983 0,999 1,034 1,096 1,078 1,188
Hàng tiêu dùng
nhập khẩu 1,065 1,025 1,031 0,973 0,953 0,965 0,976 0,978 1,011 1,008 1,022 0,94
Tư liệu sản xuất
nhập khẩu 1,075 1,054 1,036 0,982 0,901 1,049 0,984 1,002 1,038 1,126 1,095 1,279


2. Tình hình biến động giá cả giai đoạn 2006 đến nay
2.1. Thực trạng:
Trong giai đọan 2006 đến tháng 3/2008 (27 tháng), chỉ số giá tiêu dùng đã
tăng 31,1%; trong đó:
- Lương thực tăng 55,3%,
- Thực phẩm tăng 44,5%,
- Nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 49,5%,
- Phương tiện đi lại tăng 27,6%,…
Chỉ số giá đã tăng với 2 con số từ giữa năm 2007 đến nay.




17
Bảng 6: Chỉ số giá tiêu dùng của Việt Nam từ 2005 đến 2008
( nguồn: Tổng cục Thống kê)

Chỉ số Tháng
giá quý I 3/08
3/2008
năm 2008 So
2005 2006 2007 So
so với Tháng
12/2007
cùng kỳ 12/05
năm 2007
Chỉ số giá tiêu dùng 1,084 1,066 1,1263 1,0919 1,1637 1,311
Lương thực 1,078 1,141 1,1540 1,1791 1,2152 1,553
Thực phẩm 1,120 1,055 1,2116 1,1308 1,2840 1,445
Đồ uống và thuốc lá 1,049 1,052 1,0678 1,0773 1,0696 1,210
May mặc, giày dép, mũ nón 1,050 1,058 1,0670 1,0842 1,0757 1,224
Nhà ở và Vật liệu xây dựng 1,098 1,059 1,1712 1,2061 1,1794 1,496
Thiết bị và đồ dùng gia đình 1,048 1,062 1,0515 1,0663 1,0578 1,191
Dược phẩm, y tế 1,049 1,043 1,0705 1,0806 1,0773 1,207
Phương tiện đi lại, bưu điện 1,091 1,040 1,0727 1,1434 1,1004 1,276
Giáo dục 1,050 1,036 1,0197 1,0212 1,0199 1,079
Văn hóa, thể, giải trí 1,027 1,035 1,0169 1,0438 1,0261 1,099
Hàng hóa và dịch vụ khác 1,060 1,065 1,0902 1,1283 1,1193 1,310
Chỉ số giá vàng 1,113 1,272 1,2735 1,1846 1,4042 1,919
Chỉ số giá đô la Mỹ 1,009 1,010 0,9997 0,9812 0,9942 0,991


Gía tăng chóng mặt, trong đó lương thực và thực phẩm tăng cao nhất, đã thực sự
làm cho đời sống của tầng lớp dân cư cận nghèo và nghèo thực sự khốn đốn.



3. Nguyên nhân
3.1.1. Nguyên nhân khách quan:
- Giá tiêu dùng tháng 12 năm 2007 tăng cao bên cạnh nguyên nhân chủ yếu
là do giá lương thực, thực phẩm tăng cao thì việc tăng giá xăng dầu hồi đầu tháng
11 đã khiến nhiều mặt hàng tăng giá theo, trong đó tiêu biểu là nhóm phương tiện
đi lại, bưu điện tăng tới 4,38%. Giá xăng dầu hiện góp mặt vào CPI cả trực tiếp và
gián tiếp. Gián tiếp là thông qua chi phí sản xuất và trực tiếp là góp mặt vào rổ hàng
hóa khi tính CPI. Hiện trong rổ hàng hóa, xăng dầu chiếm 2,58%. Ngày 25/2 vừa
qua, giá xăng A92 trong nước tăng lên mức 14.500 đồng mỗi lít. Trong 5 năm qua,
giá mặt hàng chiến lược này được điều chỉnh 19 lần, trong đó 5 lần giảm giá. Riêng

18
từ đầu năm 2008 đến nay, giá xăng thế giới đã tăng 28% nhưng giá trong nước mới
tăng bằng 81% mức tăng giá của thế giới. Giá thị trường thế giới liên tục tăng cao
trong suốt thời gian từ đầu năm 2007 đến nay và vẫn trong xu thế tăng đã kéo giá
trong nước tăng theo: đây là yếu tố khó tránh khỏi trong điều kiện nền kinh tế nước
ta đã hội nhập với kinh tế thế giới. Trong điều kiện quy mô của nền kinh tế nhỏ, độ
mở của nền kinh tế ở đầu vào đặc biệt lớn khi ta so tổng kim ngạch nhập khẩu với
GDP năm 2006 bằng 74,13%, năm 2007 bằng 82,85%; mặt khác trong rổ hàng hóa
nhập khẩu đó, tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu quá lớn như: xăng dầu 100%, phôi
thép 65%-70%, nguyên liệu sản xuất thuốc 60%... mà đây lại là những mặt hàng
thường bị “sốt” giá, nên mỗi khi những mặt hàng này “sốt” giá thì biến động giá ấy
cũng kéo theo vào thị trường trong nước làm biến động giá trong nước. Giá cả thế
giới tăng cao, làm tăng chi phí đầu vào, tất yếu dẫn đến giá cả đầu ra tăng cao.
- Giá cả đầu vào còn tăng "kép", tức là không chỉ do bản thân giá cả tính
bằng ngoại tệ tăng, mà còn do tỷ giá VND/ngoại tệ - nhất là nhập khẩu và thanh
toán bằng các đồng euro, bảng Anh, yên Nhật, các đồng nội tệ của các nước trong
khu vực...
- Bên cạnh đó, các yếu tố bất khả kháng như thiên tai diễn biến phức tạp,
dịch bệnh ở gia súc, gia cầm tuy được khống chế trong một số tháng qua, nhưng đã
xuất hiện trở lại ở một số tỉnh và đang tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch trở lại; giá
thức ăn chăn nuôi, giống vật nuôi tăng cao cũng đã ảnh hưởng tới việc khôi phục và
phát triển đàn gia súc, gia cầm; thời tiết không thuận lợi nên lượng đánh bắt hải sản
giảm... dẫn đến nguồn cung thực phẩm thiếu hụt khiến giá một số thực phẩm vẫn ở
mức cao. Quan hệ cung cầu về hàng hóa, dịch vụ ở trong nước có diễn biến khác
với các năm trước. Sản lượng lương thực bị giảm do thời tiết, sâu bệnh, bão lũ,
trong khi dân số vẫn tăng trên 1 triệu người; giá cả thế giới tăng khá nhanh, xuất
khẩu lại vẫn giữ khối lượng như năm trước nên giá lương thực tăng cao là khó tránh
khỏi. Đàn gia cầm chưa phục hồi so với đỉnh cao cách đây mấy năm, nay lại thường
xuyên bị các dịch đe dọa; đàn gia súc tăng thấp, nay lại bị dịch lở mồm long móng
rồi đến dịch lợn tai xanh... rình rập, trong khi giá thức ăn thì đắt lên gấp bội... Nhiều
làng thuần nông mà có đến một nửa số hộ không nuôi lợn, bởi chăn nuôi lợn trong
nhiều năm chỉ "lấy công làm lãi" hoặc như đem tiền bỏ ống mà thôi.
3.2.2 Nguyên nhân chủ quan:
Tuy nhiên, vấn đề lạm phát ở Việt Nam không đơn thuần chỉ là do yếu tố
khách quan, mà quan trọng hơn chính là do các yếu tố chủ quan, có tính nội tại của
nền kinh tế. Cụ thể là, nếu lạm phát có nguyên nhân chủ yếu từ việc tăng giá thế
giới thì các nước khác như Trung Quốc, Thái Lan, Malayxia... cũng đều phải chịu

19
cú sốc tương tự. Tuy nhiên, lạm phát ở các nước này tính đến thời điểm hiện nay lại
thấp hơn đáng kể so với Việt Nam (trong khi tỷ lệ lạm phát của Việt Nam năm
2007 lên tới 2 chữ số, thì Trung Quốc chỉ chịu lạm phát ở mức 6,5% và Thái Lan
2,9%).
Về nguyên nhân chủ quan, đại diện các Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Công
Thương, Tài chính đều thừa nhận công tác phân tích dự báo còn nhiều hạn chế,
chưa lường hết được sự biến động giá cả của thị trường thế giới, nhất là giá xăng
dầu. Chính sách điều hành tiền tệ đã tác động nhất định đến chỉ số giá tiêu dùng.
Dòng vốn đầu tư nước ngoài vào nhiều, tuy tạo cơ hội lớn cho phát triển kinh tế của
đất nước, nhưng cũng đã gây sức ép tăng giá đồng Việt Nam, đồng thời góp phần
làm tăng tổng phương tiện thanh toán; việc điều hành các công cụ tiền tệ để rút tiền
từ lưu thông về nhằm trung hòa với lượng tiền đưa ra mua ngoại tệ chưa thật nhịp
nhàng, ăn khớp đã tạo sức ép tăng giá. Tổng phương tiện thanh toán tăng nhanh và
ở mức cao- tăng cao hơn so với kế hoạch đề ra khoảng 10%-14%. Tổng dư nợ cho
vay năm 2007 ước tăng khoảng 10%-14% so với kế hoạch đề ra từ đầu năm.
Từ đầu năm 2007, về chính sách tiền tệ có hai biểu hiện đã làm tăng sức ép
lạm phát. Thứ nhất, một lượng tiền lớn được cung ứng cho thị trường chứng khoán
khi chỉ số giá chứng khoán "phi mã" hồi đầu năm để đạt đỉnh điểm vào 12/3 (1.170
điểm), đã vượt qua đỉnh sang dốc bên kia, hiện nay chỉ còn 940 điểm và đang có dự
đoán sẽ còn giảm xuống nữa! Một phần tiền sẽ được quay về sau chỉ thị 03, một
phần được đưa ra tham gia khi các đại gia IPO, một phần đưa ra mua vàng, mua bất
động sản... và đưa vào lưu thông hàng hóa, dịch vụ thông thường, tạo sức ép tăng
giá tiêu dùng. Thứ hai, nguồn vốn từ nước ngoài vào Việt Nam tăng mạnh. Tăng
trưởng kinh tế liên tục và ở mức cao đòi hỏi lượng tiền đưa vào lưu thông cũng phải
tăng lên tương ứng. Tuy nhiên, khi chênh lệch giữa mức tăng cung tiền và tăng tổng
sản phẩm quốc gia (GDP) trở nên quá lớn thì áp lực lạm phát sẽ nảy sinh.
Về nguyên tắc, giá trị tính theo tiền của một mặt hàng luôn bằng lượng nhân
với giá. Nếu giá trị tính theo tiền tăng lên, nhưng lượng hàng không tăng hay tăng
chậm hơn, thì giá buộc phải tăng. Ta có thể hình dung GDP (sau khi loại bỏ yếu tố
trượt giá) là tổng sản lượng sản xuất ra trong năm để phục vụ tiêu dùng cuối cùng,
đầu tư hay ngoại thương. Còn mức cung tiền là tổng giá trị tính theo tiền. Mức cung
tiền vượt GDP nhiều lần thì lạm phát tăng cao là điều không thể tránh khỏi. Như đã
được đề cập, cung tiền ở Việt Nam tăng mạnh trong năm 2007 là do vốn nước
ngoài chảy vào đột biến, từ đó buộc Ngân hàng phải đóng vai trò người mua ngoại
tệ cuối cùng và đưa thêm tiền đồng vào lưu thông. Nhưng lạm phát bùng lên trong



20
năm này có thể còn bắt nguồn từ mức chênh lệch giữa tăng trưởng GDP và tăng
cung tiền cảu Việt Nam đã ngày một giãn rộng trong 3 năm qua.

Trong khỏang hai năm rưỡi, tính từ đầu năm 2005 đến tháng 6 năm 2007,
GDP của Việt Nam tăng 22%, còn mức cung tiền mặt cho lưu thông và tiền gửi
ngân hàng đã tăng lên đến 110%. Trong cùng giai đoạn này, GDP của Trung Quốc
tăng 29%, nhưng mức cung tiền chỉ tăng 50%. Chênh lệch giữa tăng GDP và tăng
cung tiền của Thái Lan hầu như không đáng kể.




Hình 3: So sánh tốc độ tăng trưởng cung tiền và tăng
trưởng GDP của ba nước, lấy mốc năm 2004 bằng 100%.
Cung tiền đo bằng M2 (gồm tổng tiền mặt và tiền gửi ngân
hàng)

(Nguồn: Số liệu Thống kê tài chính quốc tế của Tổ
chức Tiền tệ Quốc tế, riêng số liệu tăng trưởng GDP 6 tháng
đầu năm 2007 của Việt Nam và Trung Quốc lấy từ nguồn
Economist Intelligent Unit.)



Việt Nam tăng trưởng kinh tế thấp hơn so với Trung Quốc, nhưng tăng cung
tiền lại cao hơn rất nhiều. Đó chính là lý do chính để giải thích tại sao lạm phát ở
Việt Nam cao hơn hẳn những nước khác. Giá gạo hay giá dầu thế giới có tăng cao
bao nhiêu, thì sức ép của các yếu tố này tới lạm phát ở Việt Nam, trung Quốc và
Thái Lan là không thể khác nhau nhiều.
Sau đó Việt Nam lại sử dụng các biện pháp hút tiền từ lưu thông về ngân
hàng (sau khi đưa tiền ra mua ngoại tệ tăng dự trữ ngoại hối), khống chế tỷ lệ cho
21
vay chứng khoán không vượt quá 3% tổng dư nợ tín dụng, tăng gấp đôi tỷ lệ dự trữ
bắt buộc... đưa ra rất chậm; lại chưa tạo được sự đồng thuận của các ngân hàng, các
nhà đầu tư, các chuyên gia và một số phương tiện thông tin đại chúng.
- Những yếu kém vốn có của nền kinh tế đã dồn tích từ nhiều năm nhưng
chậm được xử lý, khắc phục. Cơ cấu kinh tế chậm cải thiện; công nghiệp khai thác
tài nguyên và gia công vẫn chiếm tỷ trọng lớn, công nghiệp phụ trợ chậm phát triển,
phần lớn vật tư, nguyên liệu trung gian cho sản xuất phải nhập khẩu; giá trị gia tăng
sản xuất công nghiệp thấp. Tình trạng đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước vẫn
còn dàn trải, không bảo đảm tiến độ, còn nhiều thất thoát, hiệu quả thấp... kéo dài,
chậm được khắc phục.
- Chính sách tài chính, tiền tệ nới lỏng đã thực hiện trong nhiều năm liền
nhưng quản lý chưa chặt chẽ.
Ðể thực hiện mục tiêu tăng trưởng, từ những năm sau cuộc khủng hoảng kinh
tế ở châu Á (1997 - 1998), chúng ta đã thực hiện chính sách kích cầu bằng việc nới
lỏng tín dụng, tăng chi tiêu ngân sách cho đầu tư... Chính sách này đã có tác dụng
tích cực trong thời kỳ "thiểu phát", nhưng chưa được điều chỉnh kịp thời khi tình
hình trong nước và thế giới đã thay đổi, nước ta gia nhập WTO, hội nhập ngày càng
sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, nhất là khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có dấu hiệu
tăng cao dần.
+ Chính sách tiền tệ:
 Chính sách tiền tệ nới lỏng liên tục trong nhiều năm, nhất là trong năm
2007, làm tổng phương tiện thanh toán và tổng dư nợ tín dụng trong nền kinh tế
tăng mạnh. Năng lực kiểm tra, giám sát của ngân hàng nhà nước chậm được tăng
cường, không theo kịp tình hình khi các tổ chức tín dụng chuyển mạnh sang hoạt
động theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế, không kiểm soát có hiệu quả hoạt
động của các ngân hàng thương mại, nhất là các ngân hàng thương mại cổ phần
trong việc cho vay kinh doanh chứng khoán và kinh doanh bất động sản.
 Thị trường tiền tệ có nhiều diễn biến bất thường nhưng việc phát hiện và
cảnh báo còn chưa kịp thời. Hệ thống thông tin, số liệu phục vụ việc hoạch định
chính sách còn yếu và chưa đủ độ chuẩn xác.
 Chính sách tỷ giá thấp để khuyến khích xuất khẩu trong nhiều năm không
kịp điều chỉnh phù hợp khi nền kinh tế Mỹ bắt đầu suy giảm, đồng USD giảm giá
mạnh. Việc đồng VND được giữ giá trị cao so với đồng USD cùng với lãi suất
trong nước cao... đã khuyến khích dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài đổ vào khá
lớn nhưng chưa có biện pháp hấp thụ có hiệu quả.

22
 Khi có tình hình xảy ra, việc ngân hàng nhà nước thực hiện đồng thời các
giải pháp mạnh vào cùng một thời điểm: Tăng dự trữ bắt buộc, điều chỉnh tỷ lệ nợ
cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán và bất động sản, tăng lãi suất chỉ đạo, phát
hành tín phiếu bắt buộc đối với các ngân hàng thương mại, hạn chế mua, bán USD
của tổ chức và cá nhân có nhu cầu... nhưng lại thiếu đồng bộ với các biện pháp
khác,... tuy có góp phần ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực trên thị trường tiền tệ,
nhưng cũng gây khó khăn cho ngân hàng thương mại, tạo ra việc chạy đua nâng lãi
suất huy động vốn, gây khó khăn cho sản xuất kinh doanh và xuất khẩu, ảnh hưởng
đến tâm lý xã hội. Nhờ thực hiện một số biện pháp điều chỉnh, những ảnh hưởng
tiêu cực này đã được khắc phục một phần.
+ Chính sách tài chính:
Chi tiêu ngân sách chưa thực sự tiết kiệm, bội chi còn cao, hiệu quả đầu tư từ
khu vực nhà nước còn thấp.
 Bội chi ngân sách trong nhiều năm liền liên tục giữ ở mức 5% GDP trong
khi quy mô nền kinh tế ngày càng lớn. Tỷ lệ chi đầu tư từ khu vực nhà nước (ngân
sách nhà nước, tín dụng nhà nước, doanh nghiệp nhà nước) lớn, nhưng hiệu quả
thấp. Tình trạng đầu tư dàn trải, để nhiều công trình dở dang, chậm đưa vào khai
thác, sử dụng, còn nhiều thất thoát, kém hiệu quả khá phổ biến đã kéo dài nhiều
năm ở cả trung ương và địa phương chậm được khắc phục. Hệ số ICOR của nền
kinh tế có xu hướng ngày càng cao.
 Chủ trương thí điểm thành lập tập đoàn đa ngành chưa được nhận thức
thống nhất để thực hiện tốt. Bên cạnh những kết quả đạt được về nhiều mặt, một số
tập đoàn đã đầu tư rộng sang nhiều ngành, nghề, lĩnh vực không thuộc chuyên
ngành, thế mạnh của mình, nhất là vào lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bất động sản,
chứng khoán... Những hoạt động đầu tư này đã gây khó khăn cho quản lý nhà nước
đối với hoạt động của các tập đoàn, khó khăn cho ngân hàng nhà nước trong quản
lý lưu thông tiền tệ, nếu không được khắc phục sẽ làm tăng tính đầu cơ trên thị
trường chứng khoán, thị trường bất động sản, góp phần tăng thêm tình hình lạm
phát nền kinh tế.
- Vai trò của Nhà nước trong quản lý thị trường, giá cả, xuất nhập khẩu còn
hạn chế, chưa có biện pháp điều chỉnh hợp lý.
+ Quản lý thị trường, giá cả, việc dự báo, điều hòa cung cầu, giá cả một số
mặt hàng thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống trên thị trường chưa kịp thời, chưa
đồng bộ, kém hiệu quả, dẫn tới tình trạng đầu cơ tăng giá.



23
+ Những hạn chế, yếu kém trong cơ cấu, chất lượng, sức cạnh tranh của hàng
xuất khẩu Việt Nam (chủ yếu xuất nguyên liệu, nông sản chưa qua chế biến sâu;
sản phẩm công nghiệp phần lớn là gia công, lắp ráp trên cơ sở nguyên liệu, phụ
tùng, thiết bị nhập khẩu, giá trị gia tăng thấp) chậm được khắc phục, bộc lộ sự yếu
kém rõ hơn khi nền kinh tế thế giới có biến động, đồng USD mất giá, lãi suất cho
vay trong nước cao...
+ Trong điều kiện phải thực hiện giảm thuế, mở cửa thị trường theo cam kết
với WTO, nhưng cơ cấu sản xuất hàng xuất khẩu chậm được thay đổi, chưa có
chính sách hướng dẫn tiêu dùng hợp lý, chưa tận dụng đầy đủ các hàng rào kỹ thuật
và các công cụ thị trường cần thiết để hạn chế nhập khẩu những mặt hàng cần phải
hạn chế, đã làm tăng thêm nhập siêu.
- Hoạt động của thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản còn
nhiều hạn chế, vướng mắc.
+ Thị trường chứng khoán phát triển thiếu bền vững; số lượng doanh nghiệp
niêm yết chưa nhiều, quy mô doanh nghiệp nhỏ, nhưng mức vốn hóa quá lớn,
không phản ánh đúng giá trị thật của doanh nghiệp, đem lại những khoản lợi rất lớn
cho công ty phát hành và nhà đầu tư chứng khoán lớn, đồng thời gây thiệt hại cho
nhà đầu tư chứng khoán nhỏ, không chuyên nghiệp (chiếm số đông). Các biện pháp
can thiệp để khắc phục đà tụt điểm sau thời kỳ tăng trưởng quá nóng của thị trường
chứng khoán chậm phát huy tác dụng và chưa đem lại kết quả vững chắc. Nguồn
vốn đầu tư gián tiếp của nước ngoài (FII) đổ vào rất lớn nhưng chưa được kiểm soát
chặt chẽ.
+ Việc vay vốn của các tổ chức tín dụng và sự tham gia vào đầu tư bất động
sản của nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước, các doanh nghiệp lớn với nguồn
vốn khá lớn chưa được kiểm soát chặt chẽ. Việc chống đầu cơ, đồng thời tháo gỡ
vướng mắc cho sự phát triển lành mạnh thị trường bất động sản còn chưa có hiệu
quả nên giá cả bất động sản, nhất là ở các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí
Minh đã ở mức quá cao, vượt xa hơn nhiều giá trị thực, gây cản trở phát triển thị
trường bất động sản lành mạnh, phát triển công nghiệp và góp phần đẩy chỉ số giá
tăng cao.
4. Tác động
Lạm phát đang lan rộng trên phạm vi toàn cầu. Từ những khu vực yếu
kém phát triển nhất thế giới như Châu Phi, tới những nền kinh tế đầu tầu như
Nhật Bản và Mỹ, “cơn lốc” lạm phát đang thỏa sức hoành hành. Cùng với bối
cảnh nền kinh tế bất ổn như vậy, kết hợp những yếu kém của nền kinh tế nước

24
ta, tình trạng lạm phát ngày càng trở nên trầm trọng và ảnh hưởng đến nhiều mặt
của nền kinh tế nước ta.
4.1. Mục tiêu “dân giàu” có giữ vững được trong tình hình hiện nay
không?
Năm 2000 là thời điểm mà nền kinh tế Việt Nam rơi vào tình trạng giảm
phát. Trước tình hình đó, từ năm 2004, chính phủ đã liên tục gia tăng cung tiền
bằng cách in tiền.. Một lượng tiền lớn nhất trong vòng 12 năm qua được chính
phủ “bơm” vào nền kinh tế cuối năm 2007 có thể coi như là một cái “ngưỡng”
để các loại giá cả thi nhau leo thang. Những biến động bất lợi ngoài tầm dự đoán
như vừa qua của kinh tế toàn cầu và giá cả thị trường thế giới đã tác động tiêu
cực đến tăng trưởng và đến mặt bằng giá trong nước với mức độ mạnh hơn
nhiều so với trước đây và so với nhiều nước khác.
Có nhiều người không nghĩ rằng lạm phát là một loại thuế. Thực tế,
chẳng có ai nhận được chứng từ yêu cầu phải nộp loại thuế này từ chính phủ.
Vậy ai là người nộp loại thuế lạm phát này? Chính người giữ tiền phải nộp thuế
này. Việc in tiền để tạo nguồn thu cũng giống như việc áp dụng thuế lạm phát.
Khi giá cả tăng, giá trị thực tế của số tiền trong túi bạn giảm xuống, sức mua của
đồng tiền trong tay bạn bị giảm xuống.
Kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây được cải thiện đáng kể và
được ngân hàng phát triển Châu Á đánh giá, tăng trưởng kinh tế năm 2007 của
nước ta đứng vào hàng các quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong khu
vực. Không chỉ riêng tăng trưởng kinh tế đạt mức kỷ lục trong nhiều năm qua
mà chỉ số giá tiêu dùng cũng tăng ở mức chưa từng có. Năm 2007, chỉ số tăng
trưởng 8,48% so với chỉ số giá tiêu dùng 12,63% quả là có sự khập khiễng quá
lớn. Điều này lý giải vì sao, mặc dù chính phủ đã không ngừng tăng lương trong
thời gian trở lại đây, nhưng người làm công ăn lương vẫn cảm thấy chất lượng
đời sống của mình ngày càng giảm sút ngay trong chi tiêu và sinh hoạt hàng
ngày. Mấy tháng gần đây, hàng nghìn công nhâncác nhà máy dệt may ở ngoại vi
thành phố HCM, nơi có vốn đầu tư của Mỹ, Hàn Quốc và Đài Loan, đã đình
công đòi tăng lương cho kịp với tốc độ lạm phát.
Với tỷ lệ 80% dân số làm nghề nông thì nông dân là lực lượng đông
nhất, nghèo nhất, nên tác động của lạm phát lên lực lượng này là lớn nhất, đặc
biệt là ở những vùng bị thiên tai, dịch bệnh. Có một câu hỏi đặt ra là: giá lương
thực, thực phẩm tăng thì nông dân sẽ được lợi chứ sao lại bị thiệt? Đó là xét về
đầu ra, nhưng ở đầu vào giá vật tư nông nghiệp còn tăng cao hơn. Giá đầu ra
tăng như thế, nhưng đó là giá cuối cùng, bởi người nông dân không trực tiếp bán
25
cho người tiêu dùng mà còn phải chia cho thương lái, người nông dân chỉ được
một phần nhỏ trong số đó. Nếu vừa được mùa, vừa được giá thì mới có lợi, còn
nếu được giá nhưng mất mùa thì có khi nhiều nông dân còn khổ hơn.




4. 2. Những biến động trong hoạt động sản xuất, môi trường đầu tư,
cán cân thương mại và ổn định kinh tế vĩ mô
Đối với hoạt động sản xuất
Giá cả của nguyên nhiên vật liệu, chi phí đầu vào như giá xăng dầu, giá
phân bón, giá than, vật liệu xây dựng… tăng khá cao khiến các doanh nghiệp
phải nâng giá sản phẩm đầu ra để đảm bảo lợi nhuận. Giá cả tăng cao có tác
động tiêu cực đến sức tiêu dùng của người dân đối với các mặt hàng thiết yếu.
Chẳng hạn người dân sẽ giảm bớt hoặc thay thế các sản phẩm thịt cá bằng các
loại rau củ, việc xây tòa nhà 4 lầu sẽ thay thế cho kế hoạch 5 lầu để giảm bớt các
chi phí vật liệu xây dựng. Khi nhu cầu giảm mạnh thì trong thời gian dài sẽ làm
cho lượng cung trên thị trường giảm theo, tức là khối lượng sản phẩm đầu ra
không thể tăng lên. Hơn nữa, khi có lạm phát, doanh nghiệp có thể tăng lương
cho công nhân do giá sản phẩm đầu ra tăng lên nhưng thực tế đã cho thấy tốc độ
tăng lượng không bao giờ đuổi kịp tốc độ lạm phát, người công nhân cảm thấy
họ cần được hưởng mức lương cao hơn để đảm bảo đời sống. Đòi hỏi tăng
lương không được đáp ứng tất yếu sẽ dẫn đến tình trạng nghỉ việc, thất nghiệp.
Như vậy, lạm phát không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất mà về mặt lâu dài
sẽ kéo theo tỷ lệ thất nghiệp, đe dọa sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
Hơn thế nữa, chính sách cắt giảm chi tiêu của chính phủ sẽ phần nào đó làm
giảm các hoạt động đầu tư công. Nếu không có những điều chỉnh kịp thời thì về
trong tương lai nền kinh tế dễ bị đẩy vào tình trạng suy thoái.
Đối với môi trường đầu tư:
Về bản chất, lãi suất chính là chi phí của việc vay tiền. Nhà kinh tế
Fisher cho rằng: tỷ lệ lạm phát tăng 1% sẽ tiếp tục làm lãi suất danh nghĩa tăng
1%. Tuy nhiên, ông Fisher mới chỉ xét quan hệ này về mặt lý thuyết còn trên
thực tế thì sự gia tăng lãi suất danh nghĩa vẫn chưa “đuổi kịp” được tốc độ lạm
phát. Chỉ số giá tiêu dùng của năm 2007 là 12.6% thế nhưng đến tháng 1/2008
lãi suất danh nghĩa của các ngân hàng mới tăng lên 12%/năm và hiện tại giới
hạn ở lãi suất trần 11%/năm. Vì vậy khi mức lạm phát cao hơn lãi suất tiết kiệm
thì tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế phải chạy đi tìm những cơ hội đầu tư có suất

26
sinh lời cao như địa ốc, bất động sản, hậu quả tất yếu là tình trạng đầu cơ trong
những ngành siêu lợi nhuận. Như trên đã trình bày, giá cả tăng cao dẫn đến cả
mức tiêu dùng của người dân lẫn khối lượng sản xuất sẽ giảm. Sự mất cân bằng
giữa giá trị thực tế của đồng tiền với khối lượng hàng hóa được sản xuất có nguy
cơ gây ra một nền kinh tế bong bóng.
Ở Việt Nam, hệ thống ngân hàng cùng với những yếu kém trong việc
bảo đảm tính thanh khoản, huy động và cho vay nên vốn khả dụng của các ngân
hàng thương mại thiếu, đặc biệt ở một số thời điểm đã để xảy ra tình trạng chạy
đua lãi suất trên thị trường. Nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đã sử dụng
vốn vay ngắn hạn để cho vay dài hạn quá lớn. Điều này gây ra những rủi ro rất
lớn trong việc đảm bảo tỷ lệ dự trữ bắt buộc, cũng như tính thanh khoản của
ngân hàng. Các khoản cho vay của ngân hàng sẽ trở thành những khoản nợ khó
đòi và kéo theo đó là sự phá sản của các doanh nghiệp, sự sụp đổ của các tổ
chức tài chính.
Đối với cán cân thương mại:
Ở Việt Nam, xuất khẩu chiếm 60% GDP của cả nước. Trong tình hình
lạm phát bùng nổ như thế này thì hoạt động xuất khẩu bị ảnh hưởng như thế nào.
Thông thường, để đối phó với lạm phát, ngân hàng thường áp dụng những biện
pháp thắt chặt tiền tệ, cụ thể là thông qua việc tăng lãi suất, hạn chế các hoạt
động cho vay. Tuy nhiên ảnh hưởng của các chính sách này có thể dẫn dến “ách
tắc” các khoản tín dụng cho các nhà xuất khẩu, hoạt động sản xuất các ngành
hàng xuất khẩu bị ứ đọng. Khi hoạt động xuất khẩu giảm, kết hợp với việc neo
giữ quá lâu giữa đồng Việt Nam và đồng đô la Mỹ không phản ánh đúng quan
hệ trên thị trường ngoại tệ. thì tình trạng nhập siêu, mất cân bằng trong cán cân
thương mại là tất yếu.
Chính vì tác động tiêu cực của lạm phát như vậy mà Thủ tướng Nguyễn
Tấn Dũng nói rằng “Chống lạm phát là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự trả
giá và đánh đổi.”




27
CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIỀM CHẾ LẠM PHÁT HIỆN NAY
1. Dự báo xu hướng lạm phát trong thời gian tới
- Chỉ số giá tiêu dùng 3 tháng đầu năm 2008 tăng 9,19% là quý có mức
tăng cao nhất tính từ năm 1995 trở lại đây, và đã vượt xa chỉ tiêu của cả năm. Theo
kế hoạch tăng trưởng xã hội năm 2008, Việt Nam đạt mục tiêu tăng GDP 8,5-9% và
giữ CPI thấp hơn mức này. Với tình hình này, CPI cả năm có thể chạm mức 15%;
độ trễ của các chính sách tiền tệ nhắm kiểm soát lạm phát quá dài.
- Hiện Việt Nam cùng lúc đối mặt với 4 dạng lạm phát, gồm lạm phát tiền
tệ do cung tiền trong lưu thông lớn; lạm phát cầu kéo do cung hàng hóa giảm sút;
lạm phát chi phí đẩy do các sản phẩm đầu vào như giá xăng dầu, sắt thép, thiết bị
tăng giá; và lạm phát ngoại nhập do giá các sản phẩm trên thị trường thế giới tăng.
Ngoài ra còn yếu tố tâm lý “té nước theo mưa” nâng giá trong bối cảnh lạm phát.
- Các biện pháp chống lạm phát đã có kết quả rõ rệt nên bắt đầu có đề xuất
nới lỏng chính sách tiền tệ, trong đó đáng lưu ý có đề xuất hạ trần lãi suất huy động
xuống còn 11%; nếu tính theo năm còn có thể cao hơn. Theo dự báo trên, tốc độ
tăng giá cả năm thấp cũng ở mức 11,8%, mức cao hơn là 14%, nhưng có khả năng
cao hơn nếu nới lỏng chính sách tiền tệ. Điều đó có nghĩa là lãi suất huy động vẫn
thấp hơn tốc độ tăng giá tiêu dùng, hay lãi suất tiết kiệm thực vẫn mang dấu âm, trái
với sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
- Một số đơn vị kinh doanh mặt hàng thuộc độc quyền nhà nước hoặc
chiếm trên 30% thị phần vẫn đang đòi tăng giá, đòi được quyền định giá, trong đó
có một số mặt hàng Thủ tướng đã chỉ đạo chưa tăng giá, nhưng cũng có một số mặt
hàng vẫn đòi tăng giá như nước chẳng hạn.
Chưa thể chủ quan thỏa mãn với kết quả bước đầu của công cuộc chống lạm
phát; khả năng tăng 2 chữ số, thậm chí còn cao hơn năm 2007. Năm 2008, lạm phát
vẫn sẽ là vấn đề đáng lo ngại, vì chúng ta có quá trình lạm phát ngày càng tăng
trong những năm qua. Cộng với giảm thuế, nông dân không có chuẩn bị sẽ gặp
nhiều khó khăn hơn trong năm 2008. Năm 2007, khu vực nông nghiệp, nông thôn
bị tụt lại đằng sau. Người nông dân hiện phải đối mặt với nhiều rủi ro như thị
trường, thời tiết, dịch bệnh nhưng không có sự bảo vệ, hỗ trợ nào tương xứng. Đất
nước gia nhập WTO, người nông dân đã nhập cuộc với hành trang quá đơn sơ trong
khi nông dân các nước được chuẩn bị tốt về kết cấu hạ tầng, thông tin thị trường và
những hỗ trợ để đẩy mạnh sản xuất.
Trong điều kiện giá dầu thế giới đã tới mức 119 USD/thùng, giá gạo xuất
khẩu đạt mức 1.000 USD/tấn; cộng với độ trễ của chính sách. Chúng tôi dự báo chỉ

28
số giá tiêu dùng bình quân của năm 2008 so năm 2007 là 16,8%; chỉ sồ giá tiêu
dùng tháng 12/2008 so với tháng 12/2007 là 13.2%.
2. Một số giải pháp:
 Chính sách tài khóa: Cùng với các biện pháp để tăng thu cho ngân sách
nhà nước, cần thực hiện chính sách tài chính chặt chẽ, tiết kiệm chi tiêu thường
xuyên, nâng cao hiệu quả vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước.
- Cắt giảm đầu tư công và chi phí thường xuyên của các cơ quan sử dụng
ngân sách, kiểm soát chặt chẽ đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước, cố gắng giảm
tỷ lệ thâm hụt ngân sách. Cắt giảm nguồn đầu tư này sẽ làm giảm áp lực về cầu,
giảm nhập siêu, góp phần nâng cao hiệu quả của nền kinh tế. Rà soát chặt chẽ các
hạng mục đầu tư của doanh nghiệp nhà nước, kiên quyết cắt bỏ các công trình đầu
tư kém hiệu quả. Đồng thời, tạo điều kiện và tập trung vốn cho những công trình
sắp hoàn thành, những công trình đầu tư sản xuất hàng hóa thuộc mọi thành
phầnkinh tế, đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa vào sản xuất.
- Tập trung sức phát triển sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, khắc phục
nhanh hậu quả của thời tiết và dịch bệnh để tăng sản lượng lương thực, thực phẩm.
Hiện nay tiềm năng phát triển của nước ta còn rất lớn, nhất là khi Việt Nam đã trở
thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới, đầu tư nước ngoài và đầu tư tư
nhân tăng mạnh, thị trường xuất khẩu được mở rộng, vì vậy phát triển sản xuất là
giải pháp gốc, tạo hiệu quả nhiều mặt, vừa tăng nguồn cung cho thị trường trong
nước và xuất khẩu, góp phần kiềm chế lạm phát, giảm nhập siêu, vừa thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế, vừa không gây phản ứng phụ. Kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng
mắc về vốn, thị trường, về thủ tục hành chính, thúc đẩy sản xuất phát triển.
- Bảo đảm cân đối cung cầu về hàng hóa, đẩy mạnh xuất khẩu, giảm nhập
siêu: đây là tiền đề quyết định để không gây ra đột biến về giá, ngăn chặn đầu cơ.
Cải cách mạnh thủ tục hành chính liên quan đến họat động xuất khẩu để giảm chi
phí cho doanh nghiệp, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh hàng xuất khẩu của
Việt Nam đi đôi với việc áp dụng các hàng rào kỹ thuật và các biện pháp khác phù
hợp với các cam kết quốc tế của nước ta, để giảm nhập siêu, kể cả việc tăng thuế
nhập khẩu những mặt hàng không thiết yếu. Về lâu dài phải nâng cao tính cạnh
tranh của sản phẩm trong nước, làm thế nào để người dân sử dụng sản phẩm nội
nhiều hơn; cần có một hệ thống rào cản kỹ thuật nhằm quản lý các sản phẩm nhập
khẩu; nâng cao năng lực của khu vực phân phối trong nước, làm sao để chiến lược
quảng bá sản phẩm đến được với người tiêu dùng, giúp họ nhận thức được chất
lượng của hàng hóa nội.


29
- Hướng tới thay đổi cơ cấu hàng xuất khẩu: không thể dựa mãi vào xuất
khẩu các mặt hàng nguyên liệu thô, một trong những yếu tố quan trọng nhất là thay
đổi cơ cấu sản xuất của Việt Nam, nơi xuất khẩu các sản phẩm thô chiếm tỷ trọng
lớn, tức là phần giá trị gia tăng thấp. Muốn tăng phần này lên thì phần nguyên liệu
phải ít đi để tăng phần giá trị gia tăng do con người Việt Nam tạo ra thì mới thay
đổi được tương quan giữa xuất và nhập khẩu. Điều này đòi hỏi phải có một chiến
lược rất căn bản, tức chuyển dịch cơ cấu đầu tư sang phía những ngành dựa trên lợi
thế của Việt Nam cộng với giá trị gia tăng cao.
- Triệt để tiết kiệm trong sản xuất và tiêu dùng: hiện nay tình trạng lãng phí
trong sản xuất và tiêu dùng diễn ra khá phổ biến ở các cơ quan, đơn vị. Tiềm năng
tiết kiềm trong sản xuất và tiêu dùng là rất lớn. Cần rà soát các khoản chi nhằm hạ
giá thành và chi phí lưu thông, tiết kiệm tiêu dùng, nhất là nhiên liệu và năng lượng.
Đây là giải pháp vừa có tác dụng giảm sức ép về cầu, giảm nhập siêu, vừa góp phần
nâng cao hiệu quả của cả nền sản xuất xã hội.
- Tăng thuế xuất khẩu ở mức phù hợp đối với một số loại tài nguyên,
khoáng sản, thuế nhập khẩu và thuế nội địa một số mặt hàng tiêu dùng không thiết
yếu, xa xỉ; chống thất thu thuế.
 Chính sách tiền tệ:
Thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt: Ngân hàng nhà nước thông qua
việc chủ động, linh hoạt sử dụng hợp lý các công cụ chính sách tiền tệ theo nguyên
tắc thị trường để thực hiện bằng được các yêu cầu: chủ trương kiểm soát chặt chẽ
tổng phương tiện thanh toán và tổng dư nợ tín dụng. Bên cạnh đó, cần đảm bảo tính
thanh khoản của nền kinh tế và hoạt động của các ngân hàng, tổ chức tín dụng, tạo
điều kiện cho sản xuất hàng hóa và xuất khẩu phát triển.
- Về tốc độ cung tiền: dòng vốn nước ngoài chảy vào Việt Nam tăng đột
biến buộc Ngân hàng nhà nước phải đóng vai trò người mua ngọai tệ cuối cùng và
đưa thêm tiền đồng vào lưu thông làm cho mức cung tiền vượt nhiều lần GDP dẫn
đến lạm phát cao. Giải pháp: mở tài khoản cho ký gửi ngoại tệ, mở một tài khoản
tiền Việt cho họ sử dụng khi cần, đây là biện pháp khuyến khích giảm lưu thông
tiền mặt.
- Tăng tỷ lệ dự trữ tiền đồng và ngoại tệ, khống chế tỷ lệ dự trữ cho vay
chứng khoán. Ngân hàng nhà nước cần nắm chắc thông tin, kiểm soát chặt chẽ tổng
phương tiện thanh toán, dư nợ tín dụng trong toàn bộ nền kinh tế, việc cho vay kinh
doanh bất động sản, kinh doanh chứng khoán của các ngân hàng thương mại và các
tổ chức kinh doanh tiền tệ khác. Ðiều chỉnh linh hoạt chính sách tiền tệ, bảo đảm
tốc độ tăng trưởng hợp lý dư nợ tín dụng, khả năng thanh khoản cho các tổ chức tín
30
dụng và kiềm chế lạm phát. Tăng cường công tác giám sát các tổ chức tín dụng, bổ
sung các công cụ giám sát theo cơ chế thị trường, thông lệ quốc tế để chủ động
cảnh báo và xử lý tốt hơn những biến động trên thị trường tín dụng, tiền tệ.
Quản lý chặt chẽ việc thành lập mới, việc phát hành cổ phiếu, tăng vốn điều
lệ của các ngân hàng, các tổ chức tài chính, tiền tệ, chứng khoán, bất động sản, đặc
biệt là các tập đoàn, tổng công ty lớn của Nhà nước, các ngân hàng thương mại theo
hướng đề ra những yêu cầu, tiêu chí theo thông lệ của nền kinh tế thị trường để các
chủ thể kinh doanh tiền tệ phải thật sự lành mạnh, bảo đảm lợi ích của mình và của
cả nền kinh tế.
- Nâng cao lãi suất tiết kiệm lên, lãi cao người dân sẽ gửi tiền nhiều, ngân
hàng khi đó sẽ tìm cách cho vay lượng tiền huy động được, tiền sẽ được sử dụng
hợp lý và được điều chỉnh tỷ giá một cách hợp lý.
- Kiểm soát vốn đầu tư nước ngoài và tỷ giá. Ðiều hành tỷ giá giữa VND
với USD và các loại ngoại tệ nói chung với biên độ hợp lý. Sớm áp dụng các biện
pháp quản lý nguồn vốn đầu tư gián tiếp (FII) như nhiều nước đã áp dụng thành
công. Tiếp tục có giải pháp tích cực, có hiệu quả, chống đô-la hóa nền kinh tế. Điều
chỉnh về chính sách cho phép tiền đồng lên giá một chút so với USD: điều này có
thể giúp kiềm chế lạm phát, bởi các chuyên gia cho rằng “cứ 1% lên giá của tiền
đồng so với đôla Mỹ thì sẽ giảm được 1 – 1,5 điểm phần trăm lạm phát trong thời
gian 12 tháng”. Chủ trương áp dụng tỷ giá linh hoạt với biên độ thích hợp, phản ánh
mối quan hệ cung cầu trên thị trường, giúp cho việc kiềm chế lạm phát nhưng
không ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu, đảm bảo việc mua bán, chuyển đổi ngoại tệ
diễn ra thuận lợi. Ngân hàng nhà nước phải đảm bảo đủ vốn và mua hết ngoại tệ
cho các doanh nghiệp làm hàng xuất khẩu, xử lý ngay ách tắc về tín dụng xuất khẩu
cho từng trường hợp cụ thể.

 Về công tác quản lý:
- Tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm sóat việc chấp hành
pháp luật nhà nước về giá:
Kiên quyết không để xảy ra tình trạng lạm dụng các biến động trên thị
trường để đầu cơ, nâng giá, nhất là các mặt hàng thiết yếu cho sản xuất và tiêu dùng
như: xăng dầu, sắt thép, ximăng, thuốc chữa bệnh, lương thực, thực phẩm…; ngăn
chặn tình trạng buôn lậu qua biên giới, đặc biệt là xăng dầu, khoáng sản. Đối với
công tác quản lý giá cả và điều tiết thị trường cần phải mạnh tay và thống nhất, cần
sự nhất quán từ trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý vĩ mô cho đến các
trung tâm, xí nghiệp nhỏ trong cả nước. Về cơ chế điều chỉnh giá cả, khuyến khích
31
cạnh tranh về giá theo pháp luật để tăng hiệu quả, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế
về giá, tiến tới hệ thống giá cả phản ánh giá cả thị trường (cả trong nước và quốc
tế), phấn đấu kiểm soát chỉ số tăng giá tiêu dùng thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh
tế. Từ đó, các cơ chế điều hành cần tập trung vào việc tiếp tục áp dụng hoàn thiện
môi trường pháp lý, kiên trì cơ chế giá thị trường, khuyến khích cạnh tranh theo
pháp luật đối với đại bộ phận hàng hóa dịch vụ của nền kinh tế như: xăng, xi măng,
sắt thép, phân bón, giấy, hàng điện tử, điện lạnh, hàng may mặc, hàng nông sản
thực phẩm, các dịch vụ phục vụ du lịch, văn hóa, vui chơi, giải trí, giá đất... Tiếp
tục thực hiện, tiến tới lộ trình giá thị trường vào thời điểm thích hợp đối với các loại
dầu, than bán cho các hộ tiêu dùng lớn (xi măng, phân bón, giấy, nước sạch).
Có kế hoạch chủ động nhập khẩu bù đắp thiếu hụt. Có cơ chế, chính sách
để các tập đoàn kinh tế, tổng công ty lớn kinh doanh các mặt hàng chủ lực của nền
kinh tế được hình thành quỹ bảo hiểm rủi ro theo nguyên tắc thị trường, lấy lãi bù
lỗ. Có biện pháp ngăn ngừa việc kinh doanh chồng chéo của những đơn vị này để
tránh dẫn đến tăng cung, cầu giả tạo, cạnh tranh không lành mạnh, đẩy giá thị
trường lên cao, sử dụng vốn nhà nước không hiệu quả. cần có chính sách và tháo
gỡ các khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu, duy trì và thúc đẩy được tốc độ
tăng trưởng xuất khẩu: nghiên cứu việc giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp xuất
khẩu; điều hành chính sách tài chính, tiền tệ chủ động, linh hoạt, tạo thuận lợi cho
các doanh nghiệp có hợp đồng sản xuất, xuất khẩu có hiệu quả, đa dạng các hình
thức thanh toán... Về lâu dài, cần có chiến lược, kế hoạch, cơ chế, chính sách để cơ
cấu lại việc sản xuất hàng xuất khẩu, giảm nhanh xuất khẩu khoáng sản và giảm
dần xuất khẩu sản phẩm nguyên liệu thô, hàng gia công lắp ráp, tăng xuất khẩu sản
phẩm tinh chế, có hàm lượng khoa học - công nghệ cao, có giá trị gia tăng cao; mở
rộng quan hệ thương mại với các đối tác mới, các thị trường mới...
Quản lý chặt chẽ, có hiệu quả các hoạt động nhập khẩu. Sử dụng các biện
pháp không trái với các quy định của WTO để hạn chế nhập khẩu các sản phẩm
không nhất thiết phải nhập khẩu, nhất là việc nhập các mặt hàng xa xỉ (ô-tô, rượu
ngoại đắt tiền...), giảm tối đa việc nhập siêu. Thực hiện các biện pháp tổng hợp,
nghiêm ngặt, đủ mạnh để chống nhập lậu, gian lận thương mại.
- Quản lý thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản:
Quản lý chặt chẽ các nguồn vốn vay ngân hàng của các công ty để đầu tư
vào thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản; từng bước lành mạnh hóa hai
loại thị trường này, khắc phục tình trạng đầu cơ, đẩy giá lên cao như thời gian qua.
Chỉ đạo, rà soát để những đơn vị có đủ điều kiện và năng lực kinh doanh
chứng khoán hoạt động lành mạnh; kiên quyết không cho thành lập, hoạt động đối
32
với những đơn vị không đủ điều kiện kinh doanh. Tiếp tục thực hiện tốt chương
trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, cung cấp hàng hóa có chất lượng cho thị
trường.
Sớm ban hành chính sách thuế chống đầu cơ bất động sản; các chính sách
và thủ tục hành chính thông thoáng để thị trường chứng khoán và bất động sản phát
triển một cách lành mạnh.
- Mở rộng việc thực hiện các chính sách về an sinh xã hội:
 Điều chỉnh mức lương tối thiểu cho những người lao động thuộc khối cơ
quan, nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;
điều chỉnh mức lương tối thiểu theo hướng tăng lên đối với lao động Việt Nam làm
việc cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ
chức quốc tế và cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam, lao động ở công ty, doanh
nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác
của Việt Nam có thuê mướn lao động.
 Điều chỉnh mức lương, trợ cấp cho những người về hưu, người có công và
những người hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội. Ban hànhc ác chính sách hỗ trợ đồng
bào dan tộc thiểu số, hộ thuộc diện chính sách, hộ nghèo, hộ cận nghèo và ngư dân.
 Giữ ổn định mức thu học phí, viện phí; tiếp tục xuất gạo dự trữ quốc gia
để cấp không thu tiền cho hộ đồng bào bị thiên tai, thiếu đói. Tiếp tục đẩy mạnh
thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, các giải pháp hỗ trợ đối với các vùng
khó khăn, vùng bị thiên tai. Cần phải chú ý xây dựng cơ chế kiểm tra việc thực thi,
đảm bảo nguồn hỗ trợ của nhà nước đến đúng đối tượng, không bị thất thoát, tham
nhũng…
3. Kiến nghị
- Tăng cường năng lực thông tin kinh tế - xã hội:
Hiện nay thông tin về chỉ số giá tiêu dùng (CPI), chỉ số giá hàng nhập
khẩu, hàng xuất khẩu, chỉ số giá người sản xuất (PPI)do Tổng cục Thống kê thu
thập, tính toán. Nhưng việc công bố rộng rải chỉ có chỉ số giá tiêu dùng (CPI),
còn các chỉ số còn lại chỉ công bố trong Niên giám Thống kê vào tháng 9 năm
sau.
Để có đủ thông tin nhằm phục vụ việc chống lạm phát cũng như thiểu
phát cần phải có đủ các thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chánh, Bộ Kế
hoạch và Đầu tư,... Vì vậy cần phải đầu tư hơn nữa về kinh phí và con người
trong công việc thu thập và xử lý, công bố thông tin kinh tế xã hội.
- Nâng cao sức sản xuất các sản phẩm mang tính chiến lược liên quan đến an
ninh lương thực, an ninh năng lượng, sản xuất công nghiệp,..

33
Cần hổ trợ nông thôn, nông nghiệp và nông dân thông qua đầu tư cho
nghiên cứu giống cây trồng, thủy lợi, điện, đường, trường , trạm, thú y, khuyến
nông và cho vay tín dụng ưu đãi,.. đặc biệt cho chăn nuôi. Không nên phát triển
tràn lan các khu công nghiệp mà thu hẹp diện tích đất nông nghiệp nhằm đảm
bảo lượng lương thực, thực phẩm cho dân số hiện tại và đang tăng thêm hàng
năm; nhằm giữ nguyên là nước xuất khẩu gạo đứng hàng thứ 2 trên thế giới với
khoảng 4 triệu tấn hàng năm.
Để đảm bảo an ninh năng lượng, góp phần chống lạm phát cao có thể gây
bất ổn xã hội; cần đẩy mạnh việc xây dựng các nhà máy lọc dầu và hóa dầu
nhằm sử dụng nguồn dầu thô do ta khai thác được bảo đảm nguồn cung cho sản
xuất và tiêu dùng trong nước ( năm 2007 nước ta xuất khẩu dầu thô đạt hơn 8 tỷ
USD, nhưng nhập khẩu sản phẩm từ dầu mỏ 7,7 tỷ USD).
- Cần hạ thấp thuế nhập khẩu các sản phẩm nhập khẩu mà cung trong nước
không đủ, nhằm giảm bớt một lượng tiền, lại thêm nguồn cung góp phần chống
lạm phát.
- Nâng cao năng lực của khu vực phân phối trong nước, giảm các tầng nấp trung
gian. Cần tập trung xây dựng các trung tâm bán lẻ lớn.
- Luôn duy trì lãi suất thực dương, nhằm thu hút lượng tiền nhàn rỗi trong dân
cư.
- Tiết kiệm: cần có chiến dịch kêu gọi mọi người hạn chế sử dụng hàng xa xỉ
phẩm nhập khẩu từ nước ngoài, như: xe hơi đắt tiền, điện thoại di động loại đắt
tiền, trong xây dựng chỉ nên xây dựng đủ ở không nên phô trương; sử dụng xe
phân khối nhỏ trong nội thành nhằm tiết kiệm nhiên liệu, giảm ô nhiễm môi
trường.
- Giảm đầu tư công đối với công trình chưa thật sự cần thiết như trụ sở, hợi
trường,...




34

Tài Liệu Kinh tế - Thương mại Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản