LEONHARD EULER

Chia sẻ: Tran Vu | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:4

0
37
lượt xem
7
download

LEONHARD EULER

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

sơ lượt LEONHARD EULER sưu tầm từ internet

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: LEONHARD EULER

  1. LEONHARD EULER (1707 – 1783) Ta chết đây!" Leonhard Euler là nhà khoa học lỗi lạc người Thuỵ Sĩ, sinh ngày 15 tháng 4 năm 1707 tại thành  phố Basel. Hồi còn học ở trường Trung học, Euler đã được nhà toán học Johann Bernoulli chú ý và mỗi tuần  giảng thêm cho ông một bài. Euler được nhận bằng giáo sư lúc mới mười bảy tuổi. Ông đã có những công trình xuất sắc về  toàn học, như "đường tròn Euler" (đường tròn đi qua trung điểm các cạnh, chân các đường cao và  trung điểm các đoạn thẳng nối các đỉnh của tam giác với trực tâm), định lí Euler về sự liên hệ giữa  số đỉnh, cạnh và mặt trong một đa diện lồi... Ông cũng là người sáng tạo ra nhiều kí hiệu toán học  vẫn được dùng đến ngày nay, như số π, sin, cos, tg, cotg, Δx (số gia), Σ (tổng), f(x) (hàm f của x),  v.v... Ngoài ra, ông còn có nhiều đóng góp về cơ học, thiên văn học, thuỷ động học, giao thông  đường thuỷ... Là một nhà bác học lớn, nhưng ông không tìm được việc ở thành phố quê hương Basel. Suốt đời  ông phải lưu lạc ở nước Nga và nước Đức. Ông là viện sĩ các Viện Hàn lâm khoa học Basel (Thuỵ  Sĩ), Petersbourg (Nga), London (Anh), Paris (Pháp). Trí nhớ thần đồng Euler là người có một trí nhớ lạ kì. Hồi còn nhỏ, Euler có học thuộc cuốn Eneide của thi sĩ Virgile  người Italia. Sau đó, ông không có dịp nào đọc lại nữa, nhưng mãi về sau này, bất cứ lúc nào ông  cũng có thể đọc lại từ dòng đầu tới dòng cuối của bất kì trang nào trong cuốn sách đó. Trong một đêm mất ngủ, ông đã tính nhẩm trong óc tới luỹ thừa sáu của một trăm số đầu và cho  tới lúc chết ông vẫn nhớ và vận dụng những kết quả tìm được. Chính nhờ có trí nhớ và tài tính nhẩm phi thường, không phải chỉ đối với số học mà cả đại số cao  cấp nữa, Euler nắm rất vững vàng những công thức toán học chủ yếu của thời đó. Ngoài ra, ông còn thông thạo tiếng Latin, Hi Lạp và Do Thái cổ. Lúc này, chân trời khoa học rộng mở trước mắt Euler. Năm mười ba tuổi, Euler đã trở thành sinh  viên khoa triết học mới thành lập của trường Đại học Basel. Ở đây, thời gian rỗi rãi Euler lại đến  nghe những bài giảng về toán học, một môn học mà ông ham thích, do một thành viên của gia  đình Bernoulli nổi tiếng là Johann thuyết trình. Johann Bernoulli tức khắc nhận ra thiên tài đặc  biệt của Euler, quyết tâm hướng dẫn cho Euler học tập bằng cách mời cậu học trò đến nhà mình  học thêm. Phương pháp của Johann không dạy trực tiếp Euler, mà bắt Euler tự học lấy thật cẩn  thận những cuốn sách rất khó về toán học, và cứ mỗi ngày thứ bảy lại đến gặp giáo sư để hỏi về  những chỗ chưa hiểu trong các phần đã đọc được. Thời gian trôi đi đều đặn, mỗi ngày thứ bảy lại 
  2. đánh dấu lúc Euler bước lên một bậc thang toán học cao hơn. Euler rất say mê và sung sướng với  cách học như thế, sau này có ghi lại như sau: "Điều đó giúp tôi mau chóng đạt được mục đích  mong muốn. Mỗi lần giáo sư giúp tôi loại bỏ một vướng mắc, thì lập tức tôi vượt qua được hàng  chục chướng ngại khác. Tất nhiên đó là phương pháp tốt nhất để đạt được những thành tựu khả  quan trong toán học". Một ngày đêm hoàn thành công việc của cả ba tháng Năm 20 tuổi, Euler đến làm việc tại Viện Hàn lâm khoa học Petersbourg vừa mới thành lập. Tám  năm sau, khi Viện phải tiến hành những tính toán thiên văn để thiết lập bản đồ. Các viện sĩ cho  rằng, công việc này ít ra cũng phải làm trong ba tháng mới xong. Nhưng Euler đã đứng ra đảm  nhận trong thời hạn ba ngày. Những người có mặt ở đó cất tiếng xì xào: – Vô lí! Công việc trong ba tháng làm sao lại có thể hoàn thành trong ba ngày được? Euler khiêm tốn đáp: – Rất mong Viện cho tôi làm thử. Nếu sau ba ngày không xong tôi xin hoàn toàn chịu trách  nhiệm. Nhưng rồi chỉ một ngày một đêm sau, Euler đã tới Viện. Vừa trông thấy ông, chưa chi ông chủ  tịch Viện Hàn lâm đã hỏi ngay: – Giờ chắc ông đã thấy rõ không thể hoàn thành được việc tính toán thiên văn để thiết lập bản đồ  trong ba ngày chứ? Leonhard Euler điềm đạm đáp: – Thưa ông, tôi đã làm xong cả rồi! Ông chủ tịch Viện Hàn lâm vừa kinh ngạc vừa vui mừng lộ trên nét mặt. Song, để có được một kì công như thế, Euler đã phải làm việc hết sức tập trung và cực kì căng  thẳng, cho nên ông đã bị hỏng mất mắt phải. Năm 34 tuổi, Euler trở về làm việc tại Viện Hàn lâm khoa học Berlin theo yêu cầu của vua  Friedrich II. Ở đây, ông đã cống hiến toàn bộ sức lực cho khoa học, ngày đêm miệt mài nghiên  cứu và sáng tạo, tham gia công tác lãnh đạo giới toán học, góp phần quản lí Viện Hàn lâm. Trong  thời gian này, Euler làm việc rất có kết quả và đã trở thành nhà toán học bậc thầy của cả châu  Âu. Lúc đã gần 60 tuổi, theo sự thoả thuận với Nữ hoàng Nga Katerina II, Euler đến Petersbourg lần  thứ hai. Bốn năm sau, do ngày đêm làm việc quên mình, con mắt còn lại của Euler tiếp tục bị 
  3. hỏng. Thêm vào đó, một loạt bất hạnh khác đã xảy đến với Euler: nhà cháy, mất sạch của cải,  người vợ thân yêu của ông qua đời. Song, những tổn thất về vật chất và tinh thần đó, cùng với sự  giảm sút sức khoẻ của tuổi già vẫn không ảnh hưởng tới sức sáng tạo và năng suất lao động của  ông. Không còn nhìn rõ được, ông đọc cho người khác viết hết công trình này đến công trình  khác. Lúc đã về già, do làm việc quá sức, Euler bị ốm yếu luôn. Một hôm, ông đang ngồi sưởi nắng  ngoài vườn, ông chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học Petersbourg bước tới: – Thưa ngài, chúng tôi muốn yêu cầu ngài một việc. Trước khi ngài bước sang thế giới bên kia,  liệu ngài có thể để lại cho chúng tôi một số công trình của ngài để đăng trên tạp chí của Viện Hàn  lâm trong suốt 20 năm sau được không? Euler khẽ gật đầu: – Tôi có thể nhận được việc đó. Và dĩ nhiên là những công trình chưa công bố. Quả nhiên, Euler giữ đúng lời hứa. Ông mất năm 1783 mà 80 năm sau, tạp chí của Viện mới in  hết những công trình của ông. Người ta đã tính ra rằng, trong suốt cuộc đời 76 năm của mình, Leonhard Euler đã để lại tất cả  những công trình có thể in thành... 69 tập, mỗi tập khoảng 600 trang. Khi Euler còn sống, có người đã hỏi ông: – Xin ngài làm ơn cho biết, ngài đã viết nên những công trình bất hủ của mình vào những lúc  nào? Euler cười đáp: – Ông hỏi tôi viết ra những công trình ấy vào những lúc nào ư? Rất bình thường thôi! Khi thì tôi  đang ẵm một cháu ngồi trên đùi và những cháu khác quây quần xung quanh, có khi tôi ôm con  mèo trên vai... Kể ra cũng tự nhiên thôi! Có thể nói, Euler là một trong những nhà toán học vĩ đại, có thể làm việc bất cứ lúc nào trong bất  cứ điều kiện nào! Đánh giá về những công trình của Euler, nhà triết học duy vật nổi tiếng người Pháp Diderot đã  viết đại ý là ông sẵn sàng đánh đổi tất cả những điều ông đã xây dựng được "để lấy một trang  trong những tác phẩm của ngài Euler". Còn D'Alembert trong một bức thư gửi Lagrange đã gọi  Euler là "ce diable d'homme" ("con người quái kiệt đó") dường như muốn nói rằng những điều mà  Euler làm được vượt quá sức của con người!
  4. Ngừng tính toán Ngày 18 tháng 9 năm 1783. Trời đã xế chiều. Như thường lệ, Euler ngồi trước một tấm bảng. Ông  đang tính toán về luật rơi xuống của khinh khí cầu. Sau đó ông ăn cơm cùng với nhà thiên văn  Nga A.I.Leksel và gia đình. Một lát sau, ông cho gọi một đứa cháu nội tới. Trong khi ông vừa uống trà, vừa vui đùa với cháu  thì ông bị ngất, cái tẩu đã rời khỏi tay. Ông chỉ kịp nói: "Ta chết đây!". Cái chết đến nhanh như chớp và ông đã ra đi, đồng thời cũng là lúc ông ngừng tính toán... Euler thọ 76 tuổi 5 tháng 2 ngày. Ông được an táng tại nghĩa trang Tân giáo Xmolen ở  Petersbourg. Trên mộ ông có một đài kỉ niệm bằng đá hoa cương Phần Lan màu xám với hàng  chữ giản dị: LEONHARDO EULERO (tên của LEONHARD EULER đã Latin hoá và được ghi trên  lăng mộ của ông).
Đồng bộ tài khoản