LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ-ĐỀ TÀI "NGHIÊN CỨU HÌNH THỨC QUẢN LÝ DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG CÁC CÔNG TRÌNH CẤP NƯỚC TẬP TRUNG TAI NÔNG THON VIỆT NAM"

Chia sẻ: ruavanguom

Tham khảo luận văn - đề án 'luận án tiến sĩ kinh tế-đề tài "nghiên cứu hình thức quản lý dựa vào cộng đồng các công trình cấp nước tập trung tai nông thon việt nam"', luận văn - báo cáo phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Nội dung Text: LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ-ĐỀ TÀI "NGHIÊN CỨU HÌNH THỨC QUẢN LÝ DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG CÁC CÔNG TRÌNH CẤP NƯỚC TẬP TRUNG TAI NÔNG THON VIỆT NAM"

B GIÁO D C VÀ ðÀO T O
TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN
------------*----------




NGUY N TH LAN HƯƠNG




NGHIÊN C U HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO
C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C
T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM




LU N ÁN TI N S KINH T




HÀ N I - 2010
B GIÁO D C VÀ ðÀO T O
TRƯ NG ð I H C KINH T QU C DÂN
------------*----------



NGUY N TH LAN HƯƠNG




NGHIÊN C U HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO
C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C
T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM


Chuyên ngành : Kinh t Nông nghi p
Mã s : 62.31.10.01



LU N ÁN TI N S KINH T



NGƯ I HƯ NG D N KHOA H C
1. PGS. TS. Ph m Văn Khôi
2. PGS. TS. Vũ ðình Th ng




HÀ N I - 2010
i




L I CAM ðOAN


Tôi xin cam ñoan, ñây là công trình nghiên c u ñ c l p c a b n thân

v i s giúp ñ c a các giáo viên hư ng d n. Nh ng thông tin, d li u, s li u

ñưa ra trong lu n án ñư c trích d n rõ ràng, ñ y ñ v ngu n g c. Nh ng s

li u thu th p và t ng h p c a cá nhân b o ñ m tính khách quan và trung th c.



Tác gi


Nguy n Th Lan Hương
ii


M CL C

L I CAM ðOAN ...................................................................................................... I
M C L C................................................................................................................ II
DANH M C CÁC B NG, BI U, HÌNH............................................................VII
M ð U ....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ S LÝ LU N VÀ TH C TI N V HÌNH TH C QU N
LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG
T I NÔNG THÔN ..................................................................................................13
1.1. CƠ S LÝ LU N V HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG
CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN...................13
1.1.1. Khái ni m hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c
t p trung t i nông thôn ..............................................................................................13
1.1.2. Vai trò c a các công trình c p nư c t p trung và các hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn ..................19
1.1.3. Các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng ph bi n trong c p nư c t p trung
nông thôn ...................................................................................................................25
1.1.4 Nh ng nhân t nh hư ng ñ n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các
công trình c p nư c t p trung t i nông thôn............................................................29
1.1.5. ðánh giá m c ñ phù h p c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các
công trình c p nư c t p trung t i nông thôn............................................................32
1.2. KINH NGHI M TH C TI N V HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO
C NG ð NG TRONG C P NƯ C T P TRUNG NÔNG THÔN .................45
1.2.1. L ch s hình thành hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình
c p nư c t p trung t i nông thôn..............................................................................45
1.2.2 Kinh nghi m qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung
t i nông thôn trên th gi i.........................................................................................48
1.2.3. Kinh nghi m qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình cơ s h t ng nông
thôn Vi t Nam ...........................................................................................................57
iii


1.2.4. Nh ng bài h c cho qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p
trung t i nông thôn Vi t Nam...................................................................................59
CHƯƠNG 2: TH C TR NG HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG
ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN
VI T NAM ..............................................................................................................64
2.1. HI N TR NG C P NƯ C NÔNG THÔN VI T NAM ................................64
2.1.1 Khái quát th c tr ng c p nư c nông thôn Vi t Nam.....................................64
2.1.2. Th c tr ng c p nư c t p trung nông thôn Vi t Nam....................................67
2.2. TH C TR NG HO T ð NG C A HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO
C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN
VI T NAM .....................................................................................................................73
2.2.1. Khái quát th c tr ng t ch c và v n hành công trình c p nư c t p trung
nông thôn ...................................................................................................................73
2.2.2. Hi u qu b n v ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình
c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam ............................................................75
2.2.3. Hình th c qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn phi Nhà nư c
khác ............................................................................................................................93
2.2.4. ðánh giá tính ưu vi t c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công
trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam ...................................................94
2.3. NH NG K T QU ð T ðƯ C VÀ V N ð ð T RA C N GI I
QUY T ð I V I HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC
CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM .......99
2.3.1. ði u ki n T nhiên - Tài nguyên nư c .........................................................99
2.3.2. Khung chính sách và pháp lý .......................................................................101
2.3.3. Kinh t nông thôn và m c s ng c a ngư i dân nông thôn Vi t Nam.......113
2.3.4. ði u ki n văn hoá – xã h i...........................................................................116
2.3.5. Th trư ng công ngh c p nư c s ch nông thôn.........................................118
iv


CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯ NG VÀ GI I PHÁP PHÁT TRI N HÌNH
TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P
NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM ð N 2020 ..................121
3.1. QUAN ðI M PHÁT TRI N HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG
CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM ð N
NĂM 2020.....................................................................................................................121
3.1.1. Nâng cao tinh th n làm ch c a ngư i dân yêu c u c p bách nâng cao hi u
qu b n v ng c a các công trình c p nư c t p trung nông thôn..........................121
3.1.2. T o ñi u ki n cho th trư ng nư c s ch phát tri n .....................................122
3.1.3. ð y m nh xã h i hóa cung c p d ch v công trong c p nư c s ch nông
thôn...........................................................................................................................123
3.1.4. Tôn tr ng tính ña d ng c a hình th c qu n lý công trình c p nư c t p trung
nông thôn .................................................................................................................125
3.2. CÁC PHƯƠNG HƯ NG XÂY D NG VÀ PHÁT TRI N HÌNH TH C
QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P
TRUNG NÔNG THÔN..........................................................................................126
3.2.1. Khuy n khích phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình
CNTT nông thôn .....................................................................................................126
3.2.2. Khuy n khích ña d ng hóa mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình
c p nư c t p trung nông thôn.................................................................................128
3.2.3. Xây d ng môi trư ng pháp lý phù h p, thúc ñ y s hình thành và phát tri n
b n v ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng ............................................129
3.2.4. Phân ñ nh rõ ràng vai trò qu n lý nhà nư c và vai trò qu n lý s n xu t kinh
doanh........................................................................................................................131
3.2.5. T p trung h tr nâng cao năng l c c ng ñ ng ..........................................133
3.3. CÁC GI I PHÁP XÂY D NG VÀ PHÁT TRI N HÌNH TH C QU N LÝ
D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I
NÔNG THÔN ..............................................................................................................133
3.3.1. Nâng cao ch t lư ng công tác quy ho ch và k ho ch phát tri n ngành .......133
v


3.3.2. Ti p t c hoàn thi n khung pháp lý h tr hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn ho t ñ ng có hi u qu .........135
3.3.3. Nâng cao hi u qu s d ng v n ngân sách cho ñ u tư công trong ngành c p
nư c nông thôn........................................................................................................138
3.3.4. C i ti n phương pháp l a ch n và xây d ng mô hình t ch c qu n lý phù
h p............................................................................................................................141
3.3.5. Nâng cao năng l c các cơ quan qu n lý Nhà nư c ....................................152
3.3.6. M r ng áp d ng các ñ nh ch và cơ ch tài chính phù h p......................159
3.3.7. Nâng cao năng l c qu n lý và v n hành b o dư ng cho c ng ñ ng.........160
K T LU N VÀ KI N NGH ..............................................................................164
DANH M C TÀI LI U THAM KH O.............................................................169

PH L C 1: T ng h p s li u v hình th c qu n lý các công trình c p nư c t p
trung nông thôn

PH L C 2: Tiêu chu n v sinh nư c s ch

PH L C 3: K t qu kh o sát
vi


DANH M C VI T T T


BNN & PTNT B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn
BYT B Yt
CERWASS Trung tâm nư c s ch và v sinh môi trư ng nông thôn
CNNT C p nư c nông thôn
CNTTNT C p nư c t p trung nông thôn
CN&VSNT C p nư c và V sinh nông thôn
CP C ph n
CTMTQG Chương trình m c tiêu Qu c gia
Cty Công ty
HTX H p tác xã
NN&PTNT Nông nghi p và phát tri n nông thôn
NS&VSMTNT Nư c và và v sinh môi trư ng nông thôn
ODA H tr chính th c
pCERWASS Trung tâm nư c s ch và v sinh môi trư ng nông thôn t nh
TN Tư nhân
TNHH Trách nhi m h u h n
Chi TX Chi thư ng xuyên
UBND y ban nhân dân
WSP Chương trình c p nư c và v sinh
vii


DANH M C CÁC B NG, BI U, HÌNH

Danh m c các hình
Hình 1.1. Chi c thang v s tham gia c a c ng ñ ng c a Michael Dower ...................29
Hình 1.2. Các nhân t tác ñ ng ñ n hình th c qu n lý c a St. Gallen............................29
Hình 1.3: Mô hình b n v ng c a Mariela Garcia Vargas................................................32
Hình 1.4: Y u t tác ñ ng ñ n năng l c qu n lý c a c ng ñ ng.....................................37
Hình 1.5: Y u t tác ñ ng ñ n năng l c tài chính c a c ng ñ ng..................................40
Hình 1.6: Y u t tác ñ ng hi u qu ho t ñ ng c a các cơ quan h tr ..........................42
Hình 2.1: T l v n ñóng góp xây d ng c p nư c nông thôn t các ngu n khác nhau 71
Hình 2.2: Sơ ñ t ch c qu n lý H i ñ ng thôn b n........................................................79
Hình 2.3: Lư c ñ quan h s h u và quan h cung c p d ch v c a HTX tiêu dùng
qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn ............................................86
Hình 2.4: Sơ ñ khái quát cơ c u t ch c mô hình HTX tiêu dùng................................87
Hình 2.5. Lư c ñ quan h s h u và quan h mua-bán d ch v c a HTX trách nhi m
h u h n qu n lý, khai thác công trình c p nư c t p trung nông thôn............90
Hình 3.1: So sánh “qu n lý cho c ng ñ ng” hay “c ng ñ ng qu n lý”........................143
Hình 3.2: Mô hình ñ ng s h u qua Ban ñ i di n .........................................................146
Hình 3.3: Mô hình “h p ñ ng qu n lý” ..........................................................................148
Hình 3.4: Các bư c qui trình xây d ng t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng ...............150
viii


Danh m c b ng

B ng 2.1: Dân cư nông thôn ti p c n v i nư c sinh ho t h p v sinh theo vùng sinh
thái c a Vi t Nam ( 1998-2008) ..............................................................65
B ng 2.2: Phân lo i công trình theo qui mô công trình và công ngh x lý.............69
B ng 2.3: T ng h p cơ c u ngu n v n Chương trình m c tiêu qu c gia ................72
B ng 2.4: Hi n tr ng qu n lý v n hành công trình c p nư c t p trung hoàn thành
ñ u tư giai ño n 1998-2005 .....................................................................74
B ng 2.5: Hình th c qu n lý c p nư c nông thôn theo ñ c ñi m th trư ng và
công ngh ................................................................................................74
B ng 2.6: Hi u qu ho t ñ ng công trình c p nư c do t h p tác qu n lý...............81
B ng 2.7: Hi u qu ho t ñ ng m t s công trình c p nư c do H i s d ng nư c
qu n lý .....................................................................................................84
B ng 2.8: Hi u qu ho t ñ ng m t s công trình c p nư c do HTX tiêu dùng
qu n lý .....................................................................................................88
B ng 2.9: Hi u qu ho t ñ ng m t s công trình c p nư c do HTX c ph n qu n lý91
B ng 2.10: B ng tóm t t ñ c ñi m gi a các mô hình t ch c qu n lý c p nư c t p
trung nông thôn........................................................................................97
B ng 2.11: T ng quan ngu n nư c Vi t Nam .......................................................99
B ng 2.12: Tình hình phân b ngu n v n Chương trình MTQG Nư c s ch và V
sinh Môi trư ng nông thôn ...................................................................110
B ng 2.13: Thu nh p bình quân ñ u ngư i m t tháng theo thành th , nông thôn và
vùng ......................................................................................................114
B ng 3.1: Tóm t t khung ch c năng, nhi m v c a các c p qu n lý ngành d c ...152
B ng 3.2: Mô t nhi m v h tr c ng ñ ng c a cơ quan ch c năng trong t ng
giai ño n ................................................................................................156
1


M ðU


1. TÍNH C P THI T C A ð TÀI NGHIÊN C U

Vi t Nam có 73% dân s và 90% ngư i nghèo c a c nư c ñang sinh
s ng khu v c nông thôn. Thu nh p th p, không ñư c hư ng l i các d ch v
công, ñ c bi t là nư c s ch và v sinh là m t thi t thòi l n không ch nh
hư ng ñ n ñi u ki n s ng hi n t i mà c s phát tri n v th l c và trí l c th
h sau c a cư dân nông thôn.

Chi n lư c qu c gia v C p nư c và V sinh nông thôn là m t trong 11
Chi n lư c qu c gia hư ng t i m c tiêu xóa ñói gi m nghèo, nh m nâng cao
ñi u ki n s ng c a ngư i dân nông thôn. M c tiêu c th c a Chi n lư c là
“ñ n năm 2010, có 80% dân nông thôn có nư c h p v sinh 60 lít/ngư i/ngày
và 70% gia ñình có h xí h p v sinh. ð n năm 2020, 100% dân cư nông thôn
s d ng 60 lít/ngư i/ngày nư c s ch ñ t tiêu chu n ch t lư ng qu c gia m i
ngày” [35, 4-5].

M t trong b n nguyên t c th c thi Chi n lư c là xã h i hóa [35,13-15].
Xã h i hóa ñã thay ñ i hoàn toàn phương th c ñ u tư xây d ng cơ b n truy n
th ng. Trư c ñây cách ti p c n ngu n v n ph bi n là truy n “m nh l nh”,
ñ u tư c p nư c nông thôn ch y u theo ki u “ban - cho”, ngân sách ñư c rót
t trên xu ng dư i. Ngư i dân không ñư c tham gia vào quá trình ra quy t
ñ nh, l a ch n theo nhu c u, d n ñ n thái ñ trông ch , l i, “cho sao nh n
v y”. ði u ñó d n ñ n tình tr ng thi u trách nhi m b o v , v n hành b o
dư ng công trình, ñ c bi t là công trình c p nư c t p trung. Ch trương xã
h i hóa, m t m t, tăng ngu n l c ñóng góp c a c ng ñ ng, gi m gánh n ng
ngân sách cho ñ u tư phát tri n xây d ng h t ng, m t khác, nâng cao ý th c
t ch c a ngư i dân ñ m b o tính b n v ng c a công trình [19, 25-35].
2


Thông qua chương trình giáo d c truy n thông sâu r ng trong c ng
ñ ng, trình ñ nh n th c v nư c s ch và v sinh nông thôn ñã ñư c nâng
cao. Qua giai ño n 1 và giai ño n 2 c a Chương trình M c tiêu qu c gia v
Nư c s ch và V sinh nông thôn, t tr ng ngân sách Nhà nư c ngày càng
gi m khi v n do dân ñóng góp ngày càng tăng so v i t ng m c ñ u tư ngành
c a xã h i. Theo Văn phòng Chương trình m c tiêu qu c gia, trong t ng v n
ñ u tư xã h i cho CN&VSNT, ph n ñóng góp t ngư i hư ng l i chi m t
tr ng cao nh t (44% so v i 18% t ngân sách Nhà nư c, 16% c a các nhà tài
tr và g n 1% c a tư nhân) [18, 36-40]. T tr ng v n góp t dân cũng ti p t c
tăng trong các năm t i.

Cơ c u v n ñ u tư thay ñ i thì quan h s h u công trình cũng thay ñ i.
Các công trình không còn thu c s h u 100% c a nhà nư c. C ng ñ ng ñư c
xem như là m t ch s h u, có t l v n góp l n nh t vào ñ u tư công trình.
S thay ñ i v quan h s h u d n ñ n thay ñ i v quan h t ch c qu n lý,
th hi n thông qua hình th c qu n lý công trình. T trư c ñ n nay, công trình
c p nư c v n ñư c Trung tâm nư c s ch và v sinh nông thôn t nh, cơ quan
ñ i di n nhà nư c ch u trách nhi m v CN&VSNT, qu n lý; V a th c hi n
ch c năng s nghi p ph c v qu n lý nhà nư c và ch c năng kinh doanh d ch
v c p nư c và v sinh nông thôn t i trung tâm ñã d n ñ n tình tr ng quá t i
v công vi c, coi nh công tác cung c p d ch v s nghi p d n ñ n thi u sót
trong qu n lý nhà nư c, .... và ñ c bi t là s thi u minh b ch v qu n lý ñ u
tư công trình. Vì v y, cung c p d ch v c p nư c c n d n d n xã h i hóa và tư
nhân hóa. Hơn n a, khi c ng ñ ng ñư c giao quy n t ch thì ngu n v n ñ u
tư huy ñ ng t c ng ñ ng s tăng, hi u qu s d ng v n ñư c nâng cao, và
tính b n v ng c a công trình ñư c nâng lên do công tác duy tu, b o dư ng
ti n hành k p th i.

Th c hi n ch trương c a Chính ph cũng như nh n th c ñư c tính c p
3


thi t c a vi c giao quy n cho c ng ñ ng, nhi u mô hình t ch c qu n lý công
trình c p nư c t p trung d a vào c ng ñ ng nông thôn ñã hình thành. Tuy
nhiên, s hình thành này ho c mang tính t phát ho c mang n ng tư tư ng
ch quan, áp ñ t c a các cơ quan qu n lý ñ a phương, nên ph n l n các mô
hình v n hành chưa hi u qu , công trình xu ng c p m t th i gian ng n sau
khi khánh thành [8] [19, 25-26] [30, 2-3].

Xu t phát t ñó, tác gi ñã ch n v n ñ “Nghiên c u hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t
Nam” ñ làm ñ tài nghiên c u lu n án ti n s .

2. T NG QUAN CÁC NGHIÊN C U LIÊN QUAN ð N ð TÀI ðà ðƯ C
TH C HI N

ð i v i các nư c phát tri n, gi i pháp qu n lý c p nư c và v sinh môi
trư ng nông thôn ñã ñư c gi i quy t t lâu, ch y u là phương th c “ñ u tư
cu n chi u” và theo ki u “nhà giàu”, h th ng nư c ñư c ñ u tư ñ ng b ,
giao cho các ñơn v ñ a phương qu n lý. Cũng có nơi các công ty và các nhà
ñ u tư tư nhân xây d ng h th ng công trình, thu ti n nư c c a ngư i s d ng
như h th ng c p nư c ñô th .

Trong nghiên c u mang tên “Qua gi ng ”, J.F. Rischand ñã ñưa ra “20
v n ñ th i ñ i gi i quy t trong 20 năm”, v n ñ qu n lý c p nư c ñư c xem
là h t s c c p bách [72, 52-58]. các nư c ñang phát tri n, ñ c bi t là châu
Á các nghiên c u xung quanh lĩnh v c qu n lý d a vào c ng ñ ng cho công
trình c p nư c t p trung ñư c nhi u nhà nghiên c u quan tâm. Công ñ u ph i
k ñ n các nhà nghiên c u thu c t ch c Chương trình c p nư c và v sinh
(WSP) c a Ngân hàng Th gi i. Sau khi t ch c nghiên c u nhi u nư c
ñang phát tri n châu Á và châu Phi, các nhà nghiên c u thu c WSP ñưa ra
ba hư ng chính:
4


- T o môi trư ng ñ c i t công tác qu n lý cung c p nư c s ch, d a
ch y u vào ngư i hư ng l i;

- T o th trư ng ngu n v n và công ngh t các t ch c tư nhân, t
ngư i hư ng l i;

- ð m b o công b ng, bình ñ ng cho m i ngư i, giúp ñ ngư i nghèo
ti p c n d ch v nư c s ch và v sinh.

Vi t Nam do ñang chuy n t cơ ch bao c p sang n n kinh t th
trư ng có s ñi u ti t c a nhà nư c, nên các hư ng nghiên c u trong lĩnh v c
ñ u tư, qu n lý d a vào c ng ñ ng còn r t m i m . Các nghiên c u ñã có ch
y u t p trung vào lĩnh v c qu n lý cơ s h t ng thu l i.

Qu n lý ngu n nư c và s d ng h p lý ngu n nư c ñư c coi như m t
y u t c p thi t c a b o v môi trư ng sinh thái, nâng cao ñi u ki n s ng c a
ngư i dân. Vi c nghiên c u nh ng y u t v th c thi chính sách, quá trình
tham gia c a ngư i dân trong vi c ra quy t ñ nh cũng như trong qu n lý v n
hành công trình thu l i t i nông thôn cũng ñã có nhi u nghiên c u có giá tr
c n ñư c xem xét và k th a v lý lu n cũng như th c t trong nghiên c u
này. C th , trong “Th y L i và Quan h Làng xã”, Mai Văn Hai và Bùi
Xuân ðính [23, 45-63] ñã phân tích v nh ng thay ñ i gi a qu n lý công trình
ki u cũ và ki u m i. Trong nghiên c u c a h , thông qua ví d v công trình
thu l i t i m t huy n thu c t nh H i Hưng, b c tranh qu n lý công trình t i
ñ ng b ng sông H ng, nói chung, ñư c th hi n. Tác gi ñã so sánh v n ñ
th ch th c hi n qu n lý công trình qua các giai ño n l ch s . T xa xưa,
nguyên t c chia s nư c ñã ñư c hình thành như lu t b t thành văn gi a dân
làng v i nhau và gi a các làng, g i là “Hương ư c”. Trong nh ng năm 1950-
1980, khi công trình ñư c nhà nư c qu n lý, thì các v n ñ mâu thu n trong
ñi u ki n bình thư ng ñ u ñư c dân làng t gi i quy t theo Hương ư c trên
5


[26, 5-7] [40, 4-5]. Nhưng trong mùa ñói kém ho c h n hán, thì nguyên t c
trên ñôi khi không ñư c th c hi n, m t s ngư i t phá b kênh ñ d n nư c
vào ru ng mình, và xung ñ t b t ñ u n y sinh [82, 12-15] [97, 27-36]. Nghiên
c u này cũng ñ c p t i các v n ñ c a công trình ñ u m i khi công ty thu
nông ho t ñ ng không hi u qu , không c p ñ nư c cho t t c các h p tác xã,
không thu ñư c thu l i phí... Và ñ gi i quy t v n ñ trên, các hình th c
qu n lý tư i có s tham gia c a c ng ñ ng (PIM) ñư c xây d ng nh m nâng
cao tính c ng ñ ng trong qu n lý v n hành, gi m mâu thu n cũng như gánh
n ng n ñ ng thu l i phí c a các công ty thu nông [49, 17-29].

Trong lu n án nghiên c u sinh ti n s c a Andrew Smith, “Water First:
A Political History of Hydraulics in Vietnam’s Red River Delta”, cũng ñã ñưa
nguyên t c mang tính l ch s trong qu n lý ngu n nư c và s d ng ngu n
nư c là d a trên s tho thu n gi a nhà nư c và ngư i s d ng. Andrew
Smith cũng ch ra s liên h ch t ch gi a chính sách, quá trình t p th hoá và
hình th c qu n lý công trình ki u m i [48, 19-26]. Các h p tác xã ñư c hình
thành ñ qu n lý công trình tư i tiêu và ñ i di n l i ích t p th d a trên cơ s l i
ích chung c a t ng xã viên. Tuy nhiên, trong th c t HTX ho t ñ ng kém hi u
qu do tính c c b , thi u ñoàn k t gi a các nhóm l i ích trong cùng HTX.

Theo Hector Malano và Paul van Hofwege trong “Management of
Irrigation and Drainage Systems: a Service Approach”, thì qu n lý công trình
thu l i có th ñ t ñư c khi áp d ng nguyên t c chia s trách nhi m gi a nhà
nư c, t p th và các t ch c tư nhân [66, 121-127].

Theo Hugh Turral trong “Devolution of Management in Public Irrigation
Systems: Cost Shedding, Empowerment and Performance”, cho r ng ngư i s
d ng ngu n nư c c n ñư c giao thêm quy n ki m soát trong vi c tăng cư ng
công tác qu n lý. Nhi u hình th c qu n lý nh m chuy n giao quy n t nhà
6


nư c cho c ng ñ ng c n ñư c nghiên c u. Turral cũng cho r ng, trong th p
k qua, s c ép tài chính ñư c coi là m t tiêu chí ch y u ñ chuy n giao trách
nhi m qu n lý. ði u này là m t t t y u khi ngu n v n tài tr chính th c
(ODA) b gi m ñi, và b n thân chính ph không th bù ñ p ñư c chi phí s a
ch a thư ng xuyên, th m chí là thu không ñ bù chi phí v n hành.

Ngân hàng Th gi i cũng có r t nhi u nghiên c u t i nhi u nư c trên
th gi i v lĩnh v c qu n lý d a vào c ng ñ ng và có khá nhi u quan ñi m
ñ ng ý v i Turral. Trong “The Legal Framework for Water Users’
Associations” [99, 26-87], khung pháp lý cho h i s d ng nư c c a sáu nư c
ñã ñư c so sánh g m: Columbia, n ñ , Mexico, Nepal, Philippines và Th
Nhĩ Kỳ, và “Meeting the financing chanllenge for Water suply and
Sanitation”, tuy ch d ng vi c nghiên c u khung pháp lý, tài li u này cũng
xây d ng ñư c lý lu n ch ra r ng “n u ngư i dân ñư c tham gia qu n lý
công trình, bao g m c thu phí nư c qua các t ch c thì hi u qu s d ng
nư c s ñư c tăng lên” [119, 323-334]. Tuy nhiên, so v i các nghiên c u ñã
có v thu l i c ng ñ ng, các công trình nghiên c u v c p nư c t p trung
nông thôn còn r t ít i, r i r c, r i rác.

Nghiên c u ñáng k nh t là “Báo cáo hi n tr ng ngành c p nư c và v
sinh nông thôn Vi t Nam” c a giáo sư Ti n s John Sousan. Sousan ñã phân
tích phương th c “ti p c n theo nhu c u”, gi i quy t nhu c u ngư i s d ng
thông qua s tham gia tích c c c a c ng ñ ng nông thôn và cho r ng Vi t
Nam hi n nay ñây là v n ñ m u ch t [21, 21-78].

Nhìn chung, qua phân tích nh ng nghiên c u liên quan trên th gi i,
c a khu v c và nh t là c a Vi t Nam, tác gi th y còn có t n t i sau:

- V n ñ liên quan ñ n khung pháp lý h tr quá trình xã h i hoá trong
ngành nư c ñã ñư c ñ c p nhưng ch y u m i ch t p trung vào qu n lý và
v n hành công trình thu l i;
7


- Theo quy ñ nh c a Lu t Tài nguyên Nư c, th t ưu tiên khai thác
ngu n nư c theo m c ñích “nư c sinh ho t cho ngư i dân ñư c ưu tiên s
m t, r i m i ñ n nư c cho s n xu t nông nghi p – thu l i...” nhưng trong
th c t , ngư i dân v n ưu tiên nư c cho s n xu t hơn vì g n li n tr c ti p v i
v n ñ “cơm, áo, g o, ti n” trư c m t c a m i h dân, trong khi tác ñ ng c a
nư c sinh ho t g n v i b nh t t và s c kho gi ng nòi mang tính dài h n, ít
ñư c quan tâm;

- Nghiên c u v c p nư c t p trung nông thôn còn r t ít, r i r c, chưa
mang tính t ng th và toàn di n. Ngay các công trình nghiên c u v qu n lý
tư i có s tham gia c a c ng ñ ng (PIM) cũng ch nghiên c u v môi trư ng
pháp lý và cơ c u t ch c, nói chung, chưa có nh ng nghiên c u sâu v các
nhân t t ng th bao g m c kinh t , xã h i, văn hóa tác ñ ng ñ n s phù h p
c a các hình th c qu n lý;

- Vai trò c a c ng ñ ng tham gia cung c p d ch v công nh ng nư c
có n n kinh t ñang phát tri n, trong giai ño n chuy n ñ i sang n n kinh t th
trư ng ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa chưa ñư c ñ c p ñ y ñ ;

- Chưa ñ xu t ñư c các gi i pháp mang tính c i cách và ñ c bi t chưa
toát lên ñư c vai trò làm ch c a ngư i hư ng l i,

- Chưa có ñư c m t lý thuy t mang tính t ng h p v hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng có th áp d ng cho nhi u lĩnh v c c a n n kinh t .

Trên cơ s phân tích t ng quan nh ng nghiên c u ñã có, tác gi lu n án
l a ch n ñ tài “Nghiên c u hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công
trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam” v i câu h i tr ng tâm
“Hi u qu ho t ñ ng b n v ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công
trình c p nư c t p trung nông thôn b các nhân t nào tác ñ ng? Nhà nư c c n
ph i làm gì ñ xây d ng môi trư ng phù h p khuy n khích hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng phát tri n? ”
8


3. M C TIÊU NGHIÊN C U C A LU N ÁN

Trên cơ s t p h p, lu n gi i, minh ch ng và phân tích các d li u khoa
h c và th c ti n, lu n án s nh m ñ t các m c tiêu sau:
- H th ng hoá cơ s lý lu n và th c ti n v hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung trong ñi u ki n xã h i hoá ñ u tư và
qu n lý;
- Phân tích, ñánh giá th c tr ng hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
các công trình c p nư c t p trung nông thôn Vi t Nam hi n nay;
- ð xu t phương hư ng và gi i pháp t o d ng môi trư ng phù h p
thúc ñ y quá trình phát tri n và nhân r ng hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng nông thôn Vi t Nam trong th i gian t i.
K t qu nghiên c u s cung c p cơ s lý lu n cho các nhà qu n lý,
ho ch ñ nh chính sách ngành, vùng và ngư i dân hư ng l i khi xác ñ nh hình
th c qu n lý d a vào c ng ñ ng phù h p cho các công trình c p nư c t p
trung nông thôn t i ñ a phương. Bên c nh ñó, nghiên c u cũng s ñóng góp
nh ng lý lu n chung có th áp d ng cho các lĩnh v c cơ s h t ng nông thôn
khác như qu n lý công trình th y l i, ñư ng giao thông, ñi n nông thôn, giáo
d c và y t trong xu hư ng xã h i hóa cung c p d ch v công, nói chung.
4. ð I TƯ NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U

4.1. ð i tư ng nghiên c u
- Các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam;
- Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p
trung t i nông thôn Vi t Nam.
4.2. Ph m vi nghiên c u
- Lu n án t p trung nghiên c u, phân tích hi u qu ho t ñ ng t thu hút
ñ u tư ñ n v n hành, b o dư ng c a các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng
công trình c p nư c t p trung t p trung nông thôn t i các t nh áp d ng theo
9


nguyên t c Chi n lư c C p nư c và V sinh Môi trư ng Nông thôn. Theo s
li u th ng kê các t nh thu c ph m vi nghiên c u s g m 39 t nh thu c mi n
núi phía B c, ñ ng b ng sông H ng, ven bi n Trung b , Cao nguyên và ñ ng
b ng sông C u Long (ph l c 1) ñã phân tách s li u qu n lý công trình
CNTT nông thôn theo các hình th c qu n lý khác nhau.
- Lu n án cũng nghiên c u và phân tích các nhân t t nhiên, chính tr ,
kinh t , xã h i, văn hoá và khoa h c k thu t tác ñ ng tích c c ñ n s hình
thành và phát tri n c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng. Kinh nghi m
qu c t và ñi u ki n Vi t Nam cũng s ñư c rà soát và ñánh giá, t ñó ñưa ra
các tiêu chí ñánh giá s phù h p c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
trên góc ñ khung chính sách, pháp lý th ch chung, ñ nh hư ng, chi n lư c
ngành, ñ c ñi m kinh t , văn hoá, xã h i, trình ñ phát tri n th trư ng công
ngh k thu t và năng l c c a c ng ñ ng.
- Gi i h n c a ñ tài: trong khuôn kh có h n c a lu n án, nghiên c u
lu n án ch t p trung phân tích ñ c ñi m chung, yêu c u v môi trư ng thu n
l i ñ phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng; không ñi sâu ñánh
chuyên môn sâu v k toán, h ch toán, huy ñ ng và qu n lý v n, gi i pháp
ch ng rò r , th t thoát, th t thu .... c a t ng t ch c qu n lý d a vào c ng
ñ ng công trình c p nư c t p trung nông thôn.
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U
Phương pháp lu n xuyên su t quá trình nghiên c u là phép duy v t bi n
ch ng và phương pháp duy v t l ch s . Hai phương pháp trên ñư c coi là
phương pháp lu n ñ tri n khai các phương pháp nghiên c u c th . Ngoài ra,
lu n án s d ng các phương pháp nghiên c u c th sau:
- Phương pháp chuyên gia: Lu n án s d ng phương pháp chuyên gia
ñ ti p c n tri th c và công trình nghiên c u c a các nhà khoa h c, nhà qu n
lý v các v n ñ liên quan ñ n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công
trình c p nư c t p trung nông thôn trong nư c và qu c t . Tác gi cũng s
10


nghiên c u các văn b n chính sách ñ rà soát môi trư ng phát tri n ngành t :
ngu n nư c, kinh t , văn hóa, xã h i, pháp lý và trình ñ th trư ng công ngh
c p nư c. Phương pháp chuyên gia cung c p ngu n thông tin th c p, giúp
tác gi có ñư c t ng quan ban ñ u v v n ñ nghiên c u. Tác gi ñang tham
gia các d án có liên quan v i nhi u chuyên gia nư c ngoài và s t n d ng
thu n l i này ñ thu th p thông tin và kinh nghi m qu n lý c a nư c ngoài v
lĩnh v c lu n án nghiên c u.
- Phương pháp ñi u tra kh o sát t i hi n trư ng nh m cung c p ngu n
thông tin sơ c p ñ ki m ch ng các nh n ñ nh ban ñ u thu th p ñư c t ngu n
thông tin th c p khi áp d ng phương pháp chuyên gia. B ng vi c s d ng
các b ng h i, tác gi lu n án ti p c n v i m t s ñ a bàn nghiên c u ñ th c
hi n ñi u tra xã h i h c v i các ñ i tư ng là nh ng ngư i dùng nư c, các t
ch c qu n lý cung c p nư c s ch theo các mô hình qu n lý khác nhau. Qua
ñi u tra, nh ng thông tin sâu v v n ñ c p nư c và tiêu dùng nư c d a vào
c ng ñ ng s ñư c thu th p. Thông tin này s b sung cho các thông tin trong
báo cáo và nghiên c u hi n có.
+ V ñ a bàn kh o sát: Lu n án ti n hành ñi u tra kh o sát t i 39 t nh ñã
th ng kê có áp d ng t ch c c ng ñ ng qu n lý c p nư c s ch trong giai ño n
1 c a Chương trình M c tiêu qu c gia v CN&VSNT.
+ V ñ i tư ng kh o sát: Các cơ s c p nư c t p trung ñó có th i gian
v n hành ít nh t 2 năm, ch l a ch n các công trình do c ng ñ ng qu n lý.
Danh m c công trình ñư c li t kê trong b ng MS Excel, và s d ng l nh
“Random” ñ l a ch n ng u nhiên kho ng 100 m u. Ph ng v n cán b qu n
lý công trình, cán b ñ a phương và kh o sát các h dùng nư c trong ph m vi
công trình. ð l n c a m u không quá 20 h m i công trình. Ph ng v n c h
nghèo và h không nghèo, ngư i già, ph n , tr em và nam gi i.
+ S d ng phương pháp th ng kê, phân tích ñ nh tính và ñ nh lư ng:
H th ng s li u và thông tin thu th p ñư c s ñư c l p thành cơ s d li u
11


b ng ph n m m MS Excel. Trên cơ s s li u t p h p, tác gi s d ng các
phương pháp phân tích th ng kê, kinh t lư ng như phương pháp toán tài
chính, mô hình corelation, phương pháp so sánh ñ rút ra nh ng k t lu n v
hi n tr ng.
- Phương pháp ti p c n theo khung lô-gic (Logical Framework
Approach, LFA) và Qu n lý d a trên k t qu (Results Based Management,
RBM), ñ c bi t là công c “cây v n ñ - cây m c tiêu” s ñư c khai thác tri t
ñ trong quá trình phân tích nh m xác ñ nh nhân t , và m i quan h nhân –
qu tương tác gi a các nhân t tác ñ ng ñ n tính b n v ng và hi u qu ho t
ñ ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình CNTT nông
thôn t i Vi t Nam.
Sơ ñ dư i ñây th hi n tóm lư c qui trình ti n hành nghiên c u c a
lu n án.

Nghiên c u lý lu n v Nghiên c u kinh nghi m Kh o sát, thu th p s li u:
hình th c qu n lý d a Qu c t và ngành khác v ngu n sơ c p và th c p
vào c ng ñ ng qu n lý d a vào c ng ñ ng



Hi u qu v n hành ho t ñ ng c a
Sơ ñ nhân - qu
các mô hình qu n lý CNTT NT
Y u t tác ñ ng
d a vào c ng ñ ng
hi u qu b n v ng
Quy mô, công su t, ch t lư ng



Môi trư ng TN,
Ho t ñ ng tài chính
CN, KT, VH-XH

ð xu t
B tiêu chí ñánh giá
V n hành, b o dư ng




ð XUÁT GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU B N V NG

Phương pháp l a ch n mô hình phù h p

Gi i pháp xây d ng môi trư ng phù h p
khuy n khích phát tri n hình th c qu n
lý d a vào c ng ñ ng



Sơ ñ : Quy trình nghiên c u c a lu n án
12


6. K T C U LU N ÁN

Ngoài ph n m ñ u, k t lu n, ki n ngh , ph l c và danh m c tài li u
tham kh o, lu n án k t c u thành 3 chương:

Chương 1: Cơ s lý lu n và th c ti n v hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn.

Chương 2: Th c tr ng v hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các
công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam

Chương 3: Phương hư ng và gi i pháp phát tri n hình th c qu n lý d a
vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam ñ n
năm 2020.
13



Chương 1

CƠ S LÝ LU N VÀ TH C TI N V HÌNH TH C QU N
LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P
NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN


1.1. CƠ S LÝ LU N V HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC
CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN

1.1.1. Khái ni m hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p
nư c t p trung t i nông thôn

1.1.1.1. Khái ni m c ng ñ ng

C ng ñ ng là khái ni m có th hi u theo nghĩa r ng và theo nghĩa h p.
T khái ni m nghĩa r ng có th hi u c ng ñ ng t n t i dư i nhi u d ng khác
nhau theo nghĩa h p như:

- Nh ng c ng ñ ng v ñ a lý có th bao g m m t vùng, m t th tr n,
ho c m t nhóm nông tr i tr i dài theo không gian r ng.

- M t c ng ñ ng ñ ng nh t là m t nhóm ngư i có nh ng m i quan tâm
chung trên cơ s có cùng ngh nghi p, vǎn hoá, hi u bi t, tôn giáo ho c các
ho t ñ ng gi i trí.

- Các c ng ñ ng có th là c ng ñ ng doanh nghi p; c ng ñ ng sinh
viên h c sinh; c ng ñ ng nông nghi p; hay r ng l n hơn là nhóm các qu c
gia như C ng ñ ng Chung châu Âu.

M t cá nhân có th ñ ng th i thu c v vài c ng ñ ng t i cùng m t th i
ñi m do b n thân h có nhi u m i quan tâm, nhi u s thích và chia s l i ích
v i nhi u nhóm ngư i khác nhau; trong m t c ng ñ ng s thành viên thư ng
14


có xu hư ng bi n ñ i. C ng ñ ng nông thôn g n k t v i nhau trên cơ s tình
xóm gi ng truy n th ng và quan h trong n i b dòng t c.

Có nhi u khái ni m v c ng ñ ng, theo nghĩa h p, trong ñó n i b t 2
khái ni m sau: Marcia L. Conner cho r ng “c ng ñ ng là các nhóm dân cư có
cùng s thích, có chung l i ích và m i quan tâm”[ 82, 17-20].

T. Schouten và P. Moriarty l i cho r ng “C ng ñ ng sinh ra và t n t i do
m t nhóm nh ng ngư i ñ ng s thích, nhưng c ng ñ ng không ch có nghĩa ch
là m t nhóm g m nh ng cá nhân ñó mà nó còn bao hàm c m i quan h , hành
vi, ng x và s tương tác gi a các thành viên” [104, 16] [105, 112].

Trong nghiên c u, lu n án s d ng khái ni m c a Marcia L. Conner, vì
khái ni m này ñã ph n ánh ñư c nh ng ñ c trưng mang tính b n ch t c a
c ng ñ ng. B i vì, có cùng quan tâm là n n t ng ñ xây d ng nên di n ñàn
c a các nhóm ñ ng s thích, cơ s c a di n ñàn mà t ñó các thành viên tác
ñ ng l n nhau ñưa ñ n k t qu là cùng văn hoá, cùng quan ñi m và cùng
nhóm xã h i. C ng ñ ng có ngu n g c t ti ng Latin là “v i quà t ng” còn
g i cho chúng ta liên tư ng ñ n s th ng nh t, thông c m, chia s trách nhi m
và quy n l i khi cùng làm vi c chung [69, 11-17] [74, 47-50].

Trên th c t , không có m t c ng ñ ng thu n ch t. Trong m t c ng
ñ ng có th bao g m c nh ng ngư i giàu, ngư i nghèo t các giai t ng xã
h i khác nhau, có trình ñ ki n th c và nhu c u c th khác nhau, nhưng có
cùng m i quan tâm và l i ích chung. Vì v y, qu n lý d a vào c ng ñ ng c n
tính ñ n s tham gia c a ñ i di n c a t t c các nhóm khác nhau trong c ng
ñ ng và l i ích là s liên k t h .

1.1.1.2. Khái ni m hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
Theo Madeleen Wegelin-Schuringa: “Hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng là m t t p h p mô hình qu n lý có s tham gia c a c ng ñ ng, trong ñó
c ng ñ ng là ngư i ñưa ra quy t ñ nh cu i cùng v t t c các v n ñ quan
15


tr ng nh t liên quan ñ n quá trình l p k ho ch, tri n khai th c hi n ñ u tư,
và ch u trách nhi m chính trong v n hành và b o dư ng h th ng sau khi
ñư c ñ u tư” [80, 27-28] [82, 115]. Khái ni m này phù h p v i ñ c trưng
riêng c a ngành c p nư c t p trung. Vì v y ñư c s d ng làm cơ s nghiên
c u c a lu n án. Các tiêu chí ch y u ñ xác ñ nh hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng, g m:
- Vai trò: c ng ñ ng ñóng vai trò làm ch và ch u trách nhi m ch y u
v s thành công hay th t b i c a công trình c p nư c.
- Ch c năng nhi m v : C ng ñ ng là ñ i di n h p pháp c a ngư i s
d ng và ñơn v qu n lý, ñưa ra các quy t ñ nh liên quan ñ n s ra ñ i, t n t i
và phát tri n c a công trình c p nư c.
- Quy n ki m soát: c ng ñ ng có quy n và kh năng cân nh c nh ng
tác ñ ng t i ngư i hư ng l i khi các ch trương, chính sách và quy t ñ nh c a
mình ñư c ban hành và có hi u l c.
- V m t pháp lý: C ng ñ ng ñư c công nh n là ch s h u th c t c a
công trình ho c là ñơn v có quy n h p pháp v n hành, khai thác công trình
qua h p ñ ng ký k t v i cơ quan ch qu n.
Có khá nhi u tranh lu n xung quanh v n ñ nghĩa c a khái ni m “d a
vào c ng ñ ng”. M t s h c gi cho r ng “m t t ch c thu c hình th c qu n
lý d a vào c ng ñ ng thì t t c các thành viên tham gia qu n lý ñ u do dân
b u”, s khác l i cho r ng “t ch c có ñ i di n c a dân b u là t ch c d a
vào c ng ñ ng” [78] [82] [88] [94]. Như v y, s có hai lo i hình t ch c d a
vào c ng ñ ng: 1) các thành viên ñ u do dân b u và ñ i di n các nhóm có
quy n l i khác nhau trong c ng ñ ng dân cư; 2) t ch c có s tham gia c a
ñ i di n dân b u. V y, t l bao nhiêu thành viên dân b u trong ban lãnh ñ o
thì ñư c g i là hình th c qu n lý t ch c d a vào c ng ñ ng l i cũng c n
ñư c xác ñ nh trong t ng ñi u ki n c th .
16


Tuy nhiên, các h c gi ñ u có m t th ng nh t chung là t ch c d a vào
c ng ñ ng là t ch c t nguy n, phi l i nhu n, hình thành m t ñ a phương
c th , gi vai trò, ch c năng và nhi m v cung c p d ch v xu t phát t l i
ích chung c a c ng ñ ng. Hay nói cách khác, “theo ñu i m c tiêu L i ích
chung” là n n t ng s ra ñ i và t n t i c a hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng. L i ích ñây bao g m l i ích kinh t , văn hoá, xã h i... nh m m c tiêu
chính là c i thi n, nâng cao ñi u ki n s ng cho chính b n thân các thành viên
trong c ng ñ ng ñ a phương.

Michael Dower ñưa ra hình tư ng “Chi c thang v s tham gia c a
c ng ñ ng” [24, 40-65] và nh n m nh r ng s tham gia c a ngư i dân ñư c
phát tri n theo t ng c p ñ . M c ñ tham gia c a ngư i dân ph thu c vào
quan h ñ i tác gi a Chính ph và ngư i dân. Quan h ñ i tác ph thu c vào
s tín nhi m và tin tư ng c hai phía. Phát tri n m i quan h d a trên s tín
nhi m và tin tư ng này c n ph i có th i gian.

Trong th c t , quá trình phát tri n này chính là ti n trình “phi ñi u ti t
hóa” c a Chính ph , xác ñ nh l i n i hàm c a qu n lý Nhà nư c phù h p v i
trình ñ n n kinh t th trư ng trong t ng giai ño n. Khái ni m c a M. Dower
ñưa ra khá gi ng v i n i dung “Dân bi t, dân bàn, dân làm, dân ki m tra” c a
Bác H ñưa ra t nh ng năm 1960 và tóm t t trong sơ ñ 1 sau:


CH TRÌ

ð I TÁC

CÙNG TH C HI N

ðƯ C THAM V N

THÔNG BÁO

Sơ ñ 1.1: Chi c thang v s tham gia c a c ng ñ ng c a Michael Dower
17


V n ñ thách th c là di chuy n t t lên “chi c thang c a s tham gia
c a ngư i dân”, b t ñ u t vi c “DÂN BI T” - dân ñư c thông báo - thông
qua “DÂN BÀN” – dân ñư c h i ý ki n- và “DÂN LÀM” – dân ñư c tham
gia l p k ho ch, cùng tri n khai th c hi n - t i “DÂN KI M TRA” – dân
tham gia h p tác có hi u qu , tr thành m t ñ i tác không th thi u c a Chính
ph và th i ñi m thích h p, Chính ph ñã trao toàn quy n ch trì, ch u trách
nhi m phát tri n nông thôn cho chính ngư i dân ñ a phương. Quá trình tham
gia c a c ng ñ ng ñư c hình tư ng hoá qua chi c thang c a s tham gia có
th hi u như sau:

- ð u tiên, Chính ph thông qua các cơ quan ch c năng thông báo cho
dân bi t v các d án ñ u tư c p nư c cho dân cư trong vùng hư ng l i mà
Chính ph ñã quy t ñ nh.

- B c thang th hai, Chính ph t ch c l y ý ki n dân ñ ñưa ra quy t
ñ nh ch n l a ñ a ñi m ñ u tư cho các công trình c p nư c vùng c th .

- B c thang th ba, ngư i dân có cơ h i và ñư c phép tham gia ñóng
góp ý ki n vào quá trình ra quy t ñ nh v d án ñ u tư công trình tương lai t i
khu v c như: l a ch n ñ a ñi m, l a ch n mô hình công ngh , tham gia giám
sát c ng ñ ng.

- B c thang th tư, s h p tác th c s gi a Chính ph và ngư i dân có
th phát tri n ñ n m c “nhà nư c và nhân dân cùng làm”.

- B c cu i cùng - n c thang cao nh t, khi Nhà nư c và nhân dân ñã có
s tin tư ng, tín nhi m l n nhau, Chính ph s trao quy n ch ñ ng cho ngư i
dân. Công trình s ñư c ñ u tư và qu n lý theo phương châm “dân làm, nhà
nư c h tr ”.

Như v y, thu t ng “hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng ” nh n m nh
ñ n c m nh n v quy n s h u, tính t quy t, vai trò và trách nhi m tham gia
18


c a ngư i dân, cũng như trình ñ th c hi n ch trương qu n lý phi t p trung
c a Chính ph .

1.1.1.3. Khái ni m công trình c p nư c t p trung nông thôn và hình th c
qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn

Trong lu n án, các khái ni m c n ñư c hi u th ng nh t như sau:

Nông thôn: Là khu v c có trên 50% dân cư s ng d a vào nông nghi p,
có h t ng cơ s m c ñ nh t ñ nh và có s dân t 4.000 - 30.000 ngư i,
mi n núi là 2.000 dân [35, 10-11]. Bao g m các khu v c làng xã và ñô th nh
lo i 5.

Nư c h p v sinh: là nư c ñư c s d ng tr c ti p ho c sau l c, tho
mãn các yêu c u v ch t lư ng: không màu, không mùi, không v l , không
ch a thành ph n có th gây nh hư ng ñ n s c kho con ngư i, có th dùng
ăn u ng sau khi ñun sôi [35, 10-11].

Nư c s ch theo Tiêu chu n 09/2005/Qð-BYT: là nư c dùng cho m c
ñích sinh ho t cá nhân và gia ñình, không s d ng làm nư c ăn u ng tr c ti p.
N u dùng tr c ti p cho ăn u ng ph i x lý ñ ñ t tiêu chu n v sinh nư c ăn
u ng ban hành kèm theo Quy t ñ nh s 1329/Qð-BYT ngày 18/4/2002 c a
B trư ng B Y t [35, 54-55].

Công trình c p nư c t p trung nông thôn ñơn gi n: Các công trình c p
nư c t p trung t i nông thôn, áp d ng công ngh th p, s d ng ngu n nư c
m t t ch y hay bơm t m t gi ng khoan nh , vi c v n hành và qu n lý ñơn
gi n [35, 12-54].

Công trình c p nư c t p trung nông thôn hoàn ch nh: Các công trình
c p nư c t p trung t i nông thôn, có công ngh tương ñ i hoàn ch nh (m ng
lư i ñư ng ng, tr m x lý nư c, b ch a, tr m bơm) ph c v cho 3.000 dân
19


tr lên, ñòi h i cán b và công nhân ph i ñư c ñào t o v nghi p v qu n lý
và k năng v n hành [35, 55-65].

Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p
trung t i nông thôn: là t p h p các mô hình qu n lý có tính ñ c thù, ñ c trưng
ch y u là d a vào s tham gia c a c ng ñ ng v i m c ñ khác nhau trong
quá trình ñưa ra các quy t sách chi n lư c liên quan ñ n s ra ñ i và t n t i
c a công trình c p nư c s ch t i nông thôn (ví d : l p kh thi, xác ñ nh qui
mô, l a ch n công ngh , huy ñ ng v n, l a ch n nhà th u, xây d ng giá
nư c, thành l p b máy v n hành b o dư ng, xây d ng qui ch , ch tài trong
quá trình v n hành ..... )

Mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông
thôn là t p h p các t ch c hình thành theo nguyên t c t nguy n, do ngư i dân
t l p ra ñ gi i quy t các nhu c u v nư c s ch, là ñ u m i liên k t v i chính
quy n cơ s , ñ i tác c a các chương trình d án c ng ñ ng, là khách hàng c a
các doanh nghi p, nhà cung c p hàng hoá, nơi th c hi n công tác v n ñ ng
nâng cao nh n th c v nư c s ch – v sinh nông thôn. ði m m u ch t c a s
hình thành và t n t i c a các t ch c c ng ñ ng là chia s l i ích chung, ngư i
s d ng s ñưa ra nh ng quy t sách chi n lư c c a t ch c.

1.1.2. Vai trò c a các công trình c p nư c t p trung và các hình th c qu n
lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn

1.1.2.1. Vai trò c a các công trình c p nư c t p trung nông thôn

C p nư c s ch nông thôn g n li n v i s nghi p xoá ñói gi m nghèo và
xây d ng cơ s h t ng, nâng cao ñi u ki n s ng cho ngư i dân nông thôn.
Nư c s ch cho sinh ho t là m t nhu c u t t y u c a cu c s ng. Cung c p
nư c s ch là m t ph n c t y u trong cu c chi n ch ng ñói nghèo t i khu v c
nông thôn. Thi u nư c s ch và s t n t i dai d ng c a nh ng thói quen s ng
20


thi u v sinh ñã làm gi m t c ñ tăng trư ng kinh t t i khu v c nông thôn và
t o thành “gánh n ng quá t i” ñè lên h th ng y t [35, 3-4]. T l c p nư c
h p v sinh nhóm 20% ngư i nghèo nh t ch ñ t 22% so v i 78% nhóm
20% ngư i giàu nh t. Các c ng ñ ng dân t c thi u s sinh s ng vùng có t
l c p nư c và v sinh th p nh t [7, 13-15] [118, 231-232]. ð i v i nh ng
ngư i dân và c ng ñ ng dân cư không có ñ nư c s ch và v n gi thói quen
sinh ho t m t v sinh, cho dù ñi u ki n kinh t , thu nh p có tăng lên, thì ch t
lư ng cu c s ng v n r t th p [120, 12-13]. Vì v y, công trình c p nư c t p
trung nông thôn có vai trò sau:

M t là, công trình c p nư c t p trung nông thôn là mô hình c p nư c
s ch tiên ti n so v i các công trình c p nư c nh l ph bi n như: gi ng ñào,
gi ng khoan, nư c mưa, nư c m t t ao h sông su i. Ch t lư ng nư c c p
qua h th ng c p nư c d qu n lý và ki m soát hơn v m t v sinh. C p nư c
t p trung tránh cho c ng ñ ng b nhi m b nh do mu i gây ra (s t rét, s t xu t
huy t, giun ch ...) khi s d ng b ch a nư c mưa. Khi chi phí c p nư c s ch
theo công ngh nh l còn r t cao so v i thu nh p trung bình c a ngư i dân,
thì c p nư c t p trung là m t gi i pháp h p lý v m t kinh t . Trong tương lai,
khi c ng ñ ng có nhu c u ñ u tư m r ng, nâng cao ch t lư ng nư c c p hay
ch t lư ng d ch v nói chung, thì c p nư c t p trung d ñáp ng v m t k
thu t hơn.

Hai là, h th ng c p nư c t p trung là m t “kênh” phù h p nh t ñ
Chính ph h tr c ng ñ ng dân cư, sao cho ñ m b o các nguyên t c “t t c
m i ngư i ñ u ñư c bình ñ ng ti p c n ñ n d ch v công ch t lư ng cao”.
T i Vi t Nam, ngư i dân thành ph ñã s d ng nư c máy cách ñây hàng trăm
năm, trong khi vùng nông thôn, nư c máy m i ñ n ñư c v i ngu i dân chưa
ñ n mư i năm. C m nh n v cách bi t gi a m c s ng thành th và nông thôn
c a ngư i dân còn r t l n; m t trong nh ng nguyên nhân d n ñ n ñi u ñó là
21


s khác bi t v ch t lư ng d ch v c p nư c s ch. “L y nư c t i vòi” h gia
ñình mang l i c m giác bình ñ ng gi a ngư i dân s ng các khu v c khác
nhau trên c nư c, xoá ñi m c c m và kho ng cách giàu nghèo gi a các h
dân s ng trong cùng m t c ng ñ ng. Khi s d ng công trình c p nư c h nh
l , tuỳ theo ñi u ki n kinh t c th mà m i h s t ñ u tư thi t b x lý khác
nhau. Vì lý do kinh t , các h giàu d ñư c s d ng nư c s ch, còn các h
nghèo thư ng g p khó khăn. Nư c s ch g n v i v n ñ v sinh và s c kho ;
không có nư c s ch s nh hư ng ñ n các th h tương lai trong gia ñình. Gia
ñình nghèo, thi u nư c s ch s r t khó thoát nghèo và d tái nghèo do thi u
s c kho .

Ba là, h th ng c p nư c t p trung còn gi m gánh n ng c a ph n , gi i
phóng s c lao ñ ng nông thôn. nông thôn, ñ c bi t nh ng vùng kinh t h
ch y u ph thu c vào s n xu t nông nghi p, ph n là lao ñ ng chính trong
gia ñình. Nhưng theo thiên ch c, ph n cũng là ngư i ch u trách nhi m chăm
sóc gia ñình và con cái, là ngư i ñi l y nư c, s d ng nư c nhi u nh t cho
sinh ho t. Vì v y, n u th i gian dành cho l y nư c nhi u thì th i gian tham
gia lao ñ ng s n xu t s th p ñi và thu nh p c a h s gi m tương ng. V
m t xã h i, c p nư c t i vòi t ng h gia ñình s gi m ñáng k kh i lư ng vi c
nhà c a ph n , t o ñi u ki n cho ph n tham gia các ho t ñ ng văn hoá xã
h i, góp ph n ñem l i bình ñ ng gi i nông thôn.

1.1.2.2. Vai trò c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình
c p nư c t p trung t i nông thôn

nông thôn, nói chung, do m c s ng c a ngư i dân còn th p, tr ti n
mua nư c s ch ñư c coi như m t kho n chi tiêu xa x , ngư i dân chưa s n sàng
chi tr giá nư c m c có l i nhu n. S n ph m nư c s ch s n xu t và tiêu th
ñ ng th i ngay t i ñ a phương. Ngu n nư c thay ñ i theo mùa, ngư i dân có
22


th s d ng các ngu n nư c t nhiên vào mùa mưa làm cho th trư ng nư c
s ch nông thôn h p, không n ñ nh. Trong ñi u ki n ñó, ñ ng trên góc ñ “vì
l i ích c a c ng ñ ng”, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng có l i th , nhi u
ưu ñi m và tương ñ i b n v ng hơn các hình th c qu n lý khác, là l a ch n
phù h p, c n ñư c khuy n khích h tr phát tri n, ph bi n r ng rãi. C th :

- Th nh t, ñó là hi u qu trong chi phí qu n lý v n hành, v n ñ ng
ñóng góp c a ngư i dân và thu h i v n ñ u tư và v n hành, qu n lý. Các t
ch c c ng ñ ng thư ng có quy mô nh , quan h tr c tuy n nên d công khai,
minh b ch, linh ho t và thích ng v i ñi u ki n ñ c thù c a t ng ñ a phương,
hài hòa v i cơ ch h tr c a Chính ph , ñ ng th i phát huy ñư c t i ña n i
l c c a ngư i dân.

- Th hai, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng cho phép t giám sát
và t qu n lý, ñi u này làm tăng tinh th n trách nhi m, quy n làm ch và
năng l c c a ngư i dân. B n thân cơ ch v n hành c a các mô hình c ng
ñ ng khi cùng nhau chia s trách nhi m chung khi thương th o ñi ñ n quy t
ñ nh các v n ñ chi n lư c như ch t lư ng d ch v , giá …ñã t o môi trư ng
ñ i tho i r t t t, giúp gi i quy t các v n ñ mâu thu n n i b , ñ m b o công
b ng, an ninh xã h i trong vùng.

- Th ba, trong quá trình khuy n khích phát tri n t ch c c ng ñ ng,
vai trò và ch c năng qu n lý nhà nư c c a các cơ quan h u quan, m t b
ph n c a h th ng hành pháp, ñang th c s ñư c ñ i m i theo hư ng tích
c c, phù h p v i ti n trình c i cách hành chính t n n kinh t k ho ch t p
trung sang n n kinh t th trư ng.

- Th tư, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là ñi m kh i ñ u ñ ñ t
ñư c m t h th ng c p nư c và v sinh tiên ti n. T ñó m ra kh năng có
các h th ng qu n lý khác khi kh năng ti p c n tài chính ñư c c i thi n.
23


Qu n lý c ng ñ ng là m t hình th c qu n lý chuy n ti p, có th áp d ng t i
b t kỳ qu c gia nào và b t kỳ m c ñ d ch v nào. Hơn n a, hình th c qu n
lý d a vào c ng ñ ng là công c phương ti n, nó không ch nh m t i vi c
c p nư c s ch cho ngư i dân mà còn thúc ñ y quá trình c ng ñ ng ñư c trao
quy n, t o ñà cho c ng ñ ng ch ñ ng c i thi n ñ i s ng c a chính mình. T
quan ñi m này, c p nư c và v sinh ñư c xem như là xu t phát ñi m c a qu n
lý d a vào c ng ñ ng ñ i v i hàng lo t các d ch v công ích khác. Trên cơ s
ñó, các chính sách khuy n khích dân ch cơ s ñư c hình thành và chuy n t i
vào th c ti n. Như v y, quá trình phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng nông thôn chính là quá trình nâng cao quy n t ch c a ngư i dân tham
gia vào vi c phát tri n kinh t và xây d ng ñ i s ng nông thôn ph n th nh.

- Th năm, phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng ñ m b o
tính th ng nh t trên ba m t: quan h s h u, quan h qu n lý và quan h phân
ph i trong quan h s n xu t. ðây chính là m i quan h gi a t ch c và qu n
lý. Khi v n ñóng góp c a c ng ñ ng vào công trình c p nư c t p trung ngày
càng cao, thì quy n s h u c a c ng ñ ng càng cao. Vì v y, phát tri n t ch c
qu n lý d a vào c ng ñ ng là v n ñ mang tính nguyên t c t t y u.

- Bên c nh ñó, ñ ng trên góc ñ nâng cao hi u qu qu n lý nhà nư c,
phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng s làm gi m gánh n ng ñè lên
vai các cơ quan qu n lý nhà nư c:

+ V tài chính: t ch c d a vào c ng ñ ng là mô hình hi u qu nh t
trong huy ñ ng các ngu n v n ñ u tư xã h i, giúp gi m t i gánh n ng v n ñ u
tư lên Chính ph , góp ph n ñ y nhanh quá trình phát tri n c p nư c s ch
trong ñi u ki n ngân sách h n h p.

+ V qu n lý, ñi u hành: chuy n giao trách nhi m qu n lý công trình
c p nư c cho c ng ñ ng làm gi m t i công tác qu n lý hàng ngày c a chính
24


quy n ñ a phương và Trung tâm nư c s ch và v sinh nông thôn
(pCERWASS). Các ñơn v này s t p trung làm t t hơn ch c năng qu n lý
nhà nư c và cung c p d ch v s nghi p công h tr qu n lý Nhà nư c.

+ V m t kinh t : hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là xu t phát
ñi m ñ ngư i dân có nư c s ch và cũng là xu t phát ñi m xây d ng th
trư ng nư c nông thôn; là hình th c trung chuy n, m ñư ng cho các hình
th c qu n lý tiên ti n khác phát tri n d ch v c p nư c s ch là ngành s n xu t
có l i nhu n, ñư c kh i tư nhân quan tâm.

+ V m t xã h i: công trình “dùng chung” s huy ñ ng ñư c s c m nh
t p th c a ngư i dân, g n k t tình ñoàn k t n i b r t phù h p v i “văn hoá
làng xã” c a ngư i dân Vi t Nam, ñ ng th i m ñư ng cho các qui ñ nh c a
phát lu t ñi vào ñ i s ng qua vi c ñi u ch nh “hương ư c”. L i th hơn h n
các hình th c qu n lý khác là qu n lý d a vào c ng ñ ng hài hoà ñư c m i
quan h công - tư trong công trình c p nư c t p trung khi có r t nhi u m ng
lư i ñư ng ng truy n t i ñi qua khu v c ñ t tư các h dân.

Như v y, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p
trung nông thôn là con ñư ng phát tri n t t y u theo nguyên t c “phát huy n i
l c c a ngư i dân”, thúc ñ y ti n trình xã h i hoá d ch v công. Qu n lý d a
vào c ng ñ ng phù h p v i c ng ñ ng có ñ i s ng kinh t chưa cao, là công
c gi m t i gánh n ng ñè lên ngân sách và các cơ quan ch c năng. Trong ñi u
ki n kinh t phát tri n cao thì qu n lý d a vào c ng ñ ng v n s là m t gi i
pháp ñư c nhi u nư c trên th gi i l a ch n vì vai trò là công c nâng cao
công b ng, dân ch xã h i, và gi i quy t mâu thu n, xung ñ t n i b trong
dân cư, ñ m b o an ninh xã h i nông thôn.
25


1.1.3. Các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng ph bi n trong c p nư c
t p trung nông thôn

Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng s ph n ánh c th trong th c t
thành các mô hình t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng, hay còn g i là “t
ch c c ng ñ ng”.

Trên cơ s lý thuy t v hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng, các mô
hình t ch c qu n lý ñã ñư c xây d ng và áp d ng thí ñi m trên nhi u qu c
gia. Mô hình t ch c và qu n lý theo hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
th hi n khá ña d ng; ph thu c vào qui mô c ng ñ ng, công ngh s d ng,
ñi u ki n kinh t - xã h i c a t ng nơi và khung pháp lý qu c gia. Tuy v y,
ñi m chung cơ b n nh t là các mô hình t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng
ñ u v n hành qua m t H i/ Ban c p nư c bao g m các thành viên, là ñ i di n
c a ngư i s d ng nư c, ñư c b u thông qua các kỳ ñ i h i.

- T t qu n xóm: T t qu n ch u trách nhi m v n hành và qu n lý
ch m t ñi m l y nư c duy nh t như: vòi công c ng chung cho 2-5 h , ho c
ñư ng ng nhánh cho các h trong cùng m t xóm. T t qu n có ph m vi
qu n lý nh , mô hình t ch c ñơn gi n, t trư ng do dân b u tr c ti p, v a
tr c ti p v n hành v a thu phí nư c. Ưu ñi m là d huy ñ ng ñóng góp, d
tho thu n ñ ñ t ñ n s th ng nh t chung v chia s lư ng nư c ñư c c p, t
trư ng là ngư i có uy tín, ñư c dân b u nên có vai trò lãnh ñ o tuy t ñ i.
Như c ñi m cơ b n là tính b n v ng c a công trình l thu c hoàn toàn vào
tinh th n t nguy n c a m t cá nhân, ho t ñ ng không lương, không ph c p.
Hơn n a, vì ch qu n lý m t vòi nư c nên ch t lư ng d ch v c p nư c không
do c ng ñ ng ki m soát.

- Nhóm s d ng nư c: Ch u trách nhi m cho t t c các ho t ñ ng t
qu n lý, v n hành k thu t và tài chính c a m t công trình có ph m vi c p
26


nư c l n hơn m t xóm. Nhóm s d ng nư c thư ng qu n lý và v n hành các
công trình qui mô nh và r t nh .

Mô hình t ch c qu n lý theo ki u tr c tuy n, có hai c p và thư ng g n
nh g m: trư ng nhóm, thu ngân, k toán, cán b k thu t v n hành, b o
dư ng. Thành viên nhóm ho t ñ ng theo nguyên t c bán t nguy n, m t ph n
phí nư c ñư c trích ra ñ chi tr ph c p cho ngư i qu n lý, v n hành. Do qui
mô nh nên nhi m v gi a các thành viên không nh t thi t ph i th t r ch ròi,
m t thành viên có th kiêm nhi m nhi u vi c.

ðây là mô hình ñ m b o nguyên t c dân ch cơ s r t cao, dân ch tr c
ti p ñư c áp d ng, khuy n khích tính t giác c a t ng thành viên trong c ng
ñ ng quan tâm ñ n giám sát ñ u tư, b o v m ng lư i và công trình. Trư ng
nhóm và các thành viên ñ u do dân b u và mi n nhi m. ð i di n c ng ñ ng
ch u trách nhi m t ñ u ñ n cu i quá trình s n xu t và phân ph i nư c s ch
nên m c ñ ch t lư ng d ch v do c ng ñ ng t quy t. Tính b n v ng công
trình ph thu c vào năng l c lãnh ñ o c a cán b qu n lý và trình ñ k thu t
c a cán b v n hành; ñi u này ñòi h i c n có h tr c a các cơ quan ch c
năng nâng cao năng l c cho t ch c c ng ñ ng.

- H i ñ ng thôn b n: H i ñ ng thôn b n ch u trách nhi m v t t c các
ho t ñ ng phát tri n thôn b n, bao g m c c p nư c s ch và v sinh nông
thôn. H i ñ ng thôn b n thư ng bao g m ñ i di n c a các nhóm khác nhau
trong c ng ñ ng, qu n lý và ñi u hành Qu phát tri n thôn b n.

Thành viên H i ñ ng thôn b n do dân b u tr c ti p. H i ñ ng thôn b n
ho t ñ ng gi ng như m t Ban ch ñ o ñ u tư. Căn c vào nhu c u phát tri n
thôn b n, H i ñ ng s l p k ho ch và l a ch n các h ng m c công trình ñ u
tư ưu tiên theo t ng giai ño n. S l a ch n hoàn toàn theo phương pháp “ti p
c n theo nhu c u”, ph n ánh r t cao nhu c u c a c ng ñ ng dân cư trong t ng
27


th i ñi m. H i ñ ng ch ñ nh các t qu n lý, v n hành t ng công trình c th .
Bên c nh vai trò qu n lý ho t ñ ng phát tri n kinh t , ñ i s ng c a c ng ñ ng,
H i ñ ng thôn b n còn ñóng vai trò tích c c trong ñi u ch nh “hương ư c”
ñưa các qui ñ nh pháp lu t vào ñ i s ng c a ngư i dân nông thôn.

- Nhóm ñi u ph i nư c: Nhóm ñi u ph i m t s các m ng nhánh c p
nư c nh do t t qu n xóm qu n lý. Nhóm ñi u ph i ch u trách nhi m qu n
lý tài chính, cân ñ i thu chi, quy t ñ nh giá nư c, v n hành công trình ñ u m i
và qu n lý ñư ng ng truy n t i chính c a toàn b h th ng c p nư c trong
khu v c, trong khi t t qu n xóm ch u trách nhi m v n hành, b o dư ng
thư ng xuyên, bao g m c s a ch a nh , và thu phí nư c. Mô hình t ch c
qu n lý tr c tuy n, ñơn gi n, rành m ch v ch c năng nhi m v gi a các c p.
Tuy nhiên, h th ng ch ñ m b o ñư c v n hành t t khi ho t ñ ng ñi u ph i
trôi ch y, nhóm ñi u ph i hài hoà ñư c yêu c u và kh năng chi tr c a các
nhóm trong c ng ñ ng, năng l c c a các t t qu n.

- H i s d ng nư c h p ñ ng v i doanh nghi p tư nhân: H i s
d ng nư c là t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng, do ngư i dân s d ng nư c
thành l p. H i s d ng nư c ký h p ñ ng v n hành qu n lý v i doanh nghi p
tư doanh, công ty TNHH, công ty c ph n ho c các công ty ñ u tư tài chính…
ñ u tư và s h u công trình. Công ty l p ñ t ñ ng h t ng t i các c m dân cư
và bán nư c s ch cho H i s d ng nư c theo giá bán buôn và t l th t thoát
theo qui ñ nh (thư ng không quá 20%). H i s d ng nư c ch u trách nhi m
ñ u n i ñ n t ng h dân, có th l p ñ t ñ ng h h gia ñình ho c khoán theo
nhân kh u tuỳ t ng ñi u ki n c th . H i s d ng nư c tính toán giá nư c sao
cho ñ bù chi phí v n hành, qu n lý và s a ch a nh trong khu v c, s a ch a
l n và ñ u tư m r ng là trách nhi m c a công ty . Mô hình này có ưu ñi m là
gi m cho c ng ñ ng gánh n ng ñóng góp ñ u tư công trình và giúp cho doanh
nghi p ñ u tư gi m chi phí v n hành.
28


- T ch c chính tr xã h i ñư c các cơ quan ch c năng u quy n:
Khi các cơ quan nhà nư c ñ i di n cho chính ph s h u các công trình d ch
v công ích và là ngư i ñưa ra các quy t ñ nh v s n xu t kinh doanh, thì m t
s h ăc toàn b công tác qu n lý v n hành hàng ngày có th ñư c u quy n
cho m t t ch c kinh t chính tr xã h i t i ñ a phương. T ch c này s ch u
trách nhi m v n hành và qu n lý công trình theo quy t ñ nh c a cơ quan ch c
năng nhà nư c.

- H i s d ng nư c liên thôn: ð i v i công trình qui mô tương ñ i
l n, m t s thôn b n s chung nhau m t h th ng c p nư c t p trung ho c
m t ngu n nư c; m i thôn b n ñ u có Nhóm s d ng nư c riêng, ch u trách
nhi m v n hành, b o dư ng, thu phí nư c, ki m soát th t thoát, th t thu trong
ph m vi thôn. H i s d ng nư c liên thôn ñư c t ch c như m t hi p h i ch u
trách nhi m chung v các công trình ñ u m i c p nư c, ngu n nư c và giá
tr n và giá sàn nư c s ch. Mô hình t ch c và qu n lý H i s d ng nư c liên
thôn tương ñ i gi ng mô hình Nhóm ñi u ph i nư c, ch có m t ñi m khác
duy nh t là các Nhóm s d ng nư c thôn có quy n ñi u ch nh giá nư c trong
khu v c qu n lý theo tình hình th t thoát, th t thu c a t ng khu v c. M i thôn
ñ u có ñ ng h t ng riêng. Quy n t quy t c a Nhóm s d ng nư c thôn cao
hơn các t t qu n xóm.

- H p tác xã: m t s nư c các HTX nông nghi p, HTX ñi n nư c,
HTX ngh cá, HTX ch bi n, HTX tiêu dùng, HTX mua bán, HTX thu l i…
khá phát tri n vùng nông thôn. HTX là m t mô hình qu n lý d a vào c ng
ñ ng do s ra ñ i và t n t i c a HTX cũng d a trên nguyên t c chung c a
hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là “ngư i dân có cùng nhu c u và
nguy n v ng, t nguy n liên k t l i” ñ “ ñáp ng t t hơn nhu c u v ñ i s ng
c a m i thành viên”, nhi m v c p nư c s ch thư ng ñư c c ng ñ ng giao
luôn cho các HTX. HTX s n xu t, HTX d ch v chuyên khâu hay ña ngành
29


thư ng t ch c các t s n xu t và cung c p d ch v theo các nhóm s n ph m
riêng. T d ch v c p nư c là m t b ph n c a HTX ch u trách nhi m s n
xu t, v n hành và b o dư ng h th ng, nhưng công tác k toán và thu phí
nư c ñư c k t h p v i các d ch v , s n xu t khác; ví d : cán b thu thu l i
phí, ti n ñi n… thì cũng thu phí nư c. Bên c nh các HTX ña ngành, cũng có
nh ng HTX c p nư c ñư c thành l p ch riêng cho m c ñích c p nư c s ch
nông thôn. HTX ch u trách nhi m t ñ u tư, qu n lý, v n hành và b o dư ng,
thu phí và h ch toán kinh t toàn b công trình. Các HTX ho t ñ ng theo
nguyên t c chung. HTX t ch c mô hình qu n lý theo mô hình tr c tuy n hay
mô hình ch c năng tùy theo ch c năng, nhi m v c th .

1.1.4 Nh ng nhân t nh hư ng ñ n hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn

VH-XH
VH-XH
T nhiên
Công ngh
Kinh t
ð i th Nhà ñ u tư


c
n lư ch c i qui Ci
Chi T N ti n
Ti
ưu
hoá
Qui trình qu n lý
Nhà cung c p Khách hàng
Qui trình kinh doanh

V n hành, b o dư ng
Ngu n l c
ð nh m c, tiêu chu n
Trình ñ
Chính sách, pháp lu t
Chính ph ngư i lao ñ ng

NGOs,
Thông tin ñ i chúng




Các bên liên quan
Qui trình


Môi trư ng tác ñ ng
Ch c năng, nhi m v , b máy t ch c


Môi trư ng chính sách
Mô hình c a s phát tri n




Hình 1.2. Các nhân t tác ñ ng ñ n hình th c qu n lý [62, 28-29]
30


S hình thành và t n t i c a m i hình th c qu n lý ñư c ñ t trong m t
môi trư ng b tác ñ ng b i các nhóm nhân t : văn hoá – xã h i, kinh t , môi
trư ng t nhiên, ñ c ñi m k thu t công ngh , và chính sách c a Nhà nư c.
Các nhân t tác ñ ng tr c ti p ho c gián ti p lên hình th c qu n lý thông qua
m i quan h tương tác v i nhau và s tác ñ ng c a các bên h u quan khác
như: cơ quan chính ph , nhà tài tr , t ch c phi chính ph (NGOs), cơ quan
truy n thông, và doanh nghi p tư nhân. Hình 1.2 tóm t t các nhân t tác ñ ng
và các bên liên quan c a St. Gallen, 2008 [62, 28-29].

T ch c c ng ñ ng b cũng b tác ñ ng b i các nhân t chung như các
hình th c qu n lý khác như trên. Tuy nhiên, Madeleen Wegelin-Schuringa
[80, 81-82] , ñã xác ñ nh ñư c c th các nhân t trong t ng nhóm tác ñ ng
ñ n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông
thôn, có qui mô dư i 5.000 h dân bao g m:
- Văn hoá xã h i
• Trình ñ dân trí chung Bình ñ ng gi i

• Hành vi v sinh s c kho Các nhân t văn hoá – xã h i

• M c ñ tham gia c a c ng Trình ñ s d ng k thu t

ñ ng Thái ñ s n sàng chi tr

• Tính t ch , năng ñ ng Kh năng chi tr th c t

- Môi trư ng t nhiên
• Tr lư ng ngu n nư c • Công tác qu n lý ngu n nư c
ng t
• Ch t lư ng ngu n nư c
• Công tác qu n lý nư c th i
• ð chênh ngu n theo mùa
• Gi m thi u y u t r i ro do
• Công tác b o v môi trư ng
thiên tai, môi trư ng nư c
- ð c ñi m k thu t công ngh
• Công ngh chi phí th p ñư c • M c ñ d ch v cung c p
l a ch n • Có s n ph ki n
• ð nh m c ñ u tư c a chính • Yêu c u tính ñ ng b , ph c t p
31


ph và nhà tài tr c a công ngh
• Yêu c u trình ñ v n hành • Chi phí v n hành, b o dư ng
- Kinh t
• Ngư i s d ng chi tr ñ • Ti p c n d dàng h th ng tín
d ng
• Ngư i s d ng ch p nh n giá
• Có cơ ch tín d ng phù h p
nư c
• Thu ñ bù chi • Nư c s ch là hàng hoá, có giá
tr kinh t và xã h i
- Khung chính sách pháp lý
• Chính sách dân ch cơ s • Tin tư ng vào hình th c qu n
lý d a vào c ng ñ ng
• Môi trư ng pháp lý h tr
• K năng truy n thông và ñ i
• Mô hình Quan h ñ i tác nhà
tho i v i c ng ñ ng
nư c – tư nhân ñư c khuy n
khích phát tri n • Khuy n khích mô hình qu n lý
phi t p trung
• M i quan h v i c ng ñ ng
Các nhân t trên s tác ñ ng lên s hình thành và phát tri n c a nh ng
qui trình qu n lý cơ b n trong phát tri n ngành, d n ñ n nh ng thành công
làm thay ñ i di n m o c p nư c nông thôn, nâng cao hi u qu ho t ñ ng c a
các cơ quan nhà nư c và t ch c h tr , bao g m:

- Nâng cao nhu c u nư c s ch, v sinh, s c kho c a c ng ñ ng;

- H tr áp d ng phương pháp ti p c n theo nhu c u trong l p k ho ch
và qui ho ch t ng th ; ñưa c ng ñ ng thành m t bên h u quan trong quá trình
ñ i tho i chính sách, l p k ho ch, th c hi n, giám sát và ñánh giá.

- Nâng cao năng l c cho c ng ñ ng l a ch n công ngh phù h p có
tính ñ n chi phí v n hành và b o dư ng, hài hoà yêu c u v k thu t và v n ñ
kinh t - xã h i; ti n hành phân c p và giao quy n, trách nhi m và ngu n l c
phát tri n nông thôn cho chính ngư i dân ñ a phương;

- Nâng cao năng l c cho các cơ quan qu n lý nhà nư c và th c thi các
c p; Áp d ng giám sát và ñánh giá hi u qu , hi u l c c a h th ng.
32


1.1.5. ðánh giá m c ñ phù h p c a hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn

1.1.5.1. Phương pháp ñánh giá

ð m b o ho t ñ ng có hi u qu b n v ng là nguyên t c bao trùm và
quan tr ng nh t khi l a ch n các hình th c qu n lý. ð ñ m b o có ñư c
phương pháp ñánh giá khách quan v hi u qu b n v ng c a các công trình
c p nư c t p trung nông thôn c n th ng nh t m t s khái ni m chung sau:

ð i v i các ngành d ch v công ích, hi u qu ñư c ñánh giá trên các
khía c nh xã h i, kinh t và môi trư ng, trong ñó hi u qu xã h i ñư c ñ t lên
hàng ñ u và là tiêu chu n ñánh giá cao nh t. Hi u qu xã h i ñư c xem xét
trên khía c nh s ra ñ i công trình c p nư c t p trung có ñ m b o s ñông
dân cư trong c ng ñ ng ñư c s d ng nư c s ch m c có ch t lư ng d ch v
theo yêu c u. Tránh vi c ñơn gi n hóa ñánh giá “hi u qu công trình” thành
ñánh giá hi u qu kinh t , “ph n ánh m i tương quan gi a s lư ng ñ u ra và
ñ u vào trong quá trình th c hi n nh m ñ t ñư c m c tiêu ñ ra” [119, 27-28].

B n v ng c a công trình c p nư c t p trung nông thôn là ph n giao thoa
c a b n v ng v m t văn hoá-xã h i, b n v ng v m t k thu t và b n v ng v
m t kinh t -tài chính c a Mariela Garcia Vargas (hình 1.3) [82, 15-16].

Chính sách
Công ngh c a Nhà nư c
K thu t


Quy
Quy n
Gi m làm ch
r i ro
Gi i pháp
b n v ng

Kinh t
Văn hoá
Tài chính
Xã h i
R i ro




Hình 1.3: Mô hình b n v ng [82, 16]
33


B n v ng v m t văn hoá – xã h i ñ m b o s hình thành và v n hành
công trình có gây ra nh ng v n ñ tiêu c c như: mâu thu n n i b , b t bình
ñ ng ti p c n d ch v nư c s ch … hay nh ng tác ñ ng tích c c như: nâng
cao trình ñ dân trí, nâng cao hi u bi t v s c kho , v sinh, môi trư ng ….
ð i v i c p nư c nông thôn, b n v ng v m t kinh t - tài chính ñ t ñư c khi
“thu ñ bù chi” cho các kho n qu n lý hành chính, v n hành, s a ch a và
nâng c p. Sau khi chi tr chi phí thư ng xuyên và trích quĩ phát tri n s n xu t,
n u l i nhu n b ng không thì ñ y cũng ñã là có hi u qu kinh t và ñ m b o
b n v ng v tài chính. B n v ng công ngh k thu t ñư c ño b ng kh năng
làm ch công ngh c a c ng ñ ng, th hi n m i quan h tương quan gi a môi
trư ng và trình ñ công ngh áp d ng. B n v ng công ngh k thu t ñ t ñư c
khi c ng ñ ng làm ch k thu t v n hành công trình c p nư c, các s c k
thu t ñư c kh c ph c k p th i, tu i th công trình ñ t trung bình chu n. B n
v ng tài chính, xã h i và k thu t có tác ñ ng qua l i v i nhau.
Xu t phát t ñ c thù c a công trình c p nư c t p trung nông thôn là
ngư i ñ u tư, ngư i qu n lý v n hành và ngư i s d ng có th là ba bên ñ c
l p v i nhau, vì v y quy trình ñánh hi u qu b n v ng c n theo nguyên t c
“có s tham gia”. T t c các bên liên quan chính bao g m: cơ quan qu n lý
nhà nư c, nhà tài tr - nhà ñ u tư, t ch c qu n lý v n hành, ngư i s d ng và
cơ quan th c hi n d án ñ u ñư c m i tham gia ñánh giá nh m gi m thi u
tính ch quan, nóng v i, phi n di n trong k t lu n. Tiêu chí ñánh giá c n ñư c
th ng nh t trư c khi ti n hành ñánh giá.

1.1.5.2. H th ng tiêu chí ñánh giá hi u qu b n v ng c a công trình c p
nư c t p trung nông thôn
Vi t Nam, l a ch n và áp d ng hình th c qu n lý phù h p nh m
nâng cao tính hi u qu và b n v ng c a công trình là m i quan tâm c a t t c
các c p qu n lý và nhà tài tr trong ngành. Trong 14 ch s theo dõi và ñánh
34


giá ngành [13, 87-98], ch s 13: T l công trình c p nư c t p trung ho t
ñ ng b n v ng. Trong ñó, “Công trình c p nư c t p trung ho t ñ ng b n v ng
ph i ñ t tiêu chí: mô hình qu n lý phù h p, phát huy trên 70% công su t thi t
k , thu ñ giá nư c và cơ ch tài chính lành m nh”. ñây, khái ni m “hi u
qu ” và “b n v ng” ñã ñư c ñ ng nh t hoá.
T p h p t các quy ñ nh do các cơ quan ch c năng Vi t Nam ban
hành, công trình c p nư c t p trung ho t ñ ng có hi u qu b n v ng khi th a
mãn 7 tiêu chí sau:
1. Công trình c p nư c cho ít nh t 70% s h dân trong c ng ñ ng
(Ch s theo dõi và ñánh giá ngành CN&VSNT, 2009).
2. Ch t lư ng d ch v c p nư c ñáp ng nhu c u c a ngư i dân v : s
lư ng ñ m b o c p ñ nư c sinh ho t cho t t c các h trong m ng ñ u n i
t i thi u 60 lít/ngư i/ngày, áp l c t i vòi dư i 30% không quá 15 ngày m t
năm (TCXDCN 33, 2006); ch t lư ng nư c c p ñ t yêu c u ki m ñ nh
thư ng xuyên c a Trung tâm Y t d phòng; th i gian c p nư c trong ngày
phù h p v i nhu c u c a ngư i dân.

3. Nh ng v n ñ k thu t c a h th ng ñư c gi i quy t k p th i, th i
gian “ng ng c p nư c” do v n ñ k thu t không quá 1 ngày/năm, t l th t
thoát dư i 20% (TCXDCN 33, 2006)

4. Tài chính lành m nh: dân n p ñ phí nư c, thu ñ bù chi (v n hành,
qu n lý, s a ch a thư ng xuyên và s a ch a l n), h ch toán thư ng xuyên
minh b ch và có cơ ch h tr ngư i nghèo trong c ng ñ ng [13, 87-98].

5. Không gây tác ñ ng x u v m t xã h i lên c ng ñ ng dân cư như:
mâu thu n n i b , tranh ch p ngu n nư c, b t bình ñ ng gi i, tăng kho ng
cách v m c s ng gi a h giàu và h nghèo [13, 55-56]

6. Thư ng xuyên ñư c các cơ quan ch c năng h tr v k thu t, ñào
35


t o và ti p c n ngu n tài chính khi s a ch a l n [35, 21-25].

7. Th i gian khai thác s d ng công trình không dư i 30 năm [35, 46-90].

1.1.5.3 Tiêu chí ñánh giá m c ñ phù h p c a hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông thôn


H th ng pháp lý h
tr kinh t t p th và
Vai trò c a nhà nư c




kh i tư nhân
H th ng cơ ch ,
chính sách, cơ c u
V n h tr c a nhà
qu n lý ngành
tài tr


Cơ ch tài chính Cơ quan ch c năng, nhà
Chính ph và nhà tài tr ho t ñ ng hi u qu
tài tr phù h p


C ng ñ ng có nhu
Năng l c
c u nư c s ch
ngư i
lãnh ñ o


S n sàng chi V n ñ gi i và
Kh năng
ðoàn k t
tr Ch tài h p lý mâu thu n các
chi tr
n ib
nhóm
c ng ñ ng
Vai trò c a c ng ñ ng




Thu ñ chi C m nh n
s h uc a Năng l c qu n lý
c ng ñ ng c a c ng ñ ng




Năng l c tài T ch c c ng ñ ng ho t
chính Trình ñ văn
ñ ng hi u qu , b n v ng
hóa và lao
ñ ng cơ b n


Ngu n nư c ch t lư ng Công ngh phù h p




Hình 1.4: Sơ ñ nhân qu gi a các y u t tác ñ ng ñ n hi u qu ho t ñ ng
c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng

M i hình th c qu n lý ñ u ñư c ñ t trong m t môi trư ng kinh t ,
chính tr , văn hoá, xã h i c th và do nhi u y u t khách quan và ch quan
chi ph i. Gi a các y u t l i có m i quan h nhân qu v i nhau, không ch tác
36


ñ ng tr c ti p mà còn gián ti p lên s ra ñ i và t n t i c a t ng hình th c
qu n lý (hình 1.3). ð l a ch n ñư c hình th c qu n lý phù h p, ñ m b o
hi u qu b n v ng c a công trình c p nư c t p trung, ngay t giai ño n thi t
k ñã c n ñánh giá các y u t tác ñ ng, d báo m c ñ tác ñ ng. T ñó xác
ñ nh và ñưa ra nh ng khuy n ngh v các hình th c qu n lý phù h p cho c ng
ñ ng dân cư, các cơ quan ch c năng và nhà ñ u tư. Tác gi ñ xu t b tiêu chí
sau ñây dùng ñánh giá các nhân t tác ñ ng và d báo m c ñ phù h p c a
hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng cho t ng công trình c p nư c t p trung
c th .

1.1.5.3.1 Tiêu chí ñánh giá ngu n nư c

Môi trư ng t nhiên quan tr ng nh t liên quan ñ n s ra ñ i và t n t i
c a công trình c p nư c t p trung nông thôn là ngu n nư c. Tr lư ng và
ch t lư ng ngu n nư c tho mãn nhu c u c p nư c c a ngư i dân trong khu
v c và n ñ nh qua các mùa trong năm là y u t quan tr ng quy t ñ nh h
th ng có ñư c xây d ng hay không. Ch t lư ng ngu n nư c quy t ñ nh công
ngh x lý và qui mô công trình. N u ch t lư ng nư c ngu n quá x u, yêu
c u áp d ng trình ñ công ngh cao, ph c t p thì c ng ñ ng không ñ năng
l c v n hành và qu n lý công trình có hi u qu . Nhóm tiêu chí ñánh giá môi
trư ng t nhiên ñư c ñ xu t nh m d báo hi u qu b n v ng v k thu t,
công ngh v n hành.

Có ít nh t m t ngu n nư c ñ t ch t lư ng g n khu v c c p nư c

- Ch t lư ng ngu n nư c không b ô nhi m

- Tr lư ng ngu n nư c tho mãn nhu c u c ng ñ ng (tính theo d báo
phát tri n dân s c ng ñ ng sinh h c và cơ h c sau 20 năm)

- Tr lư ng ngu n nư c ñ c p nư c theo nhu c u ngư i dân theo mùa
37


- Kho ng cách t ngu n nư c ñ n khu v c c p nư c không quá xa và
không quá sâu (nư c ng m).

1.1.5.3.2. Tiêu chí ñánh giá năng l c qu n lý c a c ng ñ ng

Theo nghĩa h p, năng l c qu n lý là năng l c k toán, l p báo cáo, giám
sát và ñánh giá, và năng l c k thu t v n hành và b o dư ng h th ng hàng
ngày. Năng l c c ng ñ ng ch u tác ñ ng c a các y u t v văn hoá, xã h i như:
quy n t ch , qui ch ñ a phương/ hương ư c, bình ñ ng gi i, trình ñ giáo d c
ph c p, s ñ ng thu n c a c ng ñ ng, uy tín ngư i ñ ng ñ u, trình ñ kinh
doanh nói chung và s phát tri n ngh phi nông nghi p ..… B n y u t quan
tr ng nh t quy t ñ nh ñ n năng l c c ng ñ ng là: 1) năng l c ngư i lãnh ñ o;
2) trình ñ văn hoá và trình ñ lao ñ ng k thu t chung c a c ng ñ ng; 3) ý
th c s h u c a c ng ñ ng; 4) s ñ ng thu n c a c ng ñ ng (hình 1.4).


Cơ quan ch c năng, nhà tài
Dân có nhu c u
tr ho t ñ ng có hi u qu
nư c s ch



Khung pháp lý và s ng
h c a ñ a phương


Năng l c ngư i
S ñ ng
lãnh ñ o
thu n




Trình ñ văn
Năng l c qu n lý
C m nh n s h u hoá và k thu t
c a c ng ñ ng
c a c ng ñ ng c a c ng ñ ng



Hình 1.5: Y u t tác ñ ng ñ n năng l c qu n lý c a c ng ñ ng.

Tinh th n làm ch c a c ng ñ ng th hi n trên th c t xu t phát t
38


“c m nh n v quy n s h u” c a c ng ñ ng là ñi u ki n tiên quy t nh hư ng
ñ n hi u qu qu n lý, và ph thu c vào c m nh n quy n t ch c a c ng
ñ ng. C m nh n quy n s h u có ñư c khi nhà nư c cho phép c ng ñ ng
tham gia v m t pháp lý, và cơ quan th c thi các c p h tr c ng ñ ng tham
gia. Ý th c làm ch còn ph thu c vào vi c dân th c s có nhu c u nư c s ch
hay không. N u c ng ñ ng th c s có nhu c u, h s là ngư i ch ñ ng kh i
xư ng d án, tìm ngu n tài chính h tr xây d ng công trình và ñưa ra các
quy t sách trong quá trình ñ u tư, v n hành, b o v và b o dư ng công trình
sau ñ u tư.

M u thu n n i b nh hư ng tiêu c c ñ n năng l c qu n lý c a c ng
ñ ng, ñ n tinh th n làm ch t p th , quá trình ra quy t ñ nh d a trên l i ích
t p th và hi u l c c a quy ch c a t ch c c ng ñ ng. Già làng, trư ng b n
ñóng vai trò quan tr ng hư ng c ng ñ ng ñ n s ñ ng thu n.

Ngư i lãnh ñ o c a m t c ng ñ ng thư ng là các “già làng”. Già làng
là nh ng ngư i có uy tín trong c ng ñ ng dân cư, ñư c c ng ñ ng dân cư suy
tôn, n m gi a Hương ư c c a ñ a phương. Theo ñ c tính c a văn hoá làng xã,
hi u l c c a pháp lu t ch ñ n ñư c v i c ng ñ ng khi nó ñư c hoà nh p vào
Hương ư c [39, 15-16]. Thông thư ng già làng ñư c b u là trư ng b n. Trình
ñ nh n th c và năng l c lãnh ñ o c a già làng, trư ng b n tác ñ ng ñ n nâng
cao nh n th c c ng ñ ng thông qua ñi u ch nh và ñi u hành theo Hương ư c.

Trình ñ văn hoá, giáo d c c a c ng ñ ng ñ nh hình m t b ng hi u bi t
chung v ch t lư ng cu c s ng, v trình ñ ng d ng khoa h c k thu t và
trình ñ kinh doanh … t ñó tác ñ ng ñ n nhu c u s d ng nư c s ch c a
ngư i dân, s l a ch n ñư c các công ngh và hình th c qu n lý phù h p.
Trình ñ kinh doanh chung có tác ñ ng tích c c ñ n tính b n v ng, t i nơi
ngư i dân nh y bén v i kinh doanh hơn thì năng l c qu n lý cũng t t hơn.
39


Nhóm tiêu chí ñánh giá năng l c qu n lý và v n hành c a c ng ñ ng
ñư c ñ xu t sau ñây s giúp ñánh giá và d báo năng l c qu n lý và v n
hành công trình c a c ng ñ ng:
Ý th c làm ch c a c ng ñ ng
- S ñoàn k t, ñ ng thu n c a c ng ñ ng dân cư
- C ng ñ ng là ngư i kh i xư ng xây d ng công trình
Năng l c lãnh ñ o c a “ngư i ñ ng ñ u c ng ñ ng”
- Trình ñ nh n th c c a “già làng, trư ng b n” v v n ñ nư c s ch,
v sinh môi trư ng và ch t lư ng cu c s ng.
- Ph n l n h dân ñ ng thu n theo ý ki n c a “già làng, trư ng b n”
- S lư ng các nhóm l i ích trong c ng ñ ng
Trình ñ lao ñ ng k thu t và qu n lý c a c ng ñ ng
- T l ngư i bi t ch dư i 50 tu i
- Cán b qu n lý công trình c p nư c năng ñ ng và ñã t ng kinh doanh
- Cán b v n hành, b o dư ng có trình ñ cơ khí k thu t chung
- Mô hình t qu n áp d ng ph bi n t i c ng ñ ng
Trình ñ phát tri n môi trư ng kinh doanh nông thôn
- S h tham gia s n xu t hàng hóa, ch bi n và thương m i trong
c ng ñ ng
- T c ñ phát tri n doanh nghi p v a và nh trong vùng
- T l h dân tham gia vay v n ñ s n xu t kinh doanh

1.1.5.3.3 Tiêu chí ñánh giá năng l c tài chính c a c ng ñ ng

V n ñ u tư và v n hành công trình c p nư c nông thôn thư ng ñư c huy
ñ ng t các ngu n ch y u: ngu n v n ngân sách (bao g m c v n ODA và
NGOs), và v n huy ñ ng t dân (c ng ñ ng, tư nhân). Trong giai ño n v n
hành, kh năng b n v ng v m t tài chính ph thu c vào: 1) thái ñ s n sàng
chi tr c a ngư i dân, 2) kh năng chi tr , và 3) hi u l c c a n i qui (Hình 1.5)
40


Thái ñ s n sàng chi tr ph thu c và ph n ánh m c c u c a c ng ñ ng.
Dân có nhu c u s d ng nư c s ch – có l i ích chung – là m u ch t hình
thành và t n t i c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng . ñây c n phân
bi t thái ñ s n sàng chi tr và kh năng chi tr ti n nư c s ch. Kh năng chi
tr ph thu c vào m c thu nh p thư ng xuyên và th t ưu tiên trong cơ c u
chi tiêu h gia ñình. nơi thi u ngu n nư c d khai thác, và ch t lư ng nư c
sinh ho t g n v i ch t lư ng s n ph m s n xu t kinh doanh (chăn nuôi, ngành
ngh nông thôn), ngư i dân có thái ñ s n sàng chi tr cao hơn.

C ng ñ ng có nhu c u
Cơ ch tài chính S ng h t chính
nư c s ch
phù h p quy n ñ a phưong


Kh năng S n sàng Ch tài
chi tr chi tr phù h p


Thu ñ bù chi


Năng l c tài chính c ng ñ ng


Hình 1.6: Y u t tác ñ ng ñ n năng l c tài chính c a c ng ñ ng

Khi tính ñ n kh năng chi tr thì kh năng chi tr c a nhóm dân nghèo
nh t cũng c n ñư c tính ñ n như m c c n dư i c a giá nư c. N u m c giá
nư c t i thi u ñưa ra không ñ m b o tài chính lành m nh, thì giá nư c c n
tăng lên và c ng ñ ng ñưa ra phương th c bù giá chéo ho c cơ ch chi tr linh
ho t, như “thu phí nư c theo v mùa”. Các h có th ch p nh n ñư c m c chi
cho c p nư c kho ng 3-5% thu nh p h hàng tháng [21, 75-80].
Không b th t thu ch ñ t ñư c khi qui ñ nh v phí nư c th c s có hi u
l c. N u qui ñ nh không có ñư c m t ch tài phù h p v i nh ng ngư i không
tr phí nư c và không s d ng ñ ng h , h th ng s ng ng ho t ñ ng. Chính
41


quy n ñ a phương h tr c ng c hi u l c n i qui và ý th c làm ch c a
ngư i dân là hai v n ñ quy t ñ nh ñ m b o thu bù chi.
T phân tích trên, nhóm tiêu chí ñánh giá năng l c tài chính c a c ng
ñ ng, d ñoán tính b n v ng v m t kinh t c a công trình ñư c ñ xu t:
M c ñ s n sàng chi tr c a c ng ñ ng
- T l dân có nh n th c t t v nư c s ch, v sinh môi trư ng và c nh quan.
- T l dân trong c ng ñ ng th c s có nhu c u v nư c s ch thông
qua cam k t s n sàng chi tr m c phí nh t ñ nh
Kh năng chi tr th c s c a c ng ñ ng
- T l h khá, giàu trong c ng ñ ng
- T l h nghèo trong c ng ñ ng
- Thu nh p trung bình hàng tháng c a các h trong c ng ñ ng

1.1.5.3.4 Tiêu chí ñánh giá trình ñ phát tri n th trư ng công ngh t i ñ a
phương

Công ngh là m t rào c n khá l n nh hư ng ñ n tính b n v ng lâu dài
c a h th ng. L a ch n ñư c công ngh phù h p v i ñi u ki n ngu n nư c,
kh năng chi tr c a ngư i dân, ch t lư ng d ch v theo nhu c u c a ngư i
dân, năng l c v n hành và b o dư ng c a c ng ñ ng là v n ñ tiên quy t ñ n
s thành công hay th t b i c a công trình. Mu n l a ch n ñư c công ngh
phù h p thì t i th trư ng ñ a phương ch ng lo i máy bơm, ng nư c, ph
ki n duy tu, b o dư ng ph i ña d ng. S “phù h p” c a công ngh ch mang
tính tương ñ i. Khi c ng ñ ng có s h tr tích c c v m t k thu t c a các
cơ quan ch c năng thì năng l c ng d ng, v n hành công ngh s nâng lên
theo chi u hư ng tích c c.

ð xác ñ nh s thu n l i hay khó khăn c a môi trư ng công ngh , nhóm
tiêu chí ñánh giá trình ñ th trư ng công ngh t i ñ a phương ñư c ñ xu t:
42


Trình ñ ña d ng công ngh c p nư c t i ñ a phương

- S lư ng các ch ng lo i thi t b công trình ñ u m i: bơm, h th ng x
lý, ng truy n t i kích thư c l n… t i ñ a phương

- M c ñ s n có các ph ki n thay th trên th trư ng ñ a phương

- Có s n các gi i pháp công ngh chi phí th p trên th trư ng ñ a phương.

1.1.5.3.5. Tiêu chí ñánh giá s phù h p c a môi trư ng chính sách, pháp lý
và tài chính ngành

Hi u qu ho t ñ ng c a cơ quan ch c năng ph thu c vào 1) S t n t i
cơ s pháp lý h tr thành ph n kinh t t p th và các thành ph n kinh t ngoài
qu c doanh khác; 2) Khung pháp lý ngành h tr t ch c c ng ñ ng; 3) Cơ ch
tài chính c a Chính ph và nhà tài tr phù h p v i t ch c c ng ñ ng; và 4)
Năng l c cán b và tài chính c a cơ quan ch c năng. Hình 1.6 tóm t t các y u
t nh hư ng ñ n hi u qu ho t ñ ng h tr c a các cơ quan ch c năng.

H th ng pháp lý h
tr kinh t t p th và
V n h tr c a Có h th ng cơ ch , chính kh i tư nhân
sách, cơ c u qu n lý ngành
nhà tài tr
phù h p


Cơ ch tài chính
Năng l c cán b và
Cơ quan ch c năng và nhà tài
c a Chính ph và
tr ho t ñ ng có hi u qu tài chính
nhà tài tr



Hình 1.7: Y u t tác ñ ng hi u qu ho t ñ ng c a các cơ quan h tr

Trong n n kinh t nhi u thành ph n, vi c t o ra m t môi trư ng pháp
lu t bình ñ ng, “c i trói” cho t t c các thành ph n kinh t , phát huy s c
m nh ti m tàng, ñóng góp vào công cu c phát tri n kinh t qu c dân, là vai
trò ch y u c a công tác qu n lý nhà nư c. Dân ch và công b ng c n ñư c
th ch hoá thành các văn b n pháp lý liên quan ñ n vi c phân quy n cho
43


ngư i dân qu n lý và khai thác s d ng công trình c p nư c, và hư ng d n
qu n lý ngu n v n “nhà nư c và nhân dân cùng làm”. Các mô hình qu n lý
d a vào c ng ñ ng c n có quy n bình ñ ng trư c pháp lu t như các mô hình
t ch c qu n lý khác (Madeleen W. Schuringa, 2003) [81, 92-110].

Hi u qu ho t ñ ng ph i h p và ñi u ph i c a cơ quan các c p cũng là
m t nhân t quan tr ng. Khi m i nhà tài tr , m i t ch c NGOs mang ñ n
m t phương th c ti p c n và cơ ch tài chính khác nhau, năng l c ñi u ph i
các cơ quan qu n lý ngành r t quan tr ng, ñ m b o sao cho t t c các c ng
ñ ng có s bình ñ ng v tài chính và th ch . Cơ ch ph i h p nh p nhàng
gi a các b , ban ngành cũng c n tăng cư ng t o d ng môi trư ng th c thi
chính sách thu n l i nh t theo ñư ng l i, ch trương c a Nhà nu c.

Các cơ quan công quy n c n chuy n ñ i vai trò t tr c ti p cung c p
d ch v công ích sang vai trò thúc ñ y, ñi u ph i và h tr c ng ñ ng t qu n
lý và v n hành các công trình c p nư c. ði u này ñòi h i các cán b công
ch c, viên ch c ph i ñi u ch nh l i thái ñ và nhi m v c a mình, thay vì t
ñưa ra t t c các quy t ñ nh, ch ñ o c ng ñ ng th c hi n, h c n bi t l ng
nghe, trao ñ i và ñ i tho i v i nh ng ngư i dân. ði u này d n ñ n yêu c u
thay ñ i cơ c u cán b chuyên môn t thu n túy k thu t sang thông tin, giáo
d c, truy n thông.

Thái ñ tích c c tham gia và h tr c a c p qu n lý hành chính g n dân
nh t ñóng vai trò quy t ñ nh lên s ra ñ i c a các hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng. UBND xã h u thu n cho s ra ñ i và t n t i c a t ch c qu n lý
d a vào c ng ñ ng. Xã tham gia ho t ñ ng truy n thông, nâng cao nh n th c
c a ngư i dân v vai trò nư c s ch - v sinh môi trư ng nông thôn, v n ñ ng
ñóng góp c ng ñ ng, c ng c hi u l c n i qui b ng các ch tài phù h p, gi i
quy t mâu thu n n i b , ñóng góp m t ph n kinh phí ñ u tư và thay m t nhà
44


nư c xác nh n s t n t i c a t ch c c ng ñ ng.
Chính ph và các nhà tài tr có ñưa ra m t cơ ch tài chính phù h p thì
m i th c s khuy n khích ñư c c ng ñ ng tham gia. Cơ ch tài chính phù
h p không ch giai ño n ñ u tư, mà còn ph i phù h p trong giai ño n v n
hành và ñ c bi t c n thi t cho công tác s a ch a l n, ñ u tư nâng c p, m
r ng công trình. Vì v y, cơ ch tài chính c n n ñ nh, duy trì theo th i gian.
Cơ ch phù h p còn c n tính ñ n v th pháp lý và chi phí vay c a t ch c
c ng ñ ng. Mô hình tín d ng vi mô ñư c ñánh giá là tương ñ i phù h p v i
hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng [85, 75-76].
Nhóm tiêu chí ñánh giá hi u qu ho t ñ ng, h tr c a cơ quan ch c
năng ñư c ñ xu t nh m ñánh giá hi u qu b n v ng do môi trư ng chính
sách, pháp lý mang l i:
M c ñ phù h p c a chính sách và khung pháp lý
- T ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng có tư cách, quy n và nghĩa v v
pháp lý bình ñ ng v i các các lo i hình qu n lý khác.
Hi u l c và hi u qu c a h th ng t ch c qu n lý ngành
- Thái ñ c a cán b các cơ quan ch c năng ñ i v i t ch c c ng ñ ng
so v i các thành ph n kinh t khác.
- Trình ñ qui ho ch và ñi u ph i c a cơ quan ch c năng v c p nư c
nông thôn trong ñ a phương.
- Trình ñ áp d ng phương th c ti p c n th ng nh t trong m t ñ a phương.
- Trình ñ h th ng giám sát và ñánh giá ngành ho t ñ ng t i ñ a phương.
- Có khung ch tài phù h p h tr t ch c c ng ñ ng nâng cao hi u l c
c a n i qui.
M c ñ phân b nhân l c và tài chính c a cơ quan t nh và huy n
- T l phân b v n ñ u tư và phi ñ u tư trong ngân sách c p nư c
hàng năm.
45


- T l cán b tham gia truy n thông so v i t ng s cán b .
M c ñ tham gia và ng h c a chính quy n c p xã
- Thái ñ c a lãnh ñ o UBND xã v lo i hình qu n lý d a vào c ng ñ ng
- T l cán b tham gia truy n thông so v i t ng s cán b UBND xã
- T l ñóng góp c a ngân sách xã so t ng v n ñ u tư
- T l ngân sách xã h tr so t ng chi phí qu n lý, v n hành và b o
dư ng công trình
M c ñ phù h p c a cơ ch tài chính
- T l v n ñ u tư c a các t ch c tài chính so v i t ng s v n ñ u tư
công trình c p nư c t p trung trên ñ a bàn (%)
- T l t ch c c ng ñ ng ñư c vay ho c nh n h tr t cơ ch tài
chính ñang áp d ng so v i t ng s t ch c c ng ñ ng xin vay (%)
- T l t ch c c ng ñ ng ñư c vay/ h tr so v i t ng s t ch c c ng
ñ ng trên ñ a phương (%)
- Có cơ ch tín d ng cho h nghèo và h c n nghèo.

1.2. KINH NGHI M TH C TI N V HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG
ð NG TRONG C P NƯ C T P TRUNG NÔNG THÔN

1.2.1. L ch s hình thành hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công
trình c p nư c t p trung t i nông thôn

Trong hơn hai th p k qua, qu n lý d a vào c ng ñ ng là v n ñ nóng
h i nh t trong lĩnh v c c p nư c nông thôn. Tuy nhiên, ñ ñưa v n ñ mang
tính t phát trong th c t tr thành lý lu n v khoa h c qu n lý hi n ñ i và áp
d ng r ng rãi trên th gi i, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng ñã tr i qua
b n giai ño n cơ b n: 1) trư c năm 1980s; 2) th p k 1980s; 3) th p k 1990s
và 4) hi n nay.

Trư c th p k 80 - nh ng bư c ñi ñ u tiên hư ng t i s tham gia c a
46


c ng ñ ng. Theo tài li u ghi nh n trong ngành, khái ni m “có liên quan ñ n
c ng ñ ng” l n ñ u tiên W. Suchman, 1967 ñã ñưa trong ph n gi i thi u c a
“Báo cáo ðánh giá các d án c p nư c nông thôn” [105, 5-22]. L n ñ u tiên
khái ni m này ñư c áp d ng vào th c t thông qua hai tài li u D án c p nư c
c a ðài Loan (Chang, 1969) [58, 25-28] và D án c p nư c Colombia (Inpes-
Bogota, 1975) [68, 10-12]. Trung tâm nư c s ch và v sinh qu c t (IRC), t
ch c c p ti n nh t trên th gi i trong lĩnh v c qu n lý nư c d a vào c ng
ñ ng, ñã ti n hành và công b hàng lo t nghiên c u vào nh ng năm 1979 và
1981 (Wijk-Sijbesma 1979, 1981) [119, 120]. Trong giai ño n này, ngư i dân
m i ch ñư c thông báo và tham gia ñóng góp công s c trong quá trình th c
hi n k ho ch. M c ñ tham gia c a ngư i dân giai ño n này ch ñ t “b c
thang ñ u tiên” theo lý thuy t c a Micheal Dower.

Th p k 80 - C ng ñ ng ñư c tham gia vào c p nư c và v sinh. Mô
hình “có s tham gia c a c ng ñ ng” ñư c Th gi i chính th c công nh n t i
H i ngh Nư c toàn c u t ch c năm 1977 t i Mar del Plata, Argentina. Khái
ni m ñư c ñưa ra cùng v i kh u hi u “Nư c và V sinh cho t t c ” [111]
[116], phương th c ti p c n m i ñư c ñưa ra là t p trung phát tri n c p nư c
các ñô th nh và nông thôn, phát huy n i l c c a c ng ñ ng. M t trong
nh ng nguyên t c cơ b n khi xây d ng d án theo phương th c ñó là: 1) t t c
các bên liên quan ñư c tham gia vào quá trình xây d ng d án; 2) phân tích
l i ích c a các bên liên quan. Robert Chambers là m t trong nh ng ngư i ñi
tiên phong. Năm 1983, ông ñã g i ý khái ni m “mô hình phát tri n theo ti p
c n t dư i lên”, ngư i hư ng l i s ñư c tham gia quá trình xác ñ nh nhu
c u phát tri n c a chính mình [113, 41-42]. N a cu i th p k 1980s, hàng lo t
tài li u, n ph m ñư c xu t b n ñưa ra khái ni m “qu n lý d a vào c ng ñ ng
” như: Chuyên ñ nghiên c u qu n lý c ng ñ ng t i Châu Á (Korten 1986),
mô hình Parwoto v qu n lý d a vào c ng ñ ng t i Inñônêxia (Parwoto
47


1986), vai trò c a c ng ñ ng t i Chi Lê (Razeto 1988), Guatemala (Barrientos
1988), Malawi (IRC 1988), Cameroon (Knecht 1989), ti u Saharan (Andersen
1989), Ghana (GWSC 1989), Indonesia (Narayan-Parker 1989). Các tác gi
ñã mang kinh nghi m th c thi và k t qu nghiên c u ñ n th ñô New Delhi -
n ð vào năm 1990 – ñánh d u cho s ra ñ i c a hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng [52] [60] [65] [68] [75]. M c ñ tham gia c a ngư i dân ñ t “b c
thang th hai” theo lý thuy t c a Micheal Dower.

Th p k 1990 - Qu n lý d a vào c ng ñ ng. Trong năm 1990, H i ngh
ngành nư c t i New Delhi ñã ñưa ra nguyên t c “ít cho ña s hơn là nhi u cho
thi u s ” làm ñ nh hư ng toàn b ho t ñ ng c a ngành c p nư c nông thôn
v i khái ni m “qu n lý d a vào c ng ñ ng ”. ð nh hư ng này ñã có tác ñ ng
tích c c trong th c thi, ngư i dân không ch ñư c tham v n, ñư c tham gia
m t cách th ñ ng các ho t ñ ng c a d án, mà s ñóng vai trò tích c c hơn,
ch u trách nhi m và có quy n làm ch ñ i v i toàn b vòng ñ i c a công
trình. M t nguyên t c n a cũng ñư c ñưa ra t i H i ngh New Delhi là –
phân vai cho “qu n lý d a vào c ng ñ ng ”. Theo tuyên b c a h i ngh , c n
ti n hành c i cách th ch theo phương th c ti p c n t ng th bao g m c
nh ng thay ñ i v khung pháp lý, thái ñ và ng x , ph n s ñư c tham gia
vào t t c các c p trong qu n lý ngành.

Vào năm 1992, trong “Tuyên b Dublin v Nư c s ch và V sinh”, hơn
500 ñ i bi u t t t c các qu c gia trên th gi i ñã th ng nh t “qu n lý và phát
tri n nư c ph i d a trên phương th c ti p c n có s tham gia c a ngư i s
d ng, nhà k ho ch và nhà làm chính sách t t c các c p”. Hình th c qu n
lý d a vào c ng ñ ng ñã ñư c ch p nh n m t cách r ng rãi - vì nhi u nguyên
nhân khác nhau - như m t khái ni m chung v qu n lý. Chính ph coi qu n lý
d a vào c ng ñ ng như m t gi i pháp gi m t i lên ngu n ngân sách h n h p.
Các nhà tài tr thì coi ñó là m t cơ h i nâng cao hi u qu s d ng v n ñ u tư
48


cho c p nư c và v sinh, ñ ng th i gi m thi u tình tr ng tham nhũng và kém
hi u qu c a các cơ quan Chính ph . T ch c Phi Chính ph (NGOs) tr
thành ñ i di n cho c ng ñ ng và t n d ng cơ h i ñ nâng cao vai trò c a h .
Các nhà tài tr ña phương như Ngân hàng Th gi i coi qu n lý d a vào c ng
ñ ng như m t công c g i ñi thông ñi p gi m s can thi p c a Chính ph , h
tr kh i tư nhân và phát tri n vai trò c a xã h i dân s . Ngân hàng Th gi i
phát tri n thành khái ni m “Ti p c n theo nhu c u” qua Chương trình C p
nư c và V sinh (WSP) ñưa qu n lý d a vào c ng ñ ng vào th c thi có hi u
qu (Sara và Katz 1997, WB 2002) [115] [116] [117] [118]. M c ñ tham gia
c a ngư i dân ñ t “b c thang th ba – cùng th c hi n” và “b c thang th tư –
ð i tác” theo lý thuy t c a Micheal Dower.
Nh ng năm ñ u th k 21, m c tiêu c a phát tri n qu n lý d a vào c ng
ñ ng ñ t ñ n “b c thang th năm” (Micheal Dower), c ng ñ ng ch trì – Nhà
nư c h tr . M c dù, qu n lý d a vào c ng ñ ng trong ngành c p nư c ñã có
ñư c bư c ti n xa k t khi l n ñ u xu t hi n vào nh ng năm 1960, nhưng
cho ñ n ñ u th k 21, dư ng như v n ñ ch m i d ng m c ñ “phương
th c ti p c n c a các nhà tài tr ” hay “chính sách chung” ch chưa th c s
ñư c chuy n t i thành các ho t ñ ng h tr t phía Chính ph . M t lý do
tương ñ i ph bi n là quan ch c Chính ph các nư c ñang phát tri n v n gi
quan ñi m “ñ u tư và cung c p d ch v công ích là trách nhi m c a Chính
ph , l y ngu n ch y u t ngân sách ñ u tư công” [44] [49] [53]. Vì v y,
trong th c t qu n lý d a vào c ng ñ ng v n có r t nhi u v n ñ và t l dân
ñư c c p nư c chưa tăng lên như mong ñ i.
1.2.2 Kinh nghi m qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c
t p trung t i nông thôn trên th gi i
Bài h c kinh nghi m v hi n tr ng c p nư c nông thôn, môi trư ng
pháp lý và th ch , ngu n nư c ñư c rút ra t sáu nư c có tình hình phát tri n
kinh t xã h i tương ñ ng v i Vi t Nam như: Kenya, Colombia, Guatemala,
49


Cameroon, Pakistan, Nepal.

1.2.2.1 Kinh nghi m Kenya

Kenya n m trong nhóm nh ng nư c có ngu n nư c khan hi m ch
kho ng 647 m3 nư c trên ñ u ngư i hàng năm, v i dân s là 31 tri u ngư i.
ð n cu i năm 2006, 70% dân ñô th (7,5 tri u ngư i) và 48% dân nông thôn
(23,7 tri u ngư i) ñư c c p nư c s ch (UNICEF, 2007). Ph n l n c p nư c
nông thôn không ñ m b o ch t lư ng d ch v theo nhu c u c a ngư i s d ng.

K t khi giành ñư c ñ c l p vào năm 1963, Chính ph ñã ñưa ra chính
sách xã h i - t t c dân cư s ñư c nh n các d ch v cơ b n. T ch c phi chính
ph trong nư c và nhà tài tr h tr r t nhi u chương trình v sinh và nư c s ch
t t c các vùng trên c nư c. Các chương trình này khuy n khích c ng ñ ng
ñ a phương nh n trách nhi m v n hành và b o dư ng h th ng c p nư c.

Kinh nghi m không thành công c a Kenya ch y u do: 1) Ngư i dân
không c m th y mình là ngư i làm ch th c s c a công trình; 2) Thi u
khung pháp lý công nh n pháp nhân c a các t ch c qu n lý d a vào c ng
ñ ng. ði u này th c s nh hư ng ñ n tinh th n t ch c a ngư i dân, quan
ñi m “công trình c a Chính ph , Chính ph ph i ch u trách nhi m” c a c
ngư i dân và cơ quan ch c năng ñã c n tr c ng ñ ng tham gia tích c c vào
công tác v n hành, b o dư ng (Njuguna, 2005) [90, 17-25].

Ph n l n các h th ng c p nư c ñư c xây d ng t ngân sách chính ph
ho c thông qua các d án h tr phát tri n. Hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng ch y u là các t h p tác, chưa có tư cách pháp nhân. M c dù cán b v n
hành h th ng ñã ñư c ñào t o, t p hu n nhi u trong quá trình xây d ng công
trình nhưng trình ñ k thu t và qu n lý v n còn nhi u h n ch . Công tác qu n
lý y u kém r t ph bi n, do các nguyên nhân ch y u như: hi u l m gi a ban
ch nhi m và các xã viên, thi u cán b lãnh ñ o có năng l c, thi u các k năng
50


qu n lý nói chung. Thông thư ng, m t nhóm l i ích nh ñi u hành ban ch
nhi m, s thành công c a h th ng ph thu c h , ban ch nhi m không th c s
ñ i di n cho c ng ñ ng và t cho r ng mình là “chân r t” c a cơ quan ch
qu n. Các nhóm chính ki n khác nhau trong làng, xã thư ng s d ng v n ñ
nư c như m t lá bài tranh c và s ñ n bù cho dân sau khi th ng c . Ch t
lư ng d ch v c p nư c không ñáp ng nhu c u, nên v n duy trì các ngu n thay
th không h p v sinh. Phí nư c g n như không ñư c tính ñ n, ngư i v n hành
h th ng không có lương và ho t ñ ng hoàn toàn t nguy n d n ñ n lơ là công
tác v n hành sau khi ñ u tư. Chính b n thân ñ i di n Chính ph các c p cho
r ng “Nư c là quà t ng c a Chúa” – không ai ph i tr ti n. K t qu , hơn 95%
công trình c p nư c xây d ng nh ng năm 1980 và 1990 ñã ñư c giao cho c ng
ñ ng qu n lý, trong ñó, r t nhi u công trình ñã b hư h ng, xu ng c p bu c nhà
nư c ph i tái ñ u tư (Njuguna 2005) [90, 5-15].

1.2.2.2. Kinh nghi m Colombia

C ng hoà Colombia n m d c b bi n Caribean, Nam M có di n tích
1.141.748 km2, dân s 43 tri u dân, kho ng cách giàu – nghèo r t l n. Dân cư
s ng nông thôn và ñô th có s khác bi t l n v d ch v c p nư c s ch, 98%
dân ñô th ñư c c p nư c, trong khi ch kho ng 10% dân cư các vùng ñô th
nh có s dân dư i 2.500 ngư i và nông thôn ñư c s d ng nư c s ch. Chính
sách c a Chính ph là gi m s chênh l ch v ñi u ki n s ng gi a ñô th và
nông thôn. Quá trình phân c p ñư c b t ñ u t năm 1994, khung pháp lý v
phân c p, phân quy n v i qui ñ nh v trách nhi m các c p, qui trình th c hi n
khá rành m ch, rõ ràng, ñ m b o cho các t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng
có ñ tư cách pháp nhân, vay v n tín d ng khi c n thi t. Cơ quan c p xã ñư c
phân quy n qu n lý d ch v công ích v y t , giáo d c, nư c và v sinh, văn
hoá, gi i trí…
51


Sau hơn 20 năm giao quy n cho c p cơ s và c ng ñ ng qu n lý công
trình c p nư c nông thôn, v n còn nhi u t n t i. Mâu thu n trong c ng ñ ng
n y sinh và h ch ng bao gi ñi ñ n ñư c m t gi i pháp th ng nh t. Thông
thư ng, sau giai ño n ñ u tư, h th ng c p nư c nông thôn t p trung thư ng
ñư c chính th c giao cho các t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng. Trong t
ch c thư ng g m ñ i di n c a nhi u nhóm khác nhau. M i nhóm l i gây tác
ñ ng, nh hư ng ñ chi m quy n ki m soát h th ng c p nư c [102, 12-47].

Tình tr ng nh p cư gi a các vùng sau kh ng ho ng kinh t làm dân s
nông thôn tăng ñ t bi n. Khi thi t k h th ng c p nư c d báo tăng dân s cơ
h c không ñư c tính ñ n. Khi ban qu n lý h th ng c p nư c không cho phép
dân m i ñ n ñ u n i vào h th ng cũ do công su t h th ng không ñ ph c v ,
các h nh p cư m i ñã ñ u n i tr m vào h th ng làm áp l c nư c trên h th ng
và tr lư ng b ch a không ñ ph c v h dân vùng xa.

M c dù, ch trương phân c p r t ñúng ñ n, nhưng trong quá trình th c thi,
cơ quan xã không ñư c nâng cao năng l c, không ñ kh năng qu n lý và h tr
c ng ñ ng gi i quy t mâu thu n n i b (Smits 2006) [102, 37-38] ñã d n ñ n
nh ng th t b i.

1.2.2.3. Kinh nghi m Guatemala

Trung M v i di n tích 108.890 km2 và dân s là
Guatemal n m
13.730.900 ngư i. Khung pháp lý c a ngành c p nư c và v sinh c a
Guatemala bao g m Hi n Pháp, Lu t Y t , Lu t xã và Ngh ñ nh Chính ph s
367 năm 1997. Văn b n m i nh t qui ñ nh trách nhi m xây d ng chính sách,
chi n lư c và ñi u ph i ngành cho Vi n công trình công c ng c p xã
(Institute of Municipal Public Works - INFOM). Hoá ñơn thu phí nư c qui
ñ nh khai thác, s d ng và b o v tài nguyên nư c có hi u l c t năm 1996.
Lu t Y t qui ñ nh B Y t ph i h p v i IMFOM ch u trách nhi m chung v
52


c p nư c s ch. Lu t qui ñ nh rõ ràng qu n lý d a vào c ng ñ ng là phương
th c ñ m b o s d ng b n v ng tài nguyên nư c.

Trách nhi m cung c p nư c sinh ho t là c a xã. Hàng năm, xã nh n
kho ng 10% t ng ngân sách ñ u tư cho phát tri n cơ s h t ng, trong ñó có
c p nư c. Chính quy n xã cũng ch u trách nhi m qu n lý và v n hành các h
th ng c p nư c. Nhưng, do thi u cán b và năng l c qu n lý nên chính quy n
xã không th ñ m ñương ñư c vi c v n hành các công trình.

Theo Hi p ư c Hoà bình năm 1996 gi a Chính ph và m t tr n gi i
phóng Guatemala (URNG), c p nư c và v sinh là m t ph n c a hòa ư c. T
ñó, Chính ph ñ u tư tr c ti p xây d ng các công trình c p nư c m t cách
t mà không tính ñ n kh năng b n v ng c a t ng công trình. M t s qu
ñư c thành l p ñư c s d ng v i m c ñích tăng cư ng s h p tác gi a chính
quy n xã, ngư i hư ng l i, và NGOs. Kinh nghi m th c thi quay l i ñóng
góp hoàn thi n khung pháp lý ñ phân c p sâu hơn. Các t ch c NGOs thì coi
qu n lý d a vào c ng ñ ng như m t mô hình qu n lý c u cánh nh m nâng
cao kh năng b n v ng c a công trình. H nghĩ ñơn gi n ch là xây d ng h
th ng c p nư c, bàn giao cho c ng ñ ng và c ng ñ ng s t v n hành và b o
dư ng. Thi u ñào t o k năng k thu t và qu n lý là nguyên nhân cơ b n các
t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng không ho t ñ ng t t [52, 389-406].

H th ng c p nư c l n, nhi u làng cùng dùng chung m t h th ng c p
nư c nông thôn là tình tr ng khá ph bi n Guatemala. M t th i gian ng n ñi
vào v n hành, h th ng c p nư c g p v n ñ nghiêm tr ng v k thu t do
năng l c v n hành kém, d n ñ n ch t lư ng d ch v c p nư c kém và mâu
thu n thư ng xuyên x y ra gi a các làng.

Tình tr ng khá ph bi n khác là giá nư c quá th p. Các h i ñ ng c p
nư c thư ng ñư c hình thành trên cơ s m r ng thêm ch c năng nhi m v c a
53


các t ch c chính tr , xã h i s n có. Thành viên nh ng t ch c này ho t ñ ng t
nguy n, vì v y h thư ng quá chú tr ng ñ n hi u qu xã h i mà quên m t hi u
qu kinh t . Giá nư c thư ng ñư c xây d ng ch ñ ñ chi tr chi phí v n hành
tr c ti p, không ñ ngu n chi cho s a ch a l n và tái ñ u tư [52, 400-406]. Sau
m t th i gian, nhi u h th ng c p nư c b xu ng c p tr m tr ng do không có
kinh phí duy tu b o dư ng.

1.2.2.4. Kinh nghi m Cameroon

Cameroon n m d c b bi n phía Tây c a Châu Phi, v i dân s kho ng
16 tri u ngư i và di n tích 475.440 km2. V i ñ c ñi m ñ a hình, khí h u ña
d ng Cameroon có th áp d ng nhi u công ngh c p nư c. vùng Savannah,
ch y u là h th ng c p nư c t ch y do c ng ñ ng qu n lý (Tayong 2001)
[106, 12-50].

Trong nh ng năm 1990, chính ph th c hi n chương trình c p nư c ñô
th và nông thôn theo nguyên t c “qu n lý h th ng có s tham gia c a c ng
ñ ng” vào chương trình. Kinh phí c a chương trình l y t ngân sách, các t
ch c NGOs và nhà tài tr . Chương trình ñã th t b i. R t nhi u h th ng b
h ng ngay sau khi xây d ng không lâu, m t ph n do thi u năng l c qu n lý,
qui ho ch ngu n nư c, m t ph n do thi u s tham gia c a c ng ñ ng trong
giai ño n ñ u tư và ngư i dân không ph i tr phí nư c. Chính ph chi tr t t
c t ñ u tư ñ n ñào t o và lương cho cán b v n hành. Khi kh ng ho ng kinh
t , Chính ph không th ch u ñư c chi phí v n hành nên ñã giao cho H i ñ ng
Phát tri n Thôn b n.

M c dù Lu t b o v ngu n nư c cho phép c ng ñ ng t gi i quy t v n
ñ ki n t ng, tranh ch p có nguyên nhân xu t phát t vi c xây d ng, v n hành
và b o dư ng h th ng c p nư c nông thôn, và nhà nư c ban hành khung
pháp lý b o v quy n này (Tayong 2001), nhưng trong th c t , B ch qu n
54


l i luôn coi h th ng c p nư c là tài s n c a h , luôn ch t v n c ng ñ ng v
năng l c qu n lý công trình. Vì v y, c ng ñ ng g p r t nhi u khó khăn trong
quá trình tham gia.

Thi u s tham gia giám sát c ng ñ ng trong giai ño n xây l p làm ch t
lư ng công trình r t kém. Nhi u công trình m i xây d ng xong ñã ph i “ñ p
chi u”, ch ñư c nâng c p do ñư ng ng b hư h ng. C ng ñ ng không ñư c
l a ch n công ngh d n ñ n tình tr ng không ai ñ năng l c v n hành và s a
ch a. Khi máy bơm h ng, không có ph tùng thay th và không ai bi t ch a
máy bơm, ngư i dân quay l i s d ng ngu n nư c m t b ô nhi m.

Bên c nh ñó, ngư i dân chưa có thói quen chi tr phí nư c. Cán b v n
hành làm vi c trên cơ ch t nguy n. ð ñ m b o cu c s ng hàng ngày, cán
b v n hành ph i làm thêm các ngh khác, và không còn ñ th i gian ñ quan
tâm ñ n vi c c p nư c. Th i gian bơm c p nư c gi m d n và h th ng rò r
do thi u b o dư ng, ngư i dân không có nư c.

1.2.2.5. Kinh nghi m Pakistan

Pakistan không có quy ñ nh pháp lý, không có tiêu chu n qu c gia và
cũng không có cơ quan qu n lý nhà nư c v v n ñ nư c s ch, thi u cơ ch
ph i h p gi a các b ngành liên quan ñ n c p nư c như y t , phát tri n c ng
ñ ng và chính quy n ñ a phương. Các t ch c phi chính ph ñóng vai trò ch
ñ o trong c p nư c, nhưng không ñư c các cơ quan chính ph th a nh n
(UNICEF Pakistan 2001) [113; 22, 23, 96, 118].

Chính ph Pakistan ñã xây d ng hơn 90% h th ng ñư ng ng cung
c p nư c, v i s h tr t các nhà tài tr qu c t như Ngân hàng th gi i,
UNICEF, DFID, chính ph Nh t B n và Ngân hàng tái thi t ð c (KfW). T i
nh ng khu v c khô h n và n a khô h n, các máy bơm tay ñ u thu c s h u tư
nhân. Vi c thu h i chi phí ñ i v i d ch v cung c p nư c s ch ñư c th c hi n
55


khá t t v i kho ng 80% ngư i s d ng tr phí. Ph n và tr em gái là nh ng
ngư i ph i ch u nh hư ng nh t c a vi c thi u nư c và v sinh do nh ng ñi u
c m k theo t p t c văn hóa xã h i (UNICEF Pakistan 2001) [113, 57-69].

M t s t ch c ñang ho t ñ ng trong lĩnh v c c p nư c và d ch v v
sinh t i mi n B c Pakistan, các cơ quan ñ a phương và Ban phát tri n nông
thôn (LBRDD) ñ xư ng phương th c ti p c n d a vào c ng ñ ng v i s h
tr c a UNICEF. Ban t qu n thôn b n và h i ph n ñư c thành l p, làm
ñ u m i phát tri n c ng ñ ng trong ph m vi thôn b n.

Các c ng ñ ng có hình th c t ch c ch t ch theo l i truy n th ng, ch
y u d a trên ñ o H i và h th ng ñ ng c p xã h i. Ban t qu n thôn b n do
cơ quan d án kh i xư ng, có trách nhi m pháp lý ñ i v i s phát tri n c a
làng. Ban t qu n thôn b n ch y u do nh ng ngư i ñ ng ñ u làng xã ñi u
hành. Ph n có h i riêng nhưng không tham gia vào các công vi c c a nam
gi i. Vi c phân bi t ñ i x v gi i do quan ni m tôn giáo ñã c n tr ph n
tham gia qu n lý các h th ng c p nư c (WASEP 2000 và UNICEF 2001)
[113, 97-98] [115, 10-25]. Bên c nh ñó, mâu thu n gi a các nhóm dân theo
ñ ng c p xã h i cũng là nguyên nhân chính làm tan v các t ch c qu n lý
d a vào c ng ñ ng .

1.2.2.6. Kinh nghi m Nepal

Có r t nhi u cơ quan, t ch c liên quan ñ n c p nư c nông thôn t i
Nepal: Chính ph , các nhà tài tr , t ch c NGOs trong nư c và qu c t , t
ch c c ng ñ ng và công ty tư nhân, nhưng l i không có cơ quan nào ch u
trách nhi m ñi u ph i chung. C c c p nư c và v sinh ch u trách nhi m qu n
lý nhà nư c như: qui ho ch ngành, ñi u ph i, xây d ng tiêu chu n k thu t,
qu n lý thi t k và xây d ng nh ng công trình l n, tuyên truy n nâng cao
nh n th c ngư i dân v nư c s ch và v sinh...., nhưng C c l i tham gia xây
56


d ng tr c ti p r t nhi u công trình nư c t p trung. C c phân b ñ n 80% ngân
sách cho ñ u tư công trình tr c ti p, 4% ngân sách cho các ho t ñ ng phi
công trình, và 0% ngân sách cho ho t ñ ng giám sát và ñánh giá, ñi u ph i
các nhà tài tr và NGOs, khu v c tư nhân.

ñ a phương, ñ i di n chính quy n ñ a phương là H i ñ ng phát tri n
huy n và H i ñ ng phát tri n thôn b n, ch u trách nhi m phát tri n m t s khu
v c dân cư nh t ñ nh. H i ñ ng phát tri n huy n là ñ u m i ch u trách nhi m
ñi u ph i k ho ch và th c hi n. H i ñ ng phát tri n huy n và H i ñ ng phát
tri n thôn b n ch y u t p trung khuy n khích các bên tham gia và th c hi n
chi n lư c c p nư c và v sinh nông thôn. Các t ch c d a vào c ng ñ ng
như H i s d ng nư c ch u trách nhi m v n hành và b o dư ng các công
trình c p nư c.

Các nhà tài tr , bao g m các t ch c ña phương như ADB, UNICEF,
UNDP, WHO và t ch c song phương như Ôxtralia, Ph n Lan, ð c, Nh t, Hà
Lan, Anh và Thu s , tác ñ ng r t l n ñ n ưu tiên và phát tri n ngành. M i t
ch c theo ñu i m t chương trình và phương th c ti p c n riêng. ðóng góp c a
các nhà tài tr lên ñ n 40% năm 1980 và 60% năm 1999 vào t ng ngân sách
ñ u tư ngành. Có ít nh t 19 t ch c NGOs qu c t tham gia vào lĩnh v c này,
h tr xây d ng nh ng công trình qui mô nh c c p trung ương và ñ a
phương. H thư ng h p tác v i các t ch c NGOs trong nư c ñ xây d ng
công trình. Thi u s ñi u ti t c a chính ph nên vai trò và s tham gia c a các
cơ quan nhà nư c qu n lý ngành vào ho t ñ ng c a NGOs là r t m nh t.

Lu t tài nguyên nư c và hơn 2049 qui ñ nh ñư c ban hành năm 1992 là
khung pháp lý cho thu ñi n, thu l i, nư c sinh ho t và s d ng nư c cho các
m c ñích khác. Hi u l c và hi u qu các bên tham gia th c thi theo pháp lu t
còn r t y u, m t ph n do quá nhi u qui ñ nh ch ng chéo nhau (WESC 2001;
57


Whiteside and Shrestha 2005; Rai and Subba 2004; Otte and Budhathoki 2007)
[96] [97] [119] [92].

1.2.3. Kinh nghi m qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình cơ s h t ng
nông thôn Vi t Nam

1.2.3.1. Qu n lý công trình th y l i có s tham gia c a ngư i dân

T năm 1996, sau khi chuy n ñ i các h p tác xã, h th ng các công
trình thu l i quy mô nh ñư c giao cho UBND xã qu n lý vi c thu phí s
d ng. R t nhi u nơi ñó thành l p các "nhóm thu l i thôn" do trư ng thôn làm
trư ng nhóm ñ qu n lý các kênh tư i c p 4 và c p 5 [48, 72-89]. N m b t cơ
h i, các t nh ñã n l c tri n khai giao quy n qu n lý h th ng thu l i cho các
t ch c c ng ñ ng.

Phương pháp ti p c n qu n lý thu l i có s tham gia c a c ng ñ ng
(PIM) ñó ñư c m t s d án vi n tr c a các nhà tài tr và và t ch c phi
chính ph qu c t áp d ng m t s khu v c khác nhau trên c nư c, trong ñó
có c nh ng thành công và th t b i [49] [53]. Chính sách c a Chính ph ch
trương m r ng ph m vi ñ i tư ng cung c p d ch v công trư c kia thu c
ph m vi trách nhi m c a nhà nư c, H i s d ng nư c (WUAs).

Mô hình qu n lý thu l i có s tham gia c a ngư i dân ñã th hi n rõ
l i th c nh tranh so v i các mô hình t ch c qu n lý khác b ng hi u qu kinh
t , xã h i mang l i; v i nguyên t c “tăng cư ng b n v ng v m t kinh t cho
các công trình b ng các công c xã h i” – nâng cao s tham gia, tính năng
ñ ng và quy n t quy t c a ngư i dân trong ho t ñ ng qu n lý cơ s h t ng
nông thôn. ðây là m t mô hình r t t t, có th áp d ng vào giai ño n qu n lý
v n hành công trình c p nư c t p trung nông thôn. Tuy nhiên b n thân mô
hình thu l i c ng ñ ng cũng g p khó khăn v năng l c qu n lý, v n hành b o
dư ng, và tiêu c c trong chi tiêu. N u ngư i nông dân ñư c tham gia ngay t
58


giai ño n ñ u tư xây d ng, nâng c p các công trình thu l i, và ñư c t p hu n
ñ y ñ , cung c p s tay hư ng d n chi ti t và có cán b k thu t h tr , h s
phát huy vai trò v i hi u qu r t cao trong vi c giám sát công tác thi công xây
d ng cũng như qu n lý v n hành sau này [54, 316-401].

1.2.3.2. Qu n lý công trình giao thông nông thôn d a vào c ng ñ ng

Kinh nghi m v hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng trong khu v c
xây d ng ñư ng giao thông nông thôn l i cho ta nh ng kinh nghi m quý báu
liên quan ñ n huy ñ ng c ng ñ ng ñóng góp ñ u tư cơ s h t ng chung. Hình
th c ”Nhà nư c và nhân dân cùng làm” ñã khá thành công trong xây d ng
ñư ng nông thôn (T ng k t chương trình 135, 2005). Các cơ quan ch c năng
l p thi t k xây d ng các tuy n ñư ng theo qui ho ch t ng th , nhà nư c h
tr m t ph n kinh phí, ph n còn l i do ngư i dân ñóng góp. M c ñóng góp
c a ngư i dân lên ñ n 60% ñư ng thôn, xóm. Trong quá trình huy ñ ng dân
ñóng góp, m t ban ñ i di n dân ñư c hình thành, ñ ng ñ u thư ng là Trư ng
thôn, T trư ng c m dân cư và m t s thành viên tham gia t nguy n, ch u
trách nhi m ph bi n ch trương và v n ñ ng các h dân ñóng góp. Ngư i
dân ñư c tham gia vào quá trình giám sát thi công nhưng không tham gia vào
ho t ñ ng qu n lý tài chính, k c ph n v n do dân góp.

Sau khi công trình hoàn thành, ban ñ i di n cũng t ñ ng tan rã. Ngư i
dân hay cơ quan ch qu n ch u trách nhi m qu n lý và duy tu công trình?
Trách nhi m không ñư c xác ñ nh rõ ràng t t d n ñ n s xu ng c p c a m t
s công trình sau ñ u tư [100, 115-127].

1.2.3.3. Qu n lý h th ng ñi n nông thôn d a vào c ng ñ ng

Cùng th i gian công cu c ñi n khí hoá toàn qu c, hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng trong ngành ñi n tr nên khá ph bi n. T năm 1996,
chính quy n xã và nhân dân ñ a phương b t ñ u th c hi n ñ u n i ñi n cùng
v i huy n và công ty ñi n l c. UBND xã xác ñ nh nhu c u m c ñi n c a nhân
59


dân, ñ ngh lên c p trên, sau ñó ti n hành kh o sát và d toán chi phí, ngư i
dân ñư c tham kh o ý ki n, v n ñ ng ñóng góp xây d ng. Khi ph n l n các
h dân ñ ng ý ñóng góp, xã thành l p ban xây d ng. Ngư i dân ký k t h p
ñ ng s d ng ñi n và n p ti n ñóng góp. Xã ph i h p v i S ñi n l c thi t k
k thu t, thuê công ty ñi n l c xây d ng. Sau khi nghi m thu, bàn giao, thanh
quy t toán, công trình ñã ñ c ñưa vào s d ng [102] [104].

Sau khi ñ u tư, giai ño n ñ u UBND xã t ch c T d ch v c p ñi n,
mua ñi n c a T ng công ty ñi n v i giá bán buôn và bán l i cho h dân v i
giá bán l , chênh l ch gi a giá bán buôn và bán l kho ng 100VND/ Kwh.
Sau m t th i gian, UBND xã bàn giao t d ch v c p ñi n cho HTX d ch v
nông nghi p ho c thành l p HTX d ch v ñi n. Theo kh o sát các HTX nông
nghi p ñ ng b ng sông H ng, d ch v ñi n và d ch v thu nông là hai ho t
ñ ng mang l i l i nhu n cao nh t cho các HTX nông nghi p. HTX cung c p
ñi n có m c t n hao th p hơn nhi u so v i các công ty ñi n l c (dư i 20%),
thu nh p c a cán b v n hành lư i ñi n thu c lo i cao nông thôn, kho ng
1,2 tri u VND – 1,5 tri u VND/ tháng.

S tham gia c a c ng ñ ng trong qu n lý phân ph i ñi n ñã t o ñà cho
hình thành th trư ng ñi n tương ñ i n ñ nh và có l i nhu n nông thôn.
Cùng chia s trách nhi m chung trên cơ s l i ích ban ñ u ñã d n chuy n ñi n
thành hàng hoá thi t y u, ñáp ng nhu c u tăng lên c a ngư i dân nông thôn.
M t s HTX d ch v ñi n b t ñ u có l i nhu n t t m c giá d ch v phù h p,
ñang có k ho ch phát tri n thành công ty tư nhân. Tuy nhiên, v n còn m t s
rào c n liên quan ñ n quy ñ nh chuy n giao tài s n s h u nhà nư c, s h u
t p th sang thành tài s n s h u tư nhân.

1.2.4. Nh ng bài h c cho qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p
nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam

Công trình c p nư c t p trung nông thôn là “tài s n chung” c a nhà
60


nư c và nhân dân, ñư c c ng ñ ng s d ng chung nên c n giao cho c ng
ñ ng qu n lý. Khi các công trình công c ng không giao cho c ng ñ ng qu n
lý, ngư i dân không phát huy ñư c ý th c làm ch , d d n ñ n tình tr ng s
d ng “vô t i v ”, “cha chung không ai khóc”, công trình b b hoang ho c
ho t ñ ng kém hi u qu . Xu t phát t kinh nghi m th c ti n c a các nư c và
kinh nghi m qu n lý công trình cơ s h t ng nông thôn, qu n lý d a vào
c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam c n rút ra
nh ng bài h c như sau:

Th nh t, s ña d ng c a mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng r t phù
h p v i s ña d ng v kinh t - xã h i – k thu t, trình ñ qu n lý c p nư c và
trình ñ phát tri n kinh t th trư ng chưa ñ ng ñ u gi a các ñ a phương. Tuy
nhiên, mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng không th copy nguyên d ng mà
ph i ñư c ñi u ch nh linh ho t theo hoàn c nh c th t ng h th ng c p nư c.

Th hai, nâng cao c m nh n v quy n s h u c a c ng ñ ng là y u t
quy t ñ nh s thành công trong huy ñ ng v n, b n v ng v t ch c, và hi u
qu khai thác công trình. T ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng thành công khi
ñư c trao quy n, ch u trách nhi m v các quy t ñ nh mang tính chi n lư c
như: giá nư c, m c ñ d ch v , ñ u tư m r ng, s a ch a l n ...... Thu chi tài
chính ph i d a trên s ñ ng thu n c a c c ng ñ ng. Ban qu n tr ph i th c
s ñ i di n cho c ng ñ ng ch không ph i là ñ i di n c a m t nhóm ngư i
trong c ng ñ ng. Ban qu n tr c n ho t ñ ng thư ng xuyên, liên t c, tránh
vi c ho t ñ ng m nh m , t trong giai ño n ñ u tư xây l p và tan rã ngay
trong giai ño n v n hành, khai thác s d ng. Cơ ch tài chính phù h p, minh
b ch, có h tr khuy n khích các h nghèo s d ng nư c là m t ñi m m u
ch t trong quá trình qu n lý. ð phát huy tính t giác c a t ng thành viên, các
t ch c c ng ñ ng c n tôn tr ng nguyên t c dân ch t p th .
61


Th ba, tính b n v ng c a t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng r t nh y
c m v i các y u t n i l c bên trong và môi trư ng bên ngoài, ñòi h i n l c
t nguy n cao c a các bên h u quan. Các cơ quan ch c năng c n h tr , ng h
cho t ch c d a vào c ng ñ ng c trư c, trong và sau giai ño n xây l p. Nh ng
h tr bao g m c các ho t ñ ng nâng cao năng l c thư ng xuyên và tài chính
(tr giá chênh l ch, chi s a ch a l n, thay th thi t b , m r ng công su t....).

Th tư, phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là m t công c
nâng cao dân ch nên nh ng thay ñ i môi trư ng chính tr và kinh t vĩ mô
gây nên tác ñ ng r t l n ñ n hi u qu ho t ñ ng c a các t ch c c ng ñ ng.
Vì v y, c n có m t khung pháp lý h tr s hình thành và t n t i c a t ch c
c ng ñ ng; Chính ph c n có chính sách chung khuy n khích dân ch cơ s ,
xã h i hoá ñ u tư; Các t ch c c ng ñ ng c n ñư c công nh n v m t pháp lý
tính h p pháp c a t ch c trong giao d ch mua bán, ký k t h p ñ ng kinh t
và vay v n tín d ng. ð i v i công trình c p nư c t p trung ñ u tư t nhi u
ngu n v n khác nhau (ngân sách, ngư i s d ng, nhà ñ u tư tư nhân...), vai
trò c a các bên, m i quan h gi a ngư i s h u, ngư i th c thi và ngư i cung
c p tài chính ñư c xác ñ nh rõ ràng.

Th năm, ñ nâng cao hi u qu công tác h tr t ch c qu n lý d a vào
c ng ñ ng, cơ quan qu n lý Nhà nư c các c p ñã chuy n vai trò t “ngư i
cung c p” sang vai trò “ngư i h tr ”. M i quan h gi a nhà nư c và nhân
dân là quan h ñ i tác.

Th sáu, kinh nghi m rút ra t các bài h c không thành công các
nư c cho th y: khi ngư i dân không th c s có quy n làm ch , khung pháp lý
chưa th c s khuy n khích trao quy n cho c ng ñ ng và tư duy c a cán b
qu n lý các cơ quan ch c năng v n mang n ng tư tư ng “làm h dân”, “ch
ñ o dân”.... thì các t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng s không ho t ñ ng có
hi u qu b n v ng.
62


K T LU N CHƯƠNG 1

Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là t p h p các mô hình qu n lý
có s tham gia c a c ng ñ ng, trong ñó c ng ñ ng là ngư i ñưa ra quy t ñ nh
cu i cùng v t t c các v n ñ quan tr ng nh t liên quan ñ n quá trình l p k
ho ch, tri n khai th c hi n ñ u tư, và ch u trách nhi m chính trong v n hành
và b o dư ng h th ng sau khi ñư c ñ u tư. Qu n lý d a vào c ng ñ ng là
hình th c qu n lý có th áp d ng t i b t kỳ ñi u ki n kinh t , văn hóa, xã h i
nào b t kỳ m c ñ ch t lư ng d ch v nào. Vì v y, nó r t phù h p v i vi c
qu n lý các công trình c p nư c t p trung nông thôn v i ñ c ñi m là ña
d ng hóa v ngu n cung c p, v quy mô, v công ngh và ñ i tư ng s d ng.

Mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông
thôn là t p h p các t ch c hình thành theo nguyên t c t nguy n, do ngư i dân
t l p ra ñ gi i quy t các nhu c u v nư c s ch, là ñ u m i liên k t v i chính
quy n cơ s , ñ i tác c a các chương trình d án c ng ñ ng, là khách hàng c a
các doanh nghi p, nhà cung c p hàng hoá, nơi th c hi n công tác v n ñ ng
nâng cao nh n th c v nư c s ch – v sinh nông thôn. Các mô hình qu n lý
d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông thôn cho phép t giám
sát và t qu n lý, ñi u này làm tăng tinh th n trách nhi m, quy n làm ch và
năng l c c a ngư i dân; phù h p v i quá trình chuy n qu n lý nhà nư c t cơ
ch k ho ch hóa t p trung sang cơ ch th trư ng; là ñi m kh i ñ u ñ ñ t
ñư c m t h th ng c p nư c và v sinh tiên ti n; ñ m b o tính th ng nh t trên
ba m t: quan h s h u, quan h qu n lý và quan h phân ph i trong quan h
s n xu t. Vì v y, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p
trung nông thôn v n là con ñư ng phát tri n t t y u theo nguyên t c “phát huy
n i l c c a ngư i dân”, thúc ñ y ti n trình xã h i hoá d ch v công. Qu n lý d a
vào c ng ñ ng phù h p v i c ng ñ ng có ñ i s ng kinh t chưa cao, là công c
gi m t i gánh n ng ñè lên ngân sách nhà nư c và các cơ quan ch c năng.
63


Các mô hình c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình
c p nư c t p trung nông thôn r t ña d ng và ph thu c vào qui mô c ng ñ ng,
công ngh s d ng, ñi u ki n kinh t - xã h i c a t ng nơi và khung pháp lý
qu c gia. Vì v y, vi c l a ch n mô hình phù h p v i ñi u ki n c a t ng ñ a
phương có vai trò quan tr ng. ð l a ch n mô hình c n phân tích các nhân t
nh hư ng; ñánh giá m c ñ phù h p c a mô hình l a ch n theo nh ng tiêu
chí v ngu n nư c, v năng l c qu n lý c a c ng ñ ng, v năng l c tài chính,
trình ñ phát tri n th trư ng công ngh t i ñ a phương.

Trên th gi i, nhi u nư c ñã áp d ng thành công xây d ng và duy trì
các hình th c qu n lý công trình c p nư c t p trung có ñi u ki n tương ñ ng
v i Vi t Nam như: Kenya, Colombia, Guatemala, Cameroon, Pakistan, Nepal.
ðó là nh ng bài h c quý có th v n d ng vào Vi t Nam. Ngoài ra Vi t
Nam, vi c kh o c u kinh nghi m qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình
th y l i, giao thông nông thôn, h th ng ñi n ñã cho ngành nư c s ch nông
thôn nh ng kinh nghi m thành công và không thành công trong qu n lý nói
chung, trong xác ñ nh và t ch c các hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
các công trình nư c t p trung nông thôn, nói riêng.
64



Chương 2
TH C TR NG HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO
C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG
T I NÔNG THÔN VI T NAM
2.1. HI N TR NG C P NƯ C NÔNG THÔN VI T NAM

Khu v c nông thôn chi m trên 92% di n tích lãnh th Vi t Nam, bao
g m ñ i núi và ñ t tr ng, cũng như ñ t canh tác và r ng, nh ng th tr n nh
ph c v vùng nông thôn. Hi n nay, có kho ng 73% dân cư ñang sinh s ng t i
10.522 xã, th tr n (chi m t l 88,6% t ng s xã, phư ng, th tr n toàn qu c);
có 81.202 thôn, b n, làng, p (g i chung là thôn), chi m 64,6% t ng s thôn
và t dân ph toàn qu c.

2.1.1 Khái quát th c tr ng c p nư c nông thôn Vi t Nam

T l c p nư c sinh ho t t i các vùng nông thôn Vi t Nam: Chi n
lư c qu c gia v NS&VSNT ñ t m c tiêu “ñ n năm 2010, 80% dân s nông
thôn có ñi u ki n ti p c n 60 lít nư c s ch m i ngày”. V i nh ng n l c c a
Chính ph và ngành, m c tiêu trên có kh năng s ñ t ñư c. ð n 2007 có
70% dân cư nông thôn có nư c sinh ho t h p v sinh (trong ñó kho ng 30%
ngư i dân ñư c dùng nư c ñ t tiêu chu n 09 c a B Y t ), ñ n cu i năm
2008, có 74,9% dân cư nông thôn ti p c n nư c h p v sinh. T l dân cư
nông thôn ti p c n nư c s ch thay ñ i theo m i vùng sinh thái (b ng 2.1). Các
công trình c p nư c máy tăng lên nhưng tiêu chu n v ch t lư ng và s lư ng
nư c máy v n chưa có s li u theo dõi. H th ng ch s giám sát ñánh giá
ngành ñang ñư c tri n khai, áp d ng thí ñi m t tháng 4 năm 2008.

T l ti p c n nư c s ch nông thôn gi a các t nh không ñ ng ñ u, có
5/63 t nh ñ t t l r t cao, trên 90% là: Bà R a – Vũng Tàu (95%), Hà N i
65


(93%), Ti n Giang (92%), Bình Dương (95%) và B c Liêu (90%), và 5/63
t nh có t l bao ph c p nư c sinh ho t th p dư i 60%.

B ng 2.1: Dân cư nông thôn ti p c n v i nư c sinh ho t h p v sinh
theo vùng sinh thái c a Vi t Nam ( 1998-2008)

Dân s nông T l dân s nông thôn có
thôn 2008 nư c h p v sinh (%)
TT Vùng
1998 2005 2008
(ngư i)
T ng s 64.592.603 32 62 74,9
1 Mi n núi phía B c 10.418.900 23 56 70,5
2 ðB sông H ng 15.128.432 37 66 79,0
3 B c Trung B 9.483.981 30 61 76,6
4 DH Nam Trung B 6.620.834 33 57 72,5
5 Tây Nguyên 3.415.536 34 52 66,2
6 ðông Nam B 4.902.084 38 68 82,1
7 ðB sông C u Long 14.622.836 33 66 77,4
Ngu n: Báo cáo T ng k t Chương trình m c tiêu QG NS&VSNT giai ño n 1998-2005, B NN và PTNT,
và Báo cáo k t qu th c hi n Chương trình m c tiêu QG NS&VSNT, B NN và PTNT năm 2008.

Các lo i hình c p nư c nông thôn: S li u báo cáo c a Văn phòng
CTMTQG v CN&VSNT cho th y, ch có 18% s h gia ñình ñư c c p nư c
t các công trình c p nư c t p trung, 22% s h dùng nư c t gi ng khoan,
23% t gi ng ñào, 2% t b , lu ch a nư c mưa và còn 9% t các ngu n
nư c kênh r ch, ao h ch qua sơ l ng.

ð i v i c p nư c nông thôn Vi t Nam, gi ng ñào truy n th ng là
ngu n nư c ph bi n nh t. Có ñ n 23% dân nông thôn có gi ng ñào l n.
Vùng Duyên h i B c và Nam Trung B có t l s d ng nư c t gi ng ñào
xây g ch cao nh t (70%), trong khi các t nh Tây Nguyên và Bình Phư c,
ðông Nam B , thư ng s d ng gi ng ñ t (54%). M i quan h gi a thu nh p
66


và gi ng ñào khá rõ nét, các h có thu nh p th p thư ng s d ng mô hình này.

Gi ng khoan là ngu n c p nư c ph bi n th hai hi n nay. Ư c tính
kho ng 22% s h gia ñình nông thôn s d ng gi ng khoan làm ngu n c p
nư c sinh ho t chính. Gia tăng s d ng gi ng khoan trong 10 năm tr l i ñây
ñã ph n ánh m t th c t là càng ngày càng ít gia ñình s d ng gi ng ñào và
ngu n nư c m t không ñ m b o. Gi ng khoan ñ m b o cung c p n ñ nh
ngu n nư c vào mùa khô g p 4 l n so v i gi ng ñào, và ngăn ch n ô nhi m
t t hơn. Các h gia ñình dùng gi ng khoan ch y u vùng ñ ng chiêm trũng,
ñ ng b ng ven bi n và thư ng là các gia ñình thu nh p cao. Vùng ðông Nam
B , ð ng b ng sông H ng và ð ng b ng sông C u Long có t l gi ng khoan
cao nh t (28 – 36%). Tuy nhiên, các t nh ð ng Tháp, An Giang, Ti n Giang,
Vĩnh Long và B n Tre có t l gi ng khoan chưa ñ n 10% do không có nư c
ngu n s ch t ng nông.

Nư c máy là lo i hình c p nư c hi n ñ i nông thôn. Tính ñ n tháng
6 năm 2008, kho ng 18% h dân nông thôn ñư c s d ng nư c máy, bao g m
c c p nư c t i vòi h gia ñình và qua vòi công c ng. Các t nh không có
ngu n nư c ng m và nư c m t ch t lư ng t t, thì có t l s d ng nư c máy
cao hơn, ví d : vùng ô nhi m s t, mangan t i ñ ng b ng sông H ng và vùng ô
nhi m nư c m t vùng ðông Nam B .

Nư c sông và ao h : m c dù s h s d ng nư c m t không ñ m b o
ñ ăn u ng là r t th p, ch có 12% gia ñình nông thôn, nhưng t l l i r t
chênh l ch gi a các vùng. T l này cao nh t các t nh ð ng Tháp (88%), An
Giang (70%) và Vĩnh Long (81%).

Nư c mưa: Nư c mưa có th là m t ngu n nư c an toàn, có ch t
lư ng cao n u ñư c h ng và tr ñúng cách. Ch có 11% dân s ph thu c
hoàn toàn vào nư c mưa, khi h không còn b t c ngu n nào khác. Tuy nhiên
67


nh ng gia ñình này thư ng b thi u nư c v mùa khô. Nư c mưa ñư c s
d ng ch y u vùng ð ng b ng sông H ng (31-52%), vùng ð ng b ng sông
C u Long và vùng Duyên h i B c Trung B . D ng c ch a nư c mưa là môi
trư ng t t cho mu i phát tri n, d b nh s t rét và s t xu t huy t.

Mua nư c sinh ho t: Có kho ng 1% dân nông thôn ph i mua nư c
sinh ho t. Vùng ðông Nam B có t l mua nư c cao nh t (2 - 4%), ti p ñ n
là Ninh Thu n và Bình Thu n, nơi ch u nhi u h n hán và các qu n ven ñô c a
TP. H Chí Minh, nơi b xâm m n và ô nhi m công nghi p.

2.1.2. Th c tr ng c p nư c t p trung nông thôn Vi t Nam

2.1.2.1 Xu hư ng phát tri n c p nư c t p trung nông thôn

Trong 10 năm qua, qui mô, công ngh c p nư c cũng ñư c c i thi n,
chuy n d n t các công trình c p nư c nh l theo h gia ñình sang các công
trình c p nư c t p trung. T l dân cư nông thôn s d ng nư c máy tăng
nhanh trong nh ng năm qua, t 4%-6% (năm 2004) tăng lên ñ n 18% (tháng
6/2008) và ư c tính 20% (cu i năm 2008), bao g m c c p nư c t n h và
qua vòi công c ng. Vùng ñ ng b ng sông C u Long ñang d n ñ u v t l h
ñư c c p nư c máy cao, 45% các h dân ñư c s d ng nư c máy. Tuy nhiên
có s phân b không ñ u và chênh l ch gi a các t nh: Ti n Giang (72%), Cà
Mau (35%) trong khi B c Liêu (10%). Ngoài vùng ñ ng b ng sông C u
Long, m t s t nh khác có t l s d ng nư c máy cao hơn nhi u so v i các
t nh khác là: Yên Bái (49%), Th a Thiên - Hu (47%), Bình Thu n (40%),
Qu ng Bình (32%), Hà Nam (30%), Gia Lai (22%). Các t nh trên ñ u không
có ngu n nư c ng m và nư c m t ch t lư ng t t, nên các h gia ñình bu c
ph i tham gia các sáng ki n c p nư c t p trung c a c ng ñ ng.

2.1.2.2 Mô hình công ngh c p nư c t p trung nông thôn Vi t Nam

Cu i năm 2005, k t thúc giai ño n 1 Chương trình M c tiêu qu c gia c p
68


nư c và v sinh nông thôn, c nư c có hơn 7.000 công trình c p nư c t p trung
ñư c thi t k và ñ u tư xây d ng theo 4 công ngh ph bi n. M i công ngh có
nh ng ưu như c ñi m riêng ñòi h i trình ñ , năng l c qu n lý khác nhau.

+ Công trình c p nư c t p trung s d ng nư c ng m là h th ng c p
nư c cho nhi u h gia ñình; nư c ñư c bơm t gi ng khoan (ngu n nư c
ng m), sau khi x lý ñư c d n ñ n các h s d ng b ng bơm ñi n và h th ng
ñư ng ng d n nư c. Ưu ñi m là ch t lư ng nư c n ñ nh, ñ m b o v sinh
và s d ng ñư c lâu dài; h n ch là công tác qu n lý, v n hành và b o dư ng
công trình ñòi h i chuyên môn và chi phí cao.

+ Công trình c p nư c t p trung s d ng nư c m t là h th ng c p
nư c cho nhi u h gia ñình; nư c ñư c bơm t sông, h sau khi x lý ñư c
d n ñ n các h s d ng b ng bơm ñi n và h th ng ñư ng ng d n nư c.
Công ngh thư ng ñư c áp d ng vùng t p trung dân cư, có ngu n nư c m t
d i dào, ñ m b o dùng ñư c cho m c ñích c p nư c sinh ho t. Do yêu c u
trình ñ cán b k thu t và qu n lý có chuyên môn, công tác qu n lý và v n
hành công trình sau xây d ng c n ñư c chú tr ng.

+ Công trình c p nư c t ch y l y nư c t su i ho c m ch l sau khi
x lý (ho c không c n x lý, tùy theo ch t lư ng nư c ngu n) ñư c d n t
ch y v các h s d ng nư c b ng h th ng ñư ng ng do s chênh l ch v
ñ cao gi a ngu n nư c và khu dân cư. Công trình áp d ng công ngh ñơn
gi n, phù h p v i trình ñ c a c ng ñ ng dân cư mi n núi, kinh phí xây d ng,
v n hành và b o dư ng th p. Tuy nhiên, ch t lư ng và lưu lư ng nư c
thư ng không n ñ nh theo mùa, thư ng ô nhi m v mùa mưa.

+ C p nư c h trên núi là lo i h khai thác ngu n nư c ng m th m r ,
nư c trong các v phong hoá n t n , nư c mưa ch y theo sư n núi. H
thư ng có dung tích ch a nư c khá l n, m t ph n c p nư c t ch y cho m c
69


ñích sinh ho t. Tuy nhiên, ch t lư ng và lưu lư ng nư c không n ñ nh, xây
d ng ph c t p, kinh phí xây d ng cao, c n kh o sát ñ a ch t thu văn, ñ a t ng
trư c khi xây d ng. Tư nhân và c ng ñ ng khó có kh năng th c hi n ñư c.

Công trình có qui mô càng l n, công ngh v n hành càng ph c t p thì
yêu c u trình ñ , năng l c qu n lý v n hành càng cao. Qui mô và công ngh
là hai rào c n k thu t cơ b n thách th c hi u qu b n v ng c a hình th c
qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông thôn Vi t
Nam (b ng 2.2).

B ng 2.2: Phân lo i công trình theo qui mô công trình và công ngh x lý

Qui mô công trình Công ngh x lý

Công su t
Phân
Sh ðơn gi n Ph c t p
lo i (m3/ngàyñêm)

R t nh dư i 50 100 Không có h Có h th ng x lý v t
• •

th ng x lý nư c ch t trong nư c ngu n
Nh 50 – 300 100 – 600
hay có nhưng ñơn (như ñ ñ c, s t, măng
Trung
600 – 1000 gi n (như l c thô, gan, h u cơ, vi sinh, vv..)
300 – 500
bình l ng c n, l c s t qua ho c x lý b ng thi t b
l p cát, v...v...); kín;
H th ng ñư ng • H th ng ñư ng ng


ng d n nư c ch có d n nư c có trên 3 lo i
Ln trên 500 trên 1000
2 ñư ng truy n d n g m: ñư ng ng truy n
và ñư ng phân ph i. t i, ng phân ph i, ng
ñ u n i vào h dân.
Ngu n:H i th o T ng k t Chương trình M c tiêu Qu c gia CN&VSNT 2005

Bên c nh ñó, căn c vào ph m vi và qui mô c ng ñ ng dân cư trong ñ a
bàn ph c v , các công trình c p nư c nông thôn ñư c phân ra 5 lo i là: xóm,
thôn, liên thôn, xã, liên xã/ huy n.
Căn c năng l c chuyên môn c a ñ i ngũ cán b qu n lý và k thu t viên
c a m t mô hình qu n lý c th có th phân ra làm 3 c p ñ qu n lý là:
70


40% cán b công nhân v n hành có trình ñ b c 4/7 ngành (c p thoát


nư c ho c cơ khí)
Cao
20% cán b công nhân v n hành ñã ñư c tham gia các l p t p hu n


ng n h n
dư i 40% cán b công nhân v n hành có trình ñ b c 4/7 ngành (c p


Trung thoát nư c ho c cơ khí)
bình có m t s cán b công nhân v n hành ñã ñư c tham gia các l p t p


hu n ng n h n
Không có ki n th c v n hành


Th p có ít cán b công nhân v n hành ñã ñư c tham gia các l p t p hu n


ng n h n
Ngu n: H i th o T ng k t Chương trình M c tiêu Qu c gia CN&VSNT 2005

2.1.3. Xu hư ng xã h i hóa ñ u tư c p nư c nông thôn

ð ñ t m c tiêu thiên niên k , d tính t ng ñ u tư cho ngành c p nư c
nông thôn là kho ng 24.841 t ñ ng. M t th c t cho th y qua 7 năm th c hi n
Chương trình M c tiêu Qu c gia giai ño n 1 (1998-2005), t tr ng ngân sách
Chính ph ngày càng gi m khi v n huy ñ ng t dân ngày càng tăng so v i t ng
m c ñ u tư ngành c a toàn xã h i.
Ngu n v n c a CN&VSNT (t ng s 6.500 t Vnd)

Theo ngu n c a Văn phòng
Chương trình m c tiêu qu c gia Chính ph TW
Ngư i s d ng 18%
trong H i th o T ng k t Chương trình
44%
ð a phuơng
2005, t ng ñ u tư xã h i cho c p nư c
10%
nông thôn, ñ n cu i năm 2006, là
Chương trình khác
12%
6.500 t ñ ng; trong ñó v n dân ñóng
Các nhà tài tr
góp kho ng 44%, ngân sách 18%, tài 16%

tr c a qu c t 16%, ñ a phương 10%
và 12% t các ngu n khác (kho ng Hình 2.1 : T l v n ñóng góp xây d ng c p
nư c nông thôn t các ngu n khác nhau.
1% c a tư nhân)(hình 2.1).
71


Các h gia ñình là ch ñ u tư l n nh t cho c p nư c nông thôn. Theo
ñà phát tri n chung, t l ñóng góp này s ngày càng tăng. Phân tích các tài
li u v m c s ng ngư i dân cho th y:
+ nhi u vùng m c ñ u tư c a ngư i dân vào c p nư c s ch còn th p
so v i ti m năng [77, 112-114];

+ Các ngu n h tr ñ u tư t ngân sách và nhà tài tr c n ñư c s d ng
t t hơn nh m huy ñ ng thêm v n ñóng góp c a các h dân [77, 114-115].
Ngu n dân th c s ñóng góp g m: “dân góp”, “tín d ng” và m t ph n
“ñóng góp c a ñ a phương”. “ðóng góp c a ñ a phương” là ngu n ñóng góp
c a chính quy n ñ a phương g m ñư c huy ñ ng t ngân sách xã ho c c a h
dân. Hơn n a, v n ñ u tư t Chương trình M c tiêu Qu c gia ch y u dùng
xây d ng các công trình nư c t p trung. Như v y, 44% v n dân ñóng góp trên
ch là con s ñóng góp cho các công trình c p nư c t p trung, con s th t v t
tr ng v n c a dân bao g m các lo i c p nư c nh l trên th c t vư t xa m c
“dân góp” theo cách th c t ng h p hi n nay.

Ngư i dân thư ng tích c c ñóng góp vào các h ng m c công trình liên
quan tr c ti p ñ n nâng cao ñi u ki n c p nư c h gia ñình hơn là các h ng
m c công c ng. Chính vì v y, ngư i dân góp ph n nhi u vào kinh phí xây
d ng m ng lư i ñư ng ng c p, khi các công trình ñ u m i do nhà nư c
(ngân sách và nhà tài tr ) ñ u tư.
M c ñóng góp c a ñ a phương thay ñ i theo vùng và lo i hình h th ng
c p nư c. vùng Mi n núi phía B c và vùng ven bi n, qui mô công trình
tương ñ i nh , m c ñóng góp chi m kho ng 0%-20% t ng m c ñ u tư công
trình. Vùng ñ ng b ng th p trũng và vùng ven bi n, các h th ng qui mô l n
có m c ñóng góp lên ñ n 60% chi phí. Hà Tĩnh và Ngh An - nơi th c hi n
thí ñi m cơ ch tài chính do ðan M ch h tr , m c ñóng góp c a ñ a phương
t 40% kinh phí công trình tr lên. Kinh nghi m th c thi cho th y, m c ñóng
72


góp c a ngư i dân kho ng 40 - 60% là h p lý và phù h p v i năng l c tài
chính. nh ng vùng khó khăn v ngu n nư c và ñi u ki n kinh t cao, m c
ñóng góp càng cao, như vùng ð ng b ng sông H ng và vùng Duyên h i Mi n
Trung (b ng 2.3).

B ng 2.3: T ng h p cơ c u ngu n v n Chương trình m c tiêu qu c gia
Chia ra
T ng s %
ð a phương v nñ u dân
Dân Tín
NSTW NSðP Khác Qu c t
tư góp
góp d ng


ð a phương 3.000,527 581,600 776,181 699,302 62,403 686,576 194,465 46.19

MN phía B c 609,825 164,900 274,610 48,180 37,500 58,079 26,556 17.42

ðB Sông H ng 607,837 57,850 52,092 242,607 8,575 154,709 92,004 65.37

B c Trung B 350,962 45,250 113,918 88,756 5,000 98,000 38 53.21

DH Mtrung 701,497 106,450 87,490 252,601 10,328 183,327 61,301 62.14

Tây nguyên 163,875 73,550 25,295 11,475 0 52,000 1,555 38.73

ðông nam b 134,254 15,800 71,332 34,122 1,000 12,000 0 34.35

ðB sông CL 432,277 117,800 151,444 21,561 0 128,461 13,011 34.71

Ngu n: Báo cáo Chương trình m c tiêu Qu c gia v c p nư c và v sinh nông thôn, 2008

ð i v i các d án s d ng phương th c “ti p c n theo nhu c u”, m c
ñóng góp thư ng cao hơn các d án ñ u tư ñơn thu n. Ph n l n ñ u tư c a
ngư i s d ng ph c v cho m c ñích m r ng m ng, ñ u n i h gia ñình, ch
không ph i ñ u tư cho các h ng m c ñ u m i công trình.

Tính ñ n h t tháng 12 năm 2007 t ng dư n vay th c hi n xây d ng
công trình c p nư c s ch và công trình v sinh c a các h gia ñình c nư c là
1.717 t ñ ng, trong ñó ch có 0,792 t ñ ng n quá h n chi m t l 0,05% và
chưa có h nào m t kh năng thanh toán [46, 15-25].
73


2.2. TH C TR NG HO T ð NG C A HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG
ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM

Bên c nh vi c k th a k t qu các nghiên c u ñã có, th c tr ng qu n lý
d a vào c ng ñ ng công c p nư c t p trung nông thôn ñư c ñánh giá ch y u
trên cơ s k t qu kh o sát hi n trư ng trong th i gian nghiên c u. H th ng
các tiêu chí ñánh giá tính phù h p, hi u qu b n v ng c a t ng mô hình (ñã
trình bày Chương I) ñư c c th hóa thành câu h i ph ng v n các ñ i tư ng
khác. Trên cơ s k t qu ph ng v n, cơ s d li u (ph l c 3) ñư c xây d ng,
x lý ñ rút ra nh ng phân tích sâu hơn v hi n tr ng chung hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng, cũng như hi u qu b n v ng v n hành c a t ng mô hình
qu n lý trong b i c nh phát tri n chung c a ngành c p nư c nông thôn và khu
v c nông thôn.

2.2.1. Khái quát th c tr ng t ch c và v n hành công trình c p nư c t p
trung nông thôn

Các cơ quan qu n lý nhà nư c phân nhóm t ch c qu n lý công trình
c p nư c t p trung nông thôn trong và sau ñ u tư thành 6 lo i hình khác nhau,
g m: 1) Trung tâm NS&VSMTNT; 2) UBND xã; 3)H p tác xã; 4) Công ty
(tư nhân, c ph n, TNHH); 5)H tư doanh; và 6) C ng ñ ng.

Theo báo cáo c a 39 t nh, thành ph cho th y trong s 4.803 công trình
c p nư c t p trung thì có 2.025 công trình ho t ñ ng t t chi m t l 42%;
1.566 công trình ho t ñ ng m c trung bình chi m t l 33%; 991 công trình
ho t ñ ng kém hi u qu chi m 20,5% và còn t i 221 công trình không ho t
ñ ng chi m 4,5%. Do vi c qu n lý, s d ng công trình sau xây d ng còn kém
hi u qu , h u h t các công trình CNTT chưa tích lu ñư c các qu tái s n
xu t, tái ñ u tư nh m ñ m b o duy trì qu n lý khai thác và t kh c ph c x lí
tu s a công trình khi x y ra s c .
74


B ng 2.4: Hi n tr ng qu n lý v n hành công trình c p nư c t p trung
hoàn thành ñ u tư giai ño n 1998-2005

S Tình tr ng ho t ñ ng (%)
Tl
lư ng
TT T ch c qu n lý v n hành
(%)
(công Tt TB Kém Không
trình)
1 Trung tâm NS&VSMTNT 1.996 45,0 61,9 25,2 9,5 3,5

2 UBND xã 1.105 24,9 37,6 55,8 2,2 4,3

3 H p tác xã 153 3,5 58,8 30,1 9,2 2,0

4 Công ty (TN, CP, TNHH) 36 0,8 100 - - -

5 H tư doanh 140 3,2 38,6 50,0 10,7 0,7

6 C ng ñ ng 1.033 22,6 25,2 50,0 21,5 3,3

Ngu n: Báo cáo T ng k t giai ño n 1, Chương trình m c tiêu QG NS&VSNT, 2005

Qu n lý d a vào c ng ñ ng thư ng áp d ng nh ng công trình c p
nư c có qui mô t r t nh ñ n trung bình, có ph m vi c p nư c t thôn, liên
thôn và l n nh t là toàn xã, s d ng công ngh ñơn gi n. Nh ng công trình có
qui mô trung bình ñ n l n, s d ng công ngh ph c t p, hi n ñ i, qui mô c p
nư c t liên thôn ñ n liên xã do các công ty qu n lý. Tuy nhiên, do dân cư
nông thôn s ng phân tán, r i rác nên nh ng công trình có qui mô nh ph
bi n hơn công trình qui mô l n. B ng 2.4 tóm t t tình hình chung c a các mô
hình qu n lý áp d ng ph bi n t i Vi t Nam theo quy mô công trình, ph m vi
th trư ng c p nư c và yêu c u trình ñ năng l c qu n lý, v n hành.

Nhìn chung tính b n v ng c a công trình chưa cao và vi c xác ñ nh mô
hình qu n lý nào phù h p ñ m b o tính b n v ng c a công trình sau ñ u tư
còn lúng túng.
75



B ng 2.5: Hình th c qu n lý c p nư c nông thôn theo ñ c ñi m
th trư ng và công ngh

Hình th c Qui mô Ph m vi
ð c ñi m Năng l c
công ngh qu n lý
qu n lý công trình th trư ng
1. C ng ñ ng nh ñơn gi n thôn th p
r t nh
2. H tư doanh nh ñơn gi n thôn trung bình
r t nh th p
3. H p tác xã trung bình ph c t p Xã cao
nh ñơn gi n liên thôn trung bình
4. Doanh nghi p tư ln ph c t p Xã cao
nhân trung bình ñơn gi n liên thôn trung bình
5. Trung tâm Nư c ln ph c t p Xã cao
s ch trung bình ñơn gi n liên thôn trung bình
6. Công ty c ph n ln ph c t p Huy n cao
trung bình ñơn gi n liên xã / xã trung bình
Ngu n: Tác gi t ng k t t k t qu kh o sát, 2008

2.2.2. Hi u qu b n v ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các
công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam

Theo k t qu kh o sát công trình c p nư c t p trung nông thôn do c ng
ñ ng qu n lý năm 2008 (ph l c 3), ngư i s d ng nư c, cán b v n hành b o
dư ng và c p chính quy n ñ a phương ñánh giá hi u qu công trình r t kh
quan: 27% công trình ñư c ñánh giá ñ t hi u qu r t t t, 36% m c t t, 25%
m c trung bình và ch có 12% kém. Tuy nhiên, n u xem xét các công trình
theo b y tiêu chí ñánh giá v hi u qu b n v ng (chương 1), thì ph n l n các
công trình ñ u không ñ t hi u qu b n v ng, ch y u v khía c nh kinh t -tài
chính và công ngh - k thu t.

V m t văn hóa – xã h i, 51/52 công trình kh o sát ñang c p nư c cho
76


trên 70% dân cư trong c ng ñ ng, không gây tác ñ ng x u v m t xã h i như:
mâu thu n, xung ñ t n i b , b t bình ñ ng gi i. Tuy nhiên v n ñ chênh l ch
m c s ng gi a các h giàu và nghèo v n chưa gi i quy t ñư c, do ph n l n
các h nghèo trong c ng ñ ng s ng khu v c h o lánh, xa tr c chính ñư ng
ng nên không ñ u n i ñư c ngay trong giai ño n ñ u.

V m t công ngh - k thu t: S lư ng và ch t lư ng nư c cung c p
nhi u nơi hi n ñang b gi m sút. T l th t thoát còn r t cao, ph bi n mc
25 – 40%, cá bi t có nh ng nơi lên ñ n 60%. T l th t thoát cao xu t phát t
nh ng rào c n v m t k thu t khi xây l p và qu n lý ñư ng ng do: 1) l p ñ t
không ñúng qui cách, 2) công tác ki m tra giám sát thư ng xuyên b lơ là, 3)
thi u thi t b ki m tra. T i công trình ñ u m i, các s c k thu t nh thư ng
xuyên x y ra và tình hình c p ñi n không n ñ nh nên các công trình thư ng
ng ng c p nư c t 5-24 ngày/ năm. M t ñ m c l i k thu t t l ngh ch v i
trình ñ cơ ñi n chung c a cán b v n hành. Công tác ñào t o k thu t thư ng
ñư c t ch c t trong giai ño n ñ u tư và không ti p t c tri n khai giai
ño n h u ñ u tư. Hi n t i, nhu c u nâng cao trình ñ v n hành b o dư ng b
sung chi m t l r t cao, kho ng 76%.

V m t kinh t - tài chính: m c dù v i t l th t thu r t th p (dư i 5%)
và phí nư c trung bình tương ñ i cao t 2.000 – 3.500 ñ/m3, 12% công trình
c p nư c không ñ bù ñ p chi phí v n hành, 43% công trình ñ bù ñ p b o
dư ng nh và ch có 12% ñ tích lũy cho b o dư ng l n qua qu tái s n xu t.
Ph n l n cán b v n hành b o dư ng làm vi c trên tinh th n t nguy n v i
m c ph c p t 50.000 ñ – 200.000 ñ/ tháng. Công trình ñ t hi u qu kinh t
cao hơn khi cán b qu n lý ñã t ng có kinh nghi m kinh doanh.
M c ñ tham gia c a c ng ñ ng ch y u “b c thang hai” và “b c
thang ba” trong thang Micheal Dower, ngư i dân s d ng nư c không ñư c
tham gia t giai ño n l p k ho ch ñ u tư, l a ch n công ngh phù h p v i
77


trình ñ v n hành, giám sát c ng ñ ng các nhà th u trong quá trình xây l p và
ban qu n lý trong giai ño n v n hành, ph i xin ý ki n phê duy t c a chính
quy n (xã, huy n ho c t nh, tùy theo quy mô) khi c n s a ch a l n. Ch m t
s r t ít công trình do c ng ñ ng ñ u tư toàn b , ch s h u là t p th ngư i
s d ng nư c ñư c chính quy n ñ a phương công nh n, thì ngư i dân m i
th c s có quy n t quy t các v n ñ chi n lư c theo hình th c dân ch tr c
ti p (bi u quy t, b phi u, ...), hay gián ti p thông qua ñ i di n. Tuy nhiên,
giá nư c v n ph i tuân th theo quy t ñ nh chung c a H i ñ ng nhân dân.
M i mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng có t l “xã h i hóa” khác
nhau. nh ng nơi trình ñ phát tri n kinh t hàng hóa cao hơn thì thư ng áp
d ng các mô hình có t l v n góp c a dân cao hơn (t h p tác 1, nhóm s
d ng nư c, HTX tiêu dùng) và công trình v n hành ñ t hi u qu kinh t cao
hơn. T l s n xu t hàng hóa nông nghi p và phi nông nghi p t l thu n v i
m c cao (3.500-5.000 ñ/m3) c a c ng ñ ng
kh năng s n sàng chi tr giá nư c
dân cư. Các t nh có môi trư ng kinh doanh nông thôn phát tri n hơn nên ý th c
làm ch c a c ng ñ ng cũng cao hơn (ví d : ð ng b ng sông C u long).
Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng trong c p nư c t p trung nông
thôn Vi t Nam bao g m các mô hình t ch c: T ñ i công, H i ñ ng thôn
b n, T h p tác, H i/ Nhóm s d ng nư c, H p tác xã tiêu dùng qu n lý c p
nư c, H p tác xã c p nư c và H p tác xã ñi n nư c, Câu l c b nư c s ch.
Nguyên t c chung v M c ñ tham gia c a ngư i dân vào các mô hình khác
nhau r t khác nhau.
2.2.2.1 T ñ i công
T ñ i công là mô hình t ch c c ng ñ ng ñơn gi n nh t và khá ph
bi n khu v c ð ng b ng sông C u Long. Ba b n h gia ñình cùng s n xu t
m t lo i hàng hoá, t liên k t v i nhau thành m t t ñ i công. Các h giúp ñ
nhau s n xu t và tiêu th s n ph m, cùng ñ u tư h nư c tư i và nư c sinh
78


ho t chung. Các h không m c ñ ng h riêng, t nguy n ñóng góp chi phí s
d ng nư c hàng tháng theo m c tho thu n.

Mô hình t ch c r t ñơn gi n: không ban qu n lý, không k toán và t
giám sát l n nhau. Mô hình này tương ñ i b n v ng v m t tài chính vì
nguyên t c “t quy t” ñư c tôn tr ng tuy t ñ i, ngư i dân là ch th t s c a
công trình c p nư c, n m quy n s h u công trình ñư c chính quy n ñ a
phương công nh n. ð i di n các h t quy t ñ nh m c ñ u tư, ch t lư ng d ch
v c p nư c, chia s chi phí ñ u tư, v n hành và s a ch a. Qui mô công trình
thư ng r t nh , nên su t ñ u tư thư ng r t cao và ch t lư ng nư c không ñư c
ki m soát theo tiêu chu n. Tuy nhiên, t ñ i công thư ng khó ti p c n ñư c ñ n
các chính sách khuy n khích phát tri n và cơ ch h tr c a Chính ph .

2.2.2.2 H i ñ ng thôn b n

Mô hình H i ñ ng thôn b n tương ñ i ph bi n các t nh mi n núi
phía B c (Sơn La, Yên Bái, Hoà Bình) và Nam Trung b (Qu ng Bình,
Qu ng tr , Th a Thiên – Hu ). H i ñ ng thôn b n là “di s n” c a các d án
phát tri n nông thôn do các t ch c qu c t và Chính ph tài tr . H i ñ ng
thôn b n ñư c thành l p trong giai ño n th c thi d án ñ tham gia qu n lý
qu phát tri n thôn b n. Ph i h p v i UBND xã và cơ quan th c thi d án,
H i ñ ng thôn b n xây d ng k ho ch phát tri n, tham gia tri n khai t t c các
ho t ñ ng phát tri n thôn b n, bao g m c c p nư c s ch và v sinh.

H i ñ ng thôn b n thư ng bao g m 5-7 thành viên, do dân ñ c tr c
ti p, ñ ng ñ u là già làng/ trư ng b n, l p ra quy ch ho t ñ ng và tuyên
truy n ñ n t ng h gia ñình như m t hương ư c c a làng, b n ñ cùng nhau
ch p hành. Nh n th c c a già làng/ trư ng b n v vai trò c a nư c s ch và v
sinh nông thôn tác ñ ng r t l n t i quá trình ra quy t ñ nh c a c ng ñ ng v
ưu tiên ñ u tư c p nư c. H i ñ ng ch ñ nh các cá nhân ho c nhóm t qu n lý,
79


v n hành t ng công trình ñ u tư theo mô hình tr c tuy n. Trên th c t , nh ng
cá nhân ch u trách nhi m tr c ti p qu n lý công trình thư ng chính là các
thành viên trong H i ñ ng thôn b n.

Mô hình H i ñ ng thôn b n thư ng áp d ng ñ qu n lý các công trình
c p nư c t ch y vùng núi, qui mô nh , công ngh ñơn gi n, chi phí v n hành
r t th p. M c phí nư c hàng tháng thu theo hình th c khoán kho ng 300-
1.000 ñ/tháng/ngư i. Tuy nhiên, ph n l n các công trình t ch y không thu
phí nư c. V n hành và qu n lý công trình thư ng ñư c giao cho t c p nư c
g m 4 thành viên: 1 T trư ng, 2 cán b v n hành b o dư ng, 1 k toán
(chung v i các t khác). T c p nư c v n hành theo cơ ch tình nguy n,
thư ng không có lương hay ph c p, n u có ph c p thì ch mang tính khuy n
khích kho ng 50.000 ñ/ tháng/ ngư i. Vì v y, hi u qu qu n lý khai thác công
trình b gi m d n theo th i gian, th m chí ng ng ho t ñ ng.

UBND xã BQL D án
H i ñ ng thôn b n



T c p nư c T c p ñi n T h tr s n
xu t

CB qu n lý


CB v n hành
K toán
CB v n hành




Chú thích: Quan h ch ñ o

Qu n lý hàng ngày

H tr c a Nhà nư c

Hình 2.2: Sơ ñ t ch c qu n lý H i ñ ng thôn b n
80


M c dù mô hình H i ñ ng thôn b n th c s phát huy r t cao tinh th n
dân ch và quy n t quy t c a ngư i dân trong ñ u tư xây d ng công trình
c p nư c; t bư c ñ u tiên khi ñ xu t ñ u tư, l a ch n công ngh , chi phí
ñ u tư, giám sát xây d ng, cho ñ n qu n lý v n hành; nhưng hi u qu ho t
ñ ng c a công trình c p nư c v n chưa cao, và ngư i dân chưa th c s c m
nh n v quy n làm ch . Nguyên nhân ch y u do ch c năng c a H i ñ ng
thôn b n thiên v ch c năng th c hi n qu n lý và s d ng có hi u qu qu
ñ u tư c a Nhà nư c, hơn là ch ñ ng huy ñ ng n i l c c a c ng ñ ng Do
c ng ñ ng ch tham gia ñóng góp công lao ñ ng trong quá trình ñ u tư xây
d ng, nên tinh th n t ch , t ch u trách nhi m qu n lý, nâng c p công trình
còn r t th p, ñ c bi t khi c n nâng c p và s a ch a công trình. Trách nhi m
b o dư ng công trình thư ng do chính quy n xã ñ m nhi m c v th t c và
kinh phí.

2.2.2.3 T h p tác

Ti n Giang là t nh ñi ñ u phát tri n các t h p tác dùng nư c. T h p
tác ñ u tiên ñư c thành l p năm 1999. Các t h p tác v n hành, qu n lý và
b o dư ng các h th ng c p nư c nông thôn. Công trình c p nư c t p trung
do t h p tác qu n lý có qui mô khá ña d ng, t r t nh (dư i 50 h ) ñ n
trung bình (liên thôn) và l n (xã, kho ng 5.000 h ). Công ngh c p nư c cũng
tương ñ i ña d ng t ñơn gi n ñ n ph c t p.

T h p tác qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn ñ t hi u
qu b n v ng khá cao. Công su t khai thác s d ng ph n l n ñ t trên 70%
công su t thi t k , ph c v ñ nư c sinh ho t cho hơn 70% dân cư trong
vùng, ch t lư ng nư c ñ t tiêu chu n ch t lư ng v sinh c a y t d phòng, và
thu ñ trang tr i chi phí. M c ñ hài lòng c a ngư i dân m c cao và r t cao,
duy trì ñư c n ñ nh ñoàn k t trong n i b c ng ñ ng. Tuy nhiên, t l th t
81


thoát còn khá cao và th i gian ng ng c p nư c trong năm l n hơn 1
ngày/năm. Th i gian ng ng c p nư c ch y u do ngu n ñi n nông thôn
không ñ m b o liên t c và nh ng s c k thu t nh khi v n hành công trình
c p nư c r t hay x y ra.

Trên th c t , quá trình hình thành các t h p tác c p nư c b t ngu n t
hai phương th c r t khác nhau: T h p tác 1, do dân ch ñ ng thành l p và
ñăng ký v i chính quy n xã, và T h p tác 2, do chính quy n xã thành l p và
gi i thi u v i c ng ñ ng. Vai trò, ch c năng nhi m v và quy n t ch trong
quá trình qu n lý v n hành c a t ng T h p tác r t khác nhau ph thu c vào
quá trình thành l p.

B ng 2.6: Hi u qu ho t ñ ng công trình c p nư c do t h p tác qu n lý
% %
Hi u % dân S
Năm công Phí % ch t
qu ñư c ngày Tình hình
Tên công trình khánh Qui mô su t nư c th t lư ng
ho t c p ng ng tài chính
thành khai 1m3 thoát ñ t v
ñ ng nư c c p
thác sinh

Thôn 3 xã Cư Nia 2005 thôn Khá 90% 100% 0 2,200 ð chi 40% Ko KT

Buôn Eathling, Cư Jút 2005 thôn Khá 49% 50 1,800 ð chi 40% Ko KT

Bon U2, Eathling, Cư Jút 2003 thôn Khá 50% 50% 50 2,000 ð chi 20% Ko KT

Tr m Tân Phú 2, Ch G o 1999 thôn Kém 85% 75% 20 2,000 ð chi 20% 100%

Tr m Tân Bình 2B 2004 thôn TB 33% 95% 30 2,000 ð chi 25% 100%

Tr m ði n Thanh 1999 liên thôn TB 75% 95% 10 1,800 ð chi 30% 100%

Tr m Tân Thu n 1 2001 liên thôn Tt 100% 100% 0 3,000 có lương 30% 100%

Tr m p Tân Thu n 2002 thôn Tt 80% 77% 20 3,000 ð chi Ko ño 100%

Tr m xã C m Ch 2007 xã Tt 25% 50% 40 3,000 có lương 30% 100%

Xã Phư ng Hoàng, Thanh Hà 2004 xã Khá 100% 60% 3,200 ð chi 40% 100%

Tr m Nh H , Phú L c xã Kém 80% 1,300 không ñ 22% Ko KT

Ngu n: Kh o sát c a tác gi , 2008
82


T h p tác 1 ñư c thành l p mang tính t phát khi chưa có d án, ph n
ánh nhu c u c p thi t v nư c s ch c a b n thân c ng ñ ng. C ng ñ ng t
thành l p t h p tác v i vai trò “ñ i di n c ng ñ ng” l p d án, giao d ch v i
các cơ quan ch c năng ñ tìm ngu n v n, huy ñ ng dân ñóng góp, thuê nhà
th u, qu n lý ñ u tư xây l p, ch u trách nhi m v n hành b o dư ng. Do c ng
ñ ng chính là ngư i ch ñ u tư th c s , Nhà nư c h tr theo phương châm
“dân làm, nhà nư c h tr ” nên các T h p tác 1 ho t ñ ng khá hi u qu .
Tình hình tài chính r t t t, thu ñ bù ñ p chi phí và l p qu phát tri n s n
xu t. Ngư i dân cùng quy t ñ nh ch t lư ng d ch v , giá nư c, nâng c p và
m r ng công trình. Giá nư c ph bi n t 2.000 – 3.000 ñ/m3 và thu theo
tháng, hay theo v , mùa d a trên s ñ ng thu n chung. T l h s d ng nư c
ñóng giá ñ t 90%-100%. Báo cáo tài chính minh b ch trư c dân. Mô hình
qu n lý T h p tác 1 r t ñơn gi n, g m 2-3 cán b v a tr c ti p v n hành, v a
thu giá nư c và qu n lý s sách chi tiêu. Các cán b này thư ng ch ñư c ñào
t o ng n h n v qu n lý và v n hành, nên còn nhi u h n ch , r t c n ñư c
giúp ñ t p hu n, nâng cao năng l c.
T h p tác 2 là “cánh tay kéo dài” c a UBND xã qu n lý công trình c p
nư c t p trung do ngân sách nhà nư c ñ u tư xây d ng. Nhà nư c/ nhà tài tr
ñ u tư công trình ñ u m i và ñư ng ng truy n t i, xã ñ u tư phát tri n m ng
ng nhánh và ñ u n i h dân. Sau giai ño n ñ u tư, công trình c p nư c ñư c
chuy n giao cho ñ a phương (Xã) qu n lý. Xã thành l p t h p tác c p nư c
ñ qu n lý công trình và c chuyên viên UBND xã chuyên trách ho c bán
chuyên trách h tr T h p tác. T h p tác ho t ñ ng dư i s qu n lý c a
UBND xã, ñư c xã cho s d ng tài kho n và con d u trong giao d ch. T h p
tác 2 g m 3-6 cán b , nhi m v ch y u c a T h p tác t p trung vào theo dõi
ki m tra h th ng và vi c c p nư c, v n ñ ng thêm các h gia ñình khác k t
n i và s d ng nư c s ch, hàng tháng thu ti n nư c. UBND xã qu n lý s
sách chi tiêu và ñ nh kỳ thông báo cho dân. Giá nư c do xã quy t ñ nh, trên
83


cơ s quy t ñ nh m c giá tr n c a H i ñ ng nhân dân, tùy theo t l th t thoát
và kh năng tr giá c a xã. Vì v y, giá nư c giao ñ ng t 1.300 – 3.500ñ/m3,
thu theo tháng, v a ñ chi phí v n hành và s a ch a nh . Kinh phí s a ch a
l n do xã h tr . Quy t ñ nh ñ u tư nâng c p, m r ng h th ng c p nư c do
xã quy t ñ nh sau khi xin phê duy t c a c p trên.
Mô hình T h p tác 2 r t ph bi n các t nh ñ ng b ng sông H ng.
Theo mô hình này, ngư i dân ch ñóng vai trò “ngư i hư ng l i”, không ñóng
góp xây d ng, không tham gia vào quá trình ra quy t ñ nh. ði u này là
nguyên nhân ch y u d n ñ n vi c nhi u tr m c p nư c t p trung sau khi ñ u
tư các h ng m c công trình ñ u m i, ñã rơi vào tình tr ng “ñ p chi u ñ ñ y”
do ho c UBND xã chưa có kinh phí ñ u tư m ng ng nhánh ho c dân không
ñăng ký ñ u n i.
ð i v i mô hình này, ña s các công trình ñư c qu n lý v n hành ñ u
chưa th c s ñ t hi u qu cao, xu t hi n các v n ñ như: công trình xu ng
c p, h ng hóc, t ch c qu n lý không rõ ràng, cán b qu n lý không có
chuyên môn nghi p v , ch ñ làm vi c ch y u là kiêm nhi m, hay thay ñ i
nhân s . ð i v i v n ñ tài chính, không h ch toán ñ c l p, nên thu không ñ
chi cho m i ho t ñ ng qu n lý v n hành, duy tu, b o dư ng... mà ch ñ ñ m
b o cho m t s ho t ñ ng gián ti p như lương cán b qu n lý, v n hành... V
lâu dài, UBND xã là cơ quan qu n lý nhà nư c c p cơ s , nên ch y u t p
trung th c hi n công tác hư ng d n, ki m tra, giám sát các ho t ñ ng c a
công trình c p nư c trên ñ a bàn ph trách, vi c qu n lý v n hành tr c ti p
nên giao cho dân t qu n. T h p tác 2 nên m r ng quá trình dân ch tr c
ti p ñ t ng bư c tăng quy n t quy t cho c ng ñ ng.

2.2.2.4. H i/ Nhóm s d ng nư c

Mô hình H i/Nhóm s d ng nư c (H i s d ng nư c) k th a t kinh
nghi m H i s d ng nư c trong “qu n lý công trình th y l i có s tham gia”.
84


Mô hình này xu t phát t t nh ð k L k và ð ng Nai, ñ n nay ñư c áp d ng
tương ñ i ph bi n các t nh khu v c ð ng b ng sông C u Long, Mi n núi
phía B c và Tây nguyên.

H i s d ng nư c có th ñư c thành l p ngay trong quá trình chu n b
ñ u tư. H i s d ng nư c là m t t ch c c ng ñ ng, g m các h dân cư trong
m t khu v c, cùng có nhu c u s d ng nư c s ch, t nguy n k t h p v i nhau
ñ chia s trách nhi m ñ u tư, qu n lý v n hành, b o dư ng, phân ph i nư c
nh m mang l i l i ích cao nh t cho các thành viên. Các thành viên ñư c tham
gia bình ñ ng trong quá trình ra quy t ñ nh chi n lư c c a t ch c như: m c
ñ u tư, trình ñ công ngh , ch t lư ng d ch v , ph m vi công trình, l a ch n
nhà th u, quy ch ho t ñ ng, giá nư c và phương th c thanh toán.

B ng 2.7: Hi u qu ho t ñ ng m t s công trình c p nư c
do H i s d ng nư c qu n lý
% %
Hi u % dân S
Năm công Phí % ch t
qu ñư c ngày Tình hình
Tên công trình khánh Qui mô su t nư c th t lư ng
ho t c p ng ng tài chính
thành khai 1m3 thoát ñ t TC
ñ ng nư c c p
thác v sinh

Tr m thôn 9, xã Nam Dong 2005 thôn Tt 80% 92% 2 3,500 ñ chi 30% 100%

Thôn 1 và 2 xã ð k Drông 2006 liên thôn TB 50% 49% 60 2,500 không ñ 25% 100%

Thôn 3 xã ð k Drông 2005 thôn Khá 90% 80% 12 2,500 ñ chi 50% Ko KT

Thôn 9, 10, 11 xã ð k Wil 2005 liên thôn Khá 77% 80% 10 2,500 ñ chi 50% 100%

Thôn 4 xã ð k Wil 2007 thôn Tt 68% 90% 0 2,000 ñ chi 40% Ko KT

Thôn 01 xã Nam Dong 2005 thôn Tt 72% 150% 0 2,500 ñ chi 14% 100%

Thôn xã Eapô 2006 liên thôn T t 78% 150% 15 2,500 ñ chi 35% 100%

Buôn Trum ngoài, ð k Wil 2005 thôn Tt 72% 80% 50 2,000 ñ chi 20% 100%

B n Khá, TP. ði n Biên 2008 thôn Kém 100% 45% 0 0 Ko thu Ko KT 0%

B n Cò Chay, Mư ng P n 2006 thôn Khá 100% 67% 0 0 Ko thu Ko KT Ko KT

Ngu n: Kh o sát c a tác gi , 2008
85


H i s d ng nư c qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn ñ t
hi u qu b n v ng khá cao. H i ñã gi i quy t ñư c “hai nhi m v , ba tham
gia và b n khó khăn” trong c p nư c nông thôn. Hai nhi m v là ñưa nư c
h p v sinh ñ n ñư c h dân nông thôn và phát huy dân ch cơ s . Ba tham
gia là ngư i dân tham gia vào qu n lý, tham gia vào ho t ñ ng ñ u tư và tham
gia ra quy t ñ nh. Vì v y, ngư i dân th c s ki m tra, ki m soát ñư c ho t
ñ ng c a công trình và b máy ñi u hành, giám sát ho t ñ ng hàng ngày. B n
khó khăn là huy ñ ng ngu n v n ñ u tư, thu ti n nư c, b o dư ng công trình
và ñ m b o công b ng cho các h dân trong c ng ñ ng khi ti p c n ñ n các
d ch v công ích.
Công trình có công su t khai thác s d ng ph bi n t 70% - 100%
công su t thi t k , ph c v ñ nư c sinh ho t cho dân cư trong vùng, ch t
lư ng nư c ñ t tiêu chu n ch t lư ng v sinh c a y t d phòng, và thu ñ
trang tr i chi phí. Ngư i dân hài lòng m c cao và r t cao, duy trì ñư c n
ñ nh ñoàn k t trong n i b c ng ñ ng. Tuy nhiên, t l th t thoát cao, nhi u
ngày ng ng c p do s c k thu t công trình ñ u m i, ph bi n nh t là cháy
máy bơm, ñài nư c không ho t ñ ng.
Mô hình qu n lý tr c tuy n, ñơn gi n. H i s d ng nư c b u ra m t Ban
qu n lý, g m t 1-4 ngư i, tuỳ theo qui mô công trình, g m: 1 trư ng nhóm, 1
k toán, 1 - 2 cán b k thu t ch u trách nhi m v n hành, duy tu b o dư ng nh .
Ban qu n lý do dân c , ñ i di n cho ngư i s d ng nư c giao d ch v i chính
quy n xã, huy n, ngân hàng và nhà th u ñ chu n b ñ u tư, l a ch n công ngh ,
phương án tài chính và giám sát qúa trình xây l p. H p ñ ng xây l p thư ng ký
“ba tay”: nhà th u, ñ i di n H i s d ng nư c, chính quy n xã. Ban qu n lý và
v n hành thư ng ho t ñ ng t nguy n nhưng cũng có th nh n ñư c ph c p lên
ñ n 400.000ñ/tháng/ ngư i (như Nam Dong, ð k L k).
Mô hình H i s d ng nư c mang l i c m nh n v quy n s h u cho
c ng ñ ng r t t t. M c dù, v n ngân sách chi m ñ n 60% t ng v n ñ u tư
86


nhưng do c ng ñ ng ñư c tham gia ngay trong giai ño n l p d án ñ u tư nên
tinh th n trách nhi m ch ñ ng gi i nh ng v n ñ khó khăn trong quá trình
v n hành, b o dư ng r t cao.
2.2.2.5. H p tác xã tiêu dùng qu n lý c p nư c
Mô hình H p tác xã (HTX) hi n ñang tương ñ i phát tri n t i các khu
v c ñ ng b ng sông H ng, ñ ng b ng sông C u Long và Tây Nguyên, có qui
mô t nh t i trung bình. Giai ño n ñ u tư, công trình ñư c tài tr m t ph n
t ngân sách Nhà nư c, ph n còn l i do c ng ñ ng ngư i s d ng nư c ñóng
góp, ñ c bi t m t s công trình do HTX t ñ u tư 100% v n (HTX Hòa Bình,
Ti n Giang và HTX Lê L i, Nam ð nh). Giai ño n sau ñ u tư, công trình c p
nư c ñư c chuy n giao cho H p tác xã qu n lý v n hành và coi là m t ph n
tài s n d a trên s h u t p th c a các xã viên, ñư c chính quy n và các cơ
quan thu công nh n. H p tác xã có th là h p tác xã ñang có như HTX nông
nghi p, HTX d ch v nông nghi p (g i t t là HTX nông nghi p) ho c thành
l p HTX m i ch qu n lý và khai thác công trình c p nư c t p trung.




Hình 2.3: Lư c ñ quan h s h u và quan h cung c p d ch v c a HTX
tiêu dùng qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn
87


HTX nông nghi p và HTX c p nư c qu n lý công trình c p nư c t p
trung theo “mô hình ñ ng s h u, ñ ng s d ng s n ph m, d ch v ” thư ng
g i t t là HTX tiêu dùng. Ngư i s d ng nư c là thành viên h p tác xã trên
cùng ñ a bàn, có nhu c u chung v nư c s ch c n ñư c th a mãn thông qua
HTX v i hi u qu cao hơn so v i t ng thành viên t ñáp ng. Thành viên
tham gia ñóng góp v n b ng ti n hay hi n v t ñ ñ u tư xây d ng công trình
và s d ng d ch v c p nư c s ch, tài s n c a HTX ñư c coi là tài s n chung
c a các thành viên.
Mô hình v n hành theo Lu t h p tác xã, HTX có ñ y ñ tư cách pháp
nhân, thành l p và gi i th trên nguyên t c t nguy n, ñăng ký v i UBND
huy n, Ban qu n tr do xã viên b u, cán b v n hành và k toán ñư c thuê tuy n
và tr lương theo th trư ng lao ñ ng. H i ngh xã viên quy t ñ nh bi u quy t
trên nguyên t c ñ ng thu n các v n ñ : t ng v n ñ u tư, ch t lư ng d ch v , phí
nư c và cung c p d ch v cho th trư ng bên ngoài c ng ñ ng thành viên HTX.
Trong trư ng h p, HTX tiêu dùng có th có nhi u t d ch v cung c p các d ch
v nông nghi p và tiêu dùng khác nhau, HTX luôn thành l p m t t c p nư c
riêng, ch u trách nhi m v n hành, b o dư ng, s a ch a nh và thu phí nư c.
Công tác k toán và s a ch a l n do Ban qu n tr quy t ñ nh (hình 2.3).




Hình 2.4: Sơ ñ khái quát cơ c u t ch c mô hình HTX tiêu dùng
88


Các HTX tiêu dùng thư ng qu n lý công trình có qui mô v a ñ n qui mô
trung bình, t liên thôn ñ n toàn xã. Hi u qu kinh t c a công trình khá cao,
ngư i dân l p ñ t ñ ng h , ch p nh n phí nư c tương ñ i cao (2.500 –
4.000ñ/m3) và 95-100% dân ñóng ñ phí nư c (b ng 2.8). Thu ñ bù ñ p chi phí
và l p qu d phòng s n xu t. Các kho n s a ch a l n ñ u ñư c trang tr i t quĩ
tái s n xu t. Lương cán b giao ñ ng t 500.000 – 800.000 ñ/tháng/ngư i.
Nhưng cũng chính vì HTX ho t ñ ng có hi u qu v m t kinh t nên l i
g p khó khăn v m t k thu t. Nh ng công trình ho t ñ ng trên 10 năm ñang
b khai thác quá t i, công su t khai thác g p 2,5 l n công su t thi t k , m ng
c p nư c m r ng quá kh năng công trình ñ u m i d n ñ n các h dân thi u
nư c và n y sinh mâu thu n n i b .
B ng 2.8: Hi u qu ho t ñ ng m t s công trình c p nư c do
HTX tiêu dùng qu n lý
% %
Hi u % dân S
Năm công Phí % ch t
qu ñư c ngày Tình hình
Tên công trình khánh Qui mô su t nư c th t lư ng
ho t cp ng ng tài chính
thành khai 1m3 thoát ñ t TC
ñ ng nư c cp
thác v sinh

NM nư c xã Minh Tân 2004 xã Tt 28% 80% 7 2,800 có lương 27% 100%

Tr m c p nư c Trung ðông 1998 thôn Tt 43% 100% Ko QL 2,000 có lương 31% 100%

HTX d ch v M Trinh 1999 thôn TB 86% 90% 20 3,000 ñ chi 40% 100%

HTX nông nghi p Hoà Bình 1995 xã Tt 80% 91% 10 3,000 có lương 14% 100%

Tr m xã Cao Xá 2006 liên thôn Khá 20% 60% 0 2,000 có lương 30% 100%

Tr m Khu 3 xã H p H i 2000 xã TB 53% 0 1,800 không ñ 30%

Tr m Vân Hùng 2000 liên thôn Kém 30% 0 1,800 không ñ 40% 100%

CNTT Lê L i, Thành L i 2005 xã TB 75% 69% 180 2,500 có lương 26%

Khu v c 1, xã Bình ði n 2006 xã Tt 100% 61% 15 1,000 ñ chi 20% 100%

Nhà máy Vân Hình, Phong Bình
1999 xã TB 100% 95% 40 2,500 ñ chi 20% 100%

Xã Th y Dương, Hương Th y 1997 xã Kém 250% 99% 2 3,930 có lương 31%

Xã Hương Th , Hương Trà 2003 xã Kém 50% 45 1,300 ñ chi 30% 0%

HTX Trúc Sơn 2003 liên thôn TB 100% ñ chi

HTX Phú L i A 1998 xã Tt 75% 100% 3 2,000 có lương 25% 100%

HTX Th i Thành 2002 xã Tt 83% 70% 30 2,000 có lương 30% 100%

HTX C m Sơn 1997 xã Khá 40% 98% 60 2,000 có lương 60% 100%


Ngu n: Kh o sát c a tác gi , 2008
89


Th i gian ng ng c p nư c trong năm v n còn khá cao, ch y u do hai
nguyên nhân: 1) b c t ñi n, 2) ngu n nư c m t b ô nhi m vào mùa mưa.
Nhi u công trình chưa ñư c ki m soát ch t lư ng nư c ñ nh kỳ. Theo quy
ñ nh ki m soát ch t lư ng nư c do cơ quan y t d phòng ti n hành ki m tra
nhưng t i m t s t nh, ví d : ð k Nông, Th a thiên – Hu , Phú Th , công tác
ki m tra ch t lư ng nư c chưa ñư c quan tâm.

Ch th s h u rõ ràng theo Lu t H p tác xã qui ñ nh, mô hình HTX tiêu
dùng mang l i c m nh n v quy n s h u công trình r t cao cho ngư i s d ng.
Thông qua ñ i h i xã viên, ngư i dân b u ch n ra ñ i di n c a mình và ra quy t
ñ nh chi n lư c c a t ch c. C m nh n v quy n s h u là căn c tin c y giúp
huy ñ ng ngu n l c ñóng góp c a c ng ñ ng m t cách hi u qu trong giai ño n
ñ u tư. C m nh n v quy n s h u cũng giúp cho c ng ñ ng t ch u trách
nhi m, ch ñ ng t quy t trong quá trình khai thác công trình sau ñ u tư. Trách
nhi m nâng cao ñi u ki n s ng nông thôn ñã th c s ñư c trao quy n t nhà
nư c sang c ng ñ ng. Tuy nhiên, nh ng quy t sách c a c ng ñ ng ñôi khi
không phù h p do nh ng rào c n k thu t, các cơ quan ch c năng c n lưu ý ñ n
công tác nâng cao ki n th c chuyên môn, giúp cho công trình ñư c v n hành
b n v ng v m t k thu t, qua ñó ñ m b o b n v ng v kinh t và xã h i.

2.2.2.6. H p tác xã c p nư c và H p tác xã ñi n nư c

Mô hình HTX c p nư c và HTX ñi n nư c ho t ñ ng theo hình th c
c a HTX c ph n, tương ñ i ph bi n các t nh ñ ng b ng sông H ng và
trung du B c b . Mô hình này là hình th c “trung gian” gi a mô hình HTX
truy n th ng và Công ty trách nhi m h u h n, Công ty c ph n.

Công trình c p nư c t p trung do chính ph / nhà tài tr ñ u tư các h ng
m c chính như: tr m bơm, khu x lý, ñài nư c, m ng ng chính (c p 1) b ng
ngu n v n do Trung ương qu n lý. UBND xã ch u trách nhi m phát tri n m ng
90


phân ph i và ñ u n i h dân. ðây là phương th c ti p c n theo công trình, l y
k t qu công trình ñư c xây d ng làm m c tiêu c a d án. Sau khi hoàn thành
các h ng m c ñ u m i, công trình bàn giao l i cho xã, xã huy ñ ng m t ph n
ñóng góp c a dân, còn ph n ch y u l y t ngân sách chi thư ng xuyên ñ phát
tri n m ng. Vì các kho n chi thư ng xuyên tương ñ i h n h p nên xã huy ñ ng
v n c a tư nhân. Sau khi hoàn thành, xã bàn giao cho các tư nhân góp v n khai
thác công trình dư i hình th c HTX c p nư c ho c giao cho HTX ñi n ñã có.
Xã viên HTX góp v n ñ v n hành và b o dư ng công trình. Toàn b chi phí
s a ch a, nâng c p h th ng do HTX ch u trách nhi m.

Xu t phát t quá trình hình thành HTX như trên, nên quan h s h u
trong HTX khá ph c t p (hình 2.4). Ngư i s d ng không tham gia quá trình
ra quy t ñ nh trong giai ño n ñ u tư mà do BQL d án và UBND xã ch u
trách nhi m. Ngư i s d ng nư c không ph i là xã viên h p tác xã nên không
tham gia vào quá trình ra quy t ñ nh trong quá trình v n hành. Ph n ñóng góp
c a ngư i s d ng nư c s do UBND xã thay m t “ñ i di n” trong HTX.
Ngư i s d ng nư c không ph i là ch s h u công trình.




Hình 2.5. Lư c ñ quan h s h u và quan h mua-bán d ch v c a HTX trách
nhi m h u h n qu n lý, khai thác công trình c p nư c t p trung nông thôn
91


H p tác xã ch u trách nhi m duy trì ho t ñ ng c a h th ng c p nư c
và thu phí bán nư c s ch. Giá nư c s ch s do Ban ch nhi m HTX quy t
ñ nh d a trên tính toán chi phí v n hành trong khuôn kh m c giá tr n do
chính quy n ñ a phương ñ t ra. HTX qu n lý công trình có quy mô trung bình
ñ n l n, t liên thôn ñ n liên xã (kho ng 2.500-3.000 h ), r t hi u qu vùng
dân cư có thu nh p và t l s n xu t phi nông nghi p cao (40-60%). Phí nư c
m c cao t 3.000 – 4.000ñ/m3, m t s nơi ngư i dân s n sàng tr phí
thu ñ
m c 5.000ñ/m3. Các xã viên tr c ti p tham gia qu n lý và v n hành h
th ng, vì v y, m t s ñ a phương phân lo i là “mô hình HTX c a ngư i lao
ñ ng”. Do quan h s h u gi a HTX và UBND xã nên nh ng quy t sách c a
HTX b ph thu c khá l n vào chính quy n ñ a phương. Chính sách h tr
ñ u n i, tái ñ u tư, m r ng s n xu t ñ u do chính quy n quy t ñ nh.

B ng 2.9: Hi u qu ho t ñ ng m t s công trình c p nư c do
HTX c ph n qu n lý
%
Hi u % công % dân S
Năm Phí % ch t
qu su t ñư c ngày Tình hình
Tên công trình khánh Qui mô nư c th t lư ng
ho t khai c p ng ng tài chính
thành 1m3 thoát ñ t v
ñ ng thác nư c cp
sinh

Tr m thôn Hi u Thi n 2008 liên thôn Khá 75% 29% 4 2,500 có lương 25% 100%

Tr m xã Thanh An 2004 liên thôn Tt 20% 30% 2,500 ñ chi 18% 100%

CNTT khu 3 xã V C u 2005 xã Khá 75% 90% 0 2,000 ñ chi 43% 100%

CNTT Khu 1+2 xã Minh H c liên thôn Khá 80% 100% 5 3,000 ñ chi 40% 100%

L c th y, Phú L c 2005 liên thôn Kém 150% 15% 45 có lương 45%

ðá Bàn, Th y Dương 2001 thôn Tt 70% 40% 20 1,200 có lương 30% 100%
Xã Vi t H ng, Thanh Hà 2005 xã Tt 100% 85% 10 3,500 có lương 31% 100%

C p nư c xã Nà Trì 2006 xã TB 10% 15 2,000 có lương 25% 50%

CNTT xã Phương Xá 2001 xã TB 85% 65% 28 2,500 có lương 45%

Tr m xã Yên Ninh 2005 xã Tt 45% 80% 5 3,000 có lương 30% 100%

HTX Sông ðào 1997 xã Tt 85% 95% 0 3,000 có lương 28% 100%
HTX C Dũng, Kim Thành 2004 liên xã Tt 95% 70% 0 3,500 có lương 18% 100%


Ngu n: Kh o sát c a tác gi , 2008
92


M c dù hi n nay, mô hình HTX c p nư c và HTX ñi n nư c ñang ho t
ñ ng theo Lu t H p tác xã, v i cơ c u t ch c g m Ban qu n tr và Ban ki m
soát, nhưng th c ch t mô hình HTX này nên ñư c qu n lý theo Lu t Doanh
nghi p. Nhi u HTX mu n chuy n ñ i thành Công ty C ph n ho c Công ty
Trách nhi m h u h n ñ nâng cao hi u qu ho t ñ ng. ðây là mô hình r t
thích h p khu v c dân cư giàu và c n ñư c khuy n khích phát tri n. ð mô
hình này phát tri n t t c n gi i quy t th a ñáng m i quan h s h u gi a Nhà
nư c – HTX – Ngư i s d ng nư c thông qua khung pháp lý phù h p v s
h u, ch ñ trích kh u hao, các ñ nh m c ñ xây d ng phí nư c..., ñ c bi t
nh ng qui ñ nh “tư nhân hóa” tài s n công ñ cung c p d ch v công ích.

Mô hình HTX c ph n là m t lo i hình trung chuy n ñ u tiên c a “ñ i
tác gi a Nhà nư c – Tư nhân” trong c p nư c nông thôn, nên ñư c nghiên c u
và áp d ng. Hi n nay, t i Qu ng Ninh, sau khi thí ñi m mô hình ñ i tác công -
tư t i h th ng c p nư c xã Phong H i thành công, chính quy n ñ a phương ñã
quy t ñ nh th c hi n mô hình tương t ñ i v i hai h th ng c p nư c t p trung
ph c v trên 2.000 h dân 4 xã Hà An, Minh Thành, Tân An, ð ng Mai huy n
Yên Hưng. T nh B c Giang cũng quy t ñ nh giao cho Công ty cây xanh, môi
trư ng Yên Th cùng ñ u tư và qu n lý v n hành 2 h th ng c p nư c t p trung
B H - C u G và ð ng H u - ð ng Kỳ ph c v cho g n 2000 h dân. Các
t nh Hà N i (ñ a ph n Hà Tây cũ), Hà Nam, Qu ng Nam, Ti n Giang.... cũng
ñang nghiên c u áp d ng mô hình này.

2.2.2.7. Câu l c b nư c s ch

T nh Phú Th có sáng ki n thành l p “Câu l c b nư c s ch” v i m c
ñích ban ñ u là tuyên truy n v vai trò nư c s ch và v sinh nông thôn cho
ngư i dân. Sau ñó, chính quy n ñ a phương s d ng ngay “kênh” này ñ
thông báo ch trương, tham v n c ng ñ ng v k ho ch ñ u tư và huy ñ ng
93


c ng ñ ng tham gia. Hi n nay, hình th c này t ra khá hi u qu trong huy
ñ ng s ñóng góp c a ngư i dân và tăng cư ng s tham gia c a ngư i dân
trong quá trình ra quy t ñ nh, tuy nhiên hình th c này còn r t m i, chưa tham
gia qu n lý công trình sau ñ u tư, nên cũng chưa ñánh giá ñư c hi u qu .

2.2.3. Hình th c qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn phi
Nhà nư c khác

Bên c nh hình th c qu n lý c p nư c t p trung nông thôn d a vào c ng
ñ ng còn có các hình th c qu n lý kinh doanh c p nư c phi Nhà nư c khác
như: h tư doanh, công ty trách nhi m h u h n và công ty c ph n.

H tư doanh ñang tương ñ i phát tri n t i các khu v c ð ng b ng sông
H ng và ð ng b ng sông C u long, có qui mô nh . Các h tư doanh xây
d ng công trình c p nư c xu t phát t nhu c u dùng nư c c a chính h gia
ñình. Giai ño n ñ u tư ñư c tài tr m t ph n t ngân sách Nhà nư c, còn l i
h tư doanh ñóng góp ñ u tư ngay t ban ñ u (có góp ñ t, góp ti n hay
nguyên v t li u). Ngư i s d ng nư c ch ñóng ph n t i thi u là ñ n i ñư ng
ng v h gia ñình. Tuy nhiên cũng có trư ng h p h tư doanh ñóng góp toàn
b v n ñ u tư ñ i v i các h th ng c p nư c nh cung c p nư c s ch cho c m
dân cư kho ng 50 h gia ñình.

Giai ño n sau ñ u tư, công trình c p nư c ñư c chuy n giao cho h tư
doanh qu n lý v n hành. H tư doanh ch u trách nhi m duy trì ho t ñ ng c a
h th ng c p nư c và thu phí bán nư c s ch. ðó chính là ph n thu t ñ u tư
c a h . Giá nư c s do h tư doanh và các h s d ng nư c s ch th a thu n
trong khuôn kh m c giá tr n do chính quy n ñ a phương ñ t ra. Các h tư
doanh ho t ñ ng tương ñ i hi u qu v kinh t các công trình có quy mô nh
c p xóm, thôn. quy mô l n hơn, các h g p khó khăn v trình ñ k thu t
khi v n hành và s d ng ñ t các h khác khi l p ñ t m ng ng c p.
94


Công ty TNHH là hình th c tư nhân tham gia vào ngành c p nư c
nông thôn tương ñ i t p trung và rõ ràng nh t k c t giai ño n ñ u tư xây
d ng t i qu n lý công trình c p nư c sau ñ u tư. Công ty TNHH phát tri n t
lâu và có s lư ng ñáng k và ho t ñ ng b n v ng t i khu v c ñ ng b ng
sông C u long, ngoài ra lo i hình này cũng có t i m t s ñ a phương khác
như Qu ng Nam, Qu ng Ninh, B c Giang, có qui mô nh . Giai ño n ñ u tư
ñư c tài tr m t ph n t ngân sách Nhà nư c, còn l i doanh nghi p ñ u tư.
Giai ño n sau ñ u tư, công trình c p nư c ñư c chuy n giao cho Công ty
TNHH qu n lý v n hành. Công ty TNHH ch u trách nhi m duy trì ho t ñ ng
c a h th ng c p nư c và thu phí bán nư c s ch. Giá nư c s ch s do công ty
và các h s d ng nư c s ch ñàm phán th a thu n trong khuôn kh m c giá
tr n do chính quy n ñ a phương ñ t ra. Gi ng như h tư doanh, công ty
TNHH không g p v n ñ chuy n ñ i s h u tài s n Nhà nư c sang tài s n Tư
nhân, do quy mô công trình r t nh (xóm, thôn).

Công ty C ph n là hình th c qu n lý r t m i trong lĩnh v c c p nư c
nông thôn. Thành l p công ty c ph n không ph i là sáng ki n c a khu v c tư
nhân, mà nó là s n ph m c a quá trình c ph n hoá b ph n s n xu t kinh
doanh c a các Trung tâm C p nư c và V sinh Nông thôn (CN&VSNT) t nh.
Các c ñông ch y u là “c u” cán b Trung tâm CN&VSNT t nh, ho t ñ ng
c a công ty c ph n, trên th c t , v n ñư c tách b ch kh i ho t ñ ng qu n lý
nhà nư c c a Trung tâm CN&VSNT t nh.

2.2.4. ðánh giá tính ưu vi t c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các
công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam

Trong b i c nh th trư ng nư c s ch nông thôn chưa hình thành rõ ràng,
các chính sách khuy n khích ñ u tư và cơ ch tín d ng hi n có chưa thu hút
ñư c s tham gia c a các thành ph n kinh t tư nhân, qu n lý d a vào c ng ñ ng
95


có th coi là bư c quan tr ng ti n hành xã h i hóa ngành c p nư c nông thôn
m t cách hi u qu , sơ kh i cho quá trình tư nhân hóa ti p theo t i Vi t Nam.

So v i các công ty tư nhân, hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công
trình c p nư c nông thôn giúp vư t qua ba rào c n l n nh t hi n nay, ñang
chưa th c s h p d n tư nhân ñ u tư: 1) B n thân ngành s n xu t, cung c p
nư c s ch nông thôn là m t ngành không có ho c n u có thì t su t l i nhu n
r t th p, nên không h p d n khu v c tư nhân tham gia n u h ph i ñ u tư toàn
b công trình; 2) C p nư c s ch cho ngư i dân là m t lo i d ch v công ích,
nên chính quy n chưa s n sàng trao cho tư nhân ch u trách nhi m; 3) Khung
pháp lý hi n nay v n chưa gi i quy t ñư c vi c tư nhân hóa tài s n nhà nư c
khi chuy n giao cho các ñơn v tư nhân khai thác, s d ng sau ñ u tư.

Nh ng năm qua, c ng ñ ng s d ng nư c ñã th c s ñóng vai trò r t
quan tr ng trong quá trình ñ u tư và v n hành công trình c p nư c t p trung.
Nhi u mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng ñang ñư c th nghi m, m i lo i
ñ u có ưu như c nh t ñ nh. Các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng r t ña
d ng v t l “xã h i hóa”, ph m vi ho t ñ ng và khung pháp lý ñi u ti t. T
ñ i công, T h p tác 1 và HTX tiêu dùng có t l “xã h i hóa” cao nh t, ti p
theo là H i s d ng nư c, HTX c ph n, và ñ n H i ñ ng thôn b n, T h p
tác 2. Các HTX qu n lý công trình qui mô trung bình t liên thôn ñ n liên xã,
trong khi T ñ i công và H i ñ ng thôn b n qu n lý các công trình r t nh ,
ph m vi trong thôn.

Vai trò làm ch , c m nh n v quy n s h u c a ngư i dân, trách nhi m
qu n lý, v n hành – b o dư ng công trình, quy n ki m soát – ñưa ra các quy t
sách chi n lư c liên quan ñ n s hình thành và t n t i c a công trình, và v trí
pháp lý c a các mô hình khác nhau r t khác nhau (b ng 2.9). Tùy t ng lo i
hình t ch c qu n lý mà t ch c c ng ñ ng có ñư c pháp nhân hay ch có
pháp th , do Lu t HTX hay Lu t dân s ñi u ti t.
96


So v i các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng ph bi n trên th gi i,
có nh ng mô hình sau chưa áp d ng vào Viêt Nam: T t qu n xóm, Nhóm
ñi u ph i nư c, H i s d ng nư c h p ñ ng v i doanh nghi p tư nhân, T
ch c chính tr xã h i ñư c các cơ quan ch c năng y quy n; nhưng các mô
hình: T ñ i công, T h p tác 2 và Câu l c b nư c s ch l i là nh ng mô hình
ñ c thù, riêng có c a Vi t Nam, có th tr thành bài h c kinh nghi m qu c t .
Trên cơ s nh ng thành t u chung v xã h i hóa ñ u tư c p nư c nông thôn
Vi t Nam, mô hình H i s d ng nư c h p ñ ng v i doanh nghi p tư nhân ,
T ch c chính tr xã h i ñư c các cơ quan ch c năng y quy n có th là m t
gi i pháp t t gi m chi phí v n hành, nâng cao hi u qu kinh t và kh năng
ñáp ng k p th i l i ích c a c ng ñ ng.

Theo th ng kê, qu n lý công trình c p nư c s ch nông thôn d a vào
c ng ñ ng là hình th c hi u qu nh t trong huy ñ ng v n ñóng góp c a dân.
T i Nam ð nh, theo báo cáo c a t nh, ư c tính ph n ñóng góp t ngư i s
d ng chi m kho ng 73%. nh ng nơi áp d ng “ti p c n theo nhu c u”, kiên
trì t ch c v n ñ ng, t l huy ñ ng và tính b n v ng cao hơn. Hình th c
c ng ñ ng có s c s ng r t m nh m và t nhân r ng do cơ s hình thành là
tinh th n t nguy n, d a trên l i ích chung. Ch ng h n như t i các huy n
vùng núi c a t nh Qu ng Tr , nư c ng m là ngu n nư c duy nh t ñ m b o
tiêu chu n nư c sinh ho t. M t nhóm 5 ñ n 7 h gia ñình ñã quy t ñ nh t
ñ u tư m t gi ng và h ñã t thuê th , t ñóng góp và v n hành, b o dư ng...
Hình th c này khá ph bi n, m i nhóm s d ng nư c s t quy t ñ nh s h
gia ñình trong m i nhóm, ph thu c vào kh i lư ng nư c có th khai thác t i
ngu n. Các h t ñ u tư, xã không c n phê duy t. Kho ng 50 % s h trong
các xã tham gia vào mô hình CNNT này.
97


B ng 2.10: B ng tóm t t ñ c ñi m gi a các mô hình t ch c qu n lý c p nư c t p trung nông thôn
H i ñ ng thôn H i dùng HTX tiêu HTX c H tư Công ty C.ty C
ð c ñi m T ñ i công T h p tác 1 T h p tác 2
bn nư c dùng ph n doanh TNHH ph n
Lu t Lu t Dân s Lu t h p tác xã Lu t Doanh nghi p
Không yêu c u UBND xã UBND huy n (có pháp S KHðT – c p t nh
ðăng ký KD
nhân) (có pháp nhân)
C ng ñ ng C ng ñ ng C ng ñ ng UBND xã C ng ñ ng C ng ñ ng xã, t ch c, cá Cá nhân Cá nhân, t Cá nhân, t
S h u tài s n nhân, h dùng ch c ch c
nư c
R t cao Trung bình R t cao Th p R t cao R t cao Th p Không Không Không
C m nh n v
(qu n lý tài s n (chính quy n
quy n s h u
thay nhà nư c) s h u)
Kêu g i v n, L p k ho ch, Kêu g i v n, l p V n hành và Huy ñ ng dân Kêu g i v n, l p Góp v n ñ u tư, Góp v n ñ u óp v n ñ uQu n lý ñ u
G
l p k ho ch, giám sát ñ u tư k ho ch, qu n lý thu phí nư c ñóng góp, k ho ch, qu n lýqu n lý v n hành tư, qu n lý tư, qu n lý tư và v n
Ch c năng nhi m
qu n lý ñ u tư và v n hành ñ u tư và v n giám sát ñ u ñ u tư và v n v n hành v n hành hành
v
và v n hành hành tư và qu n lý hành
v n hành
Ch u trách ðóng góp s c Chia s chi phí ðóng góp Chia s chi phíCh u trách nhi m Chia s chi phí Không thamKhông thamKhông tham
M c ñ tham gia
nhi m ñ u tư và lao ñ ng và v t ñ u tư và b o kinh phí ñ u ñ u tư và b o ñ u tư và b o và h p ñ ng khai gia gia gia
c a c ng ñ ng
b o dư ng li u s n có dư ng ni dư ng dư ng thác s d ng
ðơn gi n, t t Tr c tuy n 2 Mô hình ñơn Mô hình ph Tr c tuy n 2 HTX ph c t p: Mô hình HTX ðơn gi n Ph c t p Ph c t p
Mô hình t ch c ch c và phân c p: H i ñ ng gi n: t trư ng thu c UBND c p: HDN và Ban qu n tr , ban c a ngư i lao
Qu n lý công nhi m v thôn b n và t và cán b v n xã. t c p nư c ki m soát, t DV ñ ng
c p nư c hành
98

H i ñ ng thôn H i dùng HTX tiêu HTX c H tư Công ty C.ty C
ð c ñi m T ñ i công T h p tác 1 T h p tác 2
bn nư c dùng ph n doanh TNHH ph n
Cao Cao Cao Dân không Cao Trung bình Dân không tham Không tác Không tác Không tác
tham gia các gia các quy t ñ ng ñ ng ñ ng
Dân t quy t Dân quy t theo Dân quy t theo Dân quy t Dân t quy t,
quy t sách, sách, không tác
nguyên t c ñ ng nguyên t c ñ ng theo nguyên phát sinh mâu
Hi u qu xã h i
không tác ñ ng ñ n quá
thu n thu n t c ñ ng thu n thu n khi dùng
ñ ng ñ n quá trình dân ch
nư c
trình dân ch
Tt Không t t Dân Khá Không t t, dân Khá Tt Tt Tt Tt Chưa tham
không tr phí chưa s n sàng gia qu n lý
Phí nư c ñ bù Phí nư c ñ Thu ñ chi, tích Thu ñ chi và Thu ñ chi Thu ñ chi
nư c, không chi tr phí công trình
ñ p chi và s a bù ñ p chi, lũy, và lương tích lũy, cán b và tích lũy, và tích lũy,
ki m soát th t nư c và s a
Hi u qu kinh t ch a, ph c p s a ch a, ph có lương có lãi có lãi
thoát và ch t ch a
lương c p lương
T l th t thoát
lư ng, cán b T l th t thoát
T l th t thoát
T l th t thoát T l th t thoát cao
không ph c p cao
r t cao
cao cao,
Công trình r t Công trình c p Công trình nh Công trình Công trình Công trình liên Công trình xã, Công trình Công trình Công trình
ðang áp d ng nh , công ngh thôn b n, công (thôn, liên thôn), liên thôn ñ n nh (thôn, liên thôn, xã, công liên xã, công r t nh r t nh tr/b và l n,
trong ñi u ki n ñơn gi n ngh ñơn gi n công ngh ñơn xã, công ngh thôn), công ngh ph c t p ngh ph c t p công ngh
ph bi n gi n/ ph c t p ph c t p ngh ñơn gi n/ ph c t p
ph c t p
Yêu c u trình Năng l c lãnh Năng l c qu n lý Năng l c v n Năng l c qu nNăng l c qu n lýNăng l c qu n lý
Yêu c u trình ñ
ñ v n hành ñ o Trư ng b n và v n hành cao hành cao lý và v n hành và v n hành cao và v n hành cao
c ng ñ ng
ñơn gi n ph i cao cao
Ph bi n nơi R t ph bi n Ph bi n vùng Tương ñ i Tương ñ i R t quen thu c. Tương ñ i m i Tương ñ i Chưa quen. Chưa quen.
s n xu t hàng vùng ñi u ki n s n xu t hàng mi mi mi
H p tác xã là môSau khi xây d ng
Tính ph c p
hóa nh s ng còn khó hóa, t l phi
Sau khi xây K th a t hình ñã có t lâu CNTT D ph bi n
chung
khăn, thi u cơ nông nghi p cao
d ng CNTT qu n lý tư i do ñơn gi n
s h t ng
99


2.3. NH NG K T QU ð T ðƯ C VÀ V N ð ð T RA C N GI I QUY T
ð I V I HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH
C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM

Kinh nghi m th c t t trên th gi i và Vi t Nam cho th y, s ra ñ i và
m c ñ phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c
t p trung nông thôn ph thu c vào trình ñ phát tri n c a môi trư ng ngành.
M i thay ñ i c a môi trư ng ngành ñ u tr c ti p gây nh hư ng ñ n s hình
thành và hi u qu ho t ñ ng c a các t ch c d a vào c ng ñ ng. Môi trư ng
ñây bao g m các nhân t cơ b n như ñi u ki n t nhiên – tài nguyên nư c,
khung pháp lý, ñi u ki n kinh t , văn hóa-xã h i, và trình ñ phát tri n th
trư ng công ngh c p nư c. Vì v y, lu n án s phân tích, ñánh giá m c ñ
phù h p c a hi n tr ng môi trư ng ngành c p nư c nông thôn dư i lăng kính
qu n lý d a vào c ng ñ ng. T ñó rút ra nh ng k t qu ñ t ñư c và v n ñ
t n t i c n gi i quy t ñ hư ng t i môi trư ng lành m nh hơn, phù h p hơn
v i hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng, cũng như m c tiêu phát tri n kinh
t th trư ng ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa c a Vi t Nam.

2.3.1. ði u ki n T nhiên - Tài nguyên nư c

Môi trư ng t nhiên quan tr ng nh t nh hư ng ñ n quá trình nâng cao
ñi u ki n c p nư c nông thôn Vi t Nam là tài nguyên nư c. Vi t Nam có
nư c m t và nư c ng m khá d i dào [13, 97-110]. B ng 2.10 mô t t ng quan
hi n tr ng ngu n nư c Vi t Nam.

V n ñ ñ t ra: ði u ki n t nhiên cung c p nhi u ngu n nư c thay th
khác nhau theo mùa nên r t khó có ñư c m t th trư ng nư c n ñ nh v i giá
nư c c ñ nh, ñ m b o thu h i v n vì ngư i s d ng nư c có th quy t ñ nh
d ng s d ng nư c t h th ng c p nư c vào b t c th i ñi m nào.
100



B ng 2.11: T ng quan ngu n nư c Vi t Nam
Tr lư ng Ch t lư ng
Nư c
Nư c Nư c Sông Nư c
Vùng V nñ t nt i
ven
mt ng m su i ng m
bi n
Lũ quét, l t, h n, h n theo mùa, b i
Tây B c +++++ +++ ++ +++
l ng h ch a và xây d ng h ch a
Lũ quét, l t, h n hán theo mùa
Ô nhi m thành th , nư c m n xâm
ðông B c ++++ +++ ++ ++++ +++
nh p, ô nhi m do giao thông ñư ng
thu
Lũ, phân ph i và s d ng nư c gi a
nhi u ngành, thâm canh nông nghi p,
ð ng
khai thác nư c ng m quá nhi u
b ng Sông +++++ +++++ ++++ +++++
Ô nhi m công nghi p và thành th ,
H ng
nư c m n xâm l n, ô nhi m hoá ch t
nông nghi p
Lũ quét, l t, h n hán theo mùa, dòng
Duyên h i ch y ki t c a sông ngòi khi mùa khô
+++ +++ +++ ++++ ++++ kéo dài.
B c Trung
B Ô nhi m thành th , nư c m n xâm
nh p
Lũ quét, l t, h n hán nghiêm tr ng
Duyên h i
theo mùa, dòng ch y ki t khi mùa
Nam ++ +++ ++ ++++ ++++
khô
Trung B
Luũ quét, l t, h n hán theo mùa, khai
Tây
++++ ++++ ++++ +++++ thác nư c ng m quá nhi u ñ tư i
Nguyên
nông nghi p, xây d ng h ch a
Lũ quét, h n hán theo mùa, phân ph i
và s d ng nư c gi a nhi u ngành,
ðông
++++ +++++ + +++ ++ khai thác nư c ng m quá nhi u
Nam B
Ô nhi m công nghi p và thành th ,
nư c m n xâm nh p.
L t, phân ph i và s d ng nư c gi a
nhi u ngành, thâm canh nông nghi p,
ð ng nuôi tr ng thu s n, khai thác nư c
b ng sông +++++ +++++ ++ +++ +++ ng m quá nhi u
C u Long Nư c m n xâm nh p, ñ pH th p
các dòng sông (ñ t b axit), ô
nhi m hoá ch t nông nghi p.
Ngu n thông tin: Giám sát môi trư ng Vi t Nam - Nư c 2003, B Tài nguyên và Môi trư ng

Ghi chú: ñánh d u (+) bi u th ñi u ki n thu n l i.
101


L i th v ñi u ki n t nhiên ven bi n mi n Trung phù h p áp d ng
công ngh ñơn gi n, chi phí th p, giá nư c s ch th p. nh ng vùng khó khăn
v nư c quanh năm các gia ñình không th phát tri n mô hình nh l , c p
nư c t p trung có cơ h i phát tri n như gi i pháp duy nh t.
Ti n Giang có ngu n nư c m t ô nhi m và ngu n nư c ng m không ñ
tiêu chu n s d ng cho sinh ho t. Bình Thu n là vùng khô h n nh t c nư c.
Yên Bái thư ng xuyên b lũ v mùa mưa và khô h n v mùa khô. V i các t nh
này, gi i pháp s d ng công trình c p nư c t p trung là gi i pháp duy nh t
kh thi. Kinh nghi m nhân r ng các h th ng c p nư c t p trung các t nh
khan hi m ngu n nư c có th áp d ng r t kh quan các t nh ð ng Tháp,
B n Tre, Vĩnh Long và An Giang, nơi có t l dân s d ng nư c không h p
v sinh t ao h cao nh t c nư c, do không có ngu n nư c ng m t t.

2.3.2. Khung chính sách và pháp lý
Quy n s h u hay “c m nh n v quy n s h u”, g n v i l i ích tr c
ti p c a ngư i dân, là ñi u ki n tiên quy t nh hư ng ñ n hi u qu qu n lý, và
ñây chính là ñi m khác bi t cơ b n gi a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
và các hình th c qu n lý khác. C m nh n v quy n s h u, hay ý th c làm
ch c a c ng ñ ng ph thu c vào vi c nhà nư c và các cơ quan công quy n cho
phép c ng ñ ng tham gia ñ n ñâu. Các c p chính quy n c n ti n hành tri t ñ
trao quy n cho ngư i dân, không ch trên văn b n khung pháp lý mà còn thái
ñ c a cán b các cơ quan công quy n. Rà soát môi trư ng chính sách, môi
trư ng pháp lý và hi u qu ho t ñ ng các cơ quan qu n lý ngành, nh m xác ñ nh
nh ng thu n l i và khó khăn tác ñ ng t i s tham gia c a ngư i dân vào quá
trình phát tri n c p nư c nông thôn theo nguyên t c “xã h i hoá”.

2.3.2.1. H th ng cơ s pháp lý h tr t ch c c ng ñ ng
Xã h i hóa thu hút s tham gia c a t t c các thành ph n kinh t , huy
ñ ng m i ngu n l c trong c ng ñ ng dân cư ñ gi i quy t nh ng ưu tiên phát
102


tri n. Th c hi n xã h i hoá g n li n v i hai quá trình phân c p và phân quy n.
Phân c p là quá trình chuy n giao ch c năng, quy n h n và nhi m v trong
n i b h th ng hành pháp. Phân quy n liên quan ñ n vi c phân ñ nh rõ ràng
vai trò gi a nhà nư c, tư nhân và c ng ñ ng dân cư.
ði u m u ch t trong quá trình phân c p là s tham gia c a c p xã trong
quá trình l p k ho ch ñ u tư. Hi n t i s tham gia này là r t h n ch do
nh ng yêu c u v pháp lý, m c dù ñã có nh ng thay ñ i ñáng k sau khi ra
ñ i và ñi u ch nh m t s văn b n pháp lý sau:
Ch trương ð i m i và công cu c c i cách kinh t trên qui mô l n



ñã ñư c thông qua trong ð i h i ð ng toàn qu c VI năm 1986, kh ng ñ nh s
chuy n ñ i t n n kinh t k ho ch t p trung sang n n kinh t th trư ng,
khuy n khích các thành ph n kinh t phát huy n i l c, ñóng góp vào công
cu c xây d ng ñ t nư c.
Hi n pháp s a ñ i b sung năm 2001, tăng vai trò và trách nhi m c a cơ



quan hành chính ñ a phương và m ñư ng cho quá trình xã h i hoá ñ u tư công.
Ngh ñ nh 79/ND-CP v Dân ch cơ s ñư c ban hành vào năm



2003 nh m tăng cư ng s tham gia c a c ng ñ ng trong quá trình ra quy t
ñ nh ñ a phương.
Lu t Ngân sách nhà nư c có hi u l c t năn 2004 và Ngh ñ nh



24/1999/ ND-CP ñưa ra quy trình th t c ñơn gi n hơn nhưng tăng cư ng
trách nhi m pháp lý, ñ y m nh phân c p cho cơ s , và hư ng d n qu n lý tài
chính các công trình “nhà nư c và nhân dân” cùng làm.
Lu t H p tác xã năm 2003 ñưa ra khuôn kh pháp lý quan tr ng nh t



xác ñ nh pháp nhân và ñi u ch nh ho t ñ ng c a HTX, m t mô hình c th
c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng .
Lu t dân s và Ngh ñ nh 151/2007/Nð-CP ban hành ngày



10/10/2007 ñưa ra khuôn kh pháp lý cho hình th c Nhóm s d ng nư c/ T
103


h p tác. Ngh ñ nh t o ra m t môi trư ng pháp lý h t s c quan tr ng, gi i
quy t tư cách pháp lý c a các t ch c c ng ñ ng phi chính th c như: câu l c
b nư c s ch, nhóm s d ng nư c, h i s d ng nư c, nhóm liên k t, t t
qu n, t tương tr , t h p tác.

K t qu ñ t ñư c: Nhìn chung, khung chính sách pháp lý ñang khuy n
khích dân ch cơ s , nâng cao quy n làm ch c a ngư i dân, tri t ñ phân c p,
thúc ñ y quá trình xã h i hoá. Các b Lu t, Ngh ñ nh Chính ph và các văn
b n pháp lý liên quan ñ n chính sách gi m nghèo, phân c p, phân quy n và ña
d ng hóa các thành ph n kinh t tham gia vào ho t ñ ng cung c p d ch v ñ u
tư công.

V n ñ ñ t ra: Tuy nhiên, môi trư ng pháp lý v n chưa h tr , khuy n
khích các t ch c c ng ñ ng phát tri n. Gi a các hình th c qu n lý khác nhau v n
chưa có s bình ñ ng. Tr HTX các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng khác
v n chưa có tư cách pháp nhân. Thi u tư cách pháp nhân là rào c n r t l n ñ các
t ch c qu n lý v n hành d a vào c ng ñ ng có th ti p c n ñ n các ngu n tín
d ng t các kênh tài chính chính th c như: ngân hàng, qu phát tri n.

2.3.2.2. Khung th ch pháp lý ngành khuy n khích hình th c qu n lý d a
vào c ng ñ ng
Trong nh ng năm qua, khuôn kh pháp lý c a ngành cũng có nh ng
thay ñ i ñáng k theo hư ng khuy n khích quá trình xã h i hóa trong ngành
c p nư c s ch nông thôn:
Lu t Tài nguyên nư c năm 2000, khuy n khích áp d ng các hình



th c qu n lý d a vào c ng ñ ng trong khai thác, s d ng và b o v Tài
nguyên nư c, tránh xung ñ t vì nư c. C p nư c sinh ho t cho ngư i và ñ ng
v t gi v trí ưu tiên s 1 trong s d ng tài nguyên nư c.
Ngh ñ nh 52/1999/ND-CP ban hành năm 1999 và ñư c s a ñ i vào

104


năm 2003 b ng Ngh ñ nh 07/2003/ND-CP v qu n lý ñ u tư và xây d ng, ñã
phân c p sâu hơn trong qu n lý ñ u tư và xây d ng. UBND huy n th m ñ nh
và phê duy t các kho n ñ u tư chưa ñ n 3 t VND, UBND xã phê duy t và
giám sát vi c tri n khai các d án chưa ñ n 1 t VND. ði u này r t quan
tr ng trong vi c ñơn gi n hoá th t c hành chính, vì th c t , ph n l n các d
án c p nư c và v sinh nông thôn ñ u có quy mô nh dư i 3 t VND.
Chương trình 134, h tr cho gia ñình dân t c thi u s ti p c n ñ n



nư c s ch và v sinh. Chính quy n trung ương h tr các làng dân t c thi u s t
50 - 100% kinh phí xây d ng các công trình c p nư c nh l và nư c máy.
Văn ki n quan tr ng nh t là Chi n lư c Qu c gia v CN&VSNT,



8/2000. Nguyên t c cơ b n c a Chi n lư c Qu c gia v C p nư c và V sinh
Nông thôn 2020 là “ti p c n theo nhu c u thông qua s tham gia tích c c c a
các c ng ñ ng nông thôn”, khuy n khích ngư i s d ng tr thành m t ñ i tác
c a quá trình ra quy t ñ nh, ñóng góp ñ u tư và ch u trách nhi m cho vi c v n
hành và b o dư ng công trình..
K t qu ñ t ñư c: Khung pháp lý c a ngành ñã cung c p m t khuôn
kh toàn di n cho vi c phát tri n xã h i hoá trong ngành c p nư c nông thôn.
Nhà nư c ban hành chính sách h tr ngư i dân thành l p các t ch c c ng
ñ ng và cơ ch h tr rõ ràng các t ch c c ng ñ ng ho t ñ ng b n v ng, ñ c
bi t v m t tài chính.
V n ñ ñ t ra: C p nư c s ch là d ch v công ích, nhưng ñ u vào s n
xu t (giá ñi n), quy ñ nh qu và thu v n không ñư c hư ng ưu ñãi như
doanh nghi p công ích khác, d n ñ n vi c giá thành s n xu t m t ñơn v s n
ph m còn khá cao.
Ph n l n các d án c p nư c t p trung nông thôn có qui mô nh và 50-
60% chi phí xây d ng là v n góp c a ngư i dân. Vì v y, áp d ng Ngh ñ nh
s 52/1999/ND-CP qu n lý chu n b ñ u tư không phù h p, m t th i gian và
105


t n kém. Chính ph c n qui ñ nh linh ho t hơn ñ khuy n khích các mô hình
qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình qui mô nh .

2.3.2.3. Cơ ch Tài chính
Các cơ ch tài chính giúp nhà ñ u tư và ngư i s d ng nư c s ch ti p
c n ñ n các s n ph m tài chính thu c các ngu n khác nhau trong giai ño n
ñ u tư, v n hành và b o dư ng công trình. Thách th c v tài chính không ch
ñơn gi n trong vi c tìm ra các ngu n, mà còn tính minh b ch trong cơ ch
huy ñ ng, qu n lý và hoàn tr , ñ m b o kh năng ti p c n n ñ nh. Cơ ch tài
chính hi u qu c n ph i ñáp ng ñư c nhu c u c a th trư ng, bao hàm c
nh ng n l c ñ kích ho t các ngu n ñ u tư công ti p c n theo nhu c u ngư i
dân, tăng cư ng năng l c cho ngư i dân l p k ho ch và qu n lý r i ro khi
ti p c n các s n ph m tín d ng trên th trư ng. Chính ph cũng ñã phát tri n
các ho t ñ ng và các qu tín d ng thí ñi m ñ c bi t, tuy nhiên, nh ng rào c n
v năng l c c p cơ s ñang h n ch ñáng k s kích ho t này.
Các ngu n tài chính bao g m c các kho n ti n c a tư nhân và ñ u tư
công qua các kênh chính th c và không chính th c, g m:
1. Nh ng ñóng góp ñ u tư c a chính nh ng ngư i s d ng nư c s ch
• T ñ u tư c i thi n ñi u ki n c p nư c h gia ñình
• Nh ng kho n ñóng góp vào nh ng c i thi n công CNTT
2. Ngân sách chính ph
• Chương trình M c tiêu Qu c gia và chương trình 135
• Các d án vay v n các ngân hàng qu c t
• Tín d ng do Ngân hàng chính sách xã h i qu n lý
• Ngân hàng Phát tri n, trư c ñây là Qu phát tri n
3. Các d án do NGO và nhà tài tr qu c t c p v n cho CN&VS NT
4. Các d án cơ s h t ng và phát tri n nông thôn t ng h p c a các
nhà tài tr và NGOs.
5. Các t ch c cho vay thương m i.
106


Kênh cung c p tài chính c a Chính ph t năm 1999 qua Chương
trình M c tiêu qu c gia và Chương trình Xoá ñói gi m nghèo 135. C hai
chương trình này là chương trình do Chính ph c p v n. Trong quá trình th c
hi n ph n l n ngân sách ưu tiên xây d ng công trình c p nư c t p trung ñ u
m i hơn là ñ u tư ñ u n i h gia ñình và công trình nh l . H n ch ñáng k
nh t c a chương trình là ñ a ñi m ñ u tư công trình d a vào quy ho ch c a
t nh. Quy ho ch cũ, không ñ y ñ , không xác th c vì ch t lư ng kém và thi u
s li u th ng kê. ði u này d n ñ n ngu n v n s d ng không hi u qu .
Các d án vay v n t ngân hàng qu c t t Ngân hàng phát tri n châu
Á ñ u tư vào phát tri n nông thôn t ng h p, trong ñó bao g m c các ho t
ñ ng v c p nư c. Mô hình qu phát tri n c ng ñ ng và h i ñ ng phát tri n
thôn b n ñư c xây d ng ñ qu n lý và ñi u hành ngu n tài chính trên. C p xã
và huy n có quy n t quy t tương ñ i cao v vi c s d ng các qu . Tuy
nhiên, s d ng các qu này cho m c tiêu c p nư c s ch ph thu c nhi u vào
ưu tiên t ng c ng ñ ng và năng l c c a c p l p k ho ch. Ngân hàng Th gi i
ñ u tư c p nư c vào các t nh ñ ng b ng sông H ng. Tuy nhiên, m c tiêu theo
ñu i c a Ngân hàng là “t o l p th trư ng nư c”, vì v y khu v c tư nhân v i
mô hình doanh nghi p tư doanh, công ty TNHH, công ty c ph n ñư c
khuy n khích thành l p hơn là các t ch c d a vào c ng ñ ng.
V n tín d ng ưu ñãi do Ngân hàng Chính sách xã h i qu n lý ñang
ñư c th c hi n theo Quy t ñ nh 62/2004/Qð-TTg, nh m xây d ng cơ ch tín
d ng riêng cho các h dân vay t i vùng có d án th c hi n theo nguyên t c
Chi n lư c Qu c gia v c p nư c và v sinh Nông thôn [36, 17-18]. Ngư i
dân ph i là thành viên nhóm tín d ng và ti t ki m, ñư c vay theo cơ ch tín
ch p, không c n tài s n th ch p, v i kho n vay t i ña là 4 tri u ñ ng/ h
trong vòng 60 tháng, t l lãi su t là 0,5%/ tháng. Năm 2005 th c hi n thí
ñi m t i 10/63 t nh, cho vay trên 330 t ñ ng, năm 2006 cho vay là 580 t
107


ñ ng, và 2007 cho vay g n 1000 t ñ ng. V th t c cho vay, Ngân hàng
Chính sách xã h i giao cho H i Liên hi p ph n Vi t Nam thành l p và v n
hành các nhóm tín d ng và ti t ki m theo Ngh ñ nh s 783/ Qð-HðQT ngày
29/7/2003. Tuy nhiên, chương trình chưa áp d ng t t c các t nh.
Chương trình ti t ki m và tài chính vi mô là m t trong các ho t ñ ng
c a chương trình qu c gia c a H i Liêm hi p ph n Vi t Nam. Các nhóm ti t
ki m ñ u tiên ñư c thành l p Vi t Nam năm 1988-1989, vi c qu n lý tài
chính và s sách k toán t t d n ñ n t l hoàn tr cao (g n ñ t 100%). Ho t
ñ ng ti t ki m và tín d ng vi mô có m c tiêu chính là cung c p cho ph n
trong làng tài chính, k năng và ki n th c c n thi t ñ nâng cao thu nh p. Mô
hình tài chính vi mô c a H i Liên hi p ph n Vi t Nam c n ñư c nghiên c u
h tr h dân tham gia công trình c p nư c.
Qu tín d ng quay vòng do nhà tài tr ðan M ch thí ñi m t i t nh
Ngh An, Hà Tĩnh, ð k L k và ð k Nông, cho các h dân vay ñ tham gia
chương trình c p nư c t p trung. M c lãi su t 0,56% tháng và 0% cho h
nghèo. K t qu ban ñ u cho th y ñây cũng là m t cơ ch kh thi, kh c ph c
vi c thi u tư cách pháp nhân c a các nhóm s d ng nư c, khó ti p c n ngu n
vay t ngân hàng.
V n ñ ñ t ra: Chính ph , nhà tài tr và các t ch c xã h i ñã ñưa ra
khá nhi u cơ ch tài chính khác nhau qua các kênh chính th c và phi chính
th c. ð i v i các t ch c cho vay chính th c, rào c n l n nh t ñ các t ch c
c ng ñ ng ti p c n ñư c là thi u tư cách pháp nhân. Hi n nay, Lu t Hi p h i
chưa ra ñ i, các t ch c c ng ñ ng ho t ñ ng và ñi u ch nh b ng Lu t Dân s
nên không có pháp nhân, t ch c không vay ñư c t ngân hàng. M c dù Ngh
ñ nh 151 ñã ban hành nhưng chưa th c s ñi vào ñ i s ng; kho n vay ngân
hàng v n ñ ng dư i tên cá nhân t trư ng. Mô hình “tài chính vi mô” tương
ñ i phù h p v i các lo i hình t h p tác thì v n ñang ñư c thí ñi m qua m t
s kênh c a các t ch c chính tr xã h i như H i Liên hi p ph n , H i C u
108


chi n binh, H i Nông dân, ðoàn Thanh niên … v i t ng ngu n khá khiêm
t n. Khung pháp lý v các t ch c tín d ng vi mô hoàn thành s mang l i m t
môi trư ng tài chính t t hơn.
Thêm vào ñó, theo Ngh ñ nh 117/2007/Nð-CP ngày 11/7/2007 v s n
xu t, cung c p và tiêu th nư c s ch, khuy n khích các thành ph n kinh t
ñ u tư và qu n lý. Nhà nư c h tr chi phí b i thư ng, gi i phóng m t b ng,
m t ph n chi phí ñ u tư, ưu tiên s d ng ngu n tài chính ưu ñãi, h tr lãi
su t cho d án v n vay thương m i và mi n ti n s d ng ñ t. Yêu c u áp
d ng giá nư c s ch tính ñúng, ñ chi phí s n xu t h p lý, trong khung giá
Nhà nư c quy ñ nh, Ngân sách Nhà nư c c p bù khi giá bán nư c th p hơn
giá thành ñư c duy t. Nhưng trên th c t , H i ñ ng nhân dân huy n quy ñ nh
giá nư c sinh ho t m c 1500ñ/m3 có nơi quy ñ nh 500 ñ/m3, th p hơn giá
thành ñư c tính ñúng tính ñ các chi phí h p lý d n ñ n y u kém trong qu n
lý v n hành trên 3 m t :
- Công trình hư h ng không ñư c s a ch a k p th i, không ñ m b o k
thu t d n ñ n xu ng c p, ñã có nhi u công trình ñ u tư hàng t ñ ng ch sau
m t th i gian ng n ph c v ñã không th ho t ñ ng, gây lãng phí l n.
- ð i s ng c a ngư i làm vi c trong các ñơn v d ch v nư c s ch và v
sinh môi trư ng nông thôn r t th p do ph c p /lương còn r t th p (50.000 –
200.00 ñ/tháng/ngư i).
- Không thu hút ñư c các thành ph n kinh t tham gia ñ u tư xây d ng
và qu n lý v n hành c p nư c và v sinh môi trư ng nông thôn vì chi phí ñ u
tư ban ñ u l n, th i gian thu h i v n lâu.
M t s ñ a phương (B c Giang, Bình Thu n, Vũng Tàu) ñã m nh d n
nâng m c giá d ch v nư c s ch nông thôn lên t 3500 ñ - 4500 ñ/ m3, nhưng
ph bi n hơn là chính quy n xã s d ng ngân sách xã c p bù ph n chênh l ch
gi a giá thành và giá bán cho ñơn v d ch v . Gi i pháp này ch mang tính
ng n h n, ñ m b o ngư i dân ñư c s d ng d ch v v i giá ch p nh n ñư c
109


và ñơn v cung c p d ch v ñ trang tr i kinh phí. V lâu dài, cho phép áp
d ng giá d ch v ñư c tính ñúng, tính ñ là gi i pháp ñ m b o hi u qu kinh
t b n v ng cho các công trình do c ng ñ ng qu n lý.

2.3.2.4. Hi u qu ho t ñ ng c a các cơ quan qu n lý ngành
C p Trung ương: V n ñ n i c m trong ngành là s ñi u ph i gi a các
t ch c khác nhau có liên quan ñ n lĩnh v c CNNT. M c dù, “ð i tác c p
nư c và V sinh nông thôn” ñã ñư c thành l p t 2006 nh m tăng cư ng công
tác ñi u ph i trong ngành, nhưng thành công ch y u m i d ng m c chia s
thông tin ñ nh kỳ. Nh ng th o lu n v ưu tiên, phương pháp ti p c n ngành v n
còn r t khác nhau gi a các chương trình, d án c a chính ph và nhà tài tr .
Ph i h p gi a các cơ quan trung ương còn r i r c, phân tán v trách nhi m.
B Nông nghi p và phát tri n nông thôn (MARD), T ng C c Thu l i,
là thư ng tr c Ban ch ñ o Qu c gia v nư c s ch, môi trư ng và v sinh.
Ban ch ñ o ch u trách nhi m v ñi u ph i các b ngành, t ch c th c hi n
các chi n lư c và các k ho ch, chương trình, d án trong các khu v c g m
nư c s ch, v sinh và môi trư ng theo tinh th n Chi n lư c CN&VSNT. B
Y t (MOH) qu n lý ch t lương nư c u ng và ch u trách nhi m xây d ng và
giám sát các tiêu chu n ch t lư ng nư c thông qua C c Y t d phòng. H
th ng y t d phòng ñ a phương ch u trách nhi m nâng cao nh n th c c a
c ng ñ ng v nư c s ch, v sinh và s c kh e và ki m tra m u nư c ñ nh kỳ.
B Tài nguyên Môi trư ng (MONRE) ch u trách nhi m v qu n lý nhà nư c
v qu n lý ngu n nư c, thu phí tài nguyên theo tinh th n Lu t Tài nguyên
nư c. B Tài chính (MOF) ch u trách nhi m v th c hi n các chính sách thu
và qu n lý tài chính các d án c a chính ph . B K ho ch và ð u tư (MPI)
ch u trách nhi m v ñi u ph i ngân sách chính ph và ngân sách các nhà tài
tr . Các cơ quan Chính ph có nh ng chương trình có liên quan ñ n ho t
ñ ng c p nư c nông thôn là B Giáo d c và ðào t o (MOET), y ban Dân
t c (CEMMA) th c hi n chương trình 135 và 134.
110


Hơn n a, tr i qua hàng ch c năm chi n tranh v i cơ s h t ng b tàn phá
n ng n và tư duy c a n n kinh t k ho ch t p trung, tư tư ng “ti p c n theo
công trình”, còn khá ph bi n. S lư ng công trình – ph n c ng - ñư c xây d ng
là m c tiêu cu i cùng. Chính vì v y, vi c phân b ngân sách cho ho t ñ ng phi
công trình (bao g m c h tr c ng ñ ng) chi m t tr ng r t nh trong t ng ngân
sách c a Chính ph , m c dù ñang có xu hư ng tăng (b ng 2.11).
C p ñ a phương: Cơ c u t ch c liên quan ñ n CNNT t i ñ a phương
c c kỳ ph c t p và thi u th ng nh t. Vì v y, s ph i h p gi a các t ch c và
năng l c h th ng t ch c có nhi u v n ñ . Cơ quan thư ng tr c Ban ch ñ o
chương trình M c tiêu qu c gia ñ t nh ng ban ngành khác nhau. Theo báo
cáo c a 44 ñ a phương: 39/44 ñ a phương giao cho S Nông nghi p và PTNT;
3/44 ñ a phương giao cho S K ho ch và ð u tư (t nh Hà Nam, Ninh Bình,
B n Tre); 1/44 ñ a phương giao cho S Tài nguyên và Mô trư ng (t nh Hoà
Bình). S khác bi t này d n ñ n khó khăn trong ñi u ph i ngành d c.

B ng 2.12: Tình hình phân b ngu n v n Chương trình MTQG
Nư c s ch và V sinh Môi trư ng nông thôn




Ngu n: B Nông nghi p và PTNT, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008
111


Nhi m v qu n lý Nhà nư c ch y u c a c p t nh là xây d ng và qu n
lý qui ho ch. Nghiên c u rà soát quy ho ch c a 26 t nh, thành và 1 vùng kinh
t (trong 61/63 t nh thành ñã l p quy ho ch) cho th y ch t lư ng quy ho ch
chưa cao. H u h t quy ho ch t ng th c p nư c sinh ho t và VSMTNT c a
các t nh ñư c l p cách ñây ñã hơn 5 năm, nhi u t nh ñã hơn 7 năm. N i dung
nhi u qui ho ch thi u báo cáo khí tư ng - th y văn ngu n nư c, thi u d báo
phát tri n kinh t xã h i và c p nh t công ngh hi n ñ i.
Trách nhi m gi a qu n lý nhà nư c và s n xu t kinh doanh chưa rõ ràng.
Trung tâm Nư c s ch và V sinh nông thôn t nh (Trung tâm CN&VSNT) v a
làm xây l p như nhà th u, v a lên k ho ch và phân b v n như “nhà tài tr ” cho
c ng ñ ng. Ch c năng, nhi m v c a Trung tâm CN&VSNT không rõ ràng d
gây ra môi trư ng tài chính thi u minh b ch, làm gi m hi u l c c a chính sách,
quy ñ nh c a pháp lu t, v a gi m hi u qu công tác qu n lý nhà nư c trong
ngành do cán b quá t p trung vào nhi m v kinh doanh.
Hi u qu ho t ñ ng h tr c a Trung tâm CN&VSNT, c p huy n và xã
ñóng vai trò quan tr ng, t o ra môi trư ng thu n l i cho t ch c c ng ñ ng. ð
h tr các t ch c c ng ñ ng phát tri n, Trung tâm CN&VSNT c n chuy n t
“nhà cung c p nư c s ch” sang vai trò cơ quan “tư v n” cho c ng ñ ng t ñưa ra
quy t ñ nh v ñ u tư, công ngh , ch t lư ng d ch v và qu n lý v n hành. Vai trò
và nhi m v m i, các cán b c n có trình ñ hi u bi t và k năng truy n thông
v các thông ñi p s c kho và v sinh ñ n c ng ñ ng, ñ c bi t nên khuy n khích
cán b n tham gia. V n ñ này v n là m t bài toán chưa có l i gi i khi t l cán
b t i Trung tâm CN&VSMT nông thôn (c p t nh) và cán b th y l i c a phòng
nông nghi p/ kinh t (c p huy n) v n chi m 80-90% nam gi i, có chuyên môn
k thu t. Nh ng năm g n ñây, m t s cán b n làm công tác truy n thông ñã
ñư c b sung vào trung tâm c p t nh nhưng t l v n còn r t th p.
Phương th c ñánh giá khen thư ng cũng chưa thay ñ i. Cán b ch
ñư c ñánh giá cao khi khi công trình ñư c xây d ng mà chưa tính ñ n nh ng
112


n l c trong giai ño n h tr c ng ñ ng trư c và sau ñ u tư, khi c ng ñ ng
c n h tr nh t. Bên c nh ñó, tư tư ng “ban phát”, “xin-cho” còn khá ph
bi n trong ñ i ngũ cán b ñ a phương.
Ph i h p gi a c p trung ương và c p t nh: còn nhi u b t c p, ñ c bi t
là m i quan h trong l p k ho ch, th m ñ nh, phê duy t và nâng cao năng l c
cho cán b c p xã - c p g n dân nh t. Các bên liên quan thi u s phân công trách
nhi m rõ ràng. ði u này d n t i vi c thi u ñ ng b hư ng d n và quy ñ nh v
vi c ñóng góp và qu n lý ngu n l c, chính sách ñ u tư, s bao quát, ch t lư ng
nư c, s qu n lý và giám sát ho t ñ ng. Các cơ quan ch c năng quan tâm ñ n
công tác ñ u tư, xây d ng công trình nhưng l i thư ng b qua công tác l p k
ho ch và qu n lý, b o dư ng trung h n và dài h n. Ch c năng, nhi m v c a các
c p còn nhi u ch ng chéo, trùng d m, th t c phê duy t ñ u tư công trình quá
chi ti t, th hi n s can thi p r t sâu vào quá trình qu n lý.
K t qu ñ t ñư c: Ngành c p nư c s ch và v sinh nông thôn ñã có ñư c
h th ng b máy t ch c t c p Trung ương ñ n xã, thu n l i cho vi c truy n t i
chính sách h tr c a Nhà nư c ñ n ngư i dân. Nh ng thay ñ i bư c ñ u v phân
b cơ c u v n, cơ c u cán b chuyên môn các c p, nâng cao ch t lư ng công tác
qui ho ch, ñi u ph i ngành ñã ph n ánh s ñ i m i tư duy các cơ quan ch c năng
theo hư ng tích c c, t o ñi u ki n h tr c ng ñ ng. Quan ñi m và nh n th c c a
cán b xã v hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng có y u t tiên quy t s ra ñ i
c a t ch c, 100% mô hình kh o sát t n t i do vai trò “bà ñ ” c a UBND xã.
V n ñ ñ t ra: Qui ñ nh v qui trình th t c phê duy t và c p phép c a
các c p ñang can thi p sâu vào ho t ñ ng c a t ch c c ng ñ ng, c n tr c m
nh n quy n làm ch và quy n t quy t c a ngư i dân ñ i v i công trình. Qui
ñ nh v ch c năng, nhi m v và quy n h n c a chính quy n ñ a phương ñang
h n ch c ng ñ ng là “ch s h u h p pháp” c a các h th ng sau giai ño n
ñ u tư xây l p.
113


Trách nhi m gi a khu v c nhà nư c và c ng ñ ng là không rõ ràng. T
ch c c ng ñ ng chưa th t s là c a dân. h u h t các công trình kh o sát,
lãnh ñ o xã ch ñ ng kh i xư ng vi c ñ u tư h th ng c p nư c, là ngư i
qu n lý và quy t ñ nh khi nào s tri u t p cu c h p dân ñ th o lu n. Vai trò
c a Trung tâm CN&VSMT t nh cũng không rõ ràng, Trung tâm CN&VSMT
t nh v a làm xây l p như nhà th u, v a lên k ho ch và phân b v n như nhà
tài tr cho c ng ñ ng.
M t v n ñ th c t ñang n y sinh sau khi hoàn thành d án là do thi u
ngu n l c, cơ ch phân công nhi m v và khuy n khích khen thư ng h p lý,
nên vi c h tr c ng ñ ng l p k ho ch và qu n lý, b o dư ng trung h n và
dài h n l i thư ng b b qua. S ch ng chéo v ch c năng, nhi m v gi a các
c p ñang h n ch các t ch c c ng ñ ng ti p c n v i ngu n h tr v k thu t
r t c n thi t trong quá trình v n hành, b o dư ng.
2.3.3. Kinh t nông thôn và m c s ng c a ngư i dân nông thôn Vi t Nam
M c thu nh p c a ngư i dân nông thôn là m t trong nh ng y u t quan
tr ng quy t ñ nh năng l c tài chính c a c ng ñ ng th hi n qua kh năng chi tr
ti n nư c và m c ñ s n sàng ñóng góp ñ u tư công trình nư c s ch c a ngư i
dân. Nư c s ch và ñói nghèo có m i quan h m t thi t v i nhau. Kh o sát cho
th y, các vùng có t l nghèo cao thì ñi u ki n c p nư c th p hơn các vùng
không nghèo. S lư ng và ch t lư ng nư c c p nh hư ng tr c ti p ñ n s c
kho c ng ñ ng v t l m c các b nh liên quan ñ n nư c như: a ch y, t , l ,
thương hàn, m t h t, ngoài da, giun sán và ph khoa. Các b nh này tác ñ ng
ngư c l i gây nh hư ng ñ n ñi u ki n s ng, t o ra nh ng rào c n xoá nghèo.
T 1996 ñ n 2007, thu nh p bình quân h gia ñình tăng 2,7 l n; thu nh p
bình quân 1 h nông thôn ñ t 26,1 tri u ñ ng/năm, tăng 11,3 tri u ñ ng (tăng
75,8% so v i năm 2002). Nh thu nh p c a h nông dân tăng, nên v n tích lu
trong dân tăng khá; năm 2006 v n tích lu bình quân 1 h nông thôn là 6,7
114


tri u ñ ng (tăng 3,5 tri u ñ ng, g p 2,1 l n so v i 2001); trong ñó, tích lu cao
nh t là h kinh doanh v n t i (13,4 tri u ñ ng/h ), h thương m i (12 tri u/h ),
h thu s n (10,3 tri u/h )…, th p nh t là h nông nghi p (kho ng 5 tri u/h ).
V n tích lu bình quân 1 h cao nh t là vùng ðông Nam B 9,6 tri u ñ ng,
th p nh t là Tây B c 3,05 tri u ñ ng/h . Nông nghi p v n là ngu n thu l n
nh t c a h gia ñình nông thôn; năm 2006 có ñ n 68% h nông thôn d a
ch y u vào s n xu t nông, lâm, th y, s n, ti p ñ n là các h làm d ch v là
15% và công nghi p, xây d ng là 11%. Nh thu nh p c a ngư i dân tăng nên
ñi u ki n sinh ho t c a h nông thôn ngày càng ñư c c i thi n, nh t là v nhà
và công trình dân sinh như nư c s ch, v sinh môi trư ng.
B ng 2.13: Thu nh p bình quân ñ u ngư i m t tháng
theo thành th , nông thôn và vùng (Nghìn ñ ng)
ðơn v : 1000.VNð

1999 2002 2004 2006
295 356 484 636
C nư c
Phân theo thành th và nông thôn
Thành th 517 622 815 1058
Nông thôn 225 275 378 506
Phân theo vùng
ð ng b ng sông H ng 280 353 488 653
269 380 511
ðông B c B
210
Tây B c B 197 266 373
Duyên h i B c Trung B 212 235 317 418
Duyên h i Nam Trung B 253 306 415 551
Tây nguyên 345 244 390 522
ðông Nam B 528 620 833 1065
ð ng b ng sông C u Long 342 371 471 628
Ngu n: Niên giám th ng kê 2007.
115


Chi n lư c xoá ñói gi m nghèo ñư c th c hi n t nh ng năm 2001,
thông qua nhi u chính sách và các chương trình c th (như Chương trình 134,
Chương trình 135,…). T i nay, v cơ b n, nư c ta ñã xóa ñư c ñói. Công tác
gi m nghèo ñư c t p trung ñ y m nh, hư ng vào các ñ i tư ng khó khăn, vùng
sâu, vùng xa, ñ ng bào dân t c thi u s . T l h nghèo khu v c nông thôn
gi m nhanh, t 66,4% năm 1993, 45,5% năm 1998, 35,6% năm 2002, 27,5%
năm 2004 xu ng còn 18% năm 2007, m c dù chu n nghèo ñã tăng lên.
V i m c giá như th nào thì c ng ñ ng có th ch p nh n chi tr ñ ti n
nư c? ði u tra kinh t xã h i D án CN&VSNT các t nh ñ ng b ng sông
H ng (RWSIHIP) c a các h gia ñình 8 xã trong 4 t nh ñ ng b ng sông
H ng ñã phát hi n ra giá nư c th p hơn 3% - 5% thu nh p hàng tháng c a h
gia ñình s ñư c ch p nh n. Ngoài ra, RWSIHIP cho th y d án c p nư c
s ch c a t nh giai ño n II do ADB c p v n năm 1996 trong ñó 96% h gia
ñình ñã s n sàng thanh toán 3,5% thu nh p hàng tháng c a mình ñ ñóng ti n
nư c. Giá nư c mi n Nam cao hơn so v i mi n B c. ði u tra chương trình
v sinh và nư c s ch bao g m c giá quá th p ñ trang tr i các hao h t và vì
v y ngư i s d ng có th ph i chi tr giá nư c cao hơn m c ñang tính hi n
nay. Tương t như kh o sát c a WB, nh ng ñi u tra h gia ñình ñư c ti n
hành m t s thành ph nh ch ra r ng phí k t n i là không th tr ñư c cho
nh ng ngư i dân nghèo nh t.
K t qu ñ t ñư c: V i s li u kh o sát trên, kh năng chi tr c a ngư i
dân nông thôn là r t kh quan. V i thu nh p bình quân 26,1 tri u ñ ng/ h / năm
và m c s n sàng chi tr t 3-5% thu nh p, hàng tháng m i h gia ñình có th tr
t 50.000 – 80.000 ñ ng cho nư c s ch. V i m c giá nư c s ch t 2.000/ m3 –
5.000/m3, m t h gia ñình có 5 thành viên s có ñ t ñư c ch t lư ng d ch v
trên 60 lít/ngày/ngư i như ñã ñ ra trong m c tiêu Chi n lư c.
Trên th c t , t l h dân s n sàng chi tr ñ t r t cao 90% - 100% h s
116


d ng nư c. Bên c nh ñó, m c thu nh p ngư i dân cũng tăng, trình ñ nh n
th c v nư c s ch, v sinh môi trư ng nông thôn ñã ñư c nâng cao d n ñ n
nhu c u nư c s ch c a ngư i dân tăng ñáng k . Và chính quy n xã cũng h
tr các t ch c c ng ñ ng thông qua vi c áp d ng bi n pháp hành chính ñ i
v i h không n p ñ ti n nư c.

2.3.4. ði u ki n văn hoá – xã h i
Quá trình phát tri n văn hóa – xã h i trong nh ng th p k qua ñã ñ t ñư c
nhi u thành t u kh quan, tác ñ ng thu n l i và tích c c ñ n hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn Vi t Nam.
Trình ñ văn hoá chung nh hư ng r t l n ñ n năng l c qu n lý c a
c ng ñ ng, th hi n trên b n y u t quan tr ng nh t: 1) Năng l c lãnh ñ o, 2)
Năng l c chuyên môn v v n hành và b o dư ng h th ng, 3) Năng l c qu n
lý kinh t , và 4) Năng l c giám sát ñánh giá.
Hi n nay, t l mù ch nư c ta r t th p so v i trên th gi i, v i chưa
ñ y 7%, nhưng ngư i l n tu i (50 tu i tr lên, ñ c bi t là ph n ) có t l mù
ch khá cao; t nh B n Tre, ð ng Tháp có t l ph n mù ch lên ñ n 24%;
t nh Hà Giang, Qu ng Tr , t l này th m chí lên t i hơn 50%. Trong s ñó,
ph n dân t c thi u s là nhóm có t l mù ch cao hơn so v i t l trung bình
c a ñ a phương, nguy cơ tái mù ph bi n do ngư i dân s ng vùng núi cao.
Theo ñánh giá c a Ngân hàng Th gi i (WB), ch t lư ng ngu n nhân
l c c a nư c ta hi n nay m i ch ñ t 3,79 ñi m (thang ñi m 10), x p th 11
trong s 12 nư c châu Á tham gia x p h ng. M t nghiên c u khác cho th y
lao ñ ng nư c ta ch ñ t 32/100 ñi m. Trong khi ñó, nh ng n n kinh t có
ch t lư ng lao ñ ng dư i 35 ñi m ñ u có nguy cơ m t s c c nh tranh trên th
trư ng toàn c u. Th c t cho th y, các vùng có ch s phát tri n con ngư i
cao hơn, t l mù ch th p hơn thì công trình b n v ng hơn. Tuy nhiên,
nh ng nơi ñã t ng có mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng và/ho c có làng
ngh truy n th ng, trình ñ chuyên môn v qu n lý và v n hành công trình
117


cao hơn, m c dù ch s phát tri n chung khá th p.
Tính b n v ng c a công trình v m t kinh t - xã h i ph thu c r t
nhi u vào năng l c c a ngư i lãnh ñ o t ch c c ng ñ ng. Ngư i lãnh ñ o t
ch c c ng ñ ng có th là già làng/ trư ng b n tr c ti p ñi u hành, nhưng cũng
có th là ngư i có uy tín trong c ng ñ ng, ñư c già làng/ trư ng b n gi i
thi u và h u thu n. vùng núi cao, nơi ñ ng bào dân t c ít ngư i sinh s ng,
vai trò c a già làng/ trư ng b n r t quan tr ng, nhưng vùng ñ ng b ng, vai
trò c a h r t m nh t.
Trong b i c nh khung pháp lý chưa rõ ràng như hi n nay, “ý th c làm
ch ” c a c ng ñ ng ph thu c r t nhi u vào năng l c ngư i lãnh ñ o khi làm
vi c v i các cơ quan ch c năng. Kh o sát cho th y cán b lãnh ñ o có ñ tu i
trung bình ph bi n là hơn 40 tu i. Tuy nhiên, c p trư ng nào có kinh nghi m
kinh doanh, t t nghi p ph thông trung h c tr lên và tr hơn 35 tu i thư ng
năng ñ ng hơn và công trình ho t ñ ng có hi u qu hơn.
Phong trào "Toàn dân ñoàn k t xây d ng ñ i s ng văn hoá" khơi d y
tinh th n ñoàn k t c ng ñ ng dân cư, bư c ñ u ñã có tác ñ ng tích c c ñ n
xây d ng ñ i s ng văn hoá vùng nông thôn. Gia ñình văn hoá, Làng văn
hoá ñư c công nh n ñ m b o ch t lư ng, ñã có tác ñ ng tích c c ñ n vi c xây
d ng ngư i dân nông thôn v tư tư ng, ñ o ñ c, l i s ng, n p s ng; t o ra b
m t nông thôn m i, n ñ nh v chính tr , t ng bư c phát tri n v kinh t - văn
hoá - xã h i, gi i quy t nh ng mâu thu n n i b c a c ng ñ ng. M u thu n
n i b , chia bè kéo cánh gi a các phe phái, dòng h trong c ng ñ ng khá ph
bi n nông thôn Vi t Nam trư c ñây, ngày nay không còn là v n ñ ñáng lo
ng i. Hơn 90% c ng ñ ng có công trình c p nư c t p trung không g p ph i
v n ñ mâu thu n n i b . Tuy nhiên, nh ng nơi có mâu thu n n i b , hi u
qu ho t ñ ng r t kém do mâu thu n làm nh hư ng ñ n ý th c làm ch t p
th , quá trình ra quy t ñ nh d a trên l i ích t p th và hi u l c c a n i quy t
ch c. V i vai trò ngày càng nh t d n c a già làng/ trư ng b n, chính quy n xã
nên ñ ng ra gi i quy t mâu thu n n i b .
118


B n s c văn hóa c a ngư i Vi t Nam, nói chung, là tinh th n “tương
thân, tương ái”, “lá lành ñùm lá rách”, “tình làng, nghĩa xóm, h tr nhau
cùng phát tri n. ðây cũng chính là m t nét ưu vi t cho phép phát tri n hình
th c qu n lý d a vào c ng ñ ng Vi t Nam. Khái ni m c ng ñ ng không
ph i là khái ni m m i l . Trong l ch s d ng nư c và gi nư c, ngư i Vi t
Nam ñã hình thành nh ng c ng ñ ng l n nh trong lòng dân t c. M t bi u
hi n ñ c thù c a dân t c Vi t Nam là tình ñùm b c gi a ñ ng bào b t ngu n
t truy n thuy t m Âu Cơ và lòng yêu nư c bi u hi n m nh m trong công
cu c ch ng ngo i xâm.

2.3.5. Th trư ng công ngh c p nư c s ch nông thôn
Cùng v i chính sách m c a n n kinh t và xu hư ng toàn c u hóa, th
trư ng công ngh c p nư c phát tri n r t thu n l i. Công ngh ngày càng ña
d ng giúp c ng ñ ng có nhi u cơ h i l a ch n ñư c “công ngh phù h p” v i
ñi u ki n ngu n nư c, kh năng chi tr c a ngư i dân, ch t lư ng d ch v
theo nhu c u c a ngư i dân và năng l c v n hành và b o dư ng.
Trong ph m vi 5 gi xe máy, t t c các công trình c p nư c ñ u có th
ti p c n ñ n nơi mua các lo i máy bơm, ng nư c, ph tùng, ph ki n thay
th b o dư ng, ví d : bơm c p nư c ly tâm: bơm chìm tr c ngang, tr c ñ ng;
bơm tăng áp tr c ngang, tr c ñ ng; thi t b x lý nư c (dàn mưa, b l ng, b
l c, kh trùng clo, tia c c tím); ng gang, ng thép, ng nh a PE, uPVC; ph
ki n: ñ ng h , van, tê, cút… t các nhà cung c p khác nhau v i ñ b n và giá
c ña d ng. Tu i th thi t k máy bơm tương ñ i cao, kho ng 10-12 năm n u
v n hành ñúng qui trình.
Tuy nhiên, s phù h p c a công ngh ch mang tính tương ñ i. Khi
c ng ñ ng có s h tr tích c c v m t k thu t c a các cơ quan ch c năng và
cơ quan tài tr d án thì trình ñ và năng l c áp d ng, v n hành công ngh s
thay ñ i theo chi u hư ng tích c c.
119


K T LU N CHƯƠNG 2

Vi t Nam là nư c có khu v c nông thôn r ng c v lãnh th , v quy mô
dân cư và các ñơn v hành chính. Vì v y, gi i quy t t t các v n ñ kinh t xã
h i ñ i v i nông thôn có ý nghĩa quan tr ng trong phát tri n kinh t ñ t nư c.
Trong nh ng năm qua, kinh t xã h i nông thôn Vi t Nam ñã có nh ng
chuy n bi n tích c c, trong ñó có v n ñ cung c p nư c s ch. T l ngư i
ñư c c p nư c t p trung tăng g p 5 l n cu i năm 2008 so v i năm 2004.
Thành t u c a c p nư c do tri n khai Chương trình M c tiêu qu c gia c p
nư c và v sinh nông thôn, c nư c có hơn 7.000 công trình c p nư c t p trung

Hi n t i, h th ng nư c t p trung nông thôn Vi t Nam r t ña d ng v
k thu t – công ngh và mô hình qu n lý. Các mô hình qu n lý theo nguyên
t c qu n lý d a vào c ng ñ ng chi m t l 26,1% t ng s công trình. Trong
th i gian t i, t l s tăng lên do các Trung tâm NS&VSMTNT (45%) và
UBND xã (24,9%) ñang tr c ti p qu n lý s bàn giao cho c ng ñ ng. Theo
các tiêu chí hi u qu b n v ng do Nhà nư c quy ñ nh, thì ph n l n các công
trình v n hành theo hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng không ñ t ñư c hi u
qu b n v ng. Tuy nhiên, theo ñánh giá c a ngư i s d ng nư c và cán b
v n hành thì 63% công ñ t hi u qu t t, ch có 12% công trình không ñ t hi u
qu như mong ñ i.

Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung
ch y u bao g m các mô hình: T ñ i công, H i ñ ng thôn b n, T h p tác 1,
T h p tác 2, H i/Nhóm s d ng nư c, H p tác xã tiêu dùng qu n lý c p
nư c, H p tác xã c ph n, Câu l c b nư c s ch. Nguyên t c t ch c v n
hành c a t ng lo i mô hình qu n lý ph n ánh m c ñ c ng ñ ng tham gia vào
quá trình ra quy t ñ nh r t khác nhau. nh ng mô hình qu n lý mà quy t
ñ nh c a c ng ñ ng là quy t ñ nh cu i cùng v các v n ñ chi n lư c c a h
120


th ng c p nư c, thì c m nh n v quy n s h u c a c ng ñ ng r t cao và hi u
qu b n v ng c a t ng công trình c p nư c t p trung cũng cao hơn.

Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung
phù h p v i ch trương, chính sách c a ð ng và ñi u ki n kinh t , chính tr ,
văn hoá, xã h i khách quan Vi t Nam. Trên th c t , nhi u mô hình ñư c áp
d ng thí ñi m ñã bư c ñ u phát huy nh ng ưu vi t c a hình th c qu n lý d a
vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn. Tuy nhiên, ñ
nâng cao hi u qu b n v ng công trình c n t p trung nâng cao tinh th n làm
ch c a ngư i dân thông qua nâng cao c m nh n v quy n s h u c a c ng
ñ ng. Th c t ñã và ñang ñ t ra nhi u v n ñ c n gi i quy t giúp c ng ñ ng
th c s làm ch công trình v m t công ngh và pháp lý như: s thi u n ñ nh
c a ngu n nư c theo mùa; tính chưa tri t ñ trong khung chính sách và pháp
lý; h n ch c a chính quy n c p xã v th m quy n và năng l c qu n lý; thi u
cơ ch , ñ nh ch và s n ph m tài chính phù h p; thi u s ñ ng b và phân
ñ nh trách nhi m rõ ràng gi a các cơ quan qu n lý, các b ngành trong qu n
lý nhà nư c ... T t c nh ng v n ñ ñó ñã và s tác ñ ng tiêu c c ñ n vi c
phát huy ưu vi t c a các hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình
c p nư c t p trung nông thôn. Môi trư ng phát tri n ngành phù h p ch ñư c
t o d ng trên cơ s n l c c a các cơ quan qu n lý nhà nư c các c p. Cơ
quan c p trên xây d ng khung chính sách ngành phù h p, và cơ quan th c thi
c p dư i th c hi n ñúng quy trình h tr ngư i dân ñư c tham gia ngay t
giai ño n quy ho ch, l p k ho ch, chu n b ñ u tư.
121



Chương 3

PHƯƠNG HƯ NG VÀ GI I PHÁP
PHÁT TRI N HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG
ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I
NÔNG THÔN VI T NAM ð N 2020


3.1. QUAN ðI M PHÁT TRI N HÌNH TH C QU N LÝ D A VÀO C NG ð NG
CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN VI T NAM
ð N NĂM 2020

3.1.1. Nâng cao tinh th n làm ch c a ngư i dân yêu c u c p bách nâng
cao hi u qu b n v ng c a các công trình c p nư c t p trung nông thôn
Nâng cao hi u qu s d ng và tính b n v ng c a công trình c p nư c
t p trung trên c ba m t văn hóa – xã h i, k thu t – công ngh , và kinh t -
tài chính là ñòi h i thi t th c và yêu c u c p bách hi n nay. Hơn 58% trong s
7000 công trình c p nư c t p trung xây d ng trong giai ño n I c a Chương
trình m c tiêu qu c gia v C p nư c và V sinh nông thôn, ñang v n hành
chưa t t. Làm th nào ñ nâng cao hi u qu b n v ng c a công trình ñang là
m t bài toán chưa có l i gi i ñ i v i các cơ quan qu n lý các c p. Hi u qu
khai thác công trình ch nâng cao khi có s thay ñ i ñáng k t phương th c
ti p c n ñ n thay ñ i n i dung, cách th c làm vi c và hi u qu ho t ñ ng c a
các cơ quan qu n lý phù h p v i ñi u ki n, hoàn c nh khách quan.
Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là t t y u ñ ñ t ñư c hi u qu
b n v ng, là ñi m kh i ñ u ñ có ñư c m t h th ng c p nư c tiên ti n, là
xu t phát ñi m ñ phát tri n các mô hình qu n lý hi n ñ i hơn khi kh năng
ti p c n tài chính c a các thành ph n kinh t ngoài qu c doanh ñư c c i thi n.
Qu n lý d a vào c ng ñ ng là m t hình th c qu n lý chuy n ti p, có th áp
122


d ng t i b t kỳ nư c nào v i b t kỳ m c ñ d ch v nào. Áp d ng qu n lý d a
vào c ng ñ ng t o ñi u ki n huy ñ ng ñóng góp c a ngư i dân, t ng bư c
hi n ñ i hóa công ngh k thu t nh m nâng cao ch t lư ng nư c ñ m b o ñ t
chu n qu c gia v nư c s ch do B y t ban hành.
Bài h c kinh nghi m t th c ti n ñã rút ra, mu n nâng cao hi u qu b n
v ng c a công trình c p nư c t p trung theo hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng, c n nâng cao tinh th n làm ch c a ngư i dân thông qua vi c nâng cao
c m nh n v quy n làm ch c a c ng ñ ng. C m nh n v quy n làm ch c a
c ng ñ ng ch th c s có khi c ng ñ ng làm ch công trình v m t k thu t,
công nghê, làm ch quá trình ra quy t ñ nh các v n ñ kinh t , tài chính, và t
ch c c ng ñ ng ñư c pháp lu t công nh n.

3.1.2. T o ñi u ki n cho th trư ng nư c s ch phát tri n
Theo tinh th n ð i h i l n th IX c a ð ng, phát tri n ñ ng b các lo i
th trư ng là ñi u ki n tiên quy t hư ng t i xây d ng n n kinh t th trư ng
ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa Vi t Nam.
Lu t Tài nguyên nư c qui ñ nh “nư c là m t lo i hàng hóa”, nư c bao
g m nư c tài nguyên và nư c công trình. Ngư i s d ng nư c ph i tr ñ y ñ
phí nư c tài nguyên và giá nư c công trình. Nư c s ch nông thôn là m t lo i
nư c công trình, m t lo i hàng hóa ñáp ng nhu c u thi t y u c a con ngư i,
c n ñư c s n xu t. Th trư ng g n li n v i quá trình s n xu t và lưu thông
hàng hóa, th a nh n s n xu t hàng hóa không th ph ñ nh s t n t i khách
quan c a th trư ng. Th trư ng v a là k t qu c a s n xu t hàng hóa v a là
ñi u ki n c a s n xu t hàng hóa. Khi s n xu t xã h i càng phát tri n thì ña s
nhu c u c a con ngư i ñư c th a mãn thông qua th trư ng.
T o ñi u ki n cho th trư ng nư c s ch phát tri n thì c n ph i tôn tr ng
các qui lu t kinh t cơ b n c a n n kinh t th trư ng như: qui lu t giá tr , qui
lu t cung c u, qui lu t c nh tranh .... Tôn tr ng qui lu t giá tr là ñ m b o giá
123


nư c s ch ph i ñư c “tính ñúng tính ñ ” các y u t chi phí s n xu t h p lý
trong quá trình s n xu t, phân ph i nư c s ch, thu và l i nhu n b o ñ m
quy n và l i ích h p pháp c a các ñơn v c p nư c và khách hàng s d ng
nư c. Giá bán nư c s ch ñư c xác ñ nh phù h p v i ñ c ñi m ngu n nư c,
ñi u ki n kinh t xã h i c a tùng vùng, t ng ñ a phương, t ng khu v c.
Quan h cung c u là quan h gi a ngư i bán và ngư i mua trên th
trư ng, th trư ng là giao ñi m g p g . Ngư i mua và ngư i bán d ch v nư c
s ch thông qua th trư ng ñ b o ñ m th c hi n cân ñ i gi a cung và c u.
Nh ng ách t c trên th trư ng có nguy cơ d n t i kh ng ho ng kinh t , mâu
thu n gây m t n ñ nh xã h i. Như v y, phát tri n th trư ng nư c s ch không
ch là ñi u ki n ñ phát tri n s n xu t cung c p d ch v nư c s ch, suy r ng ra
là ñi u ki n n ñ nh an ninh và ph n th nh kinh t xã h i.
Chúng ta ph i ch p nh n qui lu t c nh tranh nh m nâng cao không
ng ng hi u qu s d ng các ngu n l c c a xã h i. Qui lu t c nh tranh lành
m nh ñư c th hi n qua các chính sách khuy n khích t t c các thành ph n
kinh t khác nhau tham gia vào ho t ñ ng s n xu t, cung c p d ch v nư c
s ch nông thôn. S hình thành và t n t i c a m t t ch c kinh doanh nư c
s ch không ph thu c vào vi c t ch c ñó thu c thành ph n kinh t nào, mà
ch ph thu c vào hi u qu ho t ñ ng c a nó trong môi trư ng pháp lý do
Nhà nư c qui ñ nh.

3.1.3. ð y m nh xã h i hóa cung c p d ch v công trong c p nư c s ch
nông thôn
N n kinh t ñang ñ ng trư c nh ng tri n v ng và thách th c c a m t
giai ño n phát tri n m i, ñòi h i chúng ta ph i bi t huy ñ ng và phát huy m i
ngu n l c t dân, ñóng góp vào t ng v n xã h i. V n góp t dân là ngu n r t
ti m năng, nhưng lâu nay ta chưa quan tâm ñúng m c. ðã ñ n lúc c n ñánh
th c ngu n l c này ñ góp ph n tích c c vào s phát tri n chung c a n n kinh
124


t và xã h i nư c ta. Phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng ñ c bi t
phù h p v i ñ nh hư ng “phát tri n d a trên quy n” (rights-base), chính sách
ñ y m nh phân c p và trao quy n cho ngư i dân, t o ñi u ki n cho các thành
ph n kinh t phát tri n, ñ m b o an ninh xã h i, gi gìn giá tr văn hóa, tinh
th n và ñoàn k t n i b dân cư trong vùng, nâng cao công b ng, dân ch .
Trong n n kinh t k ho ch t p trung, cơ quan qu n lý Nhà nư c các
c p trong ngành c p nư c nông thôn tr c ti p tham gia th c hi n b n nhi m
v : qu n lý hành chính nhà nư c, ho ch ñ nh chính sách, cung c p d ch v
công, ñ i di n ch s h u các doanh nghi p nhà nư c. Khi chuy n sang kinh
t th trư ng, ngoài ch c năng qu n lý hành chính nhà nư c, nh ng ch c năng
còn l i có th ñư c giao cho các t ch c xã h i ho c các doanh nghi p th c
hi n. Các cơ quan công quy n không tr c ti p ch ñ o ho t ñ ng s n xu t
kinh doanh b ng các m nh l nh hành chính, mà c n s d ng các công c ñi u
ti t vĩ mô phù h p v i qui lu t c a n n kinh t th trư ng.
Cung c p nư c s ch là m t lo i d ch v công c ng. D ch v công
thư ng ñư c hi u g m ba lo i: d ch v hành chính công liên quan ñ n ch
quy n qu c gia (tòa án, qu c phòng, an ninh, hành chính, thu ...), d ch v
công ích xã h i (giáo d c, y t , b o hi m, khoa h c....), d ch v công c ng
(giao thông, truy n thông, năng lư ng, h t ng, c p nư c s ch, thu gom rác
th i ....). D ch v hành chính công liên quan ñ n an ninh qu c gia s do Nhà
nư c ñ m nhi m, D ch v công ích xã h i s ti n hành tư nhân hóa m t ph n,
và ñ y m nh công tác xã h i hóa D ch v công c ng. Theo ñ nh hư ng chung,
cung c p nư c s ch c n ñư c xã h i hóa. Trong giai ño n ñ u, Nhà nư c có
th ñ m b o m t ph n kinh phí cho nh ng ho t ñ ng này.
ð ng th i v i quá trình xã h i hóa cung c p d ch v c p nư c, vai trò và
ch c năng c a cơ quan qu n lý hành chính và cơ quan s nghi p cũng c n
ñư c xác ñ nh rõ ràng các c p, không nên có xu hư ng “hành chính hóa” các
125


cơ quan s nghi p. Nhi m v c a cơ quan qu n lý Nhà nư c các c p nên t p
trung vào công tác ho ch ñ nh chính sách, xây d ng chi n lư c phát tri n, qui
ho ch ngành, vùng, ñ a phương, theo dõi giám sát ho t ñ ng ngành, ñánh giá
tác ñ ng chính sách, cơ ch ñã ban hành và giám sát hi u qu , hi u l c c a b
máy qu n lý Nhà nư c nh m ñ m b o các ưu tiên xác ñ nh trong qui ho ch, k
ho ch ph i ñư c tuân th , tài nguyên nư c ñư c khai thác và b o v v s
lư ng l n ch t lư ng trên nguyên t c qu n lý b n v ng. Trong khi cơ quan s
nghi p nên t p trung cung c p các d ch v h tr cho qu n lý nhà nư c và các
thành ph n kinh t khác như: kh o sát và l p b n ñ ñ a ch t th y văn, xây
d ng qui ho ch phát tri n, chuy n giao công ngh , truy n thông ...v...v.

3.1.4. Tôn tr ng tính ña d ng c a hình th c qu n lý công trình c p nư c
t p trung nông thôn

Hình th c qu n lý ph thu c vào quan h s n xu t. Quan h s n xu t là
m i quan h gi a ngư i v i ngư i trong quá trình s n xu t (s n xu t và tái s n
xu t) xã h i. Quan h s n xu t g m ba m t: quan h v s h u ñ i v i tư li u
s n xu t, quan h trong t ch c và qu n lý s n xu t, quan h phân ph i s n
ph m s n xu t ra. Quan h s n xu t g m có 3 m t : quan h s h u, quan h
t ch c, qu n lí, và quan h phân ph i. Trong 3 m t trên thì quan h s h u là
quan tr ng nh t, ñóng vai trò quy t ñ nh, chi ph i quan h t ch c qu n lí và
quan h phân ph i.

Trong quá trình xã h i hóa d ch v c p nư c s ch nông thôn, nhi u ch
th cùng tham gia ñóng góp ñ u tư xây d ng và v n hành công trình ñã hình
thành nên tính ña d ng c a mô hình “ñ ng s h u” công trình. S ña d ng c a
các mô hình ñ ng s h u hình thành nên s ña d ng c a quan h s h u, ti p
ñó là ña d ng quan h s n xu t. ði u này t t y u d n ñ n s t n t i ña d ng c a
các hình th c t ch c qu n lý công trình c p nư c t p trung nông thôn.
126


Vi t Nam ñang trong quá trình chuy n ñ i t n n kinh t k ho ch t p
trung sang n n kinh t th trư ng, trình ñ phát tri n kinh t hàng hóa các
ñ a phương và c ng ñ ng dân cư không ñ ng ñ u nhau. Song t n v i quá
trình c nh tranh trong s n xu t hàng hóa là quá trình h p tác. Kinh t th
trư ng càng phát tri n, phân công lao ñ ng xã h i càng cao thì h p tác càng
sâu, càng phong phú, không ch trong s n xu t mà còn trên các lĩnh v c ñ i
s ng, xã h i, văn hóa. S ña d ng trong quá trình h p tác t t y u s d n ñ n
ña d ng v các mô hình t ch c qu n lý c th .

3.2. CÁC PHƯƠNG HƯ NG XÂY D NG VÀ PHÁT TRI N HÌNH TH C QU N
LÝ D A VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG
NÔNG THÔN

3.2.1. Khuy n khích phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
công trình CNTT nông thôn
Khuy n khích phát tri n hình th c qu n lý c p nư c t p trung d a vào
c ng ñ ng nông thôn Vi t Nam v a phù h p ñi u ki n kinh t , xã h i khách
quan, v a phù h p v i ch trương, chính sách c a ð ng và Nhà nư c. Hình
th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là công c phát huy ý th c làm ch nh m huy
ñ ng n i l c c a ngư i dân ñóng góp phát tri n nông thôn, xây d ng n n kinh
t th trư ng ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa và là phương ti n nâng cao dân ch ,
công b ng, bình ñ ng trong xã h i. Phương hư ng chung d a trên cơ s th ng
nh t quan ñi m hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là m t phương th c ti p
c n nên làm và x ng ñáng ti p t c ñư c h tr thêm ñ hình th c ñư c ph
bi n trên di n r ng hơn.
Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là phương ti n, nó không ch
nh m t i vi c c p nư c s ch cho ngư i dân mà còn thúc ñ y quá trình “c ng
ñ ng ñư c trao quy n”, t o ñà cho c ng ñ ng ch ñ ng, phát huy n i l c c i
thi n ñ i s ng c a chính mình. T quan ñi m này, c p nư c và v sinh ñư c
127


xem như là ñ u vào c a qu n lý c ng ñ ng ñ i v i hàng lo t các d ch v
công c ng khác. ði u này có th giúp ích cho vi c t o ra nhu c u r t l n mà
t ñó ñ nh hình các chính sách thông qua áp l c ph i hành ñ ng c a xã h i ñ
c i thi n ñi u ki n dân sinh.
Phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng không ch mang l i l i
ích v kinh t mà còn mang l i l i ích to l n v chính tr . Phát tri n t ch c
c ng ñ ng là công c c a Nhà nư c th c hi n dân ch cơ s , nâng cao dân
quy n c a ngư i dân nông thôn, t o “kênh ñ i tho i” gi a ngư i dân và Chính
ph , ñưa ý ki n ngư i dân vào ch trương, chính sách c a ð ng và Nhà nư c.
S tham gia có hi u q a c a c ng ñ ng vào quá trình ra quy t ñ nh có ý
nghĩ ñ c bi t quan tr ng cho vi c th c hi n m c tiêu Chi n lư c CN&VSNT
và các chính sách c a nhà nư c v xã h i hoá và phân c p qu n lý. Trên h t,
s tham gia c a c ng ñ ng chính là ñi u ki n tiên quy t cho vi c phát tri n
m t cách hi u qu và b n v ng các d ch v c p nư c s ch và cơ s h t ng
nông thôn. Vì v y, t o ñi u ki n ñ khuy n khích s tham gia c a c ng ñ ng
chính là n n t ng cơ b n cho phát tri n ngành CN&VSNT. ð xây d ng ñư c
các quá trình như v y c n lưu ý ñ n ñ n vi c ñ m b o cân b ng gi i và ñ m
b o ph n ñư c tham gia, ñóng góp ý ki n vào quá trình ra quy t ñ nh trong
t t c các khâu t ñ xu t, l p d án, thi t k , xây d ng và qu n lý v n hành.
T ch c qu n lý công trình c p nư c d a vào c ng ñ ng ch ra ñ i và
t n t i trên cơ s “c ng ñ ng có nhu c u s d ng nư c s ch”. Vì v y, m t yêu
c u c p thi t ñ t ra là ph i tăng cư ng công tác thông tin, truy n thông cho
c ng ñ ng v nư c s ch – v sinh – s c kh e. Bên c nh ñó, c ng ñ ng nên
ñư c khuy n khích ch u trách nhi m v các công trình ñ u tư, là ngư i kh i
xư ng các ý tư ng v d án, thi t k , ch u trách nhi m l a ch n công ngh ,
ñóng góp tài chính, giám sát xây d ng và qu n lý công trình sau xây d ng. ð
làm ñư c ñi u này, c n xây d ng m t qui trình h p lý, kh thi và b n v ng
128


sao cho t t c các t ng l p dân cư, bao g m c nhóm nghèo và không nghèo,
ñ u ñư c tham gia vào quá trình ra quy t ñ nh.

3.2.2. Khuy n khích ña d ng hóa mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng
công trình c p nư c t p trung nông thôn
Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng r t nh y c m v i ñ c ñi m văn
hóa, xã h i. Tính ña d ng v văn hóa, xã h i c a các vùng mi n c th Vi t
Nam hình thành nên s ña d ng v các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng .
S t n t i ña d ng c a các mô hình qu n lý công trình c p nư c t p trung
nông thôn mang tính khách quan, ph thu c vào tính ña d ng c a trình ñ
phát tri n l c lư ng s n xu t, quan h s h u trong lĩnh v c c p nư c, trình
ñ phát tri n s n xu t hàng hóa và ñ c ñi m văn hóa, xã h i chung c a các
vùng mi n Vi t Nam.
Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng r t ña d ng và linh ho t v mô
hình ñóng góp, mô hình s h u và mô hình t ch c qu n lý, có th ñi u ch nh
cho phù h p v i ñi u ki n c th c a t ng vùng. Hơn n a, trong giai ño n ñ u
c a quá trình “xã h i hóa”, Nhà nư c chuy n d n trách nhi m cung c p d ch
v công cho các thành ph n kinh t khác, hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng ñã t o ra m t “kênh” tin c y ñ Nhà nư c v a h tr ngư i dân t phát
tri n kinh t , nâng cao ñi u ki n s ng theo phương châm “phát huy n i l c”
v a ñ m b o qu n lý ñư c ch t lư ng d ch v công c ng.
Do tính linh ho t nên hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng nhìn chung
phù h p v i h u h t các ñi u ki n kinh t , xã h i các vùng mi n Vi t Nam.
Tuy nhiên hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng s là l a ch n t i ưu nh t
trong m t s ñi u ki n:
- Nhà nư c ch trương huy ñ ng ñóng góp c a ngư i hư ng l i vào các
công trình cung c p d ch v công c ng;
- Kinh t ngư i dân chưa dư d , ngu n nư c khó khăn (lư ng mưa trung
129


bình dư i 700mm/năm), dân cư s ng phân tán, r i rác vùng dân cư h o lánh;
khi các doanh nghi p tư nhân không quan tâm ñ n cung c p các d ch v cho
ngư i nghèo do t su t l i nhu n th p, ho c doanh nghi p Nhà nư c không
ñ m b o cung c p d ch v do ñi u ki n ñi l i khó khăn

- Khu v c c n gi i pháp kinh t , k thu t ñ c thù, ñư c ñi u ch nh linh
ho t theo ñi u ki n m c s ng và văn hóa ñ a phương; thông thư ng là các h
th ng nh và không quá ph c t p v m t k thu t, cư dân có th v n hành và
b o dư ng d dàng.

3.2.3. Xây d ng môi trư ng pháp lý phù h p, thúc ñ y s hình thành và
phát tri n b n v ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
Trong n n kinh t th trư ng, Nhà nư c không can thi p vào các quy t
ñ nh c a ñơn v kinh doanh, nhưng Nhà nư c th c hi n ch trương chính sách
phát tri n thông qua vi c t o l p môi trư ng pháp lý phù h p. ð khuy n
khích hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng phát tri n, khung pháp lý nên
ñư c ñi u ch nh theo hư ng nâng cao quy n làm ch , ñ m b o t p th c ng
ñ ng ch u trách nhi m: 1) C m nh n v quy n s h u công trình; 2) Ki m soát
h th ng; 3) V n hành và b o dư ng h th ng; 4) Chi phí ñ u tư và v n hành.
Nâng cao quy n làm ch và ý th c làm ch c a ngư i dân: Quy n làm
ch và ý th c làm ch c a ngư i dân là chìa khóa s thành công c a các t
ch c c ng ñ ng qu n lý công trình c p nư c nông thôn. ðây là m t khái ni m
mơ h và thư ng b l m d ng trong lĩnh v c c p nư c nông thôn. Ngư i ta
thư ng s d ng khái ni m “ có nhu c u v nư c s ch” như m t y u t tiên
quy t th hi n quy n làm ch c a ngư i dân. Thông thư ng, nói ñ n quy n làm
ch là nói ñ n “c m nh n v quy n s h u” c a ngư i dân khi ñóng góp vào
quá trình l p k ho ch, góp v n và qu n lý ñ u tư. “C m nh n v quy n s
h u” có th ñ t ñư c b ng cách xác ñ nh quy n s h u c a c ng ñ ng v m t
pháp lý, ho c phân ñ nh rõ ch c năng nhi m v gi a t ch c d a vào c ng
130


ñ ng và chính quy n s t i. Hi n nay, các t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng
không có tư cách pháp nhân, quy n s h u chung c a c ng ñ ng không có
khung pháp lu t ñi u ch nh, mang n ng tính hình th c, nên c m nh n v quy n
s h u c a c ng ñ ng s d n m t ñi khi công trình ñi vào v n hành n ñ nh.
Nâng cao quy n ki m soát h th ng c a c ng ñ ng: C ng ñ ng có
quy n ki m soát công trình khác h n v i vi c c ng ñ ng ñóng vai trò là ngư i
ch u trách nhi m v n hành trong giai ño n sau xây d ng. Khi c ng ñ ng có
quy n làm ch , c ng ñ ng là ngư i quy t ñ nh các v n ñ chi n lư c như h
th ng nên ñư c thi t k , v n hành và qu n lý như th nào? M c ñ d ch v
c p nư c (c ngày hay theo gi )? Giá nư c và th m chí c vi c thuê tuy n cán
b qu n lý, công nhân v n hành b o dư ng. Thông thư ng, ngư i dân th c
hi n quy n ki m soát thông qua m t h i ñ ng/ ban qu n lý ñư c b u ch n.
Công tác v n hành h th ng hàng ngày có th do ngư i dân t ñ m nhi m ñ i
v i công trình qui mô nh , ñơn gi n hay thuê tuy n công nhân chuyên nghi p.
Như v y, d a trên nguyên t c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p
nư c do c ng ñ ng qu n lý không ch h n h p nh ng công trình nh , ñơn
gi n mà có th ph c p c nh ng công trình l n, công ngh ph c t p vư t
ngoài kh năng qu n lý hi n có. H th ng c p nư c do tư nhân qu n lý v n
hành dư i s ki m soát c a m t ban/ h i ñ ng do c ng ñ ng b u ch n cũng
ñư c coi là m t mô hình thu c hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng . Ngư c
l i, khi m t t ch c bên ngoài ch u trách nhi m chi tr cho các chi phí ho t
ñ ng v n hành b o dư ng công trình và ñưa ra nh ng quy t ñ nh chi n lư c
thay cho c ng ñ ng dân cư thì không ñư c coi là hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng .
Khuy n khích ngư i dân ñóng góp chi phí ñ u tư, v n hành và b o
dư ng công trình: Công trình v n hành b n v ng v m t tài chính là v n ñ
ñư c quan tâm ñ n nh t trong ngành hi n nay. C ng ñ ng ph i tham gia ñóng
131


góp v n ñ u tư và chi phí v n hành là m t l i th quan tr ng so sánh hi u qu
c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng và các hình th c qu n lý khác. M c
dù nư c s ch là m t lo i “hàng hóa ñ c bi t ñáp ng nhu c u cơ b n trong ñ i
s ng hàng ngày” nhưng chính sách c p nư c s ch “mi n phí” không ph i là
m t chính sách nên ti p t c duy trì, t i thi u c ng ñ ng c n ñ m b o chi tr ñ y
ñ chí phí v n hành. ð khuy n khích c ng ñ ng chia s kinh phí c n nâng cao
tính minh b ch v giá tr công trình, phân ñ nh rõ ràng trách nhi m gi a các
bên theo t l v n ñóng góp vào d án.
Trong th c t , nâng cao quy n ki m soát c a ngư i dân là ñ nh hư ng quan
tr ng nh t trong quá trình ñi u ch nh khung pháp lý cho phù h p v i hình th c
qu n lý d a vào c ng ñ ng. Quy n ki m soát tăng lên khi c m nh n v quy n s
h u tăng lên và ngư c l i. Trong trư ng h p quy n s h u thu c v Nhà nư c,
Nhà nư c có th y quy n cho c ng ñ ng ki m soát h th ng thông qua h p ñ ng
bàn giao quy n s h u v n ngân sách ho c y quy n ki m soát công trình.

3.2.4. Phân ñ nh rõ ràng vai trò qu n lý nhà nư c và vai trò qu n lý s n
xu t kinh doanh
Cùng v i s chuy n ñ i c a kinh t vĩ mô t n n kinh t k ho ch t p
trung sang n n kinh t th trư ng, n i hàm c a ch c năng qu n lý Nhà nư c
cũng ñang ñư c xác ñ nh l i theo hư ng chuy n t “tr c ti p tham gia” sang
“xây d ng môi trư ng chính sách, pháp lý v i ñ y ñ nguyên t c, qui ñ nh”
cho các thành ph n kinh t khác nhau tham gia vào quá trình s n xu t, lưu
thông và phân ph i hàng hoá trong xã h i.
Nguyên t c ñ i m i ch c năng qu n lý Nhà nư c theo hư ng “Nhà
nư c kích ho t”, xây d ng “Nhà nư c ch gi l i nh ng nhi m v t i thi u
c n thi t, khuy n khích s tham gia c a các t ch c xã h i và nâng cao trách
nhi m c a công dân”. Tách b ch rõ ràng ch c năng qu n lý hành chính nhà
nư c v i ch c năng cung ng d ch v công, cung ng d ch v h tr và qu n
132


lý công s n, bao g m c qu n lý kinh doanh trong khu v c kinh t nhà nư c.
Khi ti n hành c i cách, thi t k t ch c b máy các cơ quan Nhà nư c
trong ngành c p nư c s ch nông thôn, s ph i tách b ch rõ ràng ch c năng
qu n lý hành chính, ho ch ñ nh chính sách v i các ch c năng cung ng d ch
v , tránh hi n tư ng m t ñơn v ph i ñ m nh n cùng lúc nhi u ch c năng
khác nhau.
Hi n nay, r t nhi u mô hình t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng ñang
ñư c th nghi m. Tùy t ng ñi u ki n c th mà các mô hình t ch c qu n lý
phát huy hi u qu khác nhau. ð ñ m b o mô hình ñư c l a ch n th c s phù
h p, cán b ñ a phương không nên có thái ñ kỳ th , phân bi t ñ i x v i b t
kỳ m t lo i mô hình nào. Theo s li u kh o sát, 98% mô hình ra ñ i và t n t i
là do chính quy n ñ a phương mu n công trình c p nư c ñư c qu n lý theo
mô hình ñó. ði u này cho th y, s ra ñ i c a các mô hình qu n lý d a vào
c ng ñ ng do tác ñ ng c a ý chí ch quan c a Ban qu n lý d án và chính
quy n ñ a phương nhi u hơn là do ñi u ki n khách quan.
Nâng cao hi u qu ho t ñ ng c a các cơ quan ch c năng nh m ñ m
b o các b ho t ñ ng có hi u qu trong môi trư ng làm vi c m i, chuy n t
vai trò ngư i “th c hi n” sang vai trò “ngư i h tr ” c ng ñ ng th c hi n. S
thay ñ i này nh m t o l p m t h th ng cơ quan qu n lý ngành ñ năng l c
ñưa ch trương, chính sách vào trong cu c s ng; ñ m b o các qui trình th t c
qu n lý minh b ch, trên cơ s s phân ñ nh ch c năng, nhi m v rõ ràng, cơ
ch tài chính phù h p. Các cơ quan c n có ñi u ch nh v phân b ngu n nhân
l c, tài chính và cơ ch khuy n khích khen thư ng phù h p v i vai trò m i.
H tr c ng ñ ng trong c giai ño n chu n b ñ u tư, ñ u tư, và v n hành
b o dư ng là hai giai ño n khác nhau trong quá trình áp d ng hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng, do ñó m i giai ño n ñòi h i nh ng k năng và h tr t các
cơ quan ch c năng khác nhau. Nhi m v h tr c ng ñ ng trư c và sau giai
ño n ñ u tư ñ u quan tr ng như chính giai ño n ñ u tư.
133


3.2.5. T p trung h tr nâng cao năng l c c ng ñ ng

Các t ch c chính tr , xã h i khuy n khích phát tri n s h u c ng ñ ng
trong ñ u tư CNNT. Các t ch c này có m ng lư i ñ n t n c ng ñ ng. Thành
viên c a các t ch c cũng là thành viên c a c ng ñ ng. Vi c huy ñ ng thành
viên c a mình ch ñ ng c i thi n, nâng cao ñi u ki n s ng cũng là m t ph n
c a nguyên t c “xã h i hoá”, nghĩa là “giúp dân t gi i quy t” ch không ra
quy t ñ nh h dân và c p nư c cho dân

3.3. CÁC GI I PHÁP XÂY D NG VÀ PHÁT TRI N HÌNH TH C QU N LÝ D A
VÀO C NG ð NG CÁC CÔNG TRÌNH C P NƯ C T P TRUNG T I NÔNG THÔN

3.3.1. Nâng cao ch t lư ng công tác quy ho ch và k ho ch phát tri n ngành

3.3.1.1. Ưu tiên ñ u tư phát tri n công trình c p nư c t p trung nông thôn
C n khuy n khích ñ u tư xây d ng công trình c p nư c t p trung. Cân
nh c v l i th so sánh, v lâu dài, công trình CNTT có nhi u ưu ñi m hơn so
v i c p nư c nh l . M c dù su t ñ u tư công trình CNTT cao hơn nhưng h
th ng CNTT d ñ u tư m r ng, nâng c p ch t lư ng hơn khi có ñi u ki n v
tài chính và ch t lư ng nư c d ki m soát. T ng ñ u tư xã h i theo hư ng phát
tri n CNTT ñ ñ m b o ngư i dân nông thôn ti p c n v i nư c s ch theo tiêu
chu n c a B Y t th p hơn so v i ñ u tư công trình nh l . Hơn n a, ngư i
hư ng l i s n lòng chi tr m t ph n chi phí (ñư ng ng nhánh vào nhà, ñ ng
h nư c) và góp công lao ñ ng (ñào và l p ph n ñư ng ñi cho ng d n) s ñ m
b o phát huy s c dân, góp ph n n ñ nh kinh t xã h i. ðóng góp c a ngư i
dân trong giai ño n ñ u tư t o thói quen ñóng góp tài chính cho các d ch v
công ích, nói chung, ñ m b o s n ñ nh v tài chính trong giai ño n v n hành,
b o dư ng, nâng cao hi u qu ho t ñ ng b n v ng c a công trình. Hi n nay, t t
c các d án nư c s ch mà ngư i dân có ñóng góp ñ u v n ñang ho t ñ ng.
nh ng vùng khó khăn v ngu n nư c, nên t p trung ñ u tư công trình
134


c p nư c t p trung. Vùng ðông Nam B , duyên h i Nam Trung B do ô
nhi m nư c m t và thi u ngu n nư c ng m có th s d ng t ng nông. Các
t nh có lư ng mưa th p và khó khăn nư c v mùa khô là vùng ðông và Tây
B c B , các t nh phía nam vùng duyên h i B c Trung B . M t s t nh ñ ng
b ng sông H ng và sông C u Long ô nhi m th ch tín g m: Hà Nam, Hà N i,
Hưng Yên, Nam ð nh, Ninh Bình, Thanh Hoá, An Giang và ð ng Tháp.
Ngoài ra, 4 t nh phía xa nh t c a ñ ng b ng sông C u Long cũng b nhi m
m n n ng n , gi ng khoan c p nư c sinh ho t và tư i sâu 80 – 100 m là gi i
pháp không b n v ng vì có th gây s t t ng nư c, ô nhi m nư c ng m. Ven
bi n mi n Trung, có th s d ng m ch nư c ng m t ng nông ñư c l c qua
các ñ n cát, s d ng công ngh ñơn gi n, cung c p nư c s ch ñư c bán v i
giá r cho c ng ñ ng và ngư i nghèo.
vùng có m t ñ dân s cao như ð ng b ng sông H ng và ð ng b ng
sông C u Long, qui ho ch phát tri n CNTT cũng r t kh thi và nên khuy n
khích ưu tiên phát tri n. ð c bi t, v m t tài chính, do dân cư s ng t p trung
nên su t ñ u tư trên m t ñ u ngư i tương ñ i th p, kho ng 400.000 VND /
ngư i (tương ñương 20 USD).
3.3.1.2. Thay ñ i phương th c ti p c n trong công tác l p quy ho ch, k
ho ch phát tri n ngành
Qui ho ch phát tri n ngành c p nư c nên theo phương th c ti p c n t
dư i lên. Xu t phát ñi m c a công tác qui ho ch phát tri n ngành là qui ho ch
phát tri n kinh t - xã h i c p huy n. Các huy n l p quy ho ch c p nư c s ch
trên ñ a bàn huy n theo quy ho ch phát tri n cơ s h t ng nông thôn, quy
hoach h t ng ph thu c vào quy ho ch phát tri n kinh t - xã h i c a ñ a
phương. T nh xây d ng qui ho ch c p nư c trên ñ a bàn ñ a phương, trình B .
B xây d ng qui ho ch phát tri n ngành, d toán t ng ngu n v n ñ u tư xã
h i, xác ñ nh cơ ch tài chính và cân ñ i v n ngân sách. T qui ho ch phát
tri n dài h n, k ho ch trung h n và hàng năm ñư c xây d ng.
135


3.3.1.3. Xây d ng qui ho ch theo ñúng tiêu chu n ch t lư ng yêu c u
ð nâng cao ch t lư ng công tác qui ho ch, các ñ a phương c n ti n
hành xây d ng quy ho ch hoàn ch nh v i ñ y ñ Báo cáo t ng h p, Báo cáo
chuyên ñ và B n ñ , B n v . Ba báo cáo chuyên ñ quan tr ng nh t ph i có
là Báo cáo kh o sát, l p b n ñ ñ a ch t th y văn ngu n nư c, Hi n tr ng c p
nư c và Hi n tr ng công ngh c p nư c trong khu v c. Quy ho ch c n ñư c
c p nh t ñ nh kỳ theo chu kỳ xây d ng K ho ch 5 năm phát tri n kinh t - xã
h i trong b i c nh phát tri n quy ho ch cơ s h t ng, nói chung; ñi u ch nh
theo các m c tiêu, ch tiêu phát tri n kinh t xã h i c a qu c gia, ñ a phương
và tiêu chu n nư c s ch không ng ng nâng cao.
Quy ho ch c n mang tính t ng h p b n v ng g n k t ch t ch v i các
ngành liên quan khác, ñ c bi t là v i các quy ho ch phát tri n thu l i, ñáp
ng phương th c ti p c n theo nhu c u, xã h i hoá v i s tham gia c a nhi u
thành ph n kinh t . S d ng ti n b khoa h c công ngh ñ l p qui ho ch d a
trên s li u kh o sát, mô hình tính toán hi n ñ i chính xác.
Trong Báo cáo mô t hi n tr ng c a qui ho ch c n b sung thêm s li u
th ng kê phân tách nh ng công trình c p nư c h p v sinh và công trình c p
nư c s ch (theo tiêu chu n c a B Y t ). Bên c nh công tác ti p t c ñ u tư,
m r ng s lư ng dân ñư c ti p c n nư c h p v sinh, cơ quan qu n lý nhà
nư c c p t nh và trung ương c n chu n b tri n khai các phương án ñ u tư
nâng c p h th ng c p nư c h p v sinh ñ t ch t lư ng nư c s ch.

3.3.2. Ti p t c hoàn thi n khung pháp lý h tr hình th c qu n lý d a
vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn ho t ñ ng có
hi u qu
Gi i quy t th a ñáng m i quan h “ñ ng s h u” trong công trình
CNTT nông thôn có ph n góp v n c a Nhà nư c, ngư i s d ng và nhà ñ u
tư tư nhân là chìa khóa gi i quy t v n ñ nâng cao ý th c làm ch c a ngư i
136


dân. Th ch hoá quy n s h u c a ngư i s d ng thông qua vi c qui ñ nh v
tư cách pháp lý c a các t ch c c ng ñ ng là v n ñ m u ch t. T ch c c ng
ñ ng c n ñư c chính th c ñư c nh n và qu n lý ngu n v n giành cho phát
tri n c p nư c nông thôn t Chính ph và nhà tài tr . Hi n nay, khung pháp
lý qui ñ nh vi c chuy n quy n s h u t s h u Nhà nư c sang s h u tư
nhân ph n giá tr công trình Nhà nư c h tr c ng ñ ng v n chưa t n t i. ð
t o d ng m t môi trư ng pháp lý phù h p, khuy n khích các t ch c c ng
ñ ng và nhà ñ u tư tư nhân tham gia góp v n ñ u tư vào cung c p d ch v
công ích, nói chung, và c p nư c s ch, nói riêng, hành lang pháp lý v ñ ng
s h u c n ñư c xác l p.

Ho t ñ ng cung c p nư c s ch nông thôn c n ñư c coi là m t lo i hình
d ch v công ích và ñư c b sung vào danh m c lĩnh v c công ích qui ñ nh
trong Ngh ñ nh 56/CP c a Chính ph . T ch c c ng ñ ng, ñư c ñ u tư m t
ph n v n ngân sách, ho t ñ ng trong lĩnh v c cung c p d ch v công c ng c n
ñư c ñ i x bình ñ ng như các doanh nghi p công ích Nhà nư c: ñư c ưu
tiên ñ u tư v n ban ñ u, ñư c xét gi m thu l i t c ñ b sung vào v n, n u
ho t ñ ng công ích ñ t bù ñ p chi phí thì ñư c Nhà nư c ñ u tư b sung
v n. ði u này ñ c bi t quan tr ng giúp công trình b n v ng v m t tài chính
khi giá nư c s ch qui ñ nh thư ng th p hơn giá thành tính ñ .
C n có ñi u ch nh v khung pháp lý sao cho t t c các hình th c t ch c
ho t ñ ng kinh doanh trên cơ s “vì l i nhu n” ñ u ñư c ñ i x bình ñ ng
gi ng nhau cho dù thu c lo i hình kinh t nào, trong lĩnh v c nào. N u xã viên
thành l p t h p tác, HTX c ph n cung c p nư c s ch cho dân cư không ph i
là xã viên thì m c tiêu c a t ch c là “theo ñu i l i nhu n”, s thu c ph m vi
ñi u ch nh theo Lu t Doanh nghi p. N u t ch c c ng ñ ng t góp v n và c p
nư c cho chính các h xã viên thì m c tiêu theo ñu i là l i ích c ng ñ ng và
thu c ph m vi ñi u ch nh c a Lu t Hi p h i. Hi n nay, chưa có Lu t Hi p h i.
137


Lu t H p tác xã qui ñ nh ho t ñ ng t h p tác và HTX, chưa ph n ánh ñư c
b n ch t m c tiêu s n xu t kinh doanh cũng c n ñư c ñi u ch nh.
Tương t , các t ch c hình thành trên cơ s tìm ki m và nâng cao l i
ích chung c a ngư i dân cũng c n ñư c ñ i x bình ñ ng trư c các ñ nh ch
tài chính và môi trư ng pháp lý. Rào c n t ch c d a qu n lý d a vào c ng
ñ ng ti p c n ngu n v n vay t các ñ nh ch tài chính chính th c như ngân
hàng thương m i, qu h tr phát tri n ... c n ñư c d b . M t m t UBND xã
c n ñ ng ra b o lãnh cho nh ng kho n vay ñ u tư và s a ch a b o dư ng
công trình c p nư c t p trung. M t khác, Ngân hàng Nhà nư c c n ban hành
qui ch qu n lý r i ro ñ c thù và h tr phí qu n lý cho các kho n vay ñ u tư
và tái ñ u tư c p nư c. Quy t ñ nh 62/2004/Qð – TTg ban hành ngày 16
tháng 4 năm 2004 nên ñư c áp d ng m r ng cho c nư c và t t c các ngân
hàng thương m i, không ch h n h p Ngân hàng Chính sách xã h i và Ngân
hàng Phát tri n Vi t nam.
S h tr c a nhà nư c ban ñ u ñ u tư công trình c p nư c t p trung
nông thôn r t c n thi t, và ñã ñư c th ch hóa trong Ngh ñ nh
117/2007/Nð-CP ngày 11/7/2007 c a Chính ph v s n xu t, cung c p và
tiêu th nư c s ch. Tuy nhiên, Ngh ñ nh ch ñ c p ñ n s ñóng góp c a Nhà
nư c vào công trình ch chưa gi i quy t th a ñáng m i quan h “ñ u tư – s
h u – l i ích”. Ai s là ñ i di n ph n v n ngân sách khi giao công trình cho tư
nhân/ c ng ñ ng qu n lý? Quy n s h u và tham gia vào các quy t ñ nh c a
c ng ñ ng th nào n u công trình do các ñơn v Nhà nư c v n hành? Ngh
ñ nh c n ñư c b sung ph n xác ñ nh ch s h u công trình.
Bên c nh ñó, c p t nh và c p huy n xây d ng b sung qui ñ nh hư ng
d n th c thi sao cho c ng ñ ng ñư c tham gia vào quá trình ra quy t ñ nh ñ u
tư, giám sát và l a ch n mô hình tài chính và qu n lý, theo tinh th n phương
th c “ti p c n theo nhu c u”, “ti p c n d a trên quy n”.
138


Tóm l i, các cơ quan qu n lý nhà nư c c n ti p t c hoàn thi n h th ng
văn b n pháp lý c n thi t, trong ñó quan tr ng nh t là qui ñ nh giá nư c và
xác ñ nh s h u công trình sau ñ u tư. ð ng th i v i vi c hoàn thi n khung
pháp lý, công tác ki m tra, giám sát, ñánh giá c n ñư c tăng cư ng nh m ñ m
b o có nh ng ñi u ch nh k p th i, phù h p môi trư ng pháp lý ñ m b o thúc
ñ y quá trình xã h i hoá và tư nhân hoá theo tôn ch “nhà nư c ch qu n lý
ch t lư ng d ch v công, và m c giá tr n”, tư nhân và c ng ñ ng ch u trách
nhi m s n xu t, cung c p d ch v .

3.3.3. Nâng cao hi u qu s d ng v n ngân sách cho ñ u tư công trong
ngành c p nư c nông thôn
3.3.3.1. Thay ñ i phương th c ti p c n trong ñ u tư công
Phương th c “ti p c n theo công trình”, “ti p c n theo d án” không
còn phù h p, “ph n c ng” công trình không ph i là m c tiêu c a công tác ñ u
tư mà “ngư i dân s d ng nư c s ch” m i là m c tiêu. Áp d ng ti p c n theo
công trình thì ñ n khi k t thúc giai ño n th c thi d án, ngư i dân s có ñư c
công trình c p nư c. Nhưng do thói quen s d ng nư c t nh ng ngu n
truy n th ng, không h p v sinh, không m t ti n nên ngư i dân t ch i ñ u
n i vào h th ng c p nư c.... d n ñ n tình tr ng nhi u công trình ñ u tư xong
ph i “ñ p chi u” không s d ng, b hư h ng n ng sau m t th i gian ng n.
Phương th c ti p c n tương ñ i phù h p là “ti p c n theo nhu c u” và
“ti p c n d a trên quy n”. Hai phương th c ti p c n trên ñ u d a trên nguyên
t c phát huy dân ch , trao quy n t quy t cho ngư i dân, nhưng có s khác
nhau. “Ti p c n d a trên quy n” th c hi n trao quy n sâu hơn cho ngư i dân,
ngư i dân có quy n l a ch n các phương án nâng cao ch t lư ng cu c s ng,
như phát tri n s n xu t hay xây d ng h t ng? Trong khi, ti p c n theo nhu
c u ch y u áp d ng cho vi c ngư i dân l a ch n các phương án ñ u tư công
trình v i m c ñ công ngh , chi phí khác nhau.
139


Phương th c “ti p c n theo nhu c u” cho phép nh ng quy t sách ñ u tư
xây d ng c ng trình c p nư c d a trên cơ s nhu c u c a ngư i dân và c ng
ñ ng. Phương th c ti p c n theo nhu c u xây d ng m i quan h tương tác
gi a nhu c u ñáp ng d ch v c a ngư i dân và s s n sàng ñóng góp công
lao ñ ng và v n vào ñ u tư và v n hành, b o dư ng xây d ng công trình . Khi
d án áp d ng phương th c ti p c n theo nhu c u, ngư i dân có quy n quy t
ñ nh: M c ñ tham gia vào d án;Trình ñ công ngh và ch t lư ng d ch v
c p nư c có th chi tr (theo nguyên t c chi phí cao, ch t lư ng cao); Khi nào
ñ u tư xây d ng công trình; V n ñư c qu n lý như th nào; T ch c công tác
v n hành và b o dư ng như th nào
“Ti p c n d a trên quy n” ñ t con ngư i v trí trung tâm quá trình phát
tri n b n v ng, nâng cao ñi u ki n s ng, th a mãn nhu c u v t ch t và tinh th n
c a ngư i dân. “Ti p c n d a trên quy n” l ng ghép quy n công dân vào trong
quá trình xây d ng chính sách, k ho ch, qui ho ch và ñ u tư phát tri n. Phương
th c ti p c n này yêu c u ñ y m nh quá trình “dân làm, nhà nư c h tr ”, không
phân bi t ñ i x các thành ph n kinh t khác nhau, ñ m b o ngư i nghèo ñư c
tham gia quá trình ra quy t ñ nh c a c ng ñ ng và ñư c hư ng l i.
Thay ñ i phương th c ti p c n c n ñư c th m nhu n sâu s c trong tư
tư ng c a cán b qu n lý ngành và cán b d án. S thay ñ i này s d n ñ n
hàng lo t thay ñ i trong xác ñ nh ưu tiên ngành, phân b ngu n v n ñ u tư
công cho c p nư c nông thôn, thay ñ i vai trò, nhi m v và n i dung ho t
ñ ng các cơ quan ch c năng.
3.3.3.2. Thay ñ i cơ c u và t tr ng trong phân b v n ngân sách Nhà nư c
ð ñ t ñư c m c tiêu thiên niên k và m c tiêu c p nư c nông thôn ñ ra,
Vi t Nam c n m t lư ng t ng v n ñ u tư xã h i kh ng l , tuy nhiên ngu n v n
ñ u tư công t ngân sách không nh t thi t tăng lên, th m chí có th xem xét vi c
gi m t ng v n ñ u tư công trình tr c ti p. Ho t ñ ng ñ u tư công nên ph n ánh
140


quan ñi m “Nhà nư c kích ho t”. M c tiêu s d ng v n ñ u tư nhà nư c ñ m
ñư ng và t o thêm cơ h i cho các thành ph n kinh t khác tham gia ñ u tư công
trình công c ng. Hi u qu s d ng v n có th ñư c “cân ñong” t khía c nh hi u
qu kinh t theo tiêu chí “m t ñ ng v n c a Nhà nư c b ra s thu hút ñư c bao
nhiêu ñ ng v n xã h i”. Như v y, t ng lư ng v n ngân sách s không quan
tr ng b ng cách s d ng v n thông qua cơ ch h tr tài chính. H tr tài chính
cho t ng ñ a phương, t ng vùng nên theo ñ nh hư ng như sau:
- H tr ñ u tư công trình theo ñi u ki n kinh t vùng: Ngu n v n nhân
sách t p trung vào nh ng vùng nghèo (xã 135, 134 và 30A), vùng khó khăn
v nư c (lư ng mưa dư i 700mm/năm), t l h tr có th lên ñ n 90% giá tr
công trình; Vùng dân cư không nghèo, có thu nh p dư i 30 tri u ñ ng/ h /
năm thì nên ti p t c h tr ñ u tư tr c ti p kho ng 50-60% giá tr công trình;
Vùng dân cư có thu nh p cao, nên t p trung vào công tác truy n thông và h
tr k thu t, t l v n ñ u tư công trình ch kho ng 20-30% giá tr công trình
như ngu n v n “m i”;

- ði u ti t cơ ch tài chính các ngu n h tr khác nhau trên cùng ñ a
bàn: Ngu n h tr thông qua các d án NGOs, ODA cũng ñư c coi là ngu n
t ngân sách. Trên m t ñ a bàn (t nh, huy n) v a có ngu n ODA, v a có
ngu n ngân sách Chương trình M c tiêu qu c gia, cơ quan ch c năng nên
ñi u ph i các ngu n theo m t cơ ch h tr tài chính th ng nh t, tránh tình
tr ng cùng ñi u ki n kinh t - xã h i như nhau, các c ng ñ ng dân cư l i b
ñ i x khác nhau;

- Tăng t l “v n phi công trình”: T l “v n phi công trình” c n ñư c
d n d n nâng lên t 11% (2009) lên ñ n 40% (2020) t ng ngu n v n ngân
sách. Vi c tăng lên m t ph n do tăng s lư ng v n phi công trình, m t khác
do gi m t tr ng ngu n Chính ph trong t ng ñ u tư xã h i khi áp d ng
nguyên t c “xã h i hóa” m c cao hơn;
141


- Phân b v n h tr ñ u tư c p nư c nông thôn như ngu n chi thư ng
xuyên, liên t c: Khi c ng ñ ng ñi ñ n quy t ñ nh ñ u tư công trình c p nư c
là k t qu c a c m t quá trình nâng cao nh n th c, thay ñ i tư duy v ch t
lư ng cu c s ng. Thay ñ i tư duy không ph i là vi c làm “m t s m, m t
chi u”, nó c n có th i gian. Vì v y, h tr ñ u tư không nên theo ki u d án,
t p trung và t trong m t giai ño n nh t ñ nh mà nên là ho t ñ ng h tr
thư ng xuyên, phù h p v i th i ñi m c ng ñ ng quy t tâm ñ u tư công trình;

- Phát tri n c p nư c nông thôn phù h p v i ti n trình phát tri n nông
thôn t ng h p. Vì v y, Chương trình M c tiêu Qu c gia c p nư c và v sinh
nông thôn nên n m trong khuôn kh ñi u ph i chung c a Chương trình Phát
tri n nông thôn m i c a Chính ph .

3.3.4. C i ti n phương pháp l a ch n và xây d ng mô hình t ch c qu n
lý phù h p

3.3.4.1 Phương pháp ñánh giá, xác ñ nh và l a ch n mô hình qu n lý

D a trên tình hình phát tri n c a l c lư ng s n xu t, m c ñ phát tri n
kinh t th trư ng các vùng trên c nư c, tác gi ñưa ra g i ý v m t s ñ nh
hư ng phát tri n các mô hình t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng theo t ng
vùng ñ a lý như sau:

- ð ng b ng sông H ng: m t ñ dân cư cao, các HTX ñã hình thành
nhi u năm, có cơ s v t ch t và n n t ng v công tác qu n lý, nên khuy n khích
phát tri n mô hình HTX d ch v tiêu dùng và HTX c ph n. nơi, HTX c
ph n ñang ho t ñ ng t t có th chuy n ñ i d n thành các Công ty c ph n.

- Trung du và vùng núi phía B c: nhi u nơi g p khó khăn v ngu n
nư c, m t ñ dân cư r i rác, s n xu t còn mang n ng tính t cung, t c p, phân
tán, Nhà nư c v n c n ti p t c h tr xây d ng cơ s v t ch t cho ngư i dân,
nên phát tri n mô hình H i ñ ng thôn b n và T h p tác cung c p d ch v . H i
142


ñ ng thôn b n ñóng vai trò quan tr ng trong vi c s d ng có hi u qu ngu n h
tr t ngân sách Chính ph và các t ch c tài tr , không ch trong lĩnh v c c p
nư c mà còn trong quá trình xây d ng nông thôn m i. “Ti p c n theo quy n”
là kim ch nam c a mô hình H i ñ ng thôn b n.

- Khu 4 cũ và Duyên h i mi n Trung: vùng s n xu t còn nhi u khó khăn,
cơ s v t ch t k thu t và ñi u ki n kinh t h còn m c th p, s n xu t mang
n ng tính t cung t c p nên áp d ng mô hình T h p tác 2 (UBND xã qu n lý)
và HTX tiêu dùng. Hư ng chung lâu dài là phát tri n HTX d ch v ña d ng.

- ðông Nam B và Tây Nguyên: là vùng phát tri n s n xu t hàng hóa,
tr ng tr t và ch bi n cây công nghi p, cây ăn qu , rau màu và chăn nuôi,
ngư i dân t nguy n h p tác v i nhau vay v n, tiêu th s n ph m, ti p nh n s
h tr c a Nhà nư c, nh t là vùng ñ ng bào dân t c, nên áp d ng mô hình H i
s d ng nư c, T h p tác và HTX d ch v c p nư c. Nh ng H i s d ng nư c
và T h p tác c p nư c có nhu c u có th xây d ng thành HTX tiêu dùng,
HTX d ch v c p nư c.

- ð ng b ng sông C u Long: ti p t c phát tri n T h p tác 1 và các
HTX c p nư c. Hư ng phát tri n chung là khuy n khích chuy n ñ i chung
thành các HTX c ph n c p nư c. Nh ng HTX c p nư c ho t ñ ng hi u qu
có th chuy n ñ i sang mô hình Công ty c ph n.

t ng vùng c th , khi nào nên l a ch n hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng ? Khi m t ñ dân cư sinh s ng thưa th t (hình 3.1), Nhà nư c và tư
nhân không v i tay ñ n ñư c thì hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là gi i
pháp t i ưu nh t. M c dù ngư i dân ñư c tham gia vào c hai hình th c qu n
lý, nhưng khi quy t ñ nh giao cho “c ng ñ ng qu n lý” hay “qu n lý cho c ng
ñ ng”, các nhà ch c tránh c n lưu ý năng l c c a chính quy n và tư nhân.
143


M t ñ dân cư sinh s ng
Dân s ng r i rác Dân s ng co c m


Chính ph
L a ch n các mô hình qu n lý
Xây d ng khung pháp lý
H th ng cơ quan qu n lý hành chính




H tr k thu t




Qu n lý cho
C p trung gian
c ng ñ ng
T nh Chính quy n ñ a
phương cung c p
Huy n
nư c s ch cho
Xã c ng ñ ng
C ng ñ ng
qu n lý
Chính quy n ñ a
phương h tr k
thu t, th ch pháp
lý và m t ph n v n
ñ u tư công trình

C ng ñ ng

Hình 3.1: So sánh “qu n lý cho c ng ñ ng” hay “c ng ñ ng qu n lý”

Mô hình qu n lý t ch c nào nên l a ch n? R t nhi u mô hình qu n lý
d a vào c ng ñ ng ñang ñư c áp d ng qu n lý công trình c p nư c v i
nh ng tên khác nhau như: T ñ i công, H i ñ ng thôn b n, T h p tác, H i
dùng nư c và H p tác xã. S phân lo i như v y chưa ph n ánh h t quan h s
h u c a t ng mô hình. Vi c phân lo i mô hình nên d a trên cơ s quy n s
h u công trình. B ng 3.1 tóm t t các mô hình theo m c ñ tăng d n quy n s
h u c a c ng ñ ng, ph n ánh thông qua trách nhi m tài chính c a ngư i dân
và vai trò c a ngư i hư ng l i khi tham gia ñ u tư xây d ng công trình.
144

Trách nhi m C ng ñ ng góp công lao C ng ñ ng chia s chi C ng ñ ng ký H p ñ ng ñ u tư, v n C ng ñ ng ch u trách nhi m ñ u tư
tài chính ñ ng phí hành công trình công trình
Mô hình t H i ñ ng thôn b n H i ñ ng thôn b n, T HTX tiêu dùng, HTX c ph n ñ i công, HTX tiêu dùng
ch c qu n lý h p tác 1, T h p tác 2,
H i dùng nư c
M c ñ ðóng Công lao ñ ng khi xây l p ðóng góp b ng ti n ho c Ch ñ ng thành l p Ban qu n lý, và quán C ng ñ ng ch u trách nhi m hoàn toàn v
góp công trình b ng hi n v t trong quá xuy n công vi c ñ u tư và qu n lý công trình v i s h tr
Nguyên v t li u có s n t i trình ñ u tư Già làng, trư ng ban cam k t th c hi n m t ph n v n ñ u tư và chi phí v n hành
ñ a phương Ch u trách nhi m chi phí C ng ñ ng ñóng góp chi phí c a các cơ quan bên ngoài.
v n hành
M c ñ tham C ng ñ ng tham gia v i vai Ch m t s h và thành T t c c ng ñ ng chưa th c s tham gia; T t c các thành viên trong c ng ñ ng
gia trò c a ngư i th c hi n m t viên trong c ng ñ ng nên s d ng hình th c h p ñ ng. ñ u ñư c tham gia, k c ph n và tr
ph n công vi c ñư c tham gia. con.
Vai trò c a Ý tư ng Quy t ñ nh m c ñ ñóng Phát tri n ý tư ng và ký h p ñ ng v i c ng Khuy n khích, thúc ñ y và c v n v k
cơ quan, t L p k ho ch, d án ñ u tư góp ñ ng thu t và qu n lý.
ch c h tr Thi t k
Ưu ñi m Gi m chi phí ñ u tư công Gi m chi phí T i ña hoá cơ c u v n hành v i: lãnh ñ o, Th c s có ñư c s ng h và cam k t
trình ð m b o b n v ng v tài ban qu n lý và cán b v n hành là ngư i c a c a toàn th c ng ñ ng thông qua quá
chính c ng ñ ng. trình truy n thông và s tham gia vào quá
trình ra quy t ñ nh ngay t khi xây d ng
ý tư ng.
M c tiêu ñ C ng ñ ng s b o dư ng công M c ñ ñóng góp th Cung c p pháp th cho c ng ñ ng; c ng L i ích lâu dài và khuy n khích huy ñ ng
ra trình hi n “c ng ñ ng có nhu ñ ng qu n lý; công ngh ñư c chuy n giao v n t dân (nhân l c, v t l c và th i
c u nư c s ch” và cam qua h p ñ ng gian) m r ng và nâng c p công trình
k t tham gia. theo s nhu c u s d ng nư c tăng d n.
H n ch Nư c s ch chưa ph i là ưu Ch m t s cam k t tham Không ph i t t c dân làng ñư c tham gia. Yêu c u cán b c ng ñ ng và tuyên
tiên c a c ng ñ ng vào th i gia, không ph i toàn b Trách nhi m gi a các bên không ph i lúc truy n viên có trình ñ cao.
ñi m ñ u tư c ng ñ ng nào cũng ñư c hi u rõ ràng. L a ch n ban M t th i gian, khó khăn và chi phí cao.
Thi u t nguy n ñóng góp Khi h th ng b h ng l n, qu n lý và ngư i v n hành r t khó khăn; s
V n hành và b o dư ng có th c ng ñ ng t ch i ñóng s n sàng chi tr có th r t th p, tuỳ th i
b b bê vì nhi u lý do. góp s a ch a. ñi m.
145



Căn c vào phương th c ti p c n c a t ng d án và m c ñ tham gia
c a ngư i dân mà l a ch n các mô hình phù h p v i ñi u ki n t ng ñ a
phương. Trên c s xác ñ nh ưu ñi m và h n ch c a t ng mô hình mà các cơ
quan ch c năng l p k ho ch h tr c ng ñ ng t tài chính ñ n ñào t o, nâng
cao năng l c trong các giai ño n trư c, trong và sau ñ u tư.

Mô hình c ng ñ ng ñóng góp công lao ñ ng và chia s m t ph n kinh
phí tương ñ i ph bi n, trong khi mô hình “c ng ñ ng ký h p ñ ng ñ u tư” và
“c ng ñ ng ch u trách nhi m ñ u tư” v n khá m i. Th c ch t mô hình “C ng
ñ ng ký h p ñ ng ñ u tư” và “c ng ñ ng ch u trách nhi m ñ u tư” có s tham
gia c a v n ngân sách là hai mô hình ñi n hình c a “ð i tác công tư” g n ñây
xu t hi n m t s ñ a phương. “ð i tác công tư – PPP” huy ñ ng ñư c s
tích c c c a tư nhân, phát huy ñư c ngu n l c Nhà nư c trong ñ u tư và qu n
lý v n hành, ñư c nhân dân và chính quy n ñ a phương ñ ng tình ng h .

3.3.4.2. Áp d ng mô hình t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng m i

Trong ñi u ki n khung pháp lý xác ñ nh quy n s h u c a c ng ñ ng
chưa rõ ràng, bên c nh các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng hi n có, tác gi
ñ xu t hai mô hình t ch c qu n lý có th áp d ng nh m nâng cao “c m nh n
s h u” và quy n ki m soát h th ng c a c ng ñ ng. C ng ñ ng s th c s ñưa
ra quy t ñ nh chi n lư c c a h th ng c p nư c và ñư c trao quy n qu n lý ñ u
tư và qu n lý v n hành h p pháp. Hai mô hình sau mang tính nguyên lý, th
hi n gi i pháp v quan h s h u và quan h t ch c qu n lý, ch không nh t
thi t có tên là t h p tác, HTX, h i dùng nư c, h i ñ ng thôn b n .....

1) Mô hình Ban ñ i di n gi a các bên góp v n (hình 3.2);

2) Mô hình “h p ñ ng qu n lý” gi a chính quy n và t ch c qu n lý
d a vào c ng ñ ng (hình 3.3).
146


Mô hình ñ ng s h u quan Ban ñ i di n: Trong giai ño n ñ u tư,
công trình CNTT xây d ng t nhi u ngu n v n khác nhau: v n ngân sách,
v n góp t dân và v n tư nhân. Vì v y Nhà nư c, nhân dân và nhà ñ u tư tư
nhân có quy n s h u công trình theo t l v n góp. Giá tr tài s n công trình
c p nư c s ch nông thôn theo mô hình ñ i tác công tư ñư c hình thành t
ngân sách nhà nư c, v n c a nhà ñ u tư tư nhân và/ho c ñóng góp c a ngư i
s d ng nư c. V n ñ ñ t ra là ai là ch s h u tài s n (tr m x lý, h th ng
m ng c p nư c…). N u công trình v n hành có hi u qu , ngu n v n ngân
sách ñ u tư s ñư c hoàn tr thông qua ti n nư c thu ñư c, t t c tài s n s
thu c quy n s h u c a c ng ñ ng ho c tư nhân. Tuy nhiên, giá bán nư c
s ch b ng giá thành (chi phí ñ u tư và v n hành) r t khó th c hi n vì ñ i s ng
ngư i dân còn nhi u khó khăn, nên kh năng hoàn v n ñ u tư qua ti n nư c
không kh thi trong th c t .


Ngân sách Nhà nư c
(D án/NS)
ð u tư CNTT
Mua bán nư c s ch
Ban ð i di n
Ban qu n tr




Nhà ñ u tư
UBND huy n/ xã K toán K thu t Thu phí
Tư nhân




Ngư i s
Ngư i s Ngư i s
d ng nư c
d ng nư c d ng nư c


Quan h s h u
QH mua bán d ch v
QH phân c p


Hình 3.2: Mô hình ñ ng s h u qua Ban ñ i di n
147


Mô hình ñ ng s h u ñưa ra m t gi i pháp các bên liên quan s th c
hi n quy n s h u c a mình qua m t “Ban ñ i di n”. Ban ñ i di n s g m: ñ i
di n UBND xã/ huy n, ñ i di n dân và nhà ñ u tư. UBND xã s ñư c y quy n
ñ i di n Nhà nư c qu n lý ph n v n ngân sách theo quan h phân c p, quy n
ñ i di n c a UBND huy n ch áp d ng nh ng công trình CNTT liên xã.
Ngư i dân b u ra ñ i di n c a mình tham gia vào Ban ñ i di n. Ban ñ i di n s
ñưa ra nh ng quy t sách chi n lư c liên quan ñ n công trình như: ph m vi c p
nư c, ch t lư ng d ch v , qui mô công trình, l a ch n công ngh , l p d toán,
phương án ñóng góp, giá nư c, bi n pháp hành chính ñ i v i h vi ph m, tái
ñ u tư nâng c p ..v..v.. Ban ñ i di n s ch u trách nhi m v các kho n vay b o
dư ng v i xác nh n c a UBND xã như m t thành ph n ñ i di n.

Ban ñ i di n thành l p Ban qu n tr ch u trách nhi m ho t ñ ng qu n lý
hàng ngày như: giám sát ñ u tư, qu n lý v n hành công trình c p nư c, b o
dư ng s a ch a ñ nh kỳ, theo dõi ki m tra vi c c p nư c, thu ti n nư c, h ch
toán và ñ xu t phương án b o dư ng, nâng c p. Ch nhi m Ban qu n tr ph i
do Ban ñ i di n b u, trong khi các cán b có th do c ng ñ ng c ho c thuê
tuy n trên th trư ng. M c lương hay ph c p ph thu c vào hi u qu và cơ
ch ho t ñ ng là t nguy n hay thuê tuy n. Bư c ñ u, khi th trư ng c p nư c
chưa hình thành, Ban qu n tr có th ho t ñ ng t nguy n, nhưng v lâu dài,
Ban qu n tr nên ho t ñ ng theo phương th c thuê tuy n và ñư c tr lương.

Mô hình t ch c qu n lý theo “h p ñ ng”: ð i v i nh ng công trình
CNTT mà ngư i dân ch ñóng góp công lao ñ ng ho c m t ph n chi phí ñ u tư
r t nh so v i t ng v n ñ u tư (dư i 10%), mô hình “h p ñ ng qu n lý” gi a
chính quy n và t ch c d a vào c ng ñ ng. Mô hình nên ñư c áp d ng ngay
trong giai ño n ti n kh thi c a d án, sau khi thành l p t ch c d a vào c ng
ñ ng (hình 3.4).
148



Cơ quan
Cơ quan
qu n lý Nhà nư c th c thi d án




Nhà th u xây l p
Ban ch ñ o d án


Nhà cung c p v t
T ch c qu n lý
tư, thi t b
d a vào c ng ñ ng
Tư v n k thu t

Góp công lao
ñ ng

Tư v n kinh t , xã h i




C ng ñ ng dân cư
ðơn v ñào t o




Quan h h p ñ ng

Quan h khác

Hình 3.3: Mô hình “h p ñ ng qu n lý”

Trong giai ño n ñ u tư, cơ quan th c thi d án ký th a thu n v i t
ch c d a vào c ng ñ ng qu n lý ñ u tư, giám sát công trình, huy ñ ng ngư i
dân ñóng góp. T ch c d a vào c ng ñ ng s l a ch n nhà th u, ký h p ñ ng
v i các ñơn v cung c p nguyên v t li u, d án cung c p h tr k thu t.
UBND xã ho c BQL d án s xác nh n cho các h p ñ ng ký v i nhà th u v i
tư cách ch ng th c.

Sau giai ño n ñ u tư, d án chuy n trách nhi m ch qu n công trình
cho UBND xã/ huy n. UBND xã/ huy n ký h p ñ ng khai thác v n hành, trao
quy n qu n lý cho t ch c d a vào c ng ñ ng ñã ñư c thành l p. Các quy t
sách s do dân quy t v i s hư ng d n c a UBND xã/ huy n.
149


3.3.4.3. Áp d ng tri t ñ nguyên t c t nguy n vào quy trình h tr thành
l p các t ch c c ng ñ ng
Nh m tăng cư ng hi u qu ho t ñ ng b n v ng, các t ch c qu n lý
c n ph i “làm ñâu ch c ñó”, tránh nóng v i, h p t p mà “xôi h ng b ng
không”. Trên th c t , chúng ta có r t ít t ch c th c s ho t ñ ng theo ñúng
nguyên t c c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng . Ph n l n các t ch c
c ng ñ ng ñư c thành l p nh m huy ñ ng v n, cùng tham gia giám sát ñ u tư
và qu n lý v n hành. Ngo i tr m t s công trình c p nư c ñư c xây d ng t
nhu c u t phát, v n dân góp 100%, thì ngư i dân h u như không ñư c tham
gia vào quá trình chu n b ñ u tư, không tham gia xây d ng d toán, không
ñư c l a ch n công ngh và ch t lư ng d ch v phù h p v i kh năng chi tr .
ðây cũng chính là m t nguyên nhân d n ñ n các t ch c qu n lý d a vào
c ng ñ ng ho t ñ ng còn kém hi u qu .
Các t ch c qu n lý công trình CNNT c n ñư c phát tri n ngay t giai
ño n ñ u c a d án ch không ñư c ñ t i giai ño n v n hành và qu n lý khai
thác công trình ñ u tư. Nguyên t c này c n ñư c áp d ng c nh ng vùng
nghèo nh t. M c dù c ng ñ ng nghèo nhưng vi c trao quy n cho c ng ñ ng s
giúp c i thi n ch t lư ng và ñ tin c y trong v n hành b o dư ng công trình.
ð kh c ph c tình tr ng trên, tác gi ñ xu t qui trình thành l p t ch c
qu n lý d a vào c ng ñ ng g m các bư c như sau:
Bư c 1: Công tác tuyên truy n v n i dung Chi n lư c qu c gia, s c


kho và v sinh ti n hành thư ng xuyên, liên t c xuyên su t quá trình ho t
ñ ng t i ñ a phương.
Bư c 2: ðánh giá ngu n nư c, nhu c u c p nư c và các công ngh


phù h p v i ñ a phương v k thu t và kh năng chi tr . Qui mô công trình
c n xác ñ nh theo qui ho ch phát tri n kinh t xã h i và d báo phát tri n dân
s sau 20 năm.
150



1. Tuyên truy n nâng cao nh n th c v nư c s ch – v sinh – môi trư ng c a
c ng ñ ng dân cư


2. ðánh giá: 5. Ban ñ i di n h p dân ñ
3. Gi i thi u:
- Nhu c u 4. Thành l p th ng nh t:
- Công ngh
- Quy mô Ban ñ i di n - Nhu c u
- Cơ ch h tr -
- Ngu n nư c - L a ch n công ngh
(dân t b u)
Tài chính
- L p d toán
- Công ngh
- Mô hình qu n
- M c ñ d ch v
lý,….
- Danh sách thành viên
- Huy ñ ng ñóng góp
- L a ch n nhà th u và
giám sát
- Yêu c u h tr k thu t
6. Xây d ng:
7. T ch c - ði u l
C ng ñ ng - Quy ch
ðăng ký và ho t - Phí nư c
ñ ng - T ch c




- Xây d ng k ho ch qu n lý v n hành, b o dư ng
- T ch c th c hi n v n hành b o dư ng
- Yêu c u ñào t o và h tr k thu t trong giai ño n v n hành



Hình 3.4: Các bư c qui trình xây d ng t ch c qu n lý d a vào c ng ñ ng
Bư c 3: Gi i thi u: cơ ch tài chính, tín d ng, các gi i pháp công


ngh c p nư c kh thi, mô hình qu n lý, kh năng tham gia c a dân, danh
sách nhà th u ..... giúp dân l a ch n các công ngh phù h p (bao g m c khái
toán), nhà th u ñ năng l c.

Bư c 4: H p dân b u ch n ngư i ñ i di n cho t t c dân trong vùng,


ñ i di n nên là nh ng ngư i có uy tín, có tác ñ ng tích c c ñ n c ng ñ ng
như già làng, trư ng b n, trư ng dòng h , chi b ð ng .... H p ngư i ñ i di n
ñ b u ra Ban ñ i di n ch u trách nhi m qu n lý d án, ñóng vai trò ch ñ u
tư. Ban này kho ng 6-12 ngư i tuỳ theo quy mô công trình. Ban ñ i di n nên
ñư c UBND xã quy t ñ nh thành l p. Trư ng ban là già làng, trư ng b n ho c
ngư i có uy tín.
151


Bư c 5: Ban ñ i di n xác ñ nh nhu c u nư c s ch th c t c a c ng


ñ ng. ðây là bư c r t quan tr ng ñ ñưa công trình vào k ho ch h tr . Công
trình nên ñư c xây d ng khi có ít nh t 2/3 h dân ñăng ký s n sàng chi tr .
Ban ñ i di n ch ñ ng xây d ng k ho ch ñ u tư, chi phí d toán, phương án
t ch c th c hi n .... l a ch n nhà th u, ký h p ñ ng xây l p v...v. ð ngư i
dân có th l a ch n ñư c ch t lư ng d ch v phù h p, thì các cơ quan qu n lý
d án c n công khai hóa khung ngân sách h tr công trình, và các h ng m c
h tr . ðây là khâu then ch t, vì ngư i dân luôn luôn mu n bi t h ph i ñ u
tư kho ng bao nhiêu ñ có nư c s ch. Công trình ñư c qu n lý ra sao và ai
quy t ñ nh giá nư c.

Bư c 6: Ban ñ i di n xây d ng ñi u l t ch c, qui ch , giá nư c và cơ


c u b máy qu n lý giai ño n v n hành. H p dân và chính quy n ñ a phương
ñ thông qua và xin ý ki n hoàn thi n. Ti p theo t ch c ñ i h i xã viên/ thành
viên chính th c thông qua ñi u l , Quy ch , phương án ho t ñ ng, giá nư c và
b u Ban qu n tr , Ban ki m soát, Ch nhi m và các v n ñ liên quan khác. Biên
b n H i ngh này là m t cơ s pháp lý thành l p t ch c c ng ñ ng.

Sau giai ño n ñ u tư: T ch c c ng ñ ng c n ch ñ ng xây d ng k


ho ch v n hành, b o dư ng và yêu c u cơ quan ch c năng ti p t c h tr k
thu t và tài chính (n u có).

Tuỳ theo tình hình c th t ng ñ a phương mà chúng ta ti n hành các
bư c trên m t cách linh ñ ng cho phù h p. Có nh ng ho t ñ ng ti n hành
theo th t trư c sau nhưng cũng có nhi u ho t ñ ng cùng ti n hành song
song. UBND xã ñóng vai trò chính trong quá trình h tr thành l p t ch c
c ng ñ ng. V i các t ch c c ng ñ ng không có pháp nhân, UBND xã nên
ñóng vai trò ”bên th ba” xác nh n tính h p pháp các h p ñ ng kinh t và
kho n h tr tài chính t ngân sách (bao g m c v n ODA).
152


3.3.5. Nâng cao năng l c các cơ quan qu n lý Nhà nư c

3.3.5.1. Xác ñ nh rõ vai trò, ch c năng, nhi m v c a h th ng cơ quan
qu n lý ngành các c p

Phương hư ng chung là cơ quan ch c năng qu n lý ngành các c p
không nên ôm ñ m thêm nhi m v s n xu t kinh doanh, nên t p trung làm t t
công tác qu n lý Nhà nư c. Trong b i c nh chuy n ñ i n n kinh t , vai trò
c a Nhà nư c cũng có nhi u thay ñ i.

B ng 3.1: Tóm t t khung ch c năng, nhi m v c a
các c p qu n lý ngành d c
Các c p qu n lý Ch c năng, nhi m v
Trung ương Xây d ng chính sách

Ban hành khung pháp lý

ði u ph i ho t ñ ng các ban ngành liên quan

ði u ph i nhà tài tr

Xây d ng chi n lư c, qui ho ch phát tri n ngành và hư ng

d n th c thi
Giám sát và ñánh giá c p ngành, trên ph m vi c nư c

Qu n lý và phân b ngu n các chương trình v n ngân sách

chính ph và v n ODA.
T nh Xây d ng qui ho ch, k ho ch và hư ng d n th c thi

Giám sát th c hi n và k t qu trong ph m vi t nh

Cân ñ i và h tr thêm ngu n tài chính t ngân sách t nh

Truy n thông và nâng cao năng l c

Huy n K ho ch phát tri n kinh t xã h i

Qui ho ch phát tri n cơ s h t ng

Th c thi d án

Qu n lý t ch c kinh t t p th , tư nhân, NGOs

Truy n thông và nâng cao năng l c

Giám sát ho t ñ ng

H tr thêm ñóng góp t ñ a phương

Xã Th c thi d án

Qu n lý

Giám sát ho t ñ ng

153


Vi c xác ñ nh l i n i dung nhi m v qu n lý Nhà nư c ñang ñư c ti n
hành ñ ng th i v i quá trình c i cách h th ng hành chính công. Các cơ quan
ch c năng qu n lý c p nư c nông thôn nên t p trung xây d ng môi trư ng
pháp lý và theo dõi giám sát ngành. Các ch c năng ch y u như phân tích
ho ch ñ nh chính sách, chi n lư c, qui ho ch, xây d ng tiêu chu n, qui chu n,
ñi u ph i ngành, t ch c th c hi n, giám sát ñánh giá hi n tr ng phát tri n
ngành và năng l c các cơ quan ch c năng. ð ñ m b o s phù h p c a môi
trư ng pháp lý, ngư i dân ph i ñư c coi như m t ñ i tác trong quá trình xây
d ng chính sách, ch không ch ñơn thu n ch là ñ i tư ng hư ng l i. Trong
b i c nh ñó, khung ch c năng, nhi m v cơ b n c a cơ quan qu n lý ngành
d c lĩnh v c c p nư c nông thôn ñư c ñ xu t trong b ng 3.1
Qui mô các công trình c p nư c t p trung nông thôn thư ng nh nên
giao UBND xã nên gi vai trò ñ i di n chính quy n qu n lý và th c thi d án.
Trong trư ng h p công trình liên xã, c p huy n s ch u trách nhi m tri n khai
th c hi n và qu n lý d án.

3.3.5.2. Nâng cao năng l c ñi u ph i ngành
Nâng cao năng l c ñi u ph i ngành bao g m năng l c ph i h p ngang
gi a các b ngành Trung ương, ñi u ph i h tr gi a các nhà tài tr , ñi u ph i
theo ngành d c gi a c p Trung ương - ñ a phương. M c tiêu c a nâng cao
năng l c ñi u ph i nh m cung c p t t c các cơ quan liên quan m t b c tranh
t ng th v hi n tr ng ngành, th ng nh t xác ñ nh ưu tiên ngành trong t ng
giai ño n và k ho ch hành ñ ng.
Mô hình qu n lý nhà nư c c p trung ương v c p nư c s ch nông thôn
ñã hình thành và t ng bư c ñi vào qu ñ o, cơ b n th c hi n các ch c năng
qu n lý nhà nư c trong lĩnh v c này, ch c năng nhi m v c a các b ngành
liên quan ñ n c p nư c ñã ñư c phân ñ nh rõ ràng. Tuy v y, do qui trình th
t c chưa rõ ràng và chưa có cơ ch ph i h p h p lý nên hi u qu công tác
154


qu n lý và hi u l c th c thi c a các văn b n pháp lý chưa cao. Ví d : Hai quy
ñ nh tiêu chu n ch t lư ng “nư c h p v sinh” do B NN&PTNT ban hành,
và “nư c s ch” do B Y t ban hành c n d n d n ñư c chu n hóa thành m t
tiêu chu n qu c gia; B Y t và B NN&PTNT ph i h p xây d ng n i dung
và kênh truy n thông ñ m b o c ng ñ ng ñư c ti p c n t t c thông tin nư c
s ch-v sinh-môi trư ng, mô hình công ngh k thu t và qu n lý qua các kênh
tin c y, th ng nh t. Tương t v i trách nhi m trong qu n lý thu phí s d ng tài
nguyên nư c, phê duy t d án ñ u tư, quy t ñ nh ñ u tư và h tr k thu t công
trình c p nư c xã nghèo 135, xã mi n núi 134, xã ñ c bi t khó khăn 30A.
T ng c c Th y l i là cơ quan tr c thu c B Nông nghi p &PTNT, th c
hi n ch c năng tham mưu giúp B trư ng qu n lý nhà nư c chuyên ngành và
th c thi nhi m v qu n lý nhà nư c lĩnh v c c p nư c s ch nông thôn. S
phân công này ch phù h p khi B NN&PTNT ch u trách nhi m “qu n lý
t ng h p lưu v c sông”, t t c các lĩnh v c liên quan ñ n nư c (ngu n nư c,
th y l i và nư c s ch) ñư c ñ t vào m t ñơn v thu c B . Sau khi Chính ph
ban hành Ngh ñ nh 01/ Nð-CP tháng 1 năm 2008 v ch c năng, nhi m v
c a b , ph n qu n lý lưu v c sông ñã chuy n sang B Tài nguyên và Môi
trư ng, thì ch c năng qu n lý c p nư c nông thôn nên chuy n sang ñơn v
ch u trách nhi m chung v phát tri n nông thôn, C c Kinh t H p tác và Phát
tri n Nông thôn, nh m nâng cao hi u qu ho t ñ ng c a B trong trong quá
trình phát tri n nông thôn m i theo tinh th n ð án Tam nông và thay ñ i tri t
ñ quan ñi m ñ ng nh t “nư c tư i” và “nư c h p v sinh”. Trung tâm Nư c
s ch và V sinh Môi trư ng qu c gia và t nh (CERWASS và pCERWASS)
nên chuy n thành các ñơn v cung c p d ch v tư v n h tr k thu t, t ch
v tài chính theo tinh th n Ngh ñ nh 115/2005/Nð-CP quy ñ nh cơ ch t
ch , t ch u trách nhi m c a t ch c khoa h c và công ngh công l p.
ð i tác Nư c s ch và V sinh Nông thôn nên ti p t c phát tri n như
155


công c ñi u ph i ngành gi a Chính ph và nhà tài tr v : phương pháp ti p
c n, l a ch n tác ñ ng chi n lư c, cơ ch h tr , và ñi u ph i ñ u tư v n
ODA .... ñ xu t chính sách phát tri n trong t ng giai ño n trên cơ s khung
Chi n lư c Qu c gia v C p nư c và V sinh Nông thôn.
Công tác ñi u ph i ngành d c ch y u t p trung vào ñ m b o tính
th ng nh t và ch t lư ng công tác qui ho ch, cơ ch h tr và phân b ngu n
l c do Trung ương qu n lý.

3.3.5.3. Nâng cao năng l c h tr c ng ñ ng c a các cơ quan qu n lý c p
t nh và c p huy n
Năng l c th c thi c a cán b Trung tâm CN&VSNT và c p huy n ñóng
vai trò quan tr ng trong công tác h tr t ch c c ng ñ ng trên t ng ñ a bàn
c th . Khó khăn cơ b n nh t ñ i v i nâng cao năng l c h tr c ng ñ ng c a
các cơ quan ch c năng là yêu c u h chuy n vai trò t nhà cung c p sang vai
trò thúc ñ y. ði u này ñòi h i cán b công ch c, viên ch c ph i ñi u ch nh l i
thái ñ , tin tư ng và khuy n khích h tr c ng ñ ng quy t ñ nh thay vì t ñưa
ra t t c các quy t ñ nh, ch ñ o c ng ñ ng th c hi n. H c n h c cách l ng
nghe, trao ñ i và ñ i tho i v i ngư i dân, ñ m b o truy n t i ñ y ñ thông tin
v công ngh , cơ ch tài chính và mô hình qu n lý giúp ngư i dân có th ñưa ra
các l a ch n t i ưu. H c n kiên nh n gi i thích c n k , tư v n cho c ng ñ ng
nh ng v n ñ liên quan ñ n gi i pháp công ngh , chi phí, m c ñ d ch v , yêu
c u v v n hành và b o dư ng… ñ ng th i cũng c n bi t ch p nh n các gi i
pháp dung hoà ñư c yêu c u k thu t v i các y u t phi công ngh tác ñ ng lên
quy t ñ nh c a c ng ñ ng, ñ c bi t là kh năng tài chính.
Trách nhi m l a ch n công ngh do ngư i s d ng quy t ñ nh, cán b
nhà nư c ch ñ m b o ngư i s d ng có ñư c thông tin ñáng tin c y v các
lo i công ngh v i các ưu, như c, h n ch và yêu c u trình ñ v n hành c
th . Thông tin v cơ ch tài chính c n công khai, rõ ràng, minh b ch ñ n t t c
156


các c ng ñ ng trong khu v c, k c các vùng nghèo sâu và xa. Cơ quan
ch c năng c n linh ho t l a ch n các kênh thông tin khác nhau ñ thông tin
ñ n ñư c v i t t c các nhóm ñ i tư ng.
Vai trò và nhi m v m i yêu c u cán b c n có trình ñ hi u bi t và k
năng truy n thông c ng ñ ng, c n ñ c bi t nên khuy n khích các cán b n
tham gia vào ho t ñ ng truy n thông. ði u này th c s r t khó ñ t ñư c trong
th i gian ng n khi cán b các cơ quan trên ph n l n là nam gi i, chuyên ngành
k thu t. ð gi i quy t v n ñ c n thay ñ i cơ c u chuyên môn c a cán b t i
Trung tâm CN&VSMT nông thôn (c p t nh) và phòng nông nghi p/ kinh t
(c p huy n) và xây d ng k năng ñ i tho i v i c ng ñ ng.
Xu t phát t nhu c u h tr k thu t c a c ng ñ ng trong m i giai ño n
c a m t d án ñ u tư công trình c p nư c, nhi m v h tr c a cơ quan ch c
s khác nhau (b ng 3.2).

B ng 3.2: Mô t nhi m v h tr c ng ñ ng c a cơ quan ch c năng trong t ng
giai ño n

Giai ño n Nhi m v h tr
Ti n kh thi • Tuyên truy n v nư c s ch – v sinh – s c kh e
• Qui ho ch và rà soát hi n tr ng: ñánh giá nhu c u,
ngu n nư c, h tr ñánh giá hi n tr ng c p nư c
• Tìm ki m các gi i pháp công ngh , mô hình qu n lý,
nhu c u ñào t o nâng cao năng l c c ng ñ ng
• D toán chi phí, cơ ch tài chính và phương án hoàn
vn
L p d án kh thi • Thông s k thu t v kh o sát ñ a ch t th y văn, ch t
lư ng nư c ngu n
• H tr c ng ñ ng l a ch n công ngh , m c ñ d ch
v , cơ ch hoàn v n
• L p k ho ch tuyên truy n v sinh, huy ñ ng c ng
ñ ng và ñào t o qu n lý
• Chu n b ñ u th u, h tr c ng ñ ng ch n nhà th u
ñ năng l c
157



Giai ño n Nhi m v h tr
Thi t k và xây l p • H tr c ng ñ ng quy t ñ nh lo i ñ u n i: h gia ñình
hay vòi công c ng (v trí, s lư ng)
• Thi t k h th ng m ng lư i c p nư c
• Ch u trách nhi m giám sát ch t lư ng xây l p tay ba:
c ng ñ ng/ nhà th u/ cơ quan qu n lý
• ðào t o c ng ñ ng k thu t giám sát công trình
• H tr c ng ñ ng giám sát công trình
• ðào t o v n hành và b o dư ng
V n hành • H tr v n hành và qu n lý
B o dư ng • ðào t o b o dư ng
• ð m b o có v t tư ph tùng thay th ñ t ch t lư ng
và giá c h p lý
• Tr giúp s a ch a, thay th khi c n thi t
• S a ch a l n n u các cơ s tư nhân không ñ m
nhi m ñư c
Giám sát • Hi u qu ho t ñ ng c a t ch c c ng ñ ng
• Tác ñ ng môi trư ng
• Th trư ng công ngh cung c p ph tùng thay th

Nhi m v h tr c ng ñ ng gi a t nh, huy n, xã c n ñư c phân công
trách nhi m rõ ràng, tránh ch ng chéo ho c thi u h t. ð các c p có ñ năng
l c th c hi n c n ti n hành nâng cao năng l c, k năng h tr c ng ñ ng
c p t nh, huy n, xã như sau:
C p t nh c n ph i ñư c nâng cao năng l c trong lĩnh v c ñi u ph i,
thông tin – giáo d c - truy n thông, xây d ng nh ng k năng th c hi n nhi m
v theo các nguyên t c c a Chi n lư c, t p trung vào công tác nâng cao năng
l c c p thôn/ b n.
C p huy n nâng cao năng l c th ch hoá nh ng qui ñ nh dân ch cơ
s , cơ ch tài chính, hình th c qu n lý, công tác truy n thông, gi i pháp công
ngh , ho t ñ ng chu n b ñ u tư, phương pháp ñánh giá và th m ñ nh d án.
158


C p huy n c n chú ý tăng cư ng năng l c cho c p xã. Nhi m v quan tr ng
nh t là c p nh t ñ nh kỳ qui ho ch c p nư c và b n ñ ñ a ch t khí tư ng thu
văn (ngu n nư c).
C p xã nh n m nh vào các k năng h tr c ng ñ ng trong quá trình
l p k ho ch. Nguyên t c xã h i hoá và s d ng ti p c n theo nhu c u c n
ñư c th ch hoá ngay t i c p xã, tránh tư tư ng nóng v i, ép dân ra quy t
ñ nh. C n t p trung b i dư ng tuyên truy n viên.

3.3.5.4. Phân b ngân sách cho các cơ quan qu n lý ngành ñ m b o hi u
qu làm vi c v i c ng ñ ng
ð ñ m b o các c p có ñ ngân sách ho t ñ ng theo n i dung nhi m v
m i, dòng ngân sách chi thư ng xuyên c n ñư c phân b sao cho ñ kinh phí
tri n khai ho t ñ ng h tr c ng ñ ng. Nh ng chi phí c n thi t bao g m các
kho n chi hành chính như: h p dân, xăng xe ñi l i, công tác phí, thi t k và
duy trì h th ng giám sát ngành...., chi phí ñào t o c ng ñ ng như: xây d ng
mô hình thí ñi m, xây d ng chương trình truy n thông, tham quan, t p
hu n.... và chi phí h tr công tác b o dư ng l n các công trình ñã ñ u tư.

3.3.5.5. Áp d ng tiêu chí ñánh giá thi ñua khen thư ng phù h p v i nhi m
v h tr c ng ñ ng
C ng ñ ng r t c n s h tr t giai ño n ti n kh thi, kh thi ñ n xây
l p, b o dư ng và khai thác h th ng c p nư c, nhưng cơ quan và cán b ch
ñư c ñánh giá cao khi khi công trình ñư c xây d ng. Vì v y c n ñi u ch nh cách
th c ñánh giá khen thư ng, bao g m thay ñ i c tiêu chí ñánh giá hi u qu ho t
ñ ng c a t ch c và cơ ch khuy n khích khen thư ng cán b công nhân viên.
Trong m i giai ño n c a m t d án ñ u tư công trình c p nư c, n i dung yêu c u
h tr s khác nhau (b ng 3.2). Vi c hoàn thành nhi m v c n ñư c ñánh giá
công b ng trong t t c các giai ño n, không ch d ng khi h th ng c p nư c
hoàn thành, theo phương th c ti p c n cũ – “ti p c n theo công trình”.
159


3.3.6. M r ng áp d ng các ñ nh ch và cơ ch tài chính phù h p
Trên th c t c ng ñ ng dân cư luôn thi u v n khi c n huy ñ ng m t
kho n tương ñ i l n ñ u tư xây d ng công trình c p nư c. Các h c n ñư c
vay tín d ng, nhưng ph n l n h ñ u ñã vay ñ n h n m c t Ngân hàng ho c
qu tín d ng. ð gi i quy t v n ñ thi u v n t i th i ñi m ñ u tư, c n áp d ng
m t s gi i pháp sau.

3.3.6.1. Phát tri n các t ch c tín d ng vi mô h tr c p nư c s ch và phát
tri n nông thôn
Mô hình tín d ng vi mô, theo mô hình qu quay vòng c a H i ph n ,
r t phù h p cho c ng ñ ng dân cư còn khó khăn, nên ñư c áp d ng m r ng
cho c p nư c. ð tăng ngu n v n tín d ng vi mô c n phát tri n qu tín d ng
nhân dân, huy ñ ng ngu n ti n nhàn r i c a ngư i dân và cho phép các t
ch c tài chính vi mô qu c t ho t ñ ng trên th trư ng tài chính Vi t Nam.
Tài chính vi mô cho ngư i nghèo vay các kho n nh theo tín ch p. Ngân
hàng cũng nh n ký qu , cung c p các d ch v khác và kinh doanh trên các lĩnh
v c hư ng-phát tri n bao g m các công ty s n xu t, ñi n tho i và năng lư ng.
ð thu hút các ngân hàng tín d ng vi mô qu c t , Nhà nư c c n có nh ng ñi u
ch nh thích h p Lu t Ngân hàng, c th c n ch ng nh n kho n ti n chuy n vào
Vi t Nam (Credit Deposite), qui ch v n hành và t l phân b l i nhu n cho tái
ñ u tư trong nư c và chuy n ra nư c ngoài.

3.3.6.2. Xây d ng cơ ch vay ñ c thù h tr ñ u tư c p nư c t p trung
Ngư i dân là ñ i tư ng huy ñ ng v n ñóng góp ñ u tư xây d ng công
trình CNTT ph n l n là nông dân, ngu n thu ch y u là nông s n. Thu nh p
t nông s n mang tính th i v r t cao, do v y, ngân hàng c n áp d ng cơ ch
cho vay ñ c thù, th i gian ñáo h n theo th i v thu ho ch hàng nông s n ñ
nâng cao kh năng hoàn v n c a ngư i dân.
Ngư i dân nông thôn s ng các vùng sâu, vùng xa và chưa th t dư d
160


nên không ñ kh năng vay thương m i ñ ñóng góp ñ u tư nâng c p d ch v
c p nư c. Nhà nư c c n ñưa ra quy ch s d ng t t c các h th ng ngân hàng
thương m i, v i m ng lư i hi n có trên c nư c, ñ tăng kh năng ti p c n
v n tín d ng c a ngư i dân. ð ng th i Nhà nư c h tr lãi xu t cho ngư i
dân, chi phí qu n lý v n c a ngân hàng, ñ ngư i dân ñư c vay tín d ng ưu
ñãi v i lãi su t 0%.
Quy t ñ nh 62 /2004/Qð-TTg c a Th tư ng Chính ph v tín d ng
th c hi n Chi n lư c qu c gia v c p nư c s ch và v sinh môi trư ng nông
thôn nên ñư c ñi u ch nh theo tinh th n này.

3.3.6.3. B o lãnh v n vay ngân hàng cho duy tu, b o dư ng công trình CNTT
Các t ch c d a vào c ng ñ ng g p khó khăn khi ti p c n v i các
kho n vay tín d ng c a ngân hàng do thi u tư cách pháp nhân, ho c n u có thì
b coi là “s h u không rõ ràng”. Thêm vào ñó, phí nư c chưa ñư c tính
ñúng, tính ñ do qui ñ nh c a chính quy n, t l th t thoát cao, giá tr ñ u tư
công trình cao .... V i giá nư c ph bi n như hi n nay, m c thu không ñ l p
qu d phòng cho duy tu, b o dư ng và ñ u tư m r ng. Khi c n ñ u tư duy
tu, b o dư ng, t ch c d a vào c ng ñ ng c n ñư c vay v n. Chính quy n ñ a
phương (UBND xã/ huy n) nên ñ ng ra b o lãnh kho n vay ñó.
UBND xã/ huy n b o lãnh v vi c cam k t tr n thay cho t ch c d a
vào c ng ñ ng trong trư ng h p h không tr ñư c n ho c không tr n ñ y
ñ , ñúng h n. Trong trư ng h p x u nh t, UBND xã s trích m t ph n ngân
sách xã ñ tr cho kho n n x u, gi ng như vi c bù giá nư c khi quy ñ nh phí
nư c s ch th p hơn chi phí s n xu t.

3.3.7. Nâng cao năng l c qu n lý và v n hành b o dư ng cho c ng ñ ng
Năng l c qu n lý tài chính và năng l c v n hành b o dư ng công trình
sau khi ñ u tư là hai rào c n l n nh t d n ñ n t ch c qu n lý d a vào c ng
ñ ng ho t ñ ng không có hi u qu . Ph n l n cán b k toán công trình c p
161


nư c nông thôn ch có trình ñ sơ c p, và cán b k thu t có trình ñ ng n h n
(dư i 1 tháng), ch m t s ít có trình ñ trung c p và r t ít cán b có trình ñ c
nhân k toán, không có cán b k thu t trình ñ ñ i h c.
Công ngh và thi t b c a công trình c p nư c t p trung có tu i th thi t
k trung bình là 10 năm cho thi t b bơm và công trình ñ u m i, và 15-20 năm
cho ñư ng ng truy n t i. Tuy nhiên, h u h t các công trình ñ u g p tr c tr c
trong năm ñ u tiên do l i k thu t khi v n hành. L i k thu t nh x y ra khá
thư ng xuyên, ph bi n ñ n m c không ñư c lưu l i trong nh t ký v n hành
như s d ng th a/ thi u phèn theo ñ ñ c c a nư c ngu n, h ng máy châm clo
nên không có clo, không x r a h th ng l c theo ñ nh kỳ ..... ñang nh hư ng
r t l n ñ n ch t lư ng nư c s ch c p hàng ngày. Vì v y, bên c nh chương trình
t p hu n v n hành chung ñư c ñào t o trong giai ño n d án, các ki n th c v n
hành và b o dư ng theo ñ c ñi m ngu n nư c theo mùa và ñ c ñi m k thu t
c a t ng h th ng cũng c n ñư c b sung, c p nh t thư ng xuyên.
Mu n huy ñ ng ñư c c ng ñ ng ñóng góp, c n t o d ng ñư c lòng tin
thông qua cơ ch giám sát công khai minh b ch. Công khai minh b ch ngay
trong quá trình l p d toán, chu n b ñ u tư, ñ n giai ño n v n hành. H tr
năng l c qu n lý tài chính ñ m b o minh b ch, rõ ràng trong cân ñ i thu chi r t
quan tr ng. Tuy nhiên, xây d ng cho c ng ñ ng có ñ năng l c thu phí, qu n
lý và s d ng các ngu n v n thu ñư c m t cách h p lý, có hi u qu còn quan
tr ng hơn nhi u, nó là m t y u t quan tr ng nh t ñ m b o công trình ho t
ñ ng b n v ng.
Xây d ng năng l c qu n lý cho cán b qu n lý là m t tr ng tâm quan
tr ng. Kh o sát hi n tr ng cho th y, ph n l n công trình ho t ñ ng có hi u qu
cán b qu n lý tương ñ i tr , n m trong ñ tu i t 30-40 và ñã t ng có kinh
nghi m kinh doanh. T kinh nghi m trên, c ng ñ ng nên m nh d n trao quy n
qu n lý cho cán b tr và l a ch n h tham gia t p hu n thư ng xuyên v k
năng qu n lý.
162


K T LU N CHƯƠNG 3

M c tiêu cung c p nư c s ch cho dân cư nông thôn c a Vi t Nam ñ n
năm 2020 ñã ñư c xác ñ nh trong Chi n lư c qu c gia v C p nư c và V
sinh nông thôn v i 100% dân cư nông thôn s d ng 60 lít/ngư i/ngày nư c
s ch ñ t tiêu chu n ch t lư ng qu c gia. Nh ng thách th c trong vi c th c
hi n m c tiêu trên là r t l n t s c căng c a các ch tiêu và t nh ng b t c p
c a h th ng c p nư c và các hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công
trình c p nư c t p trung nông thôn hi n nay.

ð th c thi có k t qu và hi u qu các m c tiêu ñó c n ph i tăng cư ng
ñ u tư cho c p nư c t p trung nông thôn c v v t ch t, v con ngư i và v cơ
ch . ð i v i hình th c qu n lý d a vào công ñ ng các công trình c p nư c t p
trung nông thôn, c n ph i xác ñ nh rõ quan ñi m, phương hư ng và ñ xu t
các gi i pháp ñ ng b , có cơ s khoa h c và có tính kh thi. Phát tri n các
hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông
thôn không ph i không có nh ng quan ñi m và nh n th c khác nhau. Vì v y,
c n th ng nh t r ng: vi c l a ch n và phát tri n các hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn ph i hư ng ñ n vi c
nâng cao hi u qu b n v ng c a các công trình c p nư c; t o ñi u ki n cho th
trư ng nư c phát tri n; ñ y m nh xã h i hóa trong ñ u tư cho các công trình
c p nư c t p trung; tôn tr ng tính ña d ng c a các hình th c qu n lý c a các
công trình c p nư c t p trung.

Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng là công c phát huy ý th c làm
ch nh m huy ñ ng n i l c c a ngư i dân ñóng góp phát tri n nông thôn, xây
d ng n n kinh t th trư ng ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa và phương ti n nâng
cao dân ch , công b ng, bình ñ ng trong xã h i. Vì v y, các gi i pháp ñ xu t
nh m nâng cao hi u qu ho t ñ ng c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng
163


ch y u t p trung vào nâng cao tinh th n làm ch c a ngư i dân, thông qua
nâng cao c m nh n v quy n s h u c a c ng ñ ng. Xây d ng môi trư ng
pháp lý phù h p; thúc ñ y s hình thành và phát tri n b n v ng c a hình th c
qu n lý d a vào c ng ñ ng; phân ñ nh rõ ràng vai trò qu n lý nhà nư c v i vai
trò qu n lý s n xu t kinh doanh; gi a kinh doanh v i h tr , tr c p; ñ c bi t
c n t p trung nâng cao năng l c c a c ng ñ ng là nh ng ñ nh hư ng cơ b n.

ð th c hi n ñư c nh ng ñ nh hư ng trên c n t p trung gi i quy t h
th ng các gi i pháp, trong ñó ñ c bi t quan tâm ñ n các v n ñ như: Nâng cao
ch t lư ng công tác quy ho ch và k ho ch phát tri n ngành, v i vi c ưu tiên
ñ u tư phát tri n các công trình c p nư c t p trung nông thôn; Thay ñ i phương
th c ti p c n trong công tác l p quy ho ch, k ho ch phát tri n ngành; Ti p t c
hoàn thi n khung pháp lý h tr hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công
trình c p nư c t p trung nông thôn ho t ñ ng có hi u qu ; Nâng cao hi u qu
s d ng v n ngân sách cho ñ u tư công trong ngành c p nư c nông thôn; C i
ti n quy trình h tr c ng ñ ng l a ch n công ngh và mô hình t ch c qu n lý
phù h p; Nâng cao năng l c th c thi chính sách c a các cơ quan qu n lý Nhà
nư c. Lu n án cũng ñã ñ xu t hai mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng. Hai mô
hình ch y u ñưa ra các nguyên t c t ch c ñi u hành nh m mang l i c m nh n
v quy n s h u th c s cho c ng ñ ng. Hai mô hình nguyên t c cũng có th
ñi u ch nh thành các mô hình t ch c ña d ng, phù h p v i ñi u ki n kinh t xã
h i, môi trư ng, công ngh c a t ng công trình c p nư c t p trung nông thôn.
164



K T LU N VÀ KI N NGH
Trong ñi u ki n ngu n ngân sách có h n, ngu n nư c ña d ng, ñ i
tư ng s d ng c p nư c nông thôn r t ña d ng, vi c l a ch n hình th c ñ u tư
và qu n lý ñ u tư phù h p cho các công trình c p nư c t p trung nông thôn
có vai trò r t quan tr ng. C v lý lu n và th c ti n ñ u c n ñư c minh ch ng
v tính phù h p và hi u qu c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng. Trong
b i c nh trên, tác gi ñã l a ch n nghiên c u hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng các công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam. Trong quá
trình nghiên c u, v i s c g ng c a b n thân và s h tr , giúp ñ c a các
nhà khoa h c, lu n án ñã ñ t ñư c nh ng k t qu ch y u sau:

1. Lu n án ñã góp ph n h th ng hóa và phân tích nh ng v n ñ lý lu n
và th c ti n v hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p nư c
t p trung nông thôn, trong ñó:

- Lu n án ñã t p trung làm rõ khái ni m hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng, vai trò và ñ c ñi m c a d ch v c p nư c s ch nông thôn ñ i v i ñ i
s ng ngư i dân nông thôn. T ñó kh ng ñ nh, hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng nên ñư c áp d ng và khuy n khích phát tri n nh m nâng cao hi u qu
b n v ng. Hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng v i s ña d ng v các mô
hình t ch c qu n lý phù h p v i s ña d ng c a trình ñ phát tri n l c lư ng
s n xu t khác nhau. ð ng th i, qu n lý d a vào c ng ñ ng là công c phát
huy dân ch cơ s , xóa ñi b t bình ñ ng gi a ngư i giàu và ngư i nghèo, thu
h p kho ng cách nông thôn và ñô th .

- Lu n án ñã phân tích m t cách có h th ng các nhân t tác ñ ng lên
hi u qu ho t ñ ng c a m t t ch c và m c ñ tham gia c a ngư i dân trong
các mô hình qu n lý trong n n kinh t th trư ng. T ñó, tác gi ñã xác ñ nh
ñư c nhân t ch y u tác ñ ng ñ n hi u qu b n v ng c a t ch c qu n lý
165


d a vào c ng ñ ng và m i quan h nhân - qu gi a chúng. Sơ ñ quan h
nhân qu gi a các nhân t tác ñ ng và b tiêu chí ñánh giá hi u qu b n v ng
c a mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng là ph n tác gi ñóng góp vào lý lu n
v hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng.

- Lu n án ñã t ng k t và khái quát hóa m t s kinh nghi m c a các
nư c v c p nư c t p trung nông thôn và nư c ta v t ch c qu n lý các
ngành cơ s h t ng nông thôn khác, trên cơ s ñó ñúc rút ra các bài h c kinh
nghi m v t ch c qu n lý nh m nâng cao hi u qu ho t ñ ng c a các mô
hình qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông thôn.

- T phân tích lý lu n và th c ti n, lu n án ñã kh ng ñ nh, khuy n
khích phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng các công trình c p
nư c t p trung phù h p v i ñi u ki n nông thôn Vi t Nam trong giai ño n
phát tri n xây d ng kinh t th trư ng.

2. Lu n án t p trung phân tích th c tr ng các hình th c qu n lý d a vào
c ng ñ ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn, trong ñó lu n án ñã
t p trung vào các v n ñ ch y u như:

- ðánh giá th c tr ng h th ng c p nư c t p trung hi n t i Lu n án cho
r ng, Vi t Nam ñã có h th ng các công trình c p nư c t p trung nông thôn
vào lo i khá v i hơn 7.000 công trình là k t qu c a quá trình ñ u tư c a Nhà
nư c, c a c ng ñ ng và s h tr c a các t ch c qu c t . Tuy nhiên, so v i
yêu c u còn m c ñ th p, phân b không ñ u gi a các ñ a phương và ñ c
bi t là qu n lý và s d ng chưa th t hi u qu .

- ðánh giá hi u qu b n v ng c a các công trình c p nư c taaoj trung
nông thôn ñư c qu n lý theo hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng, lu n án ñã
rút ra k t lu n là các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng ho t ñ ng khá hi u
qu , ñư c t ch c ña d ng theo trình ñ phát tri n chung c a ñ a phương.
166


Hi u qu ho t ñ ng c a các công trình ph thu c vào tinh th n làm ch c a
ngư i dân, thông qua c m nh n v quy n s h u c a c ng ñ ng.

- Bên c nh vi c ñánh giá các k t qu chung và phân tích sâu v khía
c nh s tham gia c a c ng ñ ng trong quá trình ra quy t ñ nh c a t ng mô
hình qu n lý d a vào c ng ñ ng, lu n án ñã t p trung phân tích các h n ch ,
nh ng v n ñ ñ t ra c n gi i quy t nh m phát huy ưu vi t c a các hình th c
qu n lý d a vào c ng ñ ng.

- Lu n án cũng ch ra s c n thi t ph i t o d ng môi trư ng phù h p
khuy n khích hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng phát huy hi u qu . Khung
pháp lý, cơ ch chính sách công nh n các mô hình qu n lý d a vào c ng
ñ ng, chính là ñi m m u ch t hi n nay c n ñi u ch nh nh m nâng cao hi u
qu ho t ñ ng c a t ch c c ng ñ ng, thông qua ñó nhân r ng và nâng cao
hi u qu b n v ng công trình c p nư c t p trung t i nông thôn Vi t Nam.

3. Nh m nâng cao hi u qu v n hành b n v ng các công trình c p nư c
t p trung nông thôn, ñóng góp vào công cu c xây d ng nông thôn m i ph n
th nh, m no, h nh phúc, lu n án ñã t p trung vào bàn lu n v quan ñi m và ñ
xu t ra ñ nh hư ng, gi i pháp chi n lư c nh m ñ i m i, hoàn thi n môi trư ng
phát tri n ngành c p nư c nông thôn khuy n khích phát tri n hình th c qu n lý
d a vào c ng ñ ng, trong ñó, lu n án ñã t p trung vào m t s v n ñ :

- Xác ñ nh rõ quan ñi m và phương hư ng nâng cao hi u qu ho t ñ ng
c a hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng công trình c p nư c t p trung nông
thôn Vi t Nam. Làm rõ m c tiêu t ng quát và các m c tiêu c th , trong ñó ñ
cao vai trò c a c ng ñ ng ngư i dân s d ng nư c. Ngư i dân ñóng vai trò v
trí trung tâm trong các quy t ñ nh chi n lư c liên quan ñ n phát tri n cơ s h
t ng nông thôn theo nhu c u.

- Xác ñ nh phát tri n hình th c qu n lý d a vào c ng ñ ng theo các mô
167


hình t ch c ña d ng khác nhau là con ñư ng t t y u g n li n v i ñ c ñi m
kinh t - xã h i c a th i kỳ chuy n giao t n n kinh t k ho ch t p trung sang
n n kinh t th trư ng. Tôn tr ng các quy lu t kinh t th trư ng và vai trò c a
qu n lý Nhà nư c trong n n kinh t th trư ng, các gi i pháp ñưa ra theo
hư ng: tôn tr ng quy n t quy t c a các ñơn v t ch c s n xu t kinh doanh,
Nhà nư c t p trung vào xây d ng môi trư ng chính sách ngành theo hư ng tích
c c, t o thu n l i cho các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng ñư c nhân r ng
và ho t ñ ng có hi u qu hơn. ð c bi t lu n án ñã ñ xu t ñư c 7 nhóm gi i
pháp ch y u ñ khuy n khích nhân r ng các mô hình qu n lý c p nư c t p
trung d a vào c ng ñ ng ho t ñ ng có hi u qu :

+ Nâng cao ch t lư ng công tác qui ho ch, ñ c bi t quan tâm ñ n b n
ñ ñ a ch t th y văn và s li u th ng kê hi n tr ng c p nư c t i ñ a phương
theo tiêu chu n nư c h p v sinh và nư c s ch.

+ Hoàn thi n khung pháp lý ngành, t p trung gi i quy t t t m i quan h
“ñ u tư - s h u – l i ích” gi a s h u Nhà nư c và s h u tư nhân. M t s mô
hình ñã ñư c ñ xu t nh m nâng cao c m nh n quy n s h u và v n hành h p
pháp c a c ng ñ ng khi v n ñ khung pháp lý v s h u chưa ñư c ñi u ch nh
thích h p.

+ Xác ñ nh phương án l a ch n mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng phù
h p t ng ñ a phương, phù h p v i ñi u ki n kinh t - xã h i – t nhiên và năng
l c qu n lý c a ngư i dân và m c ñ h tr t các cơ quan ñ a phương.

+ ð xu t qui trình tri n khai các mô hình qu n lý d a vào c ng ñ ng
ñ m b o tránh “nóng v i”, “chín ép” d n t i v n hành không hi u qu .

+ Nâng cao năng l c c a các cơ quan qu n lý Nhà nư c theo hư ng
chuy n t “làm thay” sang “h tr ”, t t p trung t trong giai ño n th c thi
d án sang h tr c quá trình t khâu l p d án ñ n v n hành b o dư ng, t
168


năng l c thu n k thu t sang b sung năng l c ñ i tho i, truy n thông ki n
th c ñ n c ng ñ ng.

+ Cơ ch tài chính phù h p theo hư ng t o d ng các ñ nh ch tài chính
phù h p v i ñ c ñi m c a ngành c p nư c và nông thôn Vi t Nam. Cơ ch tài
chính phù h p v a cung c p thêm ngu n tài chính, ñáp ng nhu c u v n ñ u tư,
b o dư ng công trình v a nâng cao trách nhi m c a ngư i dân s d ng nư c.

+ Xây d ng năng l c qu n lý và v n hành cho c ng ñ ng thông qua
chương trình ñào t o thư ng xuyên cho ñúng ñ i tư ng.

Có th nói, v i ñ tài “Nghiên c u hình th c qu n lý d a vào c ng
ñ ng công trình c p nư c t p trung nông thôn Vi t Nam” là m t v n ñ khá m i
Vi t Nam c v lý lu n và th c ti n và là v n ñ b c xúc hi n nay. Vì v y, tác
gi ñã ñ ngh v i B Nông nghi p và PTNT, m t s S Nông nghi p và PTNT
t nh cho tri n khai áp d ng m t s n i dung nghiên c u trên t i ñ a phương.
169



DANH M C TÀI LI U THAM KH O


I. Tài li u tham kh o b ng ti ng Vi t

1. B K ho ch và ð u tư (2008), M t s n i dung cơ b n Ch trương
Chính sách c a ð ng và Nhà nư c v Kinh t T p th , NXB Chính tr
Qu c gia, Hà N i.

2. B NN&PTNT (2005), Báo cáo Tình hình th c hi n Chương trình M c
tiêu Qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn 2001-2005 và
k ho ch 2006 - 2010 c a t nh Kon Tum, Hà N i.

3. B NN&PTNT (2006), Bài h c kinh nghi m t ng k t chương trình m c
tiêu qu c gia giai ño n 1, Trung tâm nư c sinh ho t và v sinh môi
trư ng nông thôn, Hà N i.

4. B NN&PTNT (2006), Báo cáo k t qu th c hi n Chương trình M c
tiêu qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn giai ño n
1999-2005 và ñ xu t k ho ch giai ño n 2006-2010, Hà N i.

5. B NN&PTNT (2006), Báo cáo K t qu th c hi n Chương trình M c
tiêu Qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn năm 2006
c a các t nh Thái Bình, Bà R a - Vũng Tàu, ð k L k, Th a Thiên Hu ,
Kon Tum, Qu ng Ninh, K y u H i ngh t ng k t ngành, Hà N i.

6. B NN&PTNT (2006), M t s nghiên c u ñ xu t ñ i v i các t nh mi n
núi ñ th c hi n NTP II theo hư ng b n v ng, Hà N i.

7. B NN&PTNT (2006-2008), Báo cáo k t qu th c hi n và k ho ch
Chương trình m c tiêu qu c gia nư c s ch và v sinh môi trư ng nông
thôn năm 2006, 2007, 2008, Hà N i.
170


8. B NN&PTNT (2007), B ng s li u - Giá tr và cơ c u giá tr s n xu t
ngành nông lâm th y s n, ð án Tam Nông, Hà N i.
9. B NN&PTNT (2007), Báo cáo k t qu th c hi n Chương trình M c
tiêu Qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn năm 2007 và
d ki n k ho ch năm 2008 c a t nh Vĩnh Long, Hà N i.
10. B NN&PTNT (2007), K ho ch 2008 Chương trình M c tiêu Qu c gia
Nư c s ch và v sinh môi trư ng nông thôn, Hà N i.
11. B NN&PTNT (2008), Báo cáo ñánh giá k t qu th c hi n Chương
trình M c tiêu Qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn
2006- 2007 t nh Thanh Hóa, Hà N i.
12. B NN&PTNT (2008), ð án “V n ñ Nông nghi p, Nông dân, Nông
thôn”, Hà N i.
13. B NN&PTNT (2008), Văn b n pháp quy trong lĩnh v c c p nư c và v
sinh môi trư ng nông thôn, NXB Nông nghi p, Hà N i.
14. B Tài nguyên và Môi trư ng (2003), Báo cáo Môi trư ng nư c, NXB
Nông nghi p, Hà N i.
15. Chính ph Vi t Nam, Cơ quan Phát tri n Qu c t Australia, B Ngo i
giao Vương qu c ðan M ch, T ng v H p tác qu c t Vương Qu c Hà
Lan (2006), Văn ki n Chương trình H tr chương trình ngành v C p
nư c và V sinh Vi t Nam.
16. ð i h c Qu c gia (1999), Cơ s khoa h c c a qu n lý kinh t , NXB ð i
h c và D y ngh , Hà N i.
17. ð ng Kim Sơn (2006), Nông nghi p – Nông thôn Vi t Nam 20 năm ð i
m i và Phát tri n, NXB Chính tr Qu c gia, Hà N i.

18. Danida, AusAid, UNICEF và ADB (2004), Báo cáo hi n tr ng tóm t t
ðánh giá ph i h p gi a Chính ph và các nhà tài tr v C p nư c, V
sinh và S c kh e nông thôn Vi t Nam, NXB Nông nghi p, Hà N i.
171


19. H i c p nư c Vi t Nam (2008), Báo cáo chuyên ñ ðánh giá hi n tr ng
cung c p d ch v nư c s ch và v sinh nông thôn, Hà N i.

20. H i c p nư c Vi t Nam (2008), Báo cáo chuyên ñ Gi i pháp nâng cao
ch t lư ng d ch v nư c s ch và v sinh môi trư ng nông thôn, Hà N i.

21. John Soussan (2005), “Báo cáo hi n tr ng ngành c p nư c và v sinh
nông thôn Vi t nam”, NXB Nông nghi p, Hà N i.

22. Lê Kh c Trúc (2008), Báo cáo nghiên c u v h th ng t ch c ph c v
qu n lí nhà nư c và d ch v công trong lĩnh v c cung c p nư c s ch và
V sinh môi trư ng nông thôn, Trung tâm Qu c gia Nư c s ch và V
sinh môi trư ng nông thôn, Hà N i.

23. Mai Văn Hai và Bùi Xuân ðính (2000), "Thu l i và quan h làng xã”,
NXB Nông nghi p, Hà N i.

24. Michael Dower (2004), B C m nang ðào t o và Thông tin v Phát
tri n Nông thôn Toàn di n, NXB Nông nghi p, Hà N i.

25. Ngân hàng Th gi i và B K ho ch và ð u tư (2003), Phát tri n l y
Vi t Nam, NXB Th Gi i, Hà N i.
c ng ñ ng làm ñ nh hư ng

26. Ngân hàng Th gi i và B K ho ch và ð u tư (2004), K y u H i th o
Phát tri n l y c ng ñ ng làm ñ nh hư ng.

27. Ngô Th H ng (2007), Qu n lý công trình c p nư c Nông thôn b ng các
ð k L k, Trung tâm
H p tác xã và Nhóm ngư i s d ng nư c
CN&VSNT ð k L k, ð k L k.

28. Nguy n Bá Sơn (2000), M t s v n ñ cơ b n v khoa h c qu n lý,
NXB Chính tr qu c gia, Hà N i.

29. Nguy n Cao Văn, Tr n Thái Ninh (1999), Giáo trình lý thuy t xác su t
và th ng kê toán, NXB Khoa h c K thu t, Hà N i.
172


30. Nguy n ðình Ninh (2006), Nâng cao hơn n a hi u qu Chương trình
M c tiêu qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn, H i ngh
t ng k t hàng năm CT M c tiêu qu c gia, Hà N i.

31. Nguy n Văn Duy, 17/2/2007, H p tác xã nư c s ch và v sinh môi
trư ng Hi p Hoà: ði lên t năm “Không”, Báo Hà N i m i, tr.6.

32. Phan Bùi M (2006), Bài h c kinh nghi m th c hi n chương trình nư c
s ch và v sinh nông thôn do Danida tài tr , Trung tâm Nư c s ch và
V sinh Môi trư ng Nông thôn Ngh An.

33. S NN&PTNT ð ng Tháp (2006), Báo cáo Sơ k t tình hình th c hi n k
ho ch 6 tháng ñ u năm 2006 c a Trung tâm Nư c sinh ho t và v sinh
môi trư ng nông thôn t nh ð ng Tháp, ð ng Tháp.

34. S NN&PTNT Thái Nguyên (2008), Th ng kê các công trình c p nư c
t p trung hi n có và k ho ch c p nư c s ch và v sinh môi trư ng nông
thôn giai ño n 2006-2010 c a t nh Thái Nguyên, Thái Nguyên.

35. Th tư ng Chính ph (2000), “Chi n lư c qu c gia v C p nư c và V
sinh nông thôn”, NXB Nông nghi p, Hà N i.

36. Th tư ng Chính ph (2004), “Quy t ñ nh 62/ 2004/ QD-TTg ngày 16/
04/ 2004 v Cơ ch Tín d ng cho C p nư c và V sinh nông thôn”.

37. Th tư ng Chính ph (2007), “Ngh ñ nh 151/ Nð-CP v T h p tác,
ngày 10/10/2007”.

38. T ng C c th ng kê (2003, 2004, 2005, 2006, 2007), Niên giám th ng kê
năm, NXB Th ng kê, Hà N i.

39. Tr n ð c Viên, Nguy n Vinh Quang, Mai Văn Thành (2005), Phân c p
trong qu n lý tài nguyên r ng và sinh k ngư i dân, NXB Nông nghi p,
Hà N i.
173


40. Trung tâm NS&CSMT t nh ð ng Tháp (2005), Báo cáo k t qu th c
hi n Chương trình M c tiêu Qu c gia Nư c s ch và V sinh môi trư ng
nông thôn t nh ð ng Tháp giai ño n 1999-2005, ð ng Tháp.

41. Trung tâm NS&VSMT qu c gia (2005), Báo cáo Th ng kê các công
trình c p nư c t p trung hi n có và k ho ch xây d ng các công trình
c p nư c giai ño n 2006-2010 c a các t nh B c K n, ð ng Tháp, Kon
Tum, Qu ng Ninh, Thái Bình.

42. Trung tâm Nư c s ch và V sinh môi trư ng nông thôn (2008), Báo cáo
t ng k t Các mô hình công ngh và phân c p qu n lý các công trình c p
nư c và v sinh nông thôn.

43. Trư ng ð i h c Kinh t Qu c dân (1999), Giáo trình Khoa h c qu n lý.

44. UNDP (2007), Báo cáo phát tri n 2006, Hà N i.

45. Văn phòng ñi u ph i Quan h ñ i tác C p nư c và v sinh nông thôn
(2008), Mô hình tư nhân ñi n hình tham gia trong lĩnh v c c p nư c và
v sinh nông thôn, Hà N i.

46. Vi n Khoa h c Th y l i (2008), Báo cáo chuyên ñ Th c tr ng và phương
hư ng ñ i m i mô hình qu n lý c p nư c s ch nông thôn, Hà N i.

II. Tài li u tham kh o b ng ti ng Anh

47. Ahmed and Lagendijk (2003), Water and sanitation inventory of 986
Villages o Northern Areas in Pakistan, Issue paper no. 8, Pakistan.

48. Andrew Smith (2002), Water First: A Political History of Hydraulics in
Vietnam’s Red River Delta”, PhD research, Australia’s National
University, Australia.

49. Arthur Lyon Dahl (1995), Towards indicators of sustainability, United
Nations Environment Programme, United State.
174


50. AusAID (2005), Report on assessment of the suitability of the National
Target Program for Rural Water Supply and Sanitation Phase II (2006-
2011) financing by AusAid and Danida, Hanoi, Vietnam.

51. AusAID and Danida (2006), Memo from a workshop on AusAID and
Danida support to the National Target Program for Rural Water Supply
and Sanitation Phase II 2006-2010, Hanoi, Vietnam.

52. Barrientos C. (1998), “Lessonlearnt on Rural water supplies in
Guatemala”, Columbia, ENDA América Latina, Guatemala.

53. Ben M.L Li and Kit Vaughan (2003), Social relations and water
management: The impact of community-based water management in the
Khoadi Hoas Conservancy of north-west Namibia, Namibia University.

54. Brian T. B. Jones (2007), Community management of natural resources
in Namibia, International Water Supply and Sanitaion center (IRC),
Netherlands.

55. Cathy Collins (2001), Community planning: its unrealized potential -
How participatory action research can help, International Water Supply
and Sanitaion center (IRC), Netherlands.

56. CERWASS and Danida (2005), Lessons learnt report on Water sector
programme support in Vietnam, Hanoi, Vietnam.

57. Chang, KK(1969) Intensive Village Health Improvement in Taiwan,
Republic in China, International Development Research Center (IDRC),
Ottawa, Canada.

58. Cornelia Butler Flora (2006), Is it an essential ingredient for community
- based water management, IRC, Netherlands.

59. Danida (2004), Report on Thematic Study on Sanitation and HIV/AIDS
in Vietnam, Copenhagen, Denmark.
175


60. Danida (2006), Working paper: Debriefing note covering water,
planning and finance for visit to Lao Cai province, Review Mission
report.

61. Debra Wortley, Naomi Krogman and Debra Davidson (2001), The
Difficulties with Devolution: Community-Based Forest Management
Planning in the Yukon under Comprehensive Land Claims, Stockholm
Evironment University (SEI), Stockholm, Sweden.

62. Dr. Juergen Spickers (2008), The Development of the “St. Gallen
Management Model”, Harvard Kenedy school, United States.

63. Environmental Health Project (2004), Participatory Community
Monitoring for Water, Sanitation, and Hygiene - The NicaSalud
Experience, International Water Supply and Sanitaion center (IRC),
Netherlands.

64. Galvis Gerardo (2003), Search for sustanable solution, Technology
transfer in water supply and sanitation sector: A learning experience
from Colombia, CINARA, Colombia.

65. GWSC, Ghana Water and Sewerage Corporation (1989) Bolgatanga
Community Water Supply and Sanitation Management Project;
Progress report July –1989- December, Accra, Ghana.

66. Hector Malano và Paul Hofwegen (1999), “Management of Irrigation
and Drainage Systems: A Service Approach”, Rotterdam University,
Netherlands.

67. Henning Lehd, Jens Vad and Nguyen Huu Tu (2006), Debriefing note
covering water, planning and finance for visit to Dien Bien province,
Danida Review Mision report, Hanoi.
176


68. Inpes- Bogota(1975). Manual de Procedimientos en Promoción
Communitaria para el Programa Nacional de Saneamiento Basico
Rural, Instituto Nacional para Programas Especiales de Salud, Bogota,
Colombia.
69. International Food Policy Research Institute (2005), Improved water
supply in the Kenya: Who uses it and who participates in community
decision making?, Kenya presentaion paper in Global Water forum.
70. IRC (2001), From System to Service – Scaling up Community
Management, International Water and Sanitation Centre, Netherlands.
71. IRC (2006), Scale up community base management, Netherlands.
72. J.F. Rischard (2002), “Highnoon - 20 global problems, 20 years to
solve”, Basic books – New York, US.
73. Jan Teun Visscher(2006), Facilitating community water supply, IRC
International Water and Sanitation Centre, Netherlands.
74. Jean De La Harpe (2003), Scaling up Community Management in South
Africa: The Alfred Nzo District Municipality Case Study, University of
South Africa (UNISA).
75. Jie-Ying Wu, Liang-Chun Chen, Yi-Chung Liu (2003), A study of
community based disaster management in the US, Japan and Taiwan,
Harvard Kenedy school of government, US.
76. John Soussan, Nguyen Thuy Nha, Tim McGrath, Le Tuyen Hong Hai,
Do Manh Cuong, Nguyen Van Than, Kim Patrick (2005), Report of the
Joint Government of Viet Nam – Donor Review of Rural Water Supply,
Sanitation and Health in Viet Nam, Hanoi, Vietnam.
77. Jonathan Isham, Satu Ka¨hko¨nen (2002), Institutional determinants of
the impact of community-based water services: Evidence from Sri Lanka
and India, IRC International Water and Sanitation Centre, Netherlands.
177


78. Korten, DC. (1986). Community Management: Asian experience and
perspertives, West Hardford, CN,USA. Kumarian Press.

79. Le Ba Thao 1997, Vietnam – The country and its geographical regions,
The Gioi establishment, Hanoi, Vietnam.

80. Madeleen Wegelin-Schuringa (1998), Public-private partnership in
service provisions for water supply schemes, IRC International Water
and Sanitation Centre, Netherlands.

81. Madeleen Wegelin-Schuringa (2003), Community management models
for small scale water supply systems, IRC International Water and
Sanitation Centre, Netherlands.
82. Mariela Garcia Vargas (2007), Community Management of Water
Supply Services: the Changing Circumstances and Needs of Institutional
- Support Situations and reflections based on Colombian experiences,
IRC International Water and Sanitation Centre, Netherlands.
83. Ministry of Agriculture and Rural Development (2003), Concept paper
on consortium for supporting community based forest management
system, Hanoi, Vietnam.
84. Ministry of Agriculture and Rural Development of Vietnam (2004),
Mission Report: Evaluation of the five year implementation of the
National Target Program for Rural Water Supply and Sanitation
85. Mohammad Yunus (2002), Creating a World without Poverty: Social
Business and the future of Capitalism, Nobel Prize on Micro Credit,
Stockholm library, Sweden.
86. Narayan- Parker, D. (1989). Indonesia: Evaluating community
management: A case study, United Nations Development Programme,
New York, USA.
178


87. Nchari N. and Amouye N. (1999), Experiences of community water
management in Cameroon, Buea, Cameroon.

88. Neal Adams (2000), Final report community input on the needs of
African American elders in Seattle and South King County, Mayor’s
Council on African American Elders Aging and Disability Services.

89. Njuguna, V., Ikumi, P. and Oenga, I.O. (2005). Report for the follow-up
community Evaluation of the Participatory Action Research Programme
in Kenya, Nairobi, Kenya.

90. Oenga and Ikumi (2007), The roles of Community in the Management of
Improved Rural Water Supplies in Guatemala, Mayor’s Council on
African American Elders Aging and Disability Services.

91. Otte Budhathoki (2007), A model for Community base management
projects in Nepal, Ministry for Public Works Agency for Research and
Development, Nepal.

92. Otte, C. and Budhathoki, R. (2002). Draft RCD Nepal Country Profile,
Kathmandu, Nepal.

93. Parwoto (1986). A Model for Community Based Management Projects:
A guideline for establishing a sectoral project at local level. Ministry of
Public Works, Agency for Research and Development, Institute of
Human Settlements, Jakarta, Indonesia.

94. PCERWASS (2006), Provincial Water supply and Sanitation budgets
2003-2009 of Lai Chau, Dien Bien, Ninh Thuan, Phu Yen, Dak Lak,
Dac Nong, Tra Vinh, An Giang.

95. Rai, R. and Subba, H. (1997), Water Supplies managed by Rural
Communities: Country report and case studies from Cameroon,
179


Colombia, Guatemala,Kenya, Nepal and Parkistan, Book: Drinking
water system management in rural Nepal., IRC International Water and
Sanitation Center, Netherlands.

96. Rajib Shaw (2003), Sustainability in Community-based Disaster
Management, UNDP.

97. Razeto, J. (1988). ‘Participatión y gestión local: Chile’. In: Guibbert, J.
(1988). Saneamiento Alternativo o Alternativas de Saneamiento: Actas
del 1er seminario latinoamericano sobre saneamiento alternativo,
Medellín, Colombia, Julio 24-29 de 1987, Bogotá, Colombia, ENDA
Americá Latina.

98. S. Tikare, D. Youssef, P. Donnelly-Roark and P. Shah (2001),
Organizing participatory processes in the rural water supply and
sanitation proramme, Washington DC: World Bank.

99. Salman M.A. Salman (1997), “The Legal Framework for Water Users'
Associations”, Washington DC: World Bank.

100. Sara, J. and Katz, T. (1997). Making Rural Water supply Sustainable:
Report on the impact of project rules. Washington DC, USA, UNDP-
World Bank Water and Sanitation Program.

101. Simon Delay, Lucy Gilson, David Hemson, Keith M Lewin, Mphela
Motimele, Rebecca Scott and Haroon Wadee (2006), South Africa:
Study Of Non-State Providers Of Basic Service, UNICEF.

102. Smits, S. (2001). Perfil de Colombia, Su Sector Hidrio y CINARA.
Delft, IRC International Water and Sanitation Center, Netherlands.

103. Society of American Foresters (2004), Preparing a community wildfire
protection plan.
180


104. T. Schouten and P. Moriaty (2002), Community Participation and
Women’s Involvement in Water Supply and Sanjtation Projects: A
compendium paper, IRC Occasional Paper Series no 12, IRC,
Netherlands.

105. T. Schouten and P. Moriaty (2006), E-conference “Beyond the
Community” on Scaling up Community Management of Rural Water
Supplies in Kenya, International Water and Sanitation Centre,
Netherlands.

106. Tayong, A.M.(2001) State of the Art of Community Management of
Water Supplies in Cameroon. Buea, Cameroon.

107. The Alternatives to Slash-and-Burn Programme (2001), Policy Briefs
July 2001.

108. The DILG-led Philippines Water Supply and Sanitation Performance
Enhancement Project (2003), Rural Water: Models for Sustainable
Development and Sector Financing.

109. The International Bank for Reconstruction and Development (2005),
Exploring Partnerships between Communities and Local Governments
in Community Driven Development: A Framework.

110. The Water and Sanitation Program (2002), Vietnam - evolving
management models for small towns water supply in a transitional
economy, WSP - World Bank, Hanoi, Vietnam.

111. The Water and Sanitation Program (2005), Harnessing Market Power
for Rural Sanitation, WSP - World Bank, Washington DC.

112. The Water and Sanitation Program (2006), A discussion paper on
Taking sustainable rural water supply services to scale, WSP - World
Bank, Washington DC.
181


113. Timothy Besley, Lawrence Haddad, John Hoddinott and Michelle Adato
(2004), Community participation and the performance of public works
programs in South Africa, UNICEF.

114. UNICEF Pakistan (2001), Water, Environnment and Sanitation
Programme: Update of situation analysis. Parkistan, UNICEF.

115. Vietnam anh the World Bank (2006), Public expenditure review and
integrated fiduciary assessment on Vietnam managing public
expenditure for poverty reduction and growth, Hanoi, Vietnam.

116. WASEP (2000) Drinking Water status in Northern Pakistan. Gilgit,
Pakistan, WASEP, Washington DC.

117. Water and Sanitation Programe (2001),“Tapping the market”, World
Bank, Washington DC.

118. Water and Sanitation Programme (2003), “Identifying Elements of
Sustainability”, Washington DC: World Bank.

119. Water and Sanitation Programme (2006), “Meeting the financing
chanllenge for Water suply and Sanitation”, Kul Graphies Ltd.

120. Wijk- Sijbesma, C.A. van (2004). Participation and Education in
Community Water Supply and Sanitation Programmes: A literature
review. IRC International Water and Sanitation Centre, Netherlands.

121. Wijk- Sijbesma, C.A. van (2005). Participation and Education in
Community Water Supply and Sanitation Programmes: A selected and
annotated bibliography. Voorburg, IRC International Water and
Sanitation Centre, Netherlands.
182




PH L C
183




Ph l c 1: T ng h p s li u v hình th c qu n lý các công trình
c p nư c t p trung nông thôn

TT T nh S lư ng Mô hình qu n lý
công TT C ng
UBND xã HTX Tư nhân Công ty
trình Nư c ñ ng
T ng c ng: 4.333 1.996 1.105 153 1.003 140 36
Mi n núi phía
I 1.594 532 412 15 616 3 16
Bc
1 Lai châu 309 309
2 ði n Biên 530 21 200 309
3 Yên Bái 55 55
4 Hà Giang 315 88 211 16
5 Tuyên Quang 67 3 64
6 Sơn La 120 100 20
7 Qu ng Ninh 70 70
8 Thái Nguyên 57 5 52
9 B c Giang 22 22
10 Phú Th 49 2 8 15 21 3
II ðB sông H ng 484 249 144 56 18 17
11 B c Ninh 22 22
12 Vĩnh Phúc 9 8 1
13 Hà Tây 14 14
14 H i Dương 229 200 20 9
15 Hưng Yên 9 9
16 Thái Bình 49 18 2 12 17
17 Nam ð nh 52 3 21 23 5
18 Hà Nam 40 1 17 22
19 Ninh Bình 60 60
III B c Trung B 450 4 110 25 308 3
20 Thanh Hoá 285 4 3 278
21 Qu ng Tr 75 67 5 3
22 Th a Thiên 90 40 25 25
Hu
IV DH mi n 353 120 220 2 11
Trung
23 Bình ð nh 95 88 2 5
24 Phú Y n 41 41
25 Khánh Hoà 197 100 91 6
26 Bình Thu n 20 20
184


TT T nh S lư ng Mô hình qu n lý
công TT C ng
UBND xã HTX Tư nhân Công ty
trình Nư c ñ ng
V Tây Nguyên 41 1 9 30 1
27 ð kL k 31 1 7 22 1
28 Kon Tum 10 2 8
VI ðông nam B 521 229 81 27 60 115 9
29 Bình Dương 28 20 8
30 Bình Phư c 31 24 7
31 Tây Ninh 37 37
32 ð ng Nai 405 209 27 60 107 2
33 Bà R a – Vũng 20 20
Tu
VII ðB sông C u 990 861 129
Long
34 Trà Vinh 245 160 85
35 Long An 100 100
36 Vĩnh Long 249 240
37 H u Giang 200 200
38 B c Liêu 61 61
39 Cà Mau 144 100 44
185


PH L C 2

TIÊU CHU N V SINH NƯ C S CH
(Ban hành kèm theo Quy t ñ nh s 09/2005/Qð-BYT
ngày 11 tháng 3 năm 2005 c a B trư ng B Y t )

Nư c s ch quy ñ nh trong tiêu chu n này là nư c dùng cho các m c ñích sinh ho t
cá nhân và gia ñình, không s d ng làm nư c ăn u ng tr c ti p. N u dùng tr c ti p cho ăn
u ng ph i x lý ñ ñ t tiêu chu n v sinh nư c ăn u ng ban hành kèm theo Quy t ñ nh s
1329/Qð - BYT ngày 18/4/2002 c a B trư ng B Y t .


B ng các giá tr tiêu chu n:
ðơn v M cñ
TT Tên ch tiêu tính Gi i h n t i ña Phương pháp th ki m
tra(*)
I. Ch tiêu c m quan và thành ph n vô cơ
1 Màu s c TCU 15 TCVN 6187 -1996 I
(ISO 7887 -1985)
2 Mùi v Không có mùi v l C m quan I
3 ð ñc NTU 5 TCVN 6184 -1996 I
4 pH 6.0-8.5 (**) TCVN 6194 - 1996 I
5 ð c ng mg/l 350 TCVN 6224 -1996 I
6 Amoni (tính theo mg/l 3 TCVN 5988 -1995 I
NH4+) (ISO 5664 -1984)
Nitrat (tính theo NO3- )
7 mg/l 50 TCVN 6180 -1996 I
(ISO 7890 -1988)
Nitrit (tính theo NO2- )
8 mg/l 3 TCVN 6178 -1996 I
(ISO 6777 -1984)
9 Clorua mg/l 300 TCVN 6194 -1996 I
(ISO 9297 -1989)
10 Asen mg/l 0.05 TCVN 6182-1996 I
(ISO 6595-1982)
11 St mg/l 0.5 TCVN 6177 -1996 I
(ISO 6332 -1988)
12 ð ô-xy hoá theo mg/l 4 Thư ng quy k I
KMn04 thu t c a Vi n Y
h c lao ñ ng và V
sinh môi trư ng
13 T ng s ch t r n hoà mg/l 1200 TCVN 6053 -1995 II
tan (TDS) (ISO 9696 -1992)
14 ð ng mg/l 2 TCVN 6193-1996 II
(ISO 8288 -1986)
15 Xianua mg/l 0.07 TCVN 6181 -1996 II
(ISO 6703 -1984)
16 Florua mg/l 1.5 TCVN 6195-1996 II
(ISO 10359 -1992)
17 Chì mg/l 0.01 TCVN 6193 -1996 II
(ISO 8286 -1986)
186


ðơn v M cñ
TT Tên ch tiêu tính Gi i h n t i ña Phương pháp th ki m
tra(*)
18 Mangan mg/l 0.5 TCVN 6002 -1995 II
(ISO 6333 -1986)
19 Thu ngân mg/l 0.001 TCVN 5991 -1995 II
(ISO 5666/1 -1983
ISO 5666/3 -1989)
20 Km mg/l 3 TCVN 6193 -1996 II
(ISO 8288 -1989)
II. Vi sinh v t
21 Coliform t ng s vi 50 TCVN 6187 - 1996 I
khu n (ISO 9308 - 1990)
/100ml
22 E. coli ho c Coliform vi 0 TCVN 6187 - 1996 I
ch u nhi t khu n (ISO 9308 -1990)
/100ml

Gi i thích:
1. (*) M c ñ ki m tra:
a) M c ñ I: Bao g m nh ng ch tiêu ph i ñư c ki m tra trư c khi ñưa vào s d ng
và ki m tra ít nh t sáu tháng m t l n. ðây là nh ng ch tiêu ch u s bi n ñ ng c a th i ti t
và các cơ quan c p nư c cũng như các ñơn v y t ch c năng các tuy n th c hi n ñư c.
Vi c ki m tra ch t lư ng nư c theo các ch tiêu này giúp cho vi c theo dõi quá trình x lý
nư c c a tr m c p nư c và s thay ñ i ch t lư ng nư c c a các hình th c c p nư c h gia
ñình ñ có bi n pháp kh c ph c k p th i.
b) M c ñ II: Bao g m các ch tiêu c n trang thi t b hi n ñ i ñ ki m tra và ít bi n
ñ ng theo th i ti t. Nh ng ch tiêu này ñư c ki m tra khi:
- Trư c khi ñưa ngu n nư c vào s d ng.
- Ngu n nư c ñư c khai thác t i vùng có nguy cơ ô nhi m các thành ph n tương
ng ho c do có s n trong thiên nhiên.
- Khi k t qu thanh tra v sinh nư c ho c ñi u tra d ch t cho th y ngu n nư c có
nguy cơ b ô nhi m.
- Khi x y ra s c môi trư ng có th nh hư ng ñ n ch t lư ng v sinh ngu n
nư c.
- Khi có nghi ng ngu n nư c b ô nhi m do các thành ph n nêu trong b ng tiêu
chu n này gây ra.
- Các yêu c u ñ c bi t khác.
2. (**) Riêng ñ i v i ch tiêu pH: gi i h n cho phép ñư c quy ñ nh trong kho ng t
6,0 ñ n 8,5.
187


Ph l c 3: K t qu kh o sát

Thông tin chung Hi u qu ho t ñ ng
Chi %
phí ch t
ðánh % % H Dân
Gi S
TT Tên công trình giá công dân cu i hài vn lư ng
Năm Phí % ð ng
m3/h /
cp ngày
Mô hình Qui
hành ñt
khánh chung su t ñư c có ñ lòng nư c th t h/
T nh
trong ng ng
qu n lý mô tháng
v khai cp nư c d ch hàng TC
thành 1m3 thoát khoán
ngày cp
tháng v
H% thác nư c không v
(Trñ) sinh
Nam
1 NM nư c xã Minh Tân HTX NN 2004 xã 2 28% 4 80% Có Có 7 7 27% 100% ðH
ð nh 2,800
Nam
2 Tr m c p nư c Trung ðông ð nh HTX NN 1998 thôn 2 43% 10 100% Ko Ko 2,000 1.5 11 31% 100% ðH
HTX
3 C p nư c xã Nà Trì Hà Giang nư c 2006 xã 3 10% Có Ko 15 2,000 3 1.8 25% 50% ðH
HTX ñi n liên
4 Tr m thôn Hi u Thi n Thái Bình nư c 2008 thôn 2 75% 24 29% Có Có 4 2,500 9 9 25% 100% ðH
Hi HTX ñi n liên
5 Tr m xã Thanh An Dương nư c 2004 thôn 3 20% 1.5 30% Có Ko 2,500 5 2.1 18% 100% ðH
ðk H is
6 Tr m thôn 9, xã Nam Dong Nông d ng 2005 thôn 1 5 28% Có Có 2 3,500 0.5 30% 100% ðH
ðk H is liên
7 Thôn 1 và 2 xã ð k Drông Nông d ng 2006 thôn 3 50% 12 49% Có Ko 60 2,500 5 0.2 100% ðH
ðk H is
8 Thôn 3 xã ð k Drông Nông d ng 2005 thôn 2 90% 4 80% Có Ko 12 2,500 9 1 50% ðH
ðk H is liên
9 Thôn 9, 10, 11 xã ð k Wil Nông d ng 2005 thôn 2 3 80% Có Có 10 20 Ko ñ 50% 100% ðH
ðk H is
10 Thôn 4 xã ð k Wil Nông d ng 2007 thôn 1 90% Có Có 0 2,000 2 0.7 ðH
ðk HTX liên
11 HTX Trúc Sơn Nông nư c 2003 thôn 1 100% Có
ðk T hp
12 Thôn 3 xã Cư Nia Nông tác 2005 thôn 1 90% 24 100% Có Ko 0 2,200 2.5 0.5 40% ðH
188


Thông tin chung Hi u qu ho t ñ ng
Chi %
phí ch t
ðánh % % H Dân
Gi S
TT Tên công trình giá công dân cu i hài vn lư ng
Năm Phí % ð ng
m3/h /
cp ngày
Mô hình Qui
khánh chung su t ñư c có ñ lòng nư c hành th t ñt h/
T nh
trong ng ng
qu n lý mô tháng
v khai cp nư c d ch hàng TC
thành 1m3 thoát khoán
ngày cp
tháng v
H% thác nư c không v
(Trñ) sinh
ðk T hp
13 Buôn Eathling, Cư Jút Nông tác 2005 thôn 1 24 49% Có Có 50 1,800 7.5 0.9 40% ðH
ðk T hp
14 Bon U2, Eathling, Cư Jút Nông tác 2003 thôn 2 50% 8 50% Có Ko 50 2,000 3.5 1.3 20% ðH
ðk H is
15 Thôn 01 xã Nam Dong Nông d ng 2005 thôn 1 24 150% Có Có 0 25 0.2 14% 100% ðH
ðk H is liên
16 Thôn xã Eapô Nông d ng 2006 thôn 2 78% 3 150% Có Có 15 5 35% 100% ðH
ðk H is
17 Buôn Trum ngoài, ð k Wil Nông d ng 2005 thôn 1 72% 24 80% Có Có 50 2,000 8 1.7 20% 100% ðH
Ti n HTX
18 HTX Phú L i A Giang nư c 1998 xã 1 75% 18 100% Có Có 3 2,000 10 18 25% 100% ðH
Ti n
19 HTX d ch v M Trinh Giang HTX NN 1999 thôn 3 86% 90% Có Có 20 3,000 6.3 3 40% 100% ðH
Ti n HTX
20 HTX Th i Thành Giang nư c 2002 xã 2 83% 24 70% Ko Có 30 2,000 6.3 30% 100% ðH
Ti n HTX
21 HTX C m Sơn Giang nư c 1997 xã 2 40% 16 98% Có Có 60 2,000 6 12.5 60% 100% ðH
Ti n
22 HTX nông nghi p Hoà Bình Giang HTX NN 1995 xã 1 80% 18 91% Có Có 10 3,000 12 21 14% 100% ðH
Ti n T hp
23 Tr m Tân Phú 2, Ch G o Giang tác 1999 thôn 4 85% 24 75% Có Ko 20 2,000 10 1.8 20% 100% ðH
Ti n T hp
24 Tr m Tân Bình 2B Giang tác 2004 thôn 3 33% 24 95% Ko Có 30 2,000 10 5 25% 100% ðH

25 Tr m ði n Thanh 1999 3 75% 16 95% Ko Ko 10 10 10 30% 100% ðH
Ti n T hp liên
189


Thông tin chung Hi u qu ho t ñ ng
Chi %
phí ch t
ðánh % % H Dân
Gi S
TT Tên công trình giá công dân cu i hài vn lư ng
Năm Phí % ð ng
m3/h /
cp ngày
Mô hình Qui
khánh chung su t ñư c có ñ lòng nư c hành th t ñt h/
T nh
trong ng ng
qu n lý mô tháng
v khai cp nư c d ch hàng TC
thành 1m3 thoát khoán
ngày cp
tháng v
H% thác nư c không v
(Trñ) sinh
Giang tác thôn 1,800

Ti n T hp liên
26 T HTX Tân Thu n 2001 2 100% 24 100% Có Có 0 10 3 30% 100% ðH
Giang tác thôn 3,000
Ti n T hp
27 Tr m p Tân Thu n Giang tác 2002 thôn 2 80% 12 77% Ko Ko 20 3,000 8 2.6 100% ðH
HTX
28 CNTT xã Phương Xá Phú Th nư c 2001 xã 3 85% 18 65% Ko Ko 28 2,500 6 6.1 45% ðH
liên
29 Tr m xã Cao Xá Phú Th HTX NN 2006 thôn 2 20% 2 60% Có Có 0 2,000 4 7.3 30% 100% ðH

30 Tr m Khu 3 xã H p H i Phú Th HTX NN 2000 xã 3 6 53% 0 1,800 7 30% ðH
liên
31 Tr m Vân Hùng Phú Th HTX NN 2000 thôn 4 24 30% Ko Ko 0 1,800 6 8.7 40% 100% ðH
HTX ñi n
32 CNTT khu 3 xã V C u Phú Th nư c 2005 xã 3 75% 5 90% Ko Ko 0 2,000 5 3.5 43% 100% ðH

33 Tr m xã Vũ Y n Phú Th UBND xã 2007 xã 3 25% 12 30% Ko Ko 5 2,000 5 2.5 30% 100% ðH
HTX ñi n liên
34 CNTT Khu 1+2 xã Minh H c Phú Th nư c thôn 2 80% 5 100% Ko Có 5 3,000 6 4.5 40% 100% ðH
Hi T hp
35 Tr m xã C m Ch Dương tác 2007 xã 3 25% 5 50% Có Có 40 3,000 6 12 30% 100% ðH
Nam
36 CNTT Lê L i, Thành L i ð nh HTX NN 2005 xã 3 75% 3 69% Có Ko 180 2,500 11 12.8 26% ðH
Nam
37 CNTT xã Trung Thành ð nh UBND xã 2003 xã 2 40% 8 98% Có Có 7 2,500 10 7 18% 100% ðH
190


Thông tin chung Hi u qu ho t ñ ng
Chi %
phí ch t
ðánh % % H Dân
Gi S
TT Tên công trình giá công dân cu i hài vn lư ng
Năm Phí % ð ng
m3/h /
cp ngày
Mô hình Qui
khánh chung su t ñư c có ñ lòng nư c hành th t ñt h/
T nh
trong ng ng
qu n lý mô tháng
v khai cp nư c d ch hàng TC
thành 1m3 thoát khoán
ngày cp
tháng v
H% thác nư c không v
(Trñ) sinh
Nam HTX
38 Tr m xã Yên Ninh ð nh nư c 2005 xã 1 45% 10 80% Có Có 5 3,000 10 23 30% 100% ðH
Nam HTX
39 HTX Sông ðào ð nh nư c 1997 xã 1 85% 24 95% Có Có 0 3,000 10 30 28% 100% ðH
ði n H i ñ ng
40 B n Mư ng P n 1 Biên thôn 1999 thôn 3 24 60% Có Có 0 0 100% Khoán
ði n H is
41 B n Khá, TP. ði n Biên Biên d ng 2008 thôn 2 24 45% Có Có 0 0.6 0% Khoán
ði n H i ñ ng
42 B n M n, Thanh Nưa Biên thôn 2006 thôn 3 24 100% Có Có 30 300 30 0.5 ðH
ði n H is
43 B n Cò Chay, Mư ng P n Biên d ng 2006 thôn 2 100% 24 67% Có Có 0 3 0 Khoán
H i ñ ng liên
44 Thôn Hói mít, Lăng Cô TT - Hu thôn 2000 thôn 4 Ko ko
HTX ñi n liên
45 L c th y, Phú L c TT - Hu nư c 2005 thôn 4 150% 4 15% Ko Ko 45 10 2.5 45% ðH
Hi T hp Thu ñ
46 Phư ng Hoàng, Thanh Hà Dương tác 2004 xã 1 100% 7 60% Có Có 3,200 6 chi 40% 100% ðH

47 Khu v c 1, xã Bình ði n TT - Hu HTX NN 2006 xã 1 100% 24 61% Có Có 15 1,000 5 2.5 20% 100% ðH
Nhà máy Vân Hình, Phong
48 Bình TT - Hu HTX NN 1999 xã 3 100% 24 95% Ko Ko 40 2,500 10 57 20% 100% ðH

49 Xã Th y Dương, Hương Th y TT - Hu HTX NN 1997 xã 4 250% 24 99% Ko ko 2 3,930 10 3.5 31% ðH

50 Xã Hương Th , Hương Trà TT - Hu HTX NN 2003 xã 4 24 50% Ko Ko 45 15 2.4 30% 0% ðH
191


Thông tin chung Hi u qu ho t ñ ng
Chi %
phí ch t
ðánh % % H Dân
Gi S
TT Tên công trình giá công dân cu i hài vn lư ng
Năm Phí % ð ng
m3/h /
cp ngày
Mô hình Qui
khánh chung su t ñư c có ñ lòng nư c hành th t ñt h/
T nh
trong ng ng
qu n lý mô tháng
v khai cp nư c d ch hàng TC
thành 1m3 thoát khoán
ngày cp
tháng v
H% thác nư c không v
(Trñ) sinh
1,300

HTX ñi n
51 ðá Bàn, Th y Dương TT - Hu 2001 thôn 2 70% 24 40% Ko Ko 20 10 2 30% 100% ðH
nư c 1,200
T hp
52 CT Nh H , Phú L c TT - Hu tác xã 2 80% Ko 1,300 7 22% ðH
Hi HTX ñi n
53 Xã Vi t H ng, Thanh Hà Dương nư c 2005 xã 1 100% 10 85% Ko Có 10 3,500 6 7 31% 100% ðH
192



Ngu n nư c và công ngh Hi u qu mô hình qu n lý t ch c
Lo i Kho ng Ô Nư c ð Sa Ngu n Thi t ng Dân Dân Dân S Lương Trình Trình Minh Kinh Tu i S
hình cách nhi m ngu n sâu ch a, sa b và tham tham tham nhân tháng ñ ñ b ch nghi m cp phù
công ngu n gi ng nâng ch a chính ph gia gia gia viên (000.ñ) k QL thu- KD trư ng hp
TT Tên công trình
ngh nư c khoan cp (5h) ki n d giám QL thu t tài chi cp mô
(5h) toán sát tài chính cho trư ng hình
chính dân QL
hi n
nay
NM nư c xã Minh
1 Tân Nm t 100 Có ð 1 Qu Có Có Ko Có Ko 10 500 3 2 Có Có C 2
Tr m c p nư c
2 Trung ðông Nm t 1000 Ko ð 0 Có Có Ko Có Có 4 500 1 0 Có Có C 2
T
3 C p nư c xã Nà Trì ch y 3500 Có ð 0 Ko Ko Ko Có Ko 2 800 1 2 Có Có C 2
Tr m thôn Hi u
4 Thi n Nm t 450 Có ð 1 Qu Có Có Có Có Ko 5 500 2 3 Có Có C 2

5 Tr m xã Thanh An Nm t 500 Ko ð 1 Qu Có Có Có Có Có 8 200 1 1 Có Có C 2
Tr m thôn 9, xã Nam N
Dong ng m
6 20 Ko ð 80 2 Qu Có Có Có Có Có 2 200 1 1 Có Ko D 2
Thôn 1 và 2 xã ð k N
7 Drông ng m 20 Ko ð 80 2 Qu Có Có Có Có Có 3 0 1 1 Ko Ko C 3
Thôn 3 xã ð k N
8 Drông ng m 20 Ko ð 60 3 Qu Có Có Có Có Có 3 200 1 3 Có Ko C 2
Thôn 9, 10, 11 xã N
9 ð k Wil ng m Ko Thi u 80 10 Ko Có Có Có Có Có 3 100 1 1 Có Có D 2
N
10 Thôn 4 xã ð k Wil ng m 20 Ko ð 70 0 Có Có Có Có Có 3 180 1 1 Có Ko C 2
N
11 HTX Trúc Sơn ng m 50 Ko ð 56 1 Q+dân Có Có Ko Có Có 4 300 3 3 Có Có D 1
N
ng m
12 Thôn 3 xã Cư Nia 20 Ko ð 60 0 Có Có Có Có Có 3 40 2 1 Ko Ko C 4
Buôn Eathling, Cư N
13 Jút ng m 20 Ko ð 60 1 Qu Ko Có Có Có Có 2 100 1 1 Có Ko D 2
193


Ngu n nư c và công ngh Hi u qu mô hình qu n lý t ch c
Lo i Kho ng Ô Nư c ð Sa Ngu n Thi t ng Dân Dân Dân S Lương Trình Trình Minh Kinh Tu i S
hình cách nhi m ngu n sâu ch a, sa b và tham tham tham nhân tháng ñ ñ b ch nghi m cp phù
công ngu n gi ng nâng ch a chính ph gia gia gia viên (000.ñ) k QL thu- KD trư ng hp
TT Tên công trình
ngh nư c khoan cp (5h) ki n d giám QL thu t tài chi cp mô
(5h) toán sát tài chính cho trư ng hình
chính dân QL
hi n
nay
Bon U2, Eathling, Cư N
14 Jút ng m 20 Ko ð 100 2 Ko Có Có Có Có 2 250 2 2 Có Ko C 2
Thôn 01 xã Nam N
Dong ng m
15 20 Ko ð 60 0 Có Có Ko Có Ko 3 400 3 2 Có Có D 2
N
16 Thôn xã Eapô ng m 20 Ko ð 37 0 Ko Ko Có Có Có 2 200 3 3 Có Có D 4
Buôn Trum ngoài, N
17 ð k Wil ng m 20 3 Qu Có Có Có Có Có 3 200 3 2 Có Có D 2
N
18 HTX Phú L i A ng m 4000 Ko ð 345 2 Dân Có Có Ko Có Có 4 700 3 3 Có Có C 1
HTX d ch v M N
19 Trinh ng m Ko ð 420 2 Dân Có Có Ko Ko Ko 6 50 1 3 Có Có D 2
N
20 HTX Th i Thành ng m Ko ð 360 0 Có Có Ko Có Ko 5 470 2 3 Có Ko D 2
N
ng m
21 HTX C m Sơn 15 Ko ð 400 0 Có Có Có Có Có 5 480 0 3 Có Có C 2
HTX nông nghi p N
22 Hoà Bình ng m 12.5 Ko ð 340 2 Qu Có Có Có Có Ko 5 800 2 3 Có Ko D 1
Tr m Tân Phú 2, Ch N
23 Go ng m 1000 Ko ð 241 1 Dân Có Có Có Có Có 3 200 1 1 Có Ko B 2
N
24 Tr m Tân Bình 2B ng m 1700 Ko ð 240 0 Có Có Ko Có Có 3 330 1 1 Có Ko D 3
N
25 Tr m ði n Thanh ng m 1500 Ko ð 280 1 Qu Có Có Có Có Có 5 350 1 1 Có Ko D 3
N
ng m
26 T HTX Tân Thu n 1500 Ko ð 350 1 Qu Có Có Có Có Ko 2 1000 1 1 Ko Ko 2
194


Ngu n nư c và công ngh Hi u qu mô hình qu n lý t ch c
Lo i Kho ng Ô Nư c ð Sa Ngu n Thi t ng Dân Dân Dân S Lương Trình Trình Minh Kinh Tu i S
hình cách nhi m ngu n sâu ch a, sa b và tham tham tham nhân tháng ñ ñ b ch nghi m cp phù
công ngu n gi ng nâng ch a chính ph gia gia gia viên (000.ñ) k QL thu- KD trư ng hp
TT Tên công trình
ngh nư c khoan cp (5h) ki n d giám QL thu t tài chi cp mô
(5h) toán sát tài chính cho trư ng hình
chính dân QL
hi n
nay
N
27 Tr m p Tân Thu n ng m 15 Có Thi u 283 1 Dân Có Có Ko Có Ko 3 300 1 1 Có Ko D 4
N
ng m
28 CNTT xã Phương Xá 1800 Ko ð 40 3 Vay Ko Có Ko Ko Ko 4 1000 2 1 Có Có D 2
N
29 Tr m xã Cao Xá ng m 500 Ko ð 45 Qu Ko Có Ko Có 4 540 2 3 Có Có C 2
Tr m Khu 3 xã H p N
30 Hi ng m 35 Có Có 10 70 1 2 Có C 3
N
31 Tr m Vân Hùng ng m 150 Ko ð 40 3 Dân Có Có Ko Ko Ko 8 300 2 3 Có Có C 3
CNTT khu 3 xã V N
32 Cu ng m 1300 Ko Thi u 42 3 Qu Ko Có Ko Ko Ko 7 100 1 3 Có Có C 2
N
33 Tr m xã Vũ Y n ng m 30 Ko ð 45 2 Qu Ko Ko Ko 5 150 1 1 Có Có B 3
CNTT Khu 1+2 xã N
Minh H c ng m
34 1300 Ko 20 5 Qu Có Có Ko Có Có 9 250 1 1 Có Ko C 2

35 Tr m xã C m Ch Nm t 500 Có ð 1 Xã Có Có Có Có Có 3 750 1 2 Có Có C 2
CNTT Lê L i, Thành
36 Li Nm t 1500 Có ð 1 Xã Có Có Ko Có Có 3 600 2 3 Có Có D 3
CNTT xã Trung
37 Thành Nm t 50 Có ð 1 Qu Có Có Ko Có Có 18 420 2 3 Có Có C 3

38 Tr m xã Yên Ninh Nm t 500 Có ð 0 Dân Có Có Có Có Có 9 900 3 4 Có Có C 1

39 HTX Sông ðào Nm t 4000 Ko ð Qu Có Có Ko Ko Ko 11 1200 3 3 Ko Có D 1
195


Ngu n nư c và công ngh Hi u qu mô hình qu n lý t ch c
Lo i Kho ng Ô Nư c ð Sa Ngu n Thi t ng Dân Dân Dân S Lương Trình Trình Minh Kinh Tu i S
hình cách nhi m ngu n sâu ch a, sa b và tham tham tham nhân tháng ñ ñ b ch nghi m cp phù
công ngu n gi ng nâng ch a chính ph gia gia gia viên (000.ñ) k QL thu- KD trư ng hp
TT Tên công trình
ngh nư c khoan cp (5h) ki n d giám QL thu t tài chi cp mô
(5h) toán sát tài chính cho trư ng hình
chính dân QL
hi n
nay
T
40 B n Mư ng P n 1 ch y 1500 Có ð Dân Có Có Có Có Ko 4 50 1 1 Có Ko D 2
B n Khá, TP. ði n N
Biên ng m
41 Ko ð 70 Dân Có Có Ko Ko Ko 1 0 1 0 Ko Có D 2
T
42 B n M n, Thanh Nưa ch y 7000 Có ð Qu Có Có Có Có Ko 4 50 1 1 Có Ko B 2
B n Cò Chay, T
43 Mư ng P n ch y 2000 Ko ð Dân Có Có Có Có Ko 4 50 1 1 Có Ko C 2
Thôn Hói mít, Lăng T
44 Cô ch y Ko Thi u ko ko ko ko ko Ko
T
45 L c th y, Phú L c ch y 1100 Ko Thi u 1 Qu Ko Ko Ko Ko Có 5 500 2 2 Có B 2
Phư ng Hoàng,
46 Thanh Hà Nm t 500 Ko Thi u 2 Xã Có Có Ko Ko Ko 6 200 1 1 Có Có D 4
Khu v c 1, xã Bình T
ði n ch y
47 2500 Ko ð 1 Qu Có Có Ko Có ko 5 600 1 2 Có Có D 2
Nhà máy Vân Hình,
48 Phong Bình Nm t Có Thi u 3 Qu Có Có Có Có Có 3 400 1 2 Có Có B 3
Xã Th y Dương, N
49 Hương Th y ng m 2000 Ko ð 40 2 Qu Có Có Có Có Có 4 500 1 0 Có Có D 4
Xã Hương Th , T
50 Hương Trà ch y 700 Có ð 1 Qu Có Có Ko Có Ko 2 540 1 3 Có Có C 2
H
trên
núi
51 ðá Bàn, Th y Dương 5000 Có ð 2 Qu Ko Ko Ko Ko Ko 2 1200 3 4 Có Có A 2
T
52 CT Nh H , Phú L c ch y 3000 Ko ð Có Có Ko Ko
196


Ngu n nư c và công ngh Hi u qu mô hình qu n lý t ch c
Lo i Kho ng Ô Nư c ð Sa Ngu n Thi t ng Dân Dân Dân S Lương Trình Trình Minh Kinh Tu i S
hình cách nhi m ngu n sâu ch a, sa b và tham tham tham nhân tháng ñ ñ b ch nghi m cp phù
công ngu n gi ng nâng ch a chính ph gia gia gia viên (000.ñ) k QL thu- KD trư ng hp
TT Tên công trình
ngh nư c khoan cp (5h) ki n d giám QL thu t tài chi cp mô
(5h) toán sát tài chính cho trư ng hình
chính dân QL
hi n
nay
Xã Vi t H ng, Thanh
53 Hà Nm t 1000 Ko ð 2 Qu Có Có Ko Ko Ko 3 1000 2 3 Có Có C 1
197



ð c ñi m văn hoá - xã h i c ng ñ ng ð c ñi m kinh t , m c s ng
Tl Tl Nhóm Nh n Tl Tl Mâu Ngư i Mô Tinh Tl T Thu Tl Tl Tl
bi t tt dân th c dân dân thu n ñ hình th n t h lh nh p h phi h h
TT Tên công trình
ch nghi p tc già theo nh n n ib xu t c ng giác nghèo khá, trñ/ nông vay ñóng
THCS làng già th c d án ñ ng b ov giàu h /năm nghi p vn ñ phí
làng t t VS trư c tín nư c
d ng

1 NM nư c xã Minh Tân 85% 98% 1 2 90% 95% Ko Xã Có Có 11% 32% 35 7% 25% 100%

2 Tr m c p nư c Trung ðông Có 15% 85% 25
Huy
3 C p nư c xã Nà Trì 70% 80% 6 3 90% 40% Ko n Ko Có 40% 20% 30 20% 35% 100%

4 Tr m thôn Hi u Thi n 98% 100% 1 2 80% Ko dân Có Có 13% 27% 35 30% 30% 100%

5 Tr m xã Thanh An 98% 1 1 75% Ko Xã Có Có 14% 25% 16 25% 60% 100%

6 Tr m thôn 9, xã Nam Dong 100% 100% 3 2 99% 80% Ko thôn Có Có 5% 30% 15% 28% 100%

7 Thôn 1 và 2 xã ð k Drông 60% 40% 3 3 70% 70% Ko thôn Ko Có 13% 60% 0% 20% 100%

8 Thôn 3 xã ð k Drông 90% 50% 3 2 100% 70% Ko dân Có Có 18% 30% 25 10% 40% 100%

9 Thôn 9, 10, 11 xã ð k Wil 100% 100% 2 2 90% 80% Ko dân Có Có 26% ít

10 Thôn 4 xã ð k Wil 40% 20% 4 2 80% 80% Ko dân Ko Có 26% 30% 20 0% 30% 100%
Huy
n
11 HTX Trúc Sơn 70% 70% 6 2 96% Có Ko Có 14% 20% 48 20% 90% 97%

12 Thôn 3 xã Cư Nia 80% 60% 3 2 80% 100% Có dân Ko Có 9% 30% 5% 80% 100%

13 Buôn Eathling, Cư Jút 3 2 80% 60% Ko dân Có Có 36% 40% 40% 95%

14 Bon U2, Eathling, Cư Jút 70% 35% 6 1 60% 80% Ko dân Ko Có 10% 15% 30% 80%
198


ð c ñi m văn hoá - xã h i c ng ñ ng ð c ñi m kinh t , m c s ng
Tl Tl Nhóm Nh n Tl Tl Mâu Ngư i Mô Tinh Tl T Thu Tl Tl Tl
bi t tt dân th c dân dân thu n ñ hình th n t h lh nh p h phi h h
TT Tên công trình
ch nghi p tc già theo nh n n ib xu t c ng giác nghèo khá, trñ/ nông vay ñóng
THCS làng già th c d án ñ ng b ov giàu h /năm nghi p vn ñ phí
làng t t VS trư c tín nư c
d ng

15 Thôn 01 xã Nam Dong 50% 50% 3 2 100% 100% Ko T nh Có Có 6% 80% 41 90%

16 Thôn xã Eapô 50% 50% 3 1 95% 40% Ko dân Có Có 15% 9% 35 20% 90% 100%

17 Buôn Trum ngoài, ð k Wil 100% 100% 3 2 80% 75% Ko dân Ko Có 10% 5% 15% 50% 100%

18 HTX Phú L i A 100% 100% 1 1 100% 100% Ko xã Có Có 5% 95% 42 30% 60% 70%

19 HTX d ch v M Trinh 2 80% 80% Ko xã Có Có 9% 80% 100 30% 10% 90%

20 HTX Th i Thành 100% 100% 1 1 100% 99% Ko xã Có Có 20% 80% 34 35% 5% 100%

21 HTX C m Sơn 80% 90% 1 1 99% 90% Ko xã Có Có 1% 69% 58 33% 22% 100%

22 HTX nông nghi p Hoà Bình 100% 90% 1 2 99% 90% Ko xã Ko Có 10% 60% 60 20% 95% 70%

23 Tr m Tân Phú 2, Ch G o 100% 100% 1 2 100% 100% Ko dân Có Có 7% 60% 60 40% 70% 100%

24 Tr m Tân Bình 2B 100% 100% 1 3 100% 100% Ko dân Có Có 6% 40% 50 30% 100%

25 Tr m ði n Thanh 90% 98% 2 3 80% 90% Ko dân Ko Có 5% 70% 30 10% 70% 95%

26 T HTX Tân Thu n

27 Tr m p Tân Thu n 98% 100% 1 3 85% 80% Có dân Có Có 12% 45% 100 10% 90% 95%

28 CNTT xã Phương Xá 95% 100% 1 50% Ko t nh Ko Có 6% 40% 26 10% 100% 100%

29 Tr m xã Cao Xá 100% 100% 1 2 100% Ko xã Ko Có 2% 8.5 5% 40% 100%
199


ð c ñi m văn hoá - xã h i c ng ñ ng ð c ñi m kinh t , m c s ng
Tl Tl Nhóm Nh n Tl Tl Mâu Ngư i Mô Tinh Tl T Thu Tl Tl Tl
bi t tt dân th c dân dân thu n ñ hình th n t h lh nh p h phi h h
TT Tên công trình
ch nghi p tc già theo nh n n ib xu t c ng giác nghèo khá, trñ/ nông vay ñóng
THCS làng già th c d án ñ ng b ov giàu h /năm nghi p vn ñ phí
làng t t VS trư c tín nư c
d ng

30 Tr m Khu 3 xã H p H i

31 Tr m Vân Hùng 1 90% Ko xã Có Có 5% 65% 60 20% 50% 100%

32 CNTT khu 3 xã V C u 97% 100% 5 2 95% 97% Ko xã Có Có 15% 35% 24 0% 90% 100%

33 Tr m xã Vũ Y n 70% 100% 1 3 95% Ko xã Có Có 5% 79% 46 50% 90% 100%

34 CNTT Khu 1+2 xã Minh H c 100% 100% 90% Ko xã Có Có 15% 30% 35 10% 50% 100%

35 Tr m xã C m Ch 100% 100% 1 2 90% Có xã Có Có 20% 100%

36 CNTT Lê L i, Thành L i 100% 100% 1 3 100% 100% Ko xã Có Có 3% 65% 37 4% 100%

37 CNTT xã Trung Thành 100% 1 2 100% 100% Ko xã Có Có 8% 69% 20% 44% 100%

38 Tr m xã Yên Ninh 100% 1 1 100% 98% Ko xã Có 5% 25% 40% 50% 90%
Huy
39 HTX Sông ðào 100% 1 2 80% 90% Ko n Ko Có 30% 50% 66 50% 100%

40 B n Mư ng P n 1 20% 80% 1 1 100% 100% Ko dân Có Có 1% 0% 60 100%

41 B n Khá, TP. ði n Biên 90% 100% 2 3 90% 90% Ko dân Có Có 11% 8% 0% 0% 100%

42 B n M n, Thanh Nưa 100% 100% 1 1 100% 100% Ko dân Có Có 6% 60% 40 0% 85% 100%

43 B n Cò Chay, Mư ng P n 80% 90% 1 1 100% 100% Ko dân Có Có 20% 22% 30 0% 60% 100%

44 Thôn Hói mít, Lăng Cô Ko ko
200


ð c ñi m văn hoá - xã h i c ng ñ ng ð c ñi m kinh t , m c s ng
Tl Tl Nhóm Nh n Tl Tl Mâu Ngư i Mô Tinh Tl T Thu Tl Tl Tl
bi t tt dân th c dân dân thu n ñ hình th n t h lh nh p h phi h h
TT Tên công trình
ch nghi p tc già theo nh n n ib xu t c ng giác nghèo khá, trñ/ nông vay ñóng
THCS làng già th c d án ñ ng b ov giàu h /năm nghi p vn ñ phí
làng t t VS trư c tín nư c
d ng

45 L c th y, Phú L c 70% 90% 1 90% Ko xã Có Có 20% 80% 30 15% 90% 100%
Huy
n
46 Phư ng Hoàng, Thanh Hà 100% 95% 1 100% Ko Ko Có 10% 40% 40 20% 50% 100%

47 Khu v c 1, xã Bình ði n 95% 95% 1 2 100% ko t nh Có Có 20% 20% 60 45% 75% 100%

48 Nhà máy Vân Hình, Phong Bình 95% 95% 1 2 90% Ko huy n Có Có 15% 20% 38 10% 95% 95%

49 Xã Th y Dương, Hương Th y 85%

50 Xã Hương Th , Hương Trà 95% 90% 1 2 70% Ko xã Có 10% 20% 30% 70% 100%

51 ðá Bàn, Th y Dương 10% 50% 1 3 80% Ko xã Ko Có 20% 10% 45 70% 50% 70%

52 CT Nh H , Phú L c 25% 15% 40 40% 95%

53 Xã Vi t H ng, Thanh Hà 100% 95% 1 100% Ko t nh Có Có 14% 40% 50 40% 75% 100%
201



S ng h c a chính quy n ñ a phương
Xã ng h Sô TTV T l cán T l vn Cán b xã Xã h tr Bi n pháp H tr ñào H tr ñào C p phê
TT Tên công trình
mô hình ho t ñ ng b xã góp c a chuyên kinh phí hành t oc a t oc a duy t
QL tham gia UBND xã trách s a ch a chính h t nh huy n nâng c p
tr

1 NM nư c xã Minh Tân HTX 120 100% 0% Có Có Có Có Có T nh

2 Tr m c p nư c Trung ðông HTX Có

3 C p nư c xã Nà Trì HTX 2 58% 0% Có Ko Có Ko Có Huy n

4 Tr m thôn Hi u Thi n HTX 100 100% 0% Có Ko Có Có Có Ko

5 Tr m xã Thanh An HTX Có 100% 12% Ko Ko Có Có Có Xã

6 Tr m thôn 9, xã Nam Dong Hi 126 10% 0% Ko Ko Ko Có Ko T nh

7 Thôn 1 và 2 xã ð k Drông Hi 0% Ko Ko Ko Có Có Ko

8 Thôn 3 xã ð k Drông HTX 20 100% 0% Có Ko Ko Có Có Ko

9 Thôn 9, 10, 11 xã ð k Wil

10 Thôn 4 xã ð k Wil Hi 20 80% 0% Có Ko Ko Có Có Ko
H i và
11 HTX Trúc Sơn HTX 8 60% 0% Ko Ko Ko Có Có Huy n

12 Thôn 3 xã Cư Nia T HT 0% Ko Ko Ko Có Có Ko

13 Buôn Eathling, Cư Jút T HT 0% Ko Ko Ko Có Có Ko

14 Bon U2, Eathling, Cư Jút T HT 0% Ko Ko Ko Có Có Ko

15 Thôn 01 xã Nam Dong UBND 12 14 0% Ko Ko Ko Có Có Ko
202


S ng h c a chính quy n ñ a phương
Xã ng h Sô TTV T l cán T l vn Cán b xã Xã h tr Bi n pháp H tr ñào H tr ñào C p phê
TT Tên công trình
mô hình ho t ñ ng b xã góp c a chuyên kinh phí hành t oc a t oc a duy t
QL tham gia UBND xã trách s a ch a chính h t nh huy n nâng c p
tr

16 Thôn xã Eapô 100% 0% Ko Ko Có Có Có Ko

17 Buôn Trum ngoài, ð k Wil Hi 30% 0% Ko Ko Ko Có Có Ko

18 HTX Phú L i A xã 6 100% 0% Có Ko Có Có Ko T nh

19 HTX d ch v M Trinh xã 3 100% 0% Ko Ko Có Có Có Ko

20 HTX Th i Thành HTX 3 50% 0% Có Ko Có Có Có T nh

21 HTX C m Sơn HTX 9 100% 0% Có Ko Có Ko Ko T nh

22 HTX nông nghi p Hoà Bình HTX 10 30% 0% Ko Ko Ko Ko Ko T nh

23 Tr m Tân Phú 2, Ch G o TT nư c 10% 0% Có Ko Có Có Ko xã

24 Tr m Tân Bình 2B T HT 6 100% 0% Có Ko Có Có Có xã

25 Tr m ði n Thanh T HT 10 80% 0% Có Có Có Có Có Ko

26 T HTX Tân Thu n

27 Tr m p Tân Thu n HTX 9 20% 0% Có Ko Có Có Ko xã

28 CNTT xã Phương Xá HTX 9 20% 0% Ko Ko Ko Có Có xã

29 Tr m xã Cao Xá HTX 10 100% 0% Có Ko Có Có Ko

30 Tr m Khu 3 xã H p H i

31 Tr m Vân Hùng Cð/ HTX 44 100% 0% Ko Ko Có Ko Ko Huy n
203


S ng h c a chính quy n ñ a phương
Xã ng h Sô TTV T l cán T l vn Cán b xã Xã h tr Bi n pháp H tr ñào H tr ñào C p phê
TT Tên công trình
mô hình ho t ñ ng b xã góp c a chuyên kinh phí hành t oc a t oc a duy t
QL tham gia UBND xã trách s a ch a chính h t nh huy n nâng c p
tr

32 CNTT khu 3 xã V C u HTX 45 100% 0% Có Ko Có Ko Có xã

33 Tr m xã Vũ Y n HTX 100% 0% Có Có Ko Có Có T nh

34 CNTT Khu 1+2 xã Minh H c HTX 25 100% 0% Có Ko Có Có Có xã

35 Tr m xã C m Ch Xã 300 100% 0% Có Có Ko Có Ko T nh

36 CNTT Lê L i, Thành L i HTX

37 CNTT xã Trung Thành T HT 50 100% 50% Có Có Có Có Có Xã

38 Tr m xã Yên Ninh HTX 100% 25% Có Ko Có Có Có T nh

39 HTX Sông ðào HTX Có Ko Có Có Có T nh

40 B n Mư ng P n 1 Cð 2 25% 0% Có Ko Có Có Có Huy n

41 B n Khá, TP. ði n Biên Cð Có Ko Ko Ko Ko

42 B n M n, Thanh Nưa Cð 4 25% 0% Có Ko Ko Ko Ko Xã

43 B n Cò Chay, Mư ng P n Cð 2 25% 0% Có Có Có Ko Có Xã

44 Thôn Hói mít, Lăng Cô HTX T nh

45 L c th y, Phú L c HTX 12 90% 10% Có Có Có Có Có T nh

46 Phư ng Hoàng, Thanh Hà HTX 3 100% 30% Có Có Có Có Có T nh
204


S ng h c a chính quy n ñ a phương
Xã ng h Sô TTV T l cán T l vn Cán b xã Xã h tr Bi n pháp H tr ñào H tr ñào C p phê
TT Tên công trình
mô hình ho t ñ ng b xã góp c a chuyên kinh phí hành t oc a t oc a duy t
QL tham gia UBND xã trách s a ch a chính h t nh huy n nâng c p
tr

47 Khu v c 1, xã Bình ði n HTX 9 30% 0% ko ko Có Có Có Ko

48 Nhà máy Vân Hình, Phong Bình HTX 100% Có Có Có Có Có T nh

49 Xã Th y Dương, Hương Th y 100% ng Có ko Ko Ko Ko Huy n

50 Xã Hương Th , Hương Trà HTX 100% Có ko Có Có Có Ko

51 ðá Bàn, Th y Dương HTX 13 100% Ko ko Có Ko Có Huy n

52 CT Nh H , Phú L c HTX 3 0 Có ko Có Ko

53 Xã Vi t H ng, Thanh Hà HTX 3 100% 55% Có Ko Có Có Có T nh
205



Cơ ch tài chính
T ng Vn UBND Dân Chính Chi Tín Tl Có Cơ ch
giá tr Ngân xã góp sách nhánh d ng vay tín vay TC có
TT Tên công trình Ki n ngh
ñ u tư sách/ h ngân vi mô d ng ñưi c phù
công Tài tr nghèo hàng trong tham NH hp
trình xã xã gia khi không
CN cn

1 NM nư c xã Minh Tân 2,419 1,400 230 789 Có Ko Có 12% Ko Có M r ng c p vùng lân c n

2 Tr m c p nư c Trung ðông 750 180 310 260 Có Ko Có 0 Thi u nư c, ng xu ng c p

3 C p nư c xã Nà Trì 250 250 0 0 Có Có Có 0% Có Ko H tr ñào t o và vay v n

4 Tr m thôn Hi u Thi n 2,200 1,320 0 880 Ko Có Có 30% Ko Có Vay v n m r ng ph m vi c p

5 Tr m xã Thanh An 2,094 1411 243 682 Có Ko Ko 95% Ko Ko Vay v n ti p t c ñ u tư

6 Tr m thôn 9, xã Nam Dong 670 260 0 410 Có Có Có 83% Ko Có Giá ñi n cao quá

7 Thôn 1 và 2 xã ð k Drông 438 337 0 95 Có Ko Ko 0% Ko Ko Phân chia trách nhi m rõ ràng

8 Thôn 3 xã ð k Drông 450 360 0 90 Có Có Ko 0% Ko Ko Tr c p k thu t, ki m tra nư c

9 Thôn 9, 10, 11 xã ð k Wil

10 Thôn 4 xã ð k Wil Có Có Ko 0% Ko Ko Xin thêm bơm d phòng

11 HTX Trúc Sơn 360 227 0 143 Có Có Có 99% Ko Ko Thanh tra tài chính HTX

12 Thôn 3 xã Cư Nia 0 Ko Ko Ko 0% Ko Tăng ph c p

13 Buôn Eathling, Cư Jút 0 Ko Ko Ko 0% Ko Ko Tăng giá nư c, CT 134

14 Bon U2, Eathling, Cư Jút 0 Ko Ko Ko 0% Ko Tăng giá nư c, thêm tb , CT 134
206


Cơ ch tài chính
T ng Vn UBND Dân Chính Chi Tín Tl Có Cơ ch
giá tr Ngân xã góp sách nhánh d ng vay tín vay TC có
TT Tên công trình Ki n ngh
ñ u tư sách/ h ngân vi mô d ng ñưi c phù
công Tài tr nghèo hàng trong tham NH hp
trình xã xã gia khi không
CN cn

15 Thôn 01 xã Nam Dong 60% Có Có Có Ko H tr s a ñư ng ng chính

16 Thôn xã Eapô Có Ko Có Ko Cho làm l i công trình m i

17 Buôn Trum ngoài, ð k Wil 20% Ko Ko Ko 0% Ko Có M r ng l gi i ng và thêm máy bơm

18 HTX Phú L i A 633 0 0 633 Ko Ko Ko 2% Ko Có

19 HTX d ch v M Trinh 686 400 0 286 Có Ko Ko 0% Ko Có H tr gi i pháp gi m hao h t

20 HTX Th i Thành 514 117 0 396 Ko Ko Ko 0% Ko Ko CT M c tiêu QG

21 HTX C m Sơn 2,049 0 0 2049 Ko Ko Ko 0% Ko Có H tr ñào t o qu n lý và k thu t

22 HTX nông nghi p Hoà Bình 899 0 0 899 Ko Ko Ko 0% Ko Có ðào t o, kinh phí xét nghi m nư c

23 Tr m Tân Phú 2, Ch G o 70 5 65 Ko Ko Ko 0% Ko Có Nhà nư c h tr kinh phí xây h th ng l c

24 Tr m Tân Bình 2B 309 204 113 Ko Ko Ko Ko Nhà nư c h tr kinh phí xây h th ng l c
T p hu n, qui ñ nh giá sàn, pCERWASS h tr
25 Tr m ði n Thanh 580 130 450 Có Có Ko 0% Ko Ko ñ u.

26 T HTX Tân Thu n 150 0 0 150 Ko Ko Ko Ko Ko V n t HTX t b ra

27 Tr m p Tân Thu n 449 255 194 Có Ko Có 30% Có Có t p hu n, m r ng qui mô c p nư c toàn xã
tr c ñu
28 CNTT xã Phương Xá 1,132 chính ni Ko Có Ko 0% Ko Ko S t gi ng khoan, xin khoan l i
207


Cơ ch tài chính
T ng Vn UBND Dân Chính Chi Tín Tl Có Cơ ch
giá tr Ngân xã góp sách nhánh d ng vay tín vay TC có
TT Tên công trình Ki n ngh
ñ u tư sách/ h ngân vi mô d ng ñưi c phù
công Tài tr nghèo hàng trong tham NH hp
trình xã xã gia khi không
CN cn

29 Tr m xã Cao Xá 3,200 3200 0 0 Ko Có Có 40% Ko Ko tranh giành ñ t l p ng v i Cty TNHH

30 Tr m Khu 3 xã H p H i 758 560 198 Công trình xu ng c p do thu ko ñ chi

31 Tr m Vân Hùng 1,566 1566 0 0 Ko Có Ko 0% Ko Ko Chưa ñ qu tái sx do giá nư c th p

32 CNTT khu 3 xã V C u 1,181 1181 0 0 Ko Ko Ko 0% Ko Ko M ng chính rò r , 1/2 gi ng b c n

33 Tr m xã Vũ Y n 1,063 1063 0 0 Ko Ko Ko 0% Ko Ko H tr k thu t

34 CNTT Khu 1+2 xã Minh H c 750 720 0 30 Ko Ko Ko 0% Ko Có Gi m t l th t thoát

35 Tr m xã C m Ch 3,200 2800 0 800 Có Có Có 16% Ko Có ði n không ñ áp, ngu n b ñóng mùa lũ

36 CNTT Lê L i, Thành L i 1,514 690 112 712 M t ñi n quá nhi u

37 CNTT xã Trung Thành 4,400 2200 2200 0 Có Có Có 13% Tăng cư ng ñào t o k thu t
H nghèo ñư c vay 62, HTX chưa ñư c vay s a
38 Tr m xã Yên Ninh 3,800 2000 1000 800 Có Có Có 50% Ko Ko ch a

39 HTX Sông ðào 1,800 600 1200 Ko Có Ko 0% Có Có Ch c t nư c khi m t ñi n

40 B n Mư ng P n 1 55 55 0 0 Ko Có Ko 0% Ko Ko Thi u v n xây thêm b

41 B n Khá, TP. ði n Biên Ko Có Ko 0% Ko Ko Ch t lư ng nư c chưa dùng ñ ăn u ng ñư c

42 B n M n, Thanh Nưa Có Ko 0% Ko Ko Xây thêm b l ng
208


Cơ ch tài chính
T ng Vn UBND Dân Chính Chi Tín Tl Có Cơ ch
giá tr Ngân xã góp sách nhánh d ng vay tín vay TC có
TT Tên công trình Ki n ngh
ñ u tư sách/ h ngân vi mô d ng ñưi c phù
công Tài tr nghèo hàng trong tham NH hp
trình xã xã gia khi không
CN cn

43 B n Cò Chay, Mư ng P n Có Ko 0% Ko Ko Xin thêm n p b ch

44 Thôn Hói mít, Lăng Cô ko Ko Ko Ko Qu n lý kém, không kinh phí s a ch a

45 L c th y, Phú L c 942 751 100 91 Có Ko Ko Ko có Thi u nư c c p do công su t TK th p

46 Phư ng Hoàng, Thanh Hà 1,000 700 300 0 Ko Ko Ko 0% Ko Ti n s a ch a do xã chi tr

47 Khu v c 1, xã Bình ði n 1,129 962 167 Có Ko 0% Ko Ko Phí nư c quá th p, không ñ m r ng c p nư c

48 Nhà máy Vân Hình, Phong Bình 79 48 31 Có Ko Ko Ko Có ð i ngu n nư c

49 Xã Th y Dương, Hương Th y 490 0 0 490 Có Có Xây d ng trên 12 năm, ng chính hư h ng.

50 Xã Hương Th , Hương Trà 1,000 0 1000 Ko Có Xin kinh phí nâng c p ñ p gi nư c

51 ðá Bàn, Th y Dương 260 130 130 Có Có Ko Có Ko Lãi su t NH 1,85% tháng cao quá,

52 CT Nh H , Phú L c 320 320 Ko Thành l p HTX

53 Xã Vi t H ng, Thanh Hà 1,300 600 700 100 Ko Ko Ko 0 Có Có Giá ñi n cao quá 1200ñ/kW

Top Download Thạc Sĩ - Tiến Sĩ - Cao Học

Xem thêm »

Tài Liệu Thạc Sĩ - Tiến Sĩ - Cao học Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản