Lập dàn ý: Bài thơ Chiều tối

Chia sẻ: Ngữ Văn | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:12

0
343
lượt xem
50
download

Lập dàn ý: Bài thơ Chiều tối

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu "Lập dàn ý: Bài thơ Chiều tối" để nắm bắt các nội dung chính cũng như giá trị nghệ thuật trong bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh. Từ đó, có thêm kiến thức để phân tích, cảm nhận tác phẩm để đạt được kết quả tốt nhất.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Lập dàn ý: Bài thơ Chiều tối

Luyện thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2017<br /> Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai<br /> <br /> VĂN MẪU LỚP 11: CHIỀU TỐI – HỒ CHÍ MINH<br /> 5 BÀI LẬP DÀN Ý “BÀI THƠ CHIỀU TỐI CỦA HỒ CHÍ<br /> MINH”<br /> <br /> BÀI MẪU SỐ 1:<br /> 1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm, luận đề<br /> Hồ Chí Minh là nhà cách mạng, lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, đồng thời<br /> cũng là nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc. Bên cạnh sự nghiệp cách mạng vĩ đại, Người<br /> cũng để lại một sự nghiệp văn học đa dạng, phong phú.<br /> Nhật ký trong tù là tập thơ viết bằng chữ Hán của Hồ Chí Minh trong thời kỳ<br /> Người bị giam giữ ở nhà lao của bọn Tưởng Giới Thạch từ mùa thu 1942 đến mùa thu<br /> 1943. Tập thơ chẳng những cung cấp cho ta những hiểu biết về chế độ lao tù khắc nghiệt<br /> của chính quyền Tưởng Giới Thạch, mà quan trọng hơn còn giúp ta hiểu rõ vẻ đẹp tâm<br /> hồn của chính bản thân người đã sáng tạo ra nó, nhà cách mạng, nhà thơ Hồ Chí Minh.<br /> Có thể thấy rõ điều đó qua hai bài Chiều tối (Mộ) và Giải đi sớm (Tảo giải) trong<br /> tập thơ. Cả hai bài thơ Bác đều viết trong gông cùm xiềng xích, trên đường chuyển lao<br /> đầy cực nhọc, khổ ải.<br /> 2. Những biểu hiện cụ thể: Là nhật ký, tác phẩm còn là tập thơ trữ tình nên thiên về<br /> việc bộc lộ thế giới bên trong, thế giới tâm hồn của người sáng tạo. Đó là lòng nhân ái<br /> bao la, là tình yêu cuộc sống sâu nặng, là tâm hồn của con người có sự tự do tinh thần<br /> tuyệt đối, là cốt cách vững vàng…<br /> a. Lòng nhân ái bao la, tình yêu cuộc sống sâu nặng<br /> – Yêu thiên nhiên, tạo vật. Qua hai bài thơ, hình ảnh thiên nhiên luôn chiếm vị trí<br /> nổi bật. Bác nâng niu từng biểu hiện của sự sống: “cánh chim”%1<br /> n của sự sống:<br /> “cánh chim”, “đám mây”… Có ai ngờ, thiên nhiên lại hiện lên đẹp và sáng đến thế trong<br /> bài thơ Bác bị giải đi vào lúc nửa đêm.<br /> – Quan tâm tới con người. Dù trong hoàn cảnh nào, Bác cũng không quên nghĩ tới<br /> con người. Hình ảnh thiếu nữ xay ngô tối với Bác là vẻ đẹp của cuộc sống bình dị. Ngọn<br /> lửa hồng reo vui trong bếp lửa gia đình, lòng Bác như cũng reo vui với nó (dẫn chứng).<br /> b. Một tâm hồn tự do, không tù ngục, xích xiềng nào giam giữ nổi. Gặp cảnh bình<br /> minh trên đường đi chuyển lao, lòng Bác tràn ngập niềm hân hoan (dẫn chứng).<br /> c. Một tâm hồn có tinh thần “thép” vượt qua những đọa đày về thể xác, mọi thử<br /> thách khốc liệt về tinh thần.<br /> <br /> Truy cập website www.hoc247.vn để tham khảo thêm nhiều bài văn mẫu khác!<br /> <br /> Trang | 1<br /> <br /> Luyện thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2017<br /> Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai<br /> <br /> – Qua hình ảnh “quyện điểu” và “cô vân”, ta bắt gặp thoáng buồn, thoáng cô đơn<br /> rất người của Bác. Nhưng trước ngọn lửa hồng Bác quên đi việc mình chưa được dừng<br /> chân trên con đường đày ải mà để lòng mình reo vui cùng ngọn lửa, để hình ảnh tỏa ấm<br /> trên trang thơ, xua tan cái lạnh lẽo, cô đơn của lòng người và cảnh vật. Ngọn lửa hồng trở<br /> thành vẻ đẹp tinh thần của nhà cách mạng.<br /> – Giá rét căm căm từng đợt, quất ngược sự giá buốt vào mặt nhưng Bác không để<br /> cái khắc nghiệt của thiên nhiên chế ngự mình. Câu thơ đọc lên nghe rắn rỏi lạ thường:<br /> “Chinh nhân dĩ tại chinh đồ thượng – Nghênh diện thu phong trận trận hàn”.<br /> d. Một tâm hồn lạc quan, tin tưởng<br /> – Cả hai bài thơ kết thúc bằng hình ảnh ngọn lửa hồng và cảnh bình minh mang lại<br /> cảm giác phấn chấn, lạc quan. Lời thơ ám dụ vời vợi lòng tin.<br /> e. Một hồn thơ phong phú<br /> – Thi hứng đã đến với Người trong những giờ phút nặng nề, cực nhọc nhất của<br /> cuộc đời, ngay cả trong lúc đối với người bình thường, cảm xúc thơ dễ bị triệt tiêu nhất<br /> hoặc không cất lên nổi: “Người đi thi hứng bỗng thêm nồng”.<br /> Cốt cách thi nhân ở Bác thể hiện ở niềm rung động trước cái đẹp, dù trong cảnh<br /> huống nào.<br /> – Niềm rung động ấy được thể hiện bằng những vần thơ vừa cổ kính, vừa hiện đại<br /> của một tâm hồn nghệ sĩ mang cốt cách phương Đông. Hồn thơ Hồ Chí Minh bắt rễ rất<br /> sâu vào truyền thống dân tộc, truyền thống phương Đông.<br /> <br /> Truy cập website www.hoc247.vn để tham khảo thêm nhiều bài văn mẫu khác!<br /> <br /> Trang | 2<br /> <br /> Luyện thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2017<br /> Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai<br /> <br /> BÀI MẪU SỐ 2:<br /> Giới thiệu sơ lược về tác giả, nêu cảm nhận chung về tác phẩm<br /> Hồ Chí Minh là nhà cách mạng vĩ đại đồng thời là nhà thơ lớn của dân tộc. Ngục<br /> trung nhật kí (Nhật kí trong tù) là tác phẩm tiêu biểu, được Bác viết trong thời gian bị<br /> chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt tại Quảng Tây (Trung Quốc), từ mùa thu năm 1942<br /> đến mùa thu 1943.<br /> Mộ (Chiều tối) là bài thơ có giá trị nội dung và nghệ thuật độc đáo. Điều khác lạ là<br /> bài thơ được viết trong hoàn cảnh người bị giải đi trên đường, với gông cùm xiềng xích,<br /> nhưng không phải là một lời than vãn xót xa. Trái lại, đó là một nét hoan ca về cuộc<br /> sống, về con người, biểu hiện tâm hồn hết sức đẹp đẽ, nhân cách lớn lao của Hồ Chí<br /> Minh.<br /> Hai câu đầu<br /> Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ<br /> Cô vân mạn mạn độ thiên không<br /> Hai câu đầu vẽ nên một bức tranh nên thơ, yên bình của cuộc sống, chim bay về<br /> rừng tìm chốn trú ngụ, đám mây trôi lững lờ trên bầu trời chiều.. chỉ vài nét chấm phá,<br /> những bức họa (trong bài thơ có họa) của thơ xưa. Song, phong vị cổ thi ấy do gần gũi về<br /> bút pháp. Còn thực ra, đây vẫn là buổi chiều nay, với cảnh thật và người thật (người tù nhà thơ) đang tận mắt nhìn ngắm.<br /> Bức tranh phong cảnh kia tuy đẹp và nên thơ nhưng vẫn có nét buồn. Quyện nghĩa<br /> là mỏi, chán, mỏi mệt. Tầm là tìm kiếm. Cánh chim sau ngày rong ruổi, trong cái giờ<br /> khắc của ngày tàn, mỏi mệt, phải trở về rừng đặng tìm kiếm chỗ trú. Cô là lẻ loi, một<br /> mình. Mạn mạn là dài và rộng, không là trên bầu trời dài, rộng mênh mông. Bản thân bầu<br /> trời vẫn dài rộng như là triệu năm qua, nhưng đám mây đơn lẻ kia đã khiến nó càng trở<br /> nên mênh mang hơn. Hai câu thơ, theo đúng nghĩa đen cũng chỉ ra một cảnh buồn. Với<br /> người bình thường, thậm chí đang vui, trước cảnh ấy, lòng hẳn không sao tránh một cảm<br /> xúc man mác, bâng khuâng. Câu thơ khiến người ta liên tưởng đến một buổi chiều khác,<br /> trong thơ cổ:<br /> Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn,<br /> Tiếng ốc xa đưa vẳng trống dồn<br /> Gác mái ngư ông về viễn phố<br /> Gõ sừng mục tử lại cô thôn<br /> Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi<br /> Dặm liễu sương sa khách bước dồn<br /> <br /> Truy cập website www.hoc247.vn để tham khảo thêm nhiều bài văn mẫu khác!<br /> <br /> Trang | 3<br /> <br /> Luyện thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2017<br /> Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai<br /> <br /> Kẻ chốn Chương Đài người lữ thứ,<br /> Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn<br /> (Cảnh chiều hôm - Bà Huyện Thanh Quan)<br /> Buổi chiều xưa không vắng lặng, nhưng lòng người đã tím ngát nỗi buồn. Còn cảnh<br /> ở đây, vốn là đơn chiếc. Cảnh ấy nói hộ lòng người, hẳn đang buồn. Đúng thôi, ngay đến<br /> cánh chim kia, khi chiều tắt đã vội trở về. Thế mà, giờ này, người tù mắt mờ, chân yếu,<br /> lại bị gông cùm, vẫn đang lê bước trên đường dài. Người đó không than vãn, do nhân<br /> cách vĩ đại, song ai không cảm được nỗi đau rất thật từ cảnh tình ấy?<br /> Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc<br /> Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng<br /> Hai câu kết chuyển hướng vận động của hình tượng thơ. Ở trên, cảnh vật mênh<br /> mông, vắng lặng, ánh nắng ngày đang dần tắt, nhường chỗ cho bóng đêm ập xuống. Còn<br /> ở đây, dù không tả nhưng ai cũng biết, đất trời đã vào đêm, bóng tối ken dày muôn nơi.<br /> Vậy, điều gì khiến người ta cảm nhận được từng bước đi của thời gian, cảm nhận thấy<br /> được ánh sáng và bóng tối? Đó là cánh chim đơn lẻ bay về chốn cũ. Đặc biệt, đó là ánh<br /> rực hồng của lò than nơi xóm núi. Đây cũng là lối chấm phá, lấy ánh sáng tả bóng tối.<br /> Nhưng sự chuyển hướng đích thực của hình tượng thơ không chỉ có vậy. Nếu cảnh<br /> ở trên mang nét buồn của sự lẻ loi, hoang vắng, thì cảnh ở đây, dù là đêm tôi nhưng ấm<br /> áp, giàu sức sống. Đôi mắt của người nghệ sĩ ở cảnh trước khi phóng nhìn ra xa và lên<br /> cao, càng nhìn càng mất hút và trống trải. Khi đôi mắt ấy nhìn gần, đã bắt gặp hình ảnh<br /> không ngờ:<br /> Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc<br /> Vóc dáng người thôn nữ cùng với công việc lao động dường như là thường ngày ấy<br /> đã xua đi sự cô quạnh giữa miền sơn cước. Và đến lúc công việc đã xong, thì ánh sáng<br /> tràn ngập.<br /> Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.<br /> Trong bóng đêm, ánh sáng ấy càng có sức lan tỏa. Lòng người từng man mác buồn<br /> đã ấm lại cùng với ánh lửa kia. Đến đây thì sự vận động của hình tượng thơ được trọn<br /> vẹn.<br /> Mộ là bài thơ rất tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật thơ Hồ Chí Minh<br /> Khi sử dụng thể thơ luật Đường, tác giả đã vận dụng khá nhuần nhuyễn bút pháp<br /> chấm phá để tả cảnh, lấy động tả tĩnh, đặc biệt là lấy cảnh tả tình. Trong bài thơ, không<br /> có từ hay chi tiết nói về chủ thể trữ tình, nhưng người đọc vẫn hiện ra đôi mắt, tấm lòng<br /> của con người ấy. Tuy nhiên, dù mang phong vị cổ điển, đây vẫn là bài thơ hiện đại. Chất<br /> hiện đại bộc lộ ở sự vận động hình tượng thơ, nhất là ở tấm lòng và tư tưởng của thi<br /> nhân. Dù bị gông cùm, xiềng xích, con người đó vẫn hết sức ung dung tự tại, luôn quên<br /> mình để nhìn ngắm cuộc sống và rung động với từng biểu hiện, dù chỉ nhỏ nhoi, tinh tế.<br /> <br /> Truy cập website www.hoc247.vn để tham khảo thêm nhiều bài văn mẫu khác!<br /> <br /> Trang | 4<br /> <br /> Luyện thi THPT Quốc gia môn Ngữ văn năm 2017<br /> Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai<br /> <br /> BÀI MẪU SỐ 3:<br /> 1. Hai câu thơ đầu là bức tranh thiên nhiên núi rừng lúc chiều tà<br /> - Cánh chim mỏi mệt (“quyện điểu”) đang đập cánh bay đi tìm chốn ngủ. Cùng<br /> với cánh chim này là chòm mây lẻ loi, lững lờ, chậm chạp trôi (“cô vân”, “mạn mạn”).<br /> Cả cánh chim và chòm mây đều mang cảm giác mệt mỏi, cô độc<br /> - Người tù thi sĩ có sự tương đồng, hoà hợp và cảm thông giữa tâm hồn người tù<br /> với những hình ảnh của thiên nhiên. Hẳn là người tù cũng đang mỏi mệt và khao khát<br /> một chốn dừng chân.<br /> - Thời gian chiều tà, không gian rừng núi, lại trong hoàn cảnh đang bị giải trên<br /> đường chuyển lao, người tù không tránh khỏi cảm giác bùi ngùi, cô đơn, chạnh lòng.<br /> 2. Hai câu cuối là khung cảnh sinh hoạt của con người<br /> Hình ảnh xóm núi tiếp đó là hình ảnh cô gái xay ngô, và ngay sau đó là ảnh bếp<br /> lửa hồng. Sự xuất hiện theo trình tự này cho ta hình dung bước chân của người tù đang<br /> tiến đến gần, cái nhìn ngày càng rõ rệt, cụ thể trong từng chi tiết. Vậy là từ không gian<br /> trên cao ở hai câu trên, xuống không gian trần thế, không gian sinh hoạt của con người.<br /> - Bức tranh về sự sống sinh hoạt của con người được đặc tả: Lúc này thời đã tối<br /> dần. Vòng quay của cối xay được thể hiện trong sự lặp lại “ma bao túc” trên và “bao túc<br /> ma hoàn” trong câu tiếp theo. Cuối cùng là lò than bỗng rực hồng lên khi trời tối hẳn.<br /> Chữ “hồng” làm bừng sáng cảnh thơ. Nó mang nhiều ý nghĩa. Nó biểu thị thời<br /> điểm trời tối hẳn. Nó cũng gợi cái ấm áp, tươi vui, niềm tin...<br /> Có thể thấy có sự vận động của hình tượng thơ: Từ bóng tối vươn ra ánh , từ sự<br /> tàn lụi đến sự sống, từ cô đơn tới xum họp ấm áp; từ nỗi buồn hướng tới niềm vui; trong<br /> đó con người thành trung tâm điểm. Đó chính là sự kết hợp hài hoà giữa bút pháp cổ điển<br /> và hiện đại trong bài thơ Chiều tối nói riêng và Nhật kí trong tù nói chung.<br /> 3. Người tù chiến sĩ và thi sĩ<br /> Tâm lòng hoà hợp, cảm thông, nâng niu của Bác đối với thiên nhiên tạo vật, trước<br /> cuộc sống bình thường, nghèo khổ nhưng bình yên của người lao động. Trong thẳm sâu<br /> tâm hồn người tù ấy không giấu nổi khao khát về một chốn dừng chân, về một tổ ấm gia<br /> đình. Trái tim của nhà cách mạng vẫn đập theo nhịp của con người bình thường, với<br /> những khao khát bình thường của con người. Chính vì thế ta càng thấy thương Bác hơn.<br /> Chế độ lao tù tàn bạo Tưởng Giới Thạch không thể làm cằn khô tâm hồn dào dạt<br /> chất nhân văn của Bác. Ngay cả những lúc đang bị đoạ đày, Bác vẫn cảm thông với tạo<br /> vật và con người, rung cảm trước hiện thực. Đó cũng chính là biểu hiện của một chất thép<br /> trong tâm hồn nghệ sĩ của Bác.<br /> <br /> Truy cập website www.hoc247.vn để tham khảo thêm nhiều bài văn mẫu khác!<br /> <br /> Trang | 5<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản