Lịch sử lớp 10 Bài 4

Chia sẻ: beu1001

Hy Lạp và Rôma bao gồm nhiều đảo nhỏ, nằm trên bờ Bắc Địa Trung Hải. Địa Trung Hải giống như cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông thuận lợi giữa các nước với nhau, do đó từ rất sớm đã có những hoạt động hàng hải, ngư nghiệp và thương nghiệp biển.

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Lịch sử lớp 10 Bài 4

Bài 4
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY –
HY LẠP VÀ RÔMA

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS phải
nắm được những vấn đề sau:
1. Kiến thức
- Điều kiện tự nhiên của vùng Đại Trung
Hải với sự phát triển của thủ công nghiệp và
thương nghiệp đường biển và với chế độ
chiếm nô.
- Từ cơ sở kinh tế – xã hội đã dẫn đến việc
hình thành thể chế Nhà nước dân chủ – cộng
hoà.
2. Tư tưởng
Giáo dục cho HS thấy được mâu thuẫn giai
cấp và đấu tranh giai cấp mà tiêu biểu là những
cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo trong xã
hội chiếm nô. Từ đó giúp các em thấy được vai
trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử.
3. Kỹ năng
- Rèn luyện cho HS kỹ năng sử dụng bản
đồ để phân tích được những thuận lợi, khó
khăn và vai trò của điều kiện địa lý đối với sự
phát triển mọi mặt của các quốc gia cổ đại Địa
Trung Hải.
- Biết khai thác nội dung tranh ảnh.
II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ các quốc gia cổ đại.
- Tranh ảnh về một số công trình nghệ
thuật thế giới cổ đại.
- Phần mềm Encarta 2005- phần Lịch sử
thế giới cổ đại.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY -
HỌC
Bài này dạy trong 2 tiết: Tiết 1 giảng mục
1 mục 2; Tiết 2 giảng mục 3.
1. Kiểm tra bài cũ
 Câu hỏi kiểm tra ở tiết 1:
Câu hỏi 1: Cho HS làm nhanh câu hỏi trắc
nghiệm:
Hãy điền vào chỗ chấm:
- Các quốc gia cổ đãi phương Đông hình
thành ở...........................................................
- Thời gian hình thành Nhà nước ở các quốc
gia cổ đại phương Đông...............................
- Đặc điểm kinh tế của các quốc gia cổ đại
phương Đông.................................................
- Giai cấp chính trong xã hội...................
- Thể chế chính trị ..................................
(Câu hỏi này có thể chuẩn bị ra khổ giấy A0
treo lên bảng cho HS điền vào hoặc in ra giấy
A4 kiểm tra cùng một lúc được nhiều HS.
Câu hỏi 2:
Cư dân phương Đông thời cổ đại đã có
những đóng góp gì về mặt văn hoá cho nhân
loại?
 Câu hỏi kiểm tra ở tiết 2
Tại sao Hy Lạp, Rôma có một nền kinh tế
phát triển? Bản chất của nền dân chủ cổ đại
ở Hy Lạp, Rôma là gì?
2. Dẫn dắt bài mới
GV khái quát nội dung phần kiểm tra bài cũ
(phần kiểm tra ở tiết 1) dẫn dắt HS vào bài
mới và nêu nhiệm vụ nhận thức về bài mới cho
HS như sau:
Hy Lạp và Rôma bao gồm nhiều đảo nhỏ,
nằm trên bờ Bắc Địa Trung Hải. Địa Trung Hải
giống như cái hồ lớn, tạo nên sự giao thông
thuận lợi giữa các nước với nhau, do đó từ rất
sớm đã có những hoạt động hàng hải, ngư
nghiệp và thương nghiệp biển. Trên cơ sở đó,
Hy Lạp và Rôma đã phát triển rất cao về kinh
tế và xã hội làm cơ sở cho một nền văn hoá rất
rực rỡ. Để hiểu được điều kiện tự nhiên đã chi
phối sự phát triển kinh tế và xã hội của các
quốc gia cổ đại Hy lạp, Rôma như thế nào?
Thế nào là thị quốc? Sự hình thành thể chế Nhà
nước dân chủ cộng hoà ra sao? Những thành
tựu văn hoá tiêu biểu của cư dân cổ đại Hy
lạp, Rôma để lại cho loài người? So sánh nó
với các quốc gia cổ đại phương Đông? Chúng
ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay để trả lời cho
những vấn đề trên.
3. Tổ chức các hoạt động trên lớp

Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
Hoạt động 1: Cả lớp  Thiên nhiên và
và cá nhân đời sống của con
GV gợi lại ở các quốc người.
gia cổ đại phương Đông
hình thành sớm nhờ điều
kiện tự nhiên thuận lợi.
Còn điều kiện tự nhiên
ở các quốc gia Địa
Trung Hải có những
thuận lợi và khó khăn - Hy Lạp, Rôma
gì? nằm ở ven biển Địa
- HS đọc SGK trả lời Trung Hải, nhiều
câu hỏi, HS khác có thể đảo, đất canh tác ít
bổ sung cho bạn. cà cứng, đã tạo ra
GV nhận xét, bổ sung
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
và chốt ý: những thuận lợi và
khó khăn:
+ Thuận lợi: Có
biển, nhiều hải
cảng, giao thông
trên biển dễ dàng,
nghề hàng hải sớm
phát triển.
+ Khó khăn: Đất ít
và xấu, nên chỉ thích
GV phân tích cho HS hợp loại cây lâu
thấy được: Với công cụ năm, do đó lương
bằng đồng trong điều thực thiếu luôn phải
kiện tự nhiên như vậy nhập.
thì chưa thể hình thành
xã hội có giai cấp và
Nhà nước.
- GV nêu câu hỏi: Ý
nghĩa của công cụ bằng
sắt đối với vùng Địa
Trung Hải?
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
HS đọc SGK và trả lời
câu hỏi. - Việc công cụ bằng
GV nhận xét và kết sắt ra đời có ý
luận: nghĩa: Diện tích
- Việc công cụ bằng trồng trọt tăng, sản
sắt ra đời có ý nghĩa xuất thủ công và
không chỉ có tác dụng kinh tế hàng hoá
trong canh tác cày sâu, tiền tệ phát triển.
cuốc bẫm, mở rộng Như vậy, cuộc sống
diện tích trồng trọt mà ban đầu của cư dân
còn mở ra một trình độ Địa Trung Hải là:
kỹ thuật cao hơn và toàn sớm biết buôn bán,
diện (sản xuất thủ công đi biển và trồng
và kinh tế hàng hoá tiền trọt.
tệ).
Hoạt động 2: Làm việc  Thị quốc Địa
theo nhóm Trung Hải

- GV đặt câu hỏi:
Nhóm 1: Nguyên nhân
ra đới của thị quốc?
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
Nghề chính của thị
quốc?
Nhóm 2: Tổ chức của
thị quốc?
- Cho các nhóm đọc
SGK và thảo luận với
nhau sau đó gọi các Quốc: tình trạng đất
nhóm lên trình bày và bổ đai phân tán nhỏ và
sung cho nhau. đặc điểm của cư
- Cuối cùng GV nhận dân sống bằng nghề
xét và chốt ý: thủ công và thường
Nhóm 1: Do địa hình nghiệp nên đã hình
chia cắt, đất đai nhiều thành các thị quốc.
vùng nhỏ, không có điều
kiện tập trung dân cư ở
một nơi. Hơn nữa nghề - Tổ chức của thị
buôn bán và làm nghề quốc : Về đơn vị
thủ công là chính nên hành chính là một
mỗi bộ lạc sống ở từng nước, trong thành
mỏm bán đảo, khi hình thị là chủ yếu.
thành xã hội có giai cấp Thành thị có lâu đài,
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
thì đây cũng hình thành phố xá, sân vận
Nhà nước (Thị quốc). động và bến cảng.
Nhóm 2: Tổ chức của
thị quốc: Chủ yếu là
thành thị với vùng đất
đai trồng trọt bao quanh.
Thành thị có phố xá, lâu
đài, đền thờ, sân vẫn
động, nhà hát và quan
trọng là có bến cảng.
GV cho HS tìm hiểu
về thành thị Aten (SGK)
để minh hoạ.
Hoạt động 3: Hoạt
động tập thể
GV đặt câu hỏi cho cả
lớp suy nghĩ và gọi một
số HS trả lời:
Thể chế dân chủ cổ
đại biểu hiện ở điểm
nào? So với phương - Tính chất dân chủ
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
Đông? của thị quốc: Quyền
HS đọc SGK và trả lực không nằm
lời, các cá nhân bổ sung trong tay quý tộc mà
cho nhau. nằm trong tay Đại
- Không chấp nhận có hội công dân, Hội
vua, có Đạiiôị công dân, đồng 500,… mọi
Hội đồng 500 như ở công dân đều được
Aten, tiến bộ hơn ở phát biểu và biểu
phương Đông (quyền quyết những công
lực nằm trong tay quý việc lớn của quốc
tộc mà cao nhất là vua). gia.
GV bổ sung cho HS và
phân tích thêm, lấy ví dụ
ở Aten,
GV đặt câu hỏi để HS
suy nghĩ tiếp: Có phải ai
cũng có quyền công dân - Bản chất của nền
hay không? Vậy bản dân chủ cổ đại ở
chất của nền dân chủ ở Hy Lạp, Rôma: Đó
đây là gì? là nền dân chủ chủ
HS suy nghĩ trả lời, nô, dựa vào sự bóc
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
GV bổ sung phân tích và lột thậm tệ của chủ
chốt ý: nô đối với nô lệ.
Bản chất của nền dân
chủ cổ đại ở Hy Lạp,
Rôma: Đó là nền dân
chủ chủ nô (phụ nữ và
nô lệ không có quyền
công dân), vai trò của
chủ nô rất lớn trong xã
hội vừa có quyền lực
chính trị vừa giàu có dựa
trên sự bóc lột nô lệ (là
các ông chủ, sở hữu nô
lệ).
- GV có thể cho HS tự
đọc thêm SGK để hiểu
thêm về kinh tế của các
thị quốc, mối quan hệ
giữa các thị quốc. Ngoài
ra gợi ý cho HS xem
tượng Pêriclet: Ông là
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
ai? Là người thế ào?
Tại sao người ta lại tạc
tượng ông? (Ông là
người anh hùng chỉ huy
đánh thắng Ba Tư, có
công xây dựng Aten
thịnh vượng đẹp đẽ.
Trong xã hội dân chủ cổ
đại, hình tượng cao quý
nhất là người chiến sĩ
bình thường, gần gũi
thân mật, được đặt ở
quảng trường để tỏ lòng
tôn kính, ngưỡng mộ).
GV khai thác kênh hình
6 trong SGK và đặt câu
hỏi cho Hs suy nghĩ: Tại
sao nô lệ lại đấu tranh?
Hậu quả của các cuộc
đấu tranh đó? (Câu hỏi
này nếu có thời gian thì
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
cho HS thảo luận trên
lớp, nếu không còn thời
gian , GV cho HS về nhà
suy nghĩ).
Tiết 2. (Dành cho mục  Văn hoá cổ đại
văn hoá cổ đại hy lạp và Hy Lạp và Rôma
Rôma)
- Kiểm tra bài cũ: Câu
hỏi ở mục trên.
GV dẫn dắt HS vào bài
mới: Một chế độ dựa
trên sự bóc lột của chủ
nô đối với nô lệ người
ta gọi đó là chế độ
chiếm hữu nô lệ, nô lệ
bị bóc lột và đã đấu
tranh làm cho thời cổ
đại và chế độ chiếm
hữu nô lệ chấm dứt.
Nhưng cũng ở thời kỳ
đó, dựa vào trình độ phát
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
triển cao về kinh tế
công thương và thể chế
dân chủ, cư dân cổ đại
Địa Trung Hải đã để lại
cho nhân loại một nền a. Lịch và chữ viết
văn hoá rực rỡ. Những - Lịch: cư dân cổ
thành tựu đó là gì, tiết đại Địa Trung Hải
học này sẽ giúp các em đã tính được một
thấy được những giá trị năm có 365 ngày và
văn hoá đó. 1/4 nên họ định ra
Hoạt động 4: Hoạt một tháng lần lượt
động theo nhóm có 30 và 31 ngày,
GV cho HS bài tập sưu riêng tháng hai có 28
tầm về văn hoá cổ đại ngày. Dù chưa thật
Hy Lạp, Rôma từ ở nhà chính xác nhưng
trước, tiết này HS trình cũng rất gần với
bày theo nhóm theo yêu hiểu biết ngày nay.
cầu đặt ra của GV. - Chữ viết: Páht
GV đặt câu hỏi: minh ra hệ thống
Những hiểu biết của cư chữ cái A, B, C, …
dân Địa Trung hải về lúc đầu có 20 chữ
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
lịch và chữ viết? So với cái, sau thêm 6 chữ
cư dân cổ đại phương nữa để trở thành hệ
Đông có gì tiến bộ hơn? thống chữ cái hoàn
Ý nghĩa của việc phát chỉnh như ngày nay.
minh ra chữ viết? - Ý nghĩa của việc
Đại diện nhóm 1 lên phát minh ra chữ
trình bày các nhóm khác viết: đây là cống
bổ sung, sau đó GV chốt hiến lớn lao của cư
lại và cho điểm (điều dân địa Trung hải
này sẽ động viên được cho nền văn minh
HS). GV nên có các câu nhân loại.
hỏi gợi mở cho các
nhóm thảo luận và trả
lời như: Quan niệm của
cư dân Địa Trung Hải
về trái đất, mặt trời?
Cách tính lịch so với cư
dân cổ đại phương
Đông? Chữ viết của cư
dân Địa Trung hải có dễ
đọc, dễ viết hơn b. Sự ra đời của
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
phương Đông không? khoa học
Những chữ trên Khải Chủ yếu các lĩnh
hoàn môn Trai-an có gì vực: toán, lý, sử,
giống với chữ viết địa.
chúng ta đang sử dụng - Khoa học đến thời
bây giờ? Hy lạp, Rôma mới
thực sự trở thành
khoa học vì có độ
chính xác của khoa
học, đạt tới trình độ
GV đặt câu hỏi: Hãy khái quát thành địa
trình bày những hiểu lý, lý thuyết và nó
biết của nhóm em về được thực hiện bởi
các lĩnh vực khoa học các nhà khoa học có
của cư dân cổ đại Địa tên tuổi, đặt nền
Trung hải? Tại sao nói: móng cho ngành
"Khoa học đã có từ lâu khoa học đó.
nhưng đến Hy Lạp,
Rôma khoa học mới c. Văn học
thực sự trở thành khoa - Chủ yếu là kịch
học"? (kịch kèm theo hát).
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
Cho đại diện nhóm 2 - Một số nhà viết
lên trình bày về các lĩnh kịch tiêu biểu như
vực toán, lý, sử , địa về Sô phốc, Ê-sin, …
các định lý Ta-lét, Pitagio - Giá trị của các vở
hay Acsimet (câu chuyện kịch: Ca ngợi cái
về nhà bác học đẹp, cái thiện và có
Acsimet), có thể ghi lên tính nhân đạo sâu
bảng giới thiệu cho cả sắc.
lớp một định lý. Các
nhóm khác bổ sung cho
nhóm bạn.
GV nhận xét, chốt ý và
cho điểm nhóm trình
bày.
- GV đặt câu hỏi:
Những thành tựu về văn
hoá, nghệ thuật của cư d. Nghệ thuật
dân cổ đại Địa Trung
Hải?
Nhóm 3 lên trình bày
và các nhóm khác bổ - Nghệ thuật tạc
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
sung. tượng thần và xây
- Văn học: Có các anh đền thờ thần đạt
hùng ca nổi tiếng của đến đỉnh cao.
Hômerơ là Iliat và
Ôđixê; Kịch có nhà viết
kịch Xôphốclơ vở Ơđíp
làm vua, Ê-sin viết ở Ô-
re-xti, …
- GV có thể kể cho HS
nghe cụ thể một câu
chuyện và cho HS nhận
xét về nội dung? (mang
tính nhân đạo, đề cao cái
thiện, cái đẹp, phản ánh
các quan hệ trong xã hội,
…)
- Nghệ thuật: Cho các
em giới thiệu về các tác
phẩm nghệ thuật mà các
em sưu tầm được, miêu
tả đền Pác-tê-nông, Đấu
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
trường ở Rô-ma trong
SGK, ngoài ra cho HS
quan sát tranh: tượng
lực sĩ ném đĩa, tranh
tượng nữ thần Athêna,

- GV đặt câu hỏi: Hãy
nhận xét về nghệ thuật
của Hy Lạp, Rôma?
- GV gọi HS trả lời và
các nhóm bổ sung cho
nhau, sau đó GV chốt ý:
Chủ yếu là nghệ thuật
tạc tượng thần và nghệ
thuật xây dựng các đền
thờ thần. Tượng mà rất
"người", rất sinh động,
thanh khiết. Các công
trình nghệ thuật chủ
yếu làm bằng đá cẩm
thạch trắng: "Thanh
Các hoạt động của Những kiến thức
thầy và trò HS cần nắm vững
thoát… làm say mê lòng
người là kiệt tác của
muôn đời".
4. Sơ kết bài học
GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS,
yêu cầu HS nhắc lại đặc trưng về điều kiện tự
nhiên, kinh tế, thể chế chính trị, xã hội và
những thành tựu văn hoá tiêu biểu của các quốc
gia cổ đại Địa Trung Hải.
5. Dặn dò, ra bài tập về nhà
- Học bài cũ, làm bài tập trong SGK và lập
bảng so sánh hai mô hình xã hội cổ đại (về
điều kiện tự nhiên, kinh tế, chính trị, xã hội).
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản