Liên Hiệp Quốc - ESCAP: Hội thảo tập huấn về hỗ trợ và xúc tiến đầu tư

Chia sẻ: Anh Tuyet | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
311
lượt xem
80
download

Liên Hiệp Quốc - ESCAP: Hội thảo tập huấn về hỗ trợ và xúc tiến đầu tư

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dưới cả hai quan điểm kinh doanh và chính trị, bất kỳ chiến lược xúc tiến đầu tư nào cũng phải được thiết lập để thích ứng với những xu hướng kinh tế và thương mại hiện tại trong khu vực và trên toàn thế giới. Và bất cứ nỗ lực nào thúc đẩy tính cạnh tranh nào cũng phải liên quan đến việc tạo ra môi trường kinh doanh cạnh tranh. Đánh giá sau đây về các xu hướng kinh doanh có ảnh hưởng nhất trong khu vực toàn cầu sẽ đưa ra bối cảnh trong đó sẽ thực...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Liên Hiệp Quốc - ESCAP: Hội thảo tập huấn về hỗ trợ và xúc tiến đầu tư

  1. Liên Hiệp Quốc – ESCAP Hội thảo tập huấn về Hỗ trợ và Xúc tiến Đầu tư Bài 1 “Bối cảnh: Xu hướng đầu tư nước ngoài trên toàn thế giới, Cạnh tranh và Chức năng Xúc tiến Đầu tư” Trình bày Asia Policy Research Co., Ltd., 2003 1. Xu hướng Kinh doanh và Đầu tư nước ngoài (ĐTNN) trên thế giới và trong khu vực; Vai trò của Hiệp định Mậu dịch Tự do Asian (AFTA): Những ảnh hưởng đối với Khu vực Đông Dương Dưới cả hai quan điểm kinh doanh và chính trị, bất kỳ chiến lược xúc tiến đầu tư nào cũng phải được thiết lập để thích ứng với những xu hướng kinh tế và thương mại hiện tại trong khu vực và trên toàn thế giới. Và bất kỳ nỗ lực thúc đẩy tính cạnh tranh nào cũng phải liên quan đến việc tạo ra môi trường kinh doanh cạnh tranh. Đánh giá sau đây về các xu hướng kinh doanh có ảnh hưởng nhất trong khu vực và toàn cầu sẽ đưa ra bối cảnh trong đó sẽ thực hiện cuộc vận động tăng cường các dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Đông Dương. Toàn Cầu Hoá. Quá trình toàn cầu hóa, mức độ phụ thuộc lẫn nhau nhiều hơn của các nền kinh tế, và sự tiến bộ trong kỹ nghệ truyền thông và vận tải là nguyên nhân của những tác động bên ngoài lên các nền kinh tế, hệ thống chính trị, và xã hội. Những nền kinh tế không tham gia vào nền kinh tế toàn cầu có nguy cơ bị bỏ lại đằng sau trên các phương diện tiềm năng tăng trưởng, khả năng tiếp cận với công nghệ và đổi mới, bao gồm quá trình quản lý và phát triển dây chuyền sản xuất mới. Toàn cầu hoá cũng đang tác động đến các hoạt động kinh doanh. Các doanh nghiệp trên toàn thế giới từ lâu đã ý thức về tầm quan trọng của các thị trường nước ngoài và tiếp cận các nhân tố sản xuất nước ngoài để mở rộng và nâng cao hoạt động kinh doanh của họ. Tuy nhiên, sự thay đổi nhanh chóng trong thị trường toàn cầu buộc các doanh nghiệp phải gia tăng quy mô, tiến độ, và tăng cường các mối liên kết kinh tế toàn cầu để thể duy trì được tính cạnh tranh và vị thế trên thị trường. Tự Do Hóa. Các quốc gia trên thế giới đang dần chấp nhận nhu cầu mở rộng thị trường của họ cho các hàng hóa và dịch vụ nước ngoài để gia tăng hiệu quả qua việc giảm giá thành sản phẩm do sản xuất với số lượng lớn, và có thể tiếp cận tốt hơn các nhân tố sản xuất cần thiết. Các hàng rào thuế quan đang dần được tháo dỡ trong bối cảnh của hệ thống thương mại đa phương và theo lịch trình của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO), và các hiệp định thương mại khu vực như Khu vực Tự do Mậu dịch ASEAN (AFTA), Hiệp Định Thương Mại Tự Do Bắc Mỹ (NAFTA), và các hiệp định khác. Tự do hoá mang lại cả cơ hội lẫn thách thức. Cơ hội mở rộng thị trường, thu hút các công nghệ mới, gia tăng đầu tư trực tiếp nước ngoài (ĐTNN) cũng đem đến cạnh tranh khốc liệt hơn ở các thị trường trong nước. Hoặc là các công ty nội địa phải thay đổi để trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường trong nước và toàn cầu hoặc là họ sẽ mất đi vị thế trước các công ty và sản phẩm từ nước ngoài. Các Thay Đổi Trong Xu Hướng Đầu Tư. Do thương mại thế giới bị đình trệ vào năm 1999, các hoạt động của các công ty xuyên quốc gia đã gia tăng đáng kể, cụ thể là trong các cuộc sáp nhập và mua lại (M&As), làm đầu tư trực tiếp nước ngoài trở thành động lực chính trong việc hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, các dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài trên toàn cầu giảm khoảng 41% trong năm 2001, và giảm tiếp 21% trong năm 2002 đến mức 351 tỷ đô la Mỹ. Thị phần của dòng đầu tư Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 1
  2. trực tiếp nước ngoài chảy vào của các quốc gia phát triển giảm từ 30-40% vào nửa đầu những năm 1990 xuống còn 25% trong năm 2002. Để tranh thủ được các dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài, các nền kinh tế ở Đông Dương sẽ phải điều chỉnh các nhân tố quyết định mới tác động dòng ĐTNN. Theo truyền thống thì các dòng đầu tư nước ngoài bị hấp dẫn bởi các thị trường nội địa rộng lớn (thường được bảo vệ bằng các hàng rào thuế quan cao), các nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, nhân công rẻ mạt với tay nghề trung bình hoặc không có kỹ năng. Các xu hướng kinh doanh và kinh tế toàn cầu hiện tại cho thấy rằng các nhân tố truyền thống này trong việc quyết định địa điểm của dòng đầu tư nước ngoài đã không còn quan trọng như trước đây nữa, và thay vào đó là một loạt những nhân tố mới. Tiếp cận các thị trường nội địa rộng lớn nay đã trở nên ít quan trọng hơn với quyết định đầu tư, đó là kết quả của việc dỡ bỏ các rào cảng thương mại và yêu cầu nội địa tại nhiều nước, mặc dù trong một số trường hợp thì những sản phẩm chỉ sẵn sàng đến tay người tiêu dùng thông qua đầu tư trực tiếp, các thị trường nội địa rộng lớn vẫn giữ được sự hấp dẫn của nó (như Trung Quốc, Việt Nam) trong khi sự tác động của yêu cầu nội địa đã giảm sút là kết quả của những cam kết trong khu vực và toàn cầu (ví dụ: TRIMS). Việc tiếp cận với các nguồn tài nguyên thiên nhiên là nhân tố chính trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng đã giảm sút đáng kể (ngoại trừ dầu lửa và khí đốt) vì sự lớn mạnh của nền kinh tế tri thức và nền kinh tế giá trị gia tăng dẫn đến sự giảm sút vai trò của các sản phẩm sơ cấp. Tương tự như vậy, lao động giản đơn với chi phí thấp không còn giữ vị trí quan trọng như trước đây trong việc thu hút đầu tư nước ngoài vì thậm chí các hoạt động sử dụng nhiều lao động giản đơn vẫn đòi hỏi phải nâng cấp các kỹ năng và công nghệ mới với định hướng sản xuất thiên về người tiêu dùng và các thị trường phức tạp hơn. Vì vậy, các nhân tố quyết định mới của vị trí dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài đang thay đổi và trở nên thiết yếu với quá trình tự do hóa kinh tế mạnh mẽ trong một khung pháp lý ổn định, tiến bộ kỹ thuật nhanh chóng trong các lĩnh vực vận tải, truyền thông, thông tin, các kỹ thuật quản lý và tổ chức công ty mới. Khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của các nước Đông Dương trong hiện tại và tương lai sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng cung cấp các kỹ năng, cơ sở hạ tầng tốt, các hệ thống tài chính, pháp lý ổn định và hiệu quả cao, những nhà cung cấp có khả năng, và các tổ chức có khả năng trang bị kỹ thuật tốt. Dây chuyền Cung cấp Toàn cầu. Các công ty xuyên quốc gia tạo ra một xu hướng cơ bản khác, đó là sự xuất hiện các hệ thống sản xuất toàn cầu theo chiều rộng và chiều sâu. Các công ty xuyên quốc gia đang xây dựng những cầu nối gần hơn với các công ty trên khắp thế giới, cả với các công ty xuyên quốc gia và các công ty nội địa, theo đó, việc thiết lập các hệ thống cung ứng toàn cầu là để các công ty khác bao gồm các công ty nội địa như các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể đảm nhận nhiều họat động khác nhau trong các quá trình sản xuất và dịch vụ. Những dây chuyền cung cấp hiệu quả được xem là yếu tố quan trọng của hoạt động kinh doanh hiện đại, và các công ty xuyên quốc gia tìm kiếm các nhà thầu phụ, các nhà cung cấp đáng tin cậy và có năng lực ở trong và ngoài nước thông qua “dịch vụ mua ngoài”. Những liên kết trước đây phát sinh từ các hệ thống cung ứng toàn cầu, khi các công ty nước ngoài có được hàng hóa và dịch vụ từ các công ty nội địa, mang lại nhiều lợi ích cho các công ty có liên quan (kể cả công ty trong nước và công ty nước ngoài) và nước chủ nhà. Các công ty trong nước có được kỹ thuật tiến bộ, nâng cao kỹ năng, tiến bộ công nghệ, và đôi khi có thể tiếp cận tốt hơn với các nguồn tài chính, trong khi các công ty nước ngoài thu được lợi ích từ việc liên kết thông qua giảm chi phí và tăng cường khả năng tiếp cận với các tài sản địa phương. Nước chủ nhà thu được lợi ích từ việc tiếp cận các tiêu chuẩn công nghệ và kỹ năng mới, mà sau đó được lan truyền ra cả nước, và có được quan niệm tốt từ phía các nhà đầu tư nước ngoài về khả năng của nước chủ nhà và tăng sự nhạy cảm của các nhà cung cấp. Các chính phủ của những quốc gia ở Đông Dương có thể đóng vai trò chính yếu trong việc xúc tiến quan hệ với dây chuyền cung cấp toàn cầu bằng cách hạ thấp chi phí thành lập những quan hệ như vậy, tạo điều kiện khen thưởng cho các mối quan hệ, và khuyến khích môi liên hệ sâu sắc hơn giữa các đối tác sẵn có. Một số ví dụ về khuyến khích các quan hệ này là: miễn thuế giá trị gia tăng cho các đối tượng xuất khẩu; giảm thuế đánh vào chi phí của các mối liên hệ này; quy định đặc biệt về hợp đồng mua bán của chính phủ; dịch vụ thông tin và đầu mối liên hệ; ưu đãi kỹ thuật nâng cấp Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 2
  3. doanh nghiệp địa phương; cung cấp thông tin về các doanh nghiệp địa phương cho các nhà đầu tư nước ngoài tìm kiếm đối tác liên doanh, khuyến khích hội các nhà cung cấp, v.v... Sản xuất và công nghệ. Hai xu hướng quan trọng nhất trong sản xuất và công nghệ là vòng đời của sản phẩm và công nghệ đang bị thu ngắn dần lại, sự thay đổi nhanh chóng trong công nghệ thông tin và kỹ nghệ truyền thông. Những sự thay đổi đang tăng áp lực lên nhu cầu hợp tác trong vùng trong khi chuẩn bị công cụ để đón đầu các thay đổi này. Tuy nhiên các quốc gia đang phát triển hiểu rõ nhu cầu phải cải thiện năng lực của họ trong việc tiếp nhận và hấp thụ công nghệ thông tin và kỹ nghệ truyền thông, họ thấy rằng họ không thể bắt kịp những tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực này. Quản lý. Các nguyên tắc quản lý như tính minh bạch, khả năng giải trình kế toán, khả năng dự đoán, công bằng và dân chủ đang ngày càng được chấp nhận rộng rãi trên phạm vi thế giới. Đặc biết là cuộc khủng hoảng kinh tế Châu Á nâng cao nhận thức về sự cần thiết của hệ thống quản lý hiệu quả và khả năng giải trình kế toán, các nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức đa phương đang xem xét các quốc gia có địa điểm đầu tư tiềm năng kỹ càng hơn nữa trong những khu vực này trước khi ràng buộc các nguồn lực của họ vào đây. Vì vậy, các quốc gia muốn thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài phải chấp nhận thay đổi hệ thống quản lý doanh nghiệp phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với cơ cấu lĩnh vực nhà nước và tư nhân và năng lực thực thi của chính họ. Sự tăng trưởng của các nhóm trong khu vực và các nhóm phụ cận. Cùng với các xu hướng thiên về tự do thương mại toàn cầu trong phạm vi WTO, khuôn khổ hợp tác kinh tế trong vùng và vùng phụ cận đã xuất hiện một cách nhanh chóng trên toàn cầu. Các nhóm bao gồm những thoả thuận chung chính thức như SAARC và hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN và các hình thức ít trang trọng hơn như tổ chức diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á Thái Bình (APEC), BIMST-EC (Tổ chức Hợp tác Kinh tế giữa các quốc gia Bangladesh, India, Myanmar, Sri Lanka, ThaiLand) và Tổ chức Hợp tác Kinh tế Vùng Đồng bằng Sông Mekông. Thông thường thì các hiệp định này cung cấp những cơ chế hiệu quả các nền kinh tế nhỏ hơn trong nỗ lực hòa nhập vào thị trường toàn cầu và cho cả những nền kinh tế lớn hơn trong việc tạo ra cơ hội để tận dụng lợi thế quy mô của các nền kinh tế trong khu vực và vùng phụ cận. Đặc biệt liên quan đến các quốc gia ở Đông Dương, đó là việc thành lập Khu vực Tự Do Thương mại ASEAN và Khu vực Đầu tư ASEAN mà dự kiến sẽ tạo nên sự thu hút lớn đối với các nhà đầu tư nước ngoài và cho phép các quốc gia tương đối nhỏ có như Campuchia và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào có thể mở rộng thị trường của họ và đẩy mạnh đầu tư nước ngoài ở một diện rộng hơn. Trung Quốc gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới (WTO). Trung Quốc đã hòan tất chặng đường cuối cùng của mình sau 15 năm phấn đấu để trở thành thành viên của WTO và việc kết nạp của Trung Quốc vào tổ chức thương mại toàn cầu này đã diễn ra vào năm 2002. Sự gia nhập của Trung Hoa vào tổ chức thương mại thế giới cũng tạo ra cả những cơ hội và thách thức cho các nền kinh tế của các quốc gia Đông Dương. Một khi thị trường Trung Quốc được tự do hóa thì có thể cải thiện những cơ hội xuất khẩu cho các quốc gia Đông Dương, nhưng cùng một lúc họ có thể đối mặt với sự cạnh tranh đang gia tăng từ các hàng hóa của Trung Quốc trong các thị trường thứ ba, trong khi đó những hình thức của đầu tư trực tiếp nước ngoài có thể sẽ bị chuyển hướng từ Đông Dương sang Đại lục. Việc Trung Quốc trở thành thành viên của WTO đã xóa tan những tác động của chính sách kinh tế của các quốc gia tại Đông Dương vốn cần có các cuộc cải cách kinh tế ổn định tốc độ và gia tăng hợp tác trong khu vực và trên thế giới. Các thị trường mới xuất hiện tại Nam Á. Kinh tế lớn mạnh dần lên của các quốc gia Nam Á, đặc biệt là Ấn Độ, cũng là một xu hướng phát triển chính trong khu vực. Những kinh tế vốn có truyền thống thực hiện chiến lược thay thế nhập khẩu này giờ đây đang gia tăng việc mở ra thị trường bên ngoài, và Nam Á trở thành một thị trường tiềm năng mới trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài và đồng thời cũng xuất hiện đối thủ cạnh tranh ở những sản phẩm sử dụng nhiều lao động. Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 3
  4. 2. Ảnh hưởng và lợi ích của ĐTNN: Tạo thế cạnh tranh và củng cố hệ thống cung ứng ĐTNN mang lại các lợi ích sau: Tạo việc làm - những lợi ích phổ biến đi kèm với đầu tư trực tiếp nước ngoài là tăng việc làm và bảo vệ người lao động làm việc trong một môi trường tốt hơn. Cùng với việc tạo ra công ăn việc làm mới, thì thu nhập thêm và sức mua của người dân địa phương sẽ tăng thêm do đó tăng nguồn thuế đóng cho chính phủ. Lợi ích thu nhập từ thuế - Đầu tư trực tiếp nước ngoài sẽ mở rộng cơ sở thu thuế địa phương và đóng góp vào thu nhập từ thuế cho Chính phủ. Thậm chí trong trường hợp các nhà đầu tư nước ngoài được miễn hoàn toàn thuế thu nhập doanh nghiệp, thì Chính phủ cũng có thể tạo ra được nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân và các lọai thế gián thu khác. Những tác động tích cực lên đầu tư địa phương – Các dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào sẽ khuyến khích sự phát triển của đầu tư trong nước vì các công ty địa phương có thể tiếp cận với các nguồn phân phối, trở thành những nhà cung ứng và/hoặc là phản ứng lại sự cạnh tranh từ các công ty nước ngoài. Chuyển giao công nghệ - Đầu tư trực tiếp nước ngoài có thể tạo cơ hội cho một quốc gia tiếp cận với và phát triển công nghệ thông qua việc chuyển nhượng quyền sở hữu, liên doanh, mậu dịch địa phương và thành lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển ở địa phương Nâng cao trình độ chuyên môn cho công nhân – Lao động địa phương có thể được tiếp cận với kỹ thuật chuyên môn và quỹ năng quản lý. Điều này sẽ kích thích năng suất, tinh thần doanh nghiệp và đẩy mạnh chất lượng giáo dục địa phương. Cải thiện tình hình xuất khẩu – Đa số đầu tư trực tiếp nước ngoài đều chú trọng xuất khẩu. Với khả năng tiếp cận dễ dàng của họ với các thị trường nước ngoài và hệ thống phân phối toàn cầu, các công ty nước ngoài có thể xuất khẩu hiệu quả hơn các công ty nội địa. Nếu như đầu tư trực tiếp nước ngoài được quản lý một cách đúng đắn, thì nhiều quốc gia có thể sử dụng nó như là một phương tiện để gia tăng mức xuất khẩu và cải thiện thu nhập ngoại hối. Nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế của các công ty địa phương – Dựa trên sự tác động qua lại giữa các công ty có vốn đầu tư nước ngoài, các công ty địa phương có thể nâng cao chất lượng và độ tin cậy, do đó, sẽ trở nên cạnh cạnh hơn trong thị trường quốc tế. Đại thể hơn, đầu tư trực tiếp nước ngoài có thể cải thiện khả năng tăng trưởng kinh tế toàn diện nhờ tăng cạnh tranh trong các lĩnh vực mà một số lượng nhỏ các công ty địa phương chiếm ưu thế. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh thị trường thế giới phát triển quá nhanh chóng như được mô tả ở trên, thì những thách thức lớn nhất của việc xúc tiến đầu tư quốc gia có thể được xác định thành hai lĩnh vực chính: Thứ nhất, là việc tạo ra một môi trường kinh doanh có thể kết hợp những mối quan tâm ở tầm vi mô của công việc kinh doanh với những mối quan tâm ở tầm vĩ mô của các nhà làm chính sách để xây dựng tính cạnh tranh; và thứ hai, là để liên kết các quốc gia với các dây chuyền cung cấp toàn cầu. 2.1. Xây dựng khả năng cạnh tranh Cũng phải nhấn mạnh rằng các mục tiêu cuối cùng luôn luôn thay đổi vì quy mô cạnh tranh phát triển và trở nên phức tạp hơn. Nói chung, những môi trường vĩ mô trên toàn cầu đều có chung một điểm do các xu hướng tự do hóa toàn cầu thúc đẩy (ví dụ: WTO), và các nhân tố vi mô đang trở thành những nhân tố có tính quyết định trong việc chọn địa điểm được thực hiện bởi các công ty tư nhân. Cụ thể, do tỷ lệ thuế quan đang giảm xuống và việc khuyến khích đầu tư hội tụ lại tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, những quyết định đầu tư ngày càng dựa trên các nhân tố khác như chất lượng của nhà cung cấp địa phương, khả năng hoạt động dễ dàng tại các quốc gia, chi phí kinh doanh thấp, hệ thống pháp lý ổn định, và các nhân tố khác. Các chính sách kinh tế vĩ mô là yếu tố cần chứ không phải là yếu tố đủ cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế. Một môi trường vĩ mô được cải thiện sẽ không tạo ra được nhân tố cần thiết cho sự Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 4
  5. tăng trưởng bền vững nếu như không có nền tảng vi mô tiềm ẩn vững mạnh. Và cuối cùng, một môi trường trong đó chấp nhận đổi mới không ngừng là nhân tố quyết định để liên tục tăng trưởng sản lượng và được sử dụng như một nguyên tắc cơ bản để tăng cường khả năng cạnh tranh của nền kinh tế vi mô. Giáo sư Michael Porter (Báo cáo về Cạnh tranh Toàn cầu WEF, 1998) đã chỉ ra rằng sự cạnh tranh của một quốc gia phụ thuộc rất lớn vào ba yếu tố: (a) chính trị, pháp lý, và hoàn cảnh kinh tế vĩ mô; (b) chất lượng của môi trường kinh doanh kinh tế vi mô; và (c) sự phức tạp của các hoạt động và chiến lược của công ty. Quan niệm đơn giản này đưa ra một hệ thống cơ bản trong việc xem xét tất cả các biện pháp về chính sách, các cơ chế và trong việc phát triển một sự hợp lý mới có liên quan đến việc xây dựng môi trường hoạt động (nhân tố a) cho các công ty trong phạm vi các nền kinh tế thuộc Đông Dương, cho cả những cá nhân lẫn tập thể được gọi là “nền tảng kinh tế vi mô” (đó là các nhân tố b và c) có thể phát triển mạnh. Một mục tiêu chính của phát triển được chấp nhận rộng rãi là tạo ra “điều kiện cho sản lượng tăng nhanh và liên tục”, cơ sở nói trên cho phép xem xét rõ ràng nền tảng vĩ mô luôn đòi hỏi được phát triển, và nền tảng vi mô phản ánh các mối quan tâm và các vấn đề của các đơn vị hoạt động kinh doanh (ví dụ, các doanh nghiệp) tạo ra của cải trong nền kinh tế. Do đó, không hạ thấp tầm quan trọng của những vấn đề vĩ mô, một cá nhân có thể kiểm tra chi tiết các nhân tố vi mô cần được xem xét để hỗ trợ các hoạt động của cộng đồng kinh tế; cụ thể là cơ sở hạ tầng, những định chế tiên tiến, và nguồn nhân lực cần thiết cho các công ty phát triển những chiến lược kinh doanh phức tạp hơn. Giáo sư Porter mô tả đặc điểm kinh doanh của của môi trường vi mô bằng bốn ảnh hưởng có liên quan tới nhau: Điều kiện nhân tố (đầu vào): Chất lượng và sự chuyên môn hóa của các đầu cơ bản mà các công ty rút ra được trong cạnh tranh. Điều kiện cầu: Sự phức tạp của nhu cầu trong nước và áp lực phải đổi mới từ những người mua địa phương. Những ngành công nghiệp có liên quan và những ngành công nghiệp hổ trợ: Sự sẵn có và chất lượng của những nhà cung ứng địa phương và các ngành công nghiệp có liên quan. Bối cảnh cho chiến lược công ty và sự cạnh tranh: Bối cảnh hình thành đầu tư công ty, những loại chiến lược được sử dụng, và cường độ cạnh tranh địa phương. Để hiểu sâu sắc về (và có ảnh hưởng tới) môi trường kinh doanh kinh tế vi mô với mục đích tăng cường tính cạnh tranh và duy trì sự bền vững, các yếu tố trên cần được xem xét kỹ lưỡng. Một sự thách thức đang lớn dần đối với các nền kinh tế mới là một trong những việc phát triển năng lực đổi mới để mở rộng và thương mại hóa công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, và các quá trình mới. Đổi mới có thể được nhận định là “động lực của mức độ tăng năng suất trong dài hạn và thúc đẩy cạnh tranh tương lai” (xem Báo cáo Cạnh tranh Toàn cầu WEF, 1999). Trong khi đó mối quan tâm về việc đổi mới có thể xuất hiện vượt ra bên ngoài những mối quan tâm trước mắt của các nền kinh tế Đông Dương, những yếu tố trong hiện tại có liên quan đặc biệt với những yêu cầu sẽ được nhấn mạnh trong tương lai trở nên rất quan trọng. Điểm cần nhấn mạnh là một doanh nghiệp phải xem xét tất cả các yếu tố, từ vi mô đến vĩ mô, của môi trường hoạt động. Phát triển trong tương lai phải được tập trung, và quyết định đầu tư được coi là có hiệu quả khi được nhận định dưới tầm nhìn tương lai. 2.2 Các dây chuyền cung cấp toàn cầu Một quan niệm dần dần hình thành về cạnh tranh, đó là dây chuyền cung cấp. Dây chuyền cung cấp và các vấn đề liên quan đến hậu cần ngày càng trở thành công cụ kinh doanh hữu hiệu hình thành và duy trì tính cạnh tranh của công ty, hỗ trợ việc thâm nhập vào thị trường mới, gần đây hơn, khai thác tính năng của công nghệ truyền thông và Internet. Để lấy một ví dụ về việc dây chuyền cung cấp có thể đẩy mạnh tính cạnh tranh một cách đặc biệt, một người chỉ cần so sánh tỉ lệ Chi phí hậu Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 5
  6. cần/GDP ở Mỹ và Thái Lan. Hiện nay, tỉ lệ này là 10 % ở Mỹ và xấp xỉ 30% ở ASEAN. Điều đó chỉ ra rằng chi phí hậu cần giảm 5% ở Thái Lan sẽ dẫn tới tiết kiệm 5% chi phí GDP, tạo ra 6.75 tỷ đôla Mỹ (dữ liệu năm 2000). Nguồn tiết kiệm chi phí lớn như vậy có một ảnh hưởng không thể phủ nhận đến tính cạnh tranh của quốc gia. Quản lý dây chuyền cung cấp (QDC) cũng như phương tiện cải thiện hoạt động đã thịnh hành trong quan niệm phương tây suốt ba thập kỷ và trong suốt thời gian đó nó đã phát triển thông qua ít nhất ba giai đoạn rõ nét: Trong giai đoạn đầu, quản lý dây chuyền cung cấp chủ yếu dựa trên việc hội nhập các quá trình sản xuất trong mỗi công ty và xoá bỏ những khó khăn nội bộ và tính cứng nhắc của tổ chức đã ngăn cản công ty hoạt động một cách hữu hiệu và nắm bắt cơ hội mới một cách nhanh chóng. Việc tiết kiệm chi phí đáng kể đạt được ở giai đoạn thứ nhất này, thể hiện rõ rằng dây chuyền cung cấp là một nhân tố chính - nếu không phải là nhân tố trọng yếu nhất- trong việc đạt được tính cạnh tranh trong chi phí. Trong giai đoạn thứ hai, nỗ lực của QDC được mở rộng để tạo nên mối liên hệ thống nhất giữa các công ty, giải quyết chủ yếu những vấn đề liên quan đến sản xuất và vòng quay sản xuất và tài chính. Một lần nữa, lợi ích mà tính cạnh tranh đem lại trong giai đoạn hai của tiến trình QDC được khẳng định. Trong giai đoạn ba, QDC đã dần dần tập trung vào việc đưa người tiêu dùng cuối cùng thẳng vào quá trình tạo ra giá trị. Giai đoạn thứ ba của QDC phần lớn phụ thuộc vào công nghệ thông tin và cụ thể vào những tiến triển trong công nghệ Internet. Trong giai đoạn phát triển này, một loạt hình mẫu kinh tế khác nhau đã xuất hiện tạo ra giá trị và phân phối giá trị giữa các thành viên bằng những cách thức sáng tạo và mới mẻ. Theo như một chuyên gia về dây chuyền cung cấp, ông John Aitkenm, dây chuyền cung cấp có thể được định nghĩa là “ một hệ thống các tổ chức liên hệ nhau và phụ thuộc lẫn nhau cùng hợp tác để kiểm soát, quản lý và cải thiện nguồn nguyên liệu và thông tin từ các nhà cung cấp tới người tiêu dùng cuối cùng.” Quản lý dây chuyền cung cấp, đáp lại, là việc hợp lý hoá và kiểm soát tất cả các hoạt động trong dây chuyền cung cấp, bao gồm cung cấp, sản xuất, phân phối, tiếp thị và mua sắm gần đây nhất. Trong khi tìm cách nâng cao tính cạnh tranh, quản lý dây chuyền cung cấp mang lại cho doanh nghiệp một vũ khí thương mại sắc bén tăng doanh thu, giảm chi phí, giảm vốn hoạt động và đạt được kết quả cắt giảm đáng kể vốn liên quan. 3. Yếu tố và phương thức, hình thức và đặc điểm mới của dòng vốn ĐTNN Trong những báo cáo chính gần đây về khoa học và công nghệ trong nền kinh tế Thái Lan1, các tác giả đã nhận ra 5 mối quan tâm chủ yếu làm cơ sở cho nhu cầu về một nỗ lực nâng cấp ngành được tập trung hơn nữa: Tầm quan trọng bao quát về nguồn tri thức và khả năng đổi mới. Ý nghĩa quan trọng của việc tạo ra một nền tảng cho cạnh tranh năng động; Cường độ kiến thức gia tăng của các nguồn lực cần thiết cho sự cạnh tranh năng động hôm nay so với thập niên 70 và 80; Việc xuất hiện của Trung Quốc, một đối thủ cạnh tranh chính trong nền kinh tế khu vực và toàn cầu; và 1 Trích từ: Nguồn lực tri thức, Năng lực Đổi mới và Sức Cạnh tranh lâu dài tại Thái Lan: Thay đổi Chính sách, Martin Bell et. al., 2003 Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 6
  7. Tầm quan trọng ngày càng gia tăng của các hình thức mới của ĐTNN trong nền kinh tế thế giới. Nguồn tri thức và khả năng đổi mới mang lại thu nhập thực tế chủ yếu bởi việc gia tăng tính cạnh tranh năng động của những doanh nghiệp địa phương. Tương tự như vậy một cách gián tiếp hơn đối với ĐTNN. Quan điểm này không chỉ quan trọng đối với Thái Lan mà còn cho các nền kinh tế ở Đông Dương, và ngày càng tăng trong những năm gần đây. ĐTNN truyền thống trong các nước công nghiệp như ở Đông Dương đã tìm kiếm để khai thác lao động chi phí thấp, kỹ năng thấp và các tài nguyên thiên nhiên tương đối rẻ. Hơn nữa, ĐTNN hấp dẫn trong quá khứ với hai môi trường chính sách: (a) thị trường nội địa được bảo hộ với các dịch vụ và hàng hoá chi phí cao, thuế và (b) các chính sách khuyến khích khác để bắt đầu sản xuất trong nước. Theo truyền thống cũng vậy, trừ khi các công ty nước ngoài có sẵn những nguồn lực giá trị, họ có xu hướng đóng cửa hoặc di chuyển sang một nơi khác khi: (a) chi phí lao động gia tăng, (b) nguồn lực tự nhiên trở nên cạn kiệt, (c) bảo hộ thị trường trong nước sụt giảm và (d) chính sách khuyến khích ban đầu không còn. Kết quả là, người ta có thể tạm thời tranh luận rằng Đông Dương có thể có lợi ích lớn nhất trong thời gian dài nếu có sự quan tâm giới hạn ở một mức độ nào đó đối với ĐTNN như một cơ chế để đẩy mạnh tính cạnh tranh. Nhưng điều đó vẫn còn xa. Một yếu tố quan trọng khác, kỹ năng và các nguồn lực tri thức rộng lớn hơn của các nền kinh tế chủ nhà, đã dần dần trở nên quan trọng trong việc hình thành kiểu mẫu ĐTNN trong quá trình công nghiệp hoá tại các nước này theo hai cách: Chúng ngày càng ảnh hưởng một cách đáng chú ý hơn đến các quyết định của công ty về việc khởi đầu sản xuất thông qua đầu tư ban đầu ở các nước như Thái Lan vào thời điểm hiện tại, và có thể là Đông Dương trong tương lai gần. Chúng ảnh hưởng thậm chí còn quan trọng hơn đến các quyết định sau đó là liệu có mở rộng hoặc đóng cửa tại các nước cụ thể hay di chuyển tới nơi khác. Trong cả hai trường hợp, bằng chứng rõ ràng là các quyết định kinh doanh được hình thành ở những vị trí mà các chi nhánh của công ty đa quốc gia có thể tận dụng nguồn lực tri thức và kỹ năng bản xứ cùng với cơ cấu liên quan của các tổ chức trung tâm tri thức – ví dụ như các trung tâm đào tạo và trường học, các nhà cung cấp dịch vụ tri thức cao, các trường đại học, viện nghiên cứu, v.v. Ở mức độ toàn cầu và địa phương, có một phân đoạn ngày càng mở rộng của ĐTNN chất lượng cao hơn nhờ đó các tài sản tri thức giá trị một cách cụ thể khi công ty đưa ra các quyết định vể một loạt các vấn đề chủ chốt : bắt đầu hoạt động, mở rộng, đầu tư vào sản xuất các sản phẩm cao cấp hay di chuyển tới một nơi nào khác. Tổng quát hơn, xuyên suốt các doanh nghiệp địa phương và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nền tảng các nguồn lực tập trung tri thức là thành phần quan trọng chủ yếu của một tập hợp lớn hơn các nguồn lực và tài sản tạo nên tập đoàn sản xuất được địa phương hoá xung quanh các dây chuyền cung cấp và lĩnh vực cụ thể. Dù dưới hình thức công ty trong nước hay công ty nước ngoài (và thường là sự kết hợp cả hai), những kiểu mẫu sản xuất kết hợp này đang dần dần trở nên quan trọng như là nền tảng cho sự cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức toàn cầu. Trong bối cảnh hệ thống kiến thức và sản xuất kết hợp, hình thức ĐTNN “chất lượng cao hơn” khác hẳn so với quá khứ xét về một khía cạnh cơ bản. Hình thức truyền thống của ĐTNN điển hình là thuê mướn lao động địa phương và khai thác các nguồn lực địa phương, không thêm gì nhiều vào các yếu tố quyết định truyền thống của tính cạnh tranh. Ngược lại, ĐTNN chất lượng cao đang dựa trên nền tảng nguồn lực kỹ năng và tri thức địa phương hiện tại, đẩy mạnh và mở rộng những nguồn lực tập trung tri thức này, thêm vào quá trình tích lũy xây dựng và làm mới cơ sở cho cạnh tranh tương lai. Tuy nhiên, ở một chừng mực nào đó, điều này xảy ra khá đa dạng. Nó phụ thuộc một phần vào sự khác biệt chiến lược của mỗi công ty và một phần vào chính sách của các nước chủ nhà. Mục tiêu chính trong chính sách của các nước chủ nhà như Thái Lan, cũng như các quốc gia ở Đông Dương, là sẽ khai thác tính khác biệt này. Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 7
  8. Hình thức mới của ĐTNN dựa trên kiến thức và công nghệ nhiều hơn rõ ràng đòi hỏi hỗ trợ về quản lý và cơ sở hạ tầng, không chỉ trong lĩnh vực công nghệ truyền thông. Kết quả là, những nước quan tâm đáng kể vào việc phát triển lĩnh vực tri thức và các nhân tố liên quan mới có thể hấp dẫn những hình thức ĐTNN chât lượng hơn. 4. Chức năng xúc tiến đầu tư và những thách thức mới cho các nhà xúc tiến đầu tư Rất nhiều bàn luận đã được đưa ra trong ba phần trước - từ những thách thức khu vực và toàn cầu đến môi trường cạnh tranh và dây chuyền cung cấp. Phần kết luận này cố gắng đưa ra những bài học chính và những gợi ý cho nhưng nhà hoạch định chính sách xúc tiến đầu tư ở Đông Dương theo một số tiêu chí sau: Những vấn đề cạnh tranh khái quát: Từ vĩ mô tới vi mô. Những nhân tố vĩ mô cần thiết nhưng không đủ để tạo ra môi trường kinh doanh có thể hỗ trợ tăng trưởng năng suất lâu dài, những nhân tố vi mô là chìa khoá duy trì phát triển kinh tế trong thời gian trung hạn. Hướng về tương lai. Cơ bản nêu bật nhu cầu kết nối nhưng cách thức cần thiết hôm nay với những thách thức phải đối mặt trong tương lai, đặc biệt là nhu cầu đổi mới và sáng tạo. Tầm quan trọng của việc hội nhập mọi mặt khuôn khổ chính sách phát triển, có lẽ trong bối cảnh hướng tới nền Kinh tế Tri thức, là một nhân tố quan trọng của bất kỳ nỗ lực đẩy mạnh tính cạnh tranh nào. Một nhân tố chính của tiến trình cạnh tranh bao gồm tầm quan trọng của việc tiêu chuẩn hoá những dấu hiệu chính yếu của môi trường đầu tư và khuôn khổ đầu tư so với các nước láng giềng và các nước khác, và sử dung các kết quả đánh dấu này định hướng những nhu cầu chủ yếu trong việc tạo ra một môi trường cạnh tranh hơn. Đảm bảo một sân chơi công bằng. Sự minh bạch là một chìa khóa, với cách xử lý không thiên vị để giải quyết tranh chấp khi có khiếu nại về bất công phát sinh. Cụ thể là, việc sử dụng chính phủ điện tử nhiều hơn, đó là về phương diện công bố thông tin qua các trang web của các cơ quan thực hiện, có thể tăng sự minh bạch và nhận thức về các quy tắc trong môi trường hoạt động. Nhìn ra ngoài biên giới. Tối đa hoá lợi ích từ việc hợp tác kinh tế khu vực, cụ thể trong bối cảnh GMS và ASEAN. Điều này đặc biệt sẽ tạo ra lợi ích cho các nước nhỏ hơn, và cũng làm cho việc cạnh tranh trên thị trường thế giới khó khăn hơn. Tham gia vào khu vực tư nhân nhiều hơn trong quá trình hoạch định chính sách là một nhân tố chính của việc lập chính sách công bằng, không thiên vị, cụ thể là các hiệp hội kinh doanh và các thể chế khu vực tư nhân diện rộng có thể đưa ý kiến phản đối các cá nhân tìm kiếm cách đối xử ưu đãi. Việc tham gia khu vực tư nhân phải bao gồm các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài để đảm bảo tính công bằng và khả năng tiếp cận nhanh nhất đến các nguồn lực và chuyên môn. Quản lý dây chuyền cung cấp (QDC) Dây chuyền cung cấp và dịch vụ hậu cần có thể được sử dụng như là kế hoạch có giá trị tạo điều kiện cho các quốc gia cạnh tranh. Đặc biệt, chúng cung cấp những giá trị: Đường lối hoạch định chính sách quốc gia để hỗ trợ khả năng cạnh tranh – tìm kiếm chương trình và chính sách mới có thể đẩy mạnh hoạt động khu vực kinh tế tư nhân; Sự hiểu biết sâu sắc để tạo ra môi trường hỗ trợ doanh nghiệp trong việc cải thiện dây chuyền giá trị và tìm kiếm thị trường thích hợp. Với ý nghĩa trực tiếp hơn, QDC đưa ra những gợi ý to lớn trong việc cải thiện tính hiệu quả của các dịch vụ khu vực công, thường là với ảnh hưởng trực tiếp lên khả năng cạnh tranh của các công ty. Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 8
  9. Sự hội nhập gia tăng của QDC và công nghệ thông tin đưa tới sự hiểu biết sâu hơn về QDC đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, mà điều này là tiên quyết để thành công trong thị trường toàn cầu. Giả sử ở mức độ các vấn đề QDC sẽ tạo tiếng vang với khu vực kinh tế tư nhân, khuôn khổ này tạo ra một nền tảng cho việc đẩy mạnh cộng tác giữa khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế công. Những gợi ý cho các Cơ quan Xúc tiến Đầu tư (CXĐ) Nhận định được tầm quan trọng gia tăng của khả năng cạnh tranh và nền tảng cơ sở cho cạnh tranh như các yếu tố quyết định của ĐTNN, CXĐ phải đóng một vai trò tiên phong không chỉ trong việc bắt kịp xu hướng khu vực và toàn cầu mà còn phổ biến thông tin về và cải thiện nhận thức về ảnh hưởng của chính sách đối với phát triển trong khu vực và trên thế giới. CXĐ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các chuẩn quốc tế cho các doanh nghiệp địa phương và các hoạt động khích lệ sự tương tác lớn hơn giữa các doanh nghiệp địa phương và nước ngoài. CXĐ phải hành động như một cơ quan thanh tra kinh doanh, đảm bảo sử dụng hữu hiệu và nhanh chóng các nhân tố kiểm soát khả năng hoạt động của khu vực kinh tế tư nhân. CXĐ phải đảm bảo rằng chu kỳ xúc tiến đầu tư được thực hiện càng thuận lợi và hiệu quả càng tốt, với sự chú ý cẩn trọng đối với các khó khăn ảnh hưởng lớn tới tính cạnh tranh. CXĐ cũng phải hỗ trợ trong việc đảm bảo các chính sách vĩ mô nhất quán với các chính sách và mục tiêu của ĐTNN. Xúc tiến các doanh nghiệp mới. Sự phát triển toàn cầu sẽ dẫn đến ra những gợi ý đầy thuyết phục về các loại hình hoạt động mà một CXĐ cần đẩy mạnh và các CXĐ phải phản hồi lại. Ví dụ như, các dây chuyền cung cấp hiệu quả hơn sẽ yêu cầu một loạt các dịch vụ chuyên môn thường không có sẵn ở các nước đang phát triển. CXĐ phải nhận thức về những điều này và tiên phong trong các chiến lược phát triển để kêu gọi các dịch vụ này. Nói chung, môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp đối với các nước đang phát triển yêu cầu CXĐ định nghĩa một vai trò mới rõ ràng hơn trên giao diện giữa khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế công. Những bài học từ Thái Lan Một số bài học quan trọng rút ra từ kinh nghiệm của Thái Lan có thể áp dụng được với Đông Dương: Việc hoạch định chính sách ĐTNN nên được quyết định với cách thức tác động phản hồi hơn là được sử dụng như một công cụ đẩy mạnh tính cạnh tranh trong công nghiệp; Đầu ra của ĐTNN có xu hướng được đánh giá nhiều hơn dựa trên những ảnh hưởng về chất lượng hơn là kết quả số lượng (ví dụ: các dòng chảy đầu vào của ĐTNN và kim ngạch xuất khẩu do ĐTNN tạo ra) như trước đây; Nói chung, khi sự cân đối giữa các hoạt động xúc tiến đầu tư rời xa các chính sách khuyến khích đầu tư, các hoạt động xúc tiến đầu tư cần phải cải thiện; Các nguồn lực xúc tiến đầu tư nên tập trung nhiều hơn vào việc định hướng đầu tư chiến lược và phải chỉ rõ các khu vực được khuyến khích cơ bản – như là công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và các phương tiện cơ sở hạ tầng hiện đại mà các ngành công nghiệp cần; Cần hoạt động chặt chẽ hơn với các công ty đa quốc gia sẵn ở trong nước để tối đa hoá phạm vi hoạt động và nâng cao lợi ích cho ngành công nghiệp trong nước và cộng đồng; Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 9
  10. Cần xây dựng và duy trì mạng lưới hoạt động với những đối tượng tham gia chủ yếu – trong nước và quốc tế; Khả năng phân tích cơ bản để liên hệ chính sách ĐTNN với các chính sách rộng hơn là rất quan trọng, và hệ thống theo dõi ở mức công ty để đánh giá và cải thiện các hoạt động xúc tiến là rất cần thiết; và Cần có sẵn các công cụ phân tích và phần mềm mà ngay cả các CXĐ nhỏ có thể tham gia phát triển và thực hiện các Chiến lược Mục tiêu Đầu tư - giúp nâng cao đáng kể nỗ lực xúc tiến đầu tư cũng như sử dụng nguồn nhân lực và tài chính một cách hữu hiệu hơn. Hội thảo Tập huấn về Xúc tiến và Hỗ trợ Đầu tư, Bài 1 Trang 10

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản