LUẬN VĂN: Kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam hiện nay

Chia sẻ: dellvietnam

Phụ nữ chiếm trên 50% dân số và lao động xã hội, là lực lượng to lớn, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của nước ta. Họ với tư cách là người mẹ sinh thành nuôi dưỡng cho đất nước các thế hệ công dân tiếp nối thực hiện sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta. Ngoài ra phụ nữ Việt Nam còn tham gia tích cực vào các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội... Phụ nữ Việt Nam có truyền thống vẻ vang, nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười đã nêu...

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: LUẬN VĂN: Kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam hiện nay

LUẬN VĂN:


Kế thừa và phát huy những giá trị

đạo đức truyền thống của phụ nữ

Việt Nam hiện nay
mở đầu



1. Tính cấp thiết của đề tài
Phụ nữ chiếm trên 50% dân số và lao động xã hội, là lực lượng to lớn, đóng góp quan
trọng vào sự nghiệp cách mạng của nước ta. Họ với tư cách là người mẹ sinh thành nuôi
dưỡng cho đất nước các thế hệ công dân tiếp nối thực hiện sự nghiệp cách mạng của dân
tộc ta. Ngoài ra phụ nữ Việt Nam còn tham gia tích cực vào các lĩnh vực kinh tế, chính
trị, văn hóa, xã hội... Phụ nữ Việt Nam có truyền thống vẻ vang, nguyên Tổng Bí thư Đỗ
Mười đã nêu trong bài phát biểu tại Đại hội đại biểu Phụ nữ Việt Nam lần thứ VIII: "Từ
xưa đến nay, phụ nữ Việt Nam luôn luôn giữ vị trí quan trọng trong quá trình hình thành
cộng đồng dân tộc, trong sự nghiệp đấu tranh lâu dài dựng nước và giữ nước cũng như
trong cuộc đời thường. Truyền thống và phẩm giá của phụ nữ nước ta được hình thành
qua hàng nghìn năm lịch sử. Đó là lòng yêu nước, tính nhân ái, đức hy sinh, trí thông
minh. Tám chữ vàng "Anh hùng bất khuất, trung hậu, đảm đang" mà Bác Hồ kính yêu
và nhân dân ta trao tặng phụ nữ nước ta chính là sự đúc kết một cách sâu sắc truyền
thống vẻ vang và phẩm giá cao đẹp đó" [93, 90-91].
Trong quá trình xây dựng CNXH, nhất là trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước
theo định hướng XHCN hiện nay việc xây dựng đạo đức lành mạnh của xã hội là một
trong những nhiệm vụ quan trọng. Điều đó đòi hỏi phải nhận thức đúng đắn vấn đề kế
thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc nói chung và của người phụ
nữ Việt Nam nói riêng, tạo điều kiện cho việc xây dựng chuẩn mực đạo đức mới phù
hợp yêu cầu phát triển của xã hội. Đồng thời đó cũng là một nội dung quan trọng trong
việc góp phần "xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc
dân tộc".
Trong những năm đổi mới vừa qua vai trò của phụ nữ càng được khẳng định trong tất cả
các lĩnh vực của đời sống xã hội. Song, do tác động của cơ chế thị trường, những giá trị
đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam bị giảm sút, bị xói mòn. Không ít chị em
chạy theo lối sống thực dụng, cá nhân vị kỷ, thiếu tính nhân ái, sự thủy chung.
Vì vậy, việc làm rõ vấn đề kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống
của phụ nữ Việt Nam hiện nay vừa cần thiết vừa cấp bách, có ý nghĩa lý luận và thực
tiễn đối với sự nghiệp đổi mới đất nước và của Kiên Giang nói riêng.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Đề tài về truyền thống phụ nữ đã được đề cập đến dưới nhiều hình thức và mức độ khác
nhau như:
Một số bài đăng trên các tạp chí: Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí
Khoa học về phụ nữ.
Một số tài liệu viết về truyền thống phụ nữ của Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam biên
soạn và truyền thống phụ nữ của một số tỉnh như: Truyền thống của phụ nữ tỉnh Kiên
Giang qua hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ...
Một số sách như: "Phụ nữ miền Nam" của Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ biên soạn; "Mười
năm tiến bộ của phụ nữ Việt Nam" (1985-1995) của Trung tâm khoa học xã hội và nhân
văn quốc gia, Trung tâm nghiên cứu khoa học về gia đình và phụ nữ biên soạn (Nhà
xuất bản Phụ nữ, Hà Nội, 1997); "Phát huy tiềm năng kinh doanh của phụ nữ Việt Nam"
do GS Lê Thi chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997); "Vấn đề phụ
nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay - thực trạng và giải pháp" (Luận án PTS của
Đặng Thị Linh, 1996).
Tuy nhiên, vấn đề kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt
Nam trong tình hình hiện nay cần có những công trình nghiên cứu một cách chuyên sâu
và có hệ thống hơn nữa.
3. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài
a) Mục đích của đề tài
Trên cơ sở phân tích thực trạng của việc phát huy các giá trị đạo đức truyền thống của
người phụ nữ (qua thực tế Kiên Giang), đề xuất một số giải pháp có tính định hướng
nhằm phát huy có hiệu quả các giá trị đạo đức truyền thống ở người phụ nữ Kiên Giang
hiện nay.
b) Nhiệm vụ của đề tài
Để thực hiện mục đích trên luận văn phải thực hiện ba nhiệm vụ cơ bản sau:
- Làm rõ các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam và tầm quan trọng, nội
dung, yêu cầu của việc phát huy chúng trong tình hình hiện nay.
- Phân tích thực trạng của việc phát huy các giá trị đạo đức truyền thống ở phụ nữ Kiên
Giang; phân tích những nguyên nhân của thực trạng đó; từ đó rút ra những vấn đề cần
giải quyết để thực hiện kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống ở phụ
nữ.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy có hiệu quả các giá trị đạo đức
truyền thống ở phụ nữ Kiên Giang.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
a) Đối tượng
- Giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ trong đề tài này muốn đề cập đến mặt tích
cực.
- Giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ trong luận văn này được hiểu là giá trị đạo
đức truyền thống của dân tộc nhưng được biểu hiện đặc thù ở phụ nữ, do đó nó trở
thành truyền thống của phụ nữ.
b) Phạm vi
Đề tài này nghiên cứu chủ yếu là thực tế Kiên Giang, đồng thời có nghiên cứu tài liệu
của những công trình nghiên cứu khác.
5. Đóng góp của đề tài
- Khái quát nêu lên những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam cần được
kế thừa và phát huy.
- Đề xuất những và giải pháp có tính định hướng để kế thừa và phát huy những giá trị
đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam trong việc xây dựng người phụ nữ mới ở
Kiên Giang ngày nay.

6. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan điểm của Đảng, Nhà nước về
con người, đạo đức nhất là về những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc ở phụ nữ cùng
việc kế thừa, phát huy những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc ở phụ nữ là cơ sở lý luận
trực tiếp của luận văn này.
- Luận văn sử dụng những phương pháp: lôgíc và lịch sử, trừu trượng và cụ thể, phân
tích và tổng hợp; trong đó những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về kế
thừa, phát huy đạo đức là tư tưởng quán xuyến toàn bộ luận văn này. Ngoài ra, luận văn
còn sử dụng những phương pháp điều tra xã hội học, những số liệu của Đảng và Nhà
nước đã được công bố.

7. ý nghĩa của luận văn
- Với kết quả nghiên cứu đạt được, luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho cấp ủy
đảng, chính quyền địa phương của tỉnh Kiên Giang trong việc xây dựng chiến lược, kế
hoạch phát huy đạo đức truyền thống dân tộc ở phụ nữ địa phương.
- Luận văn cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu giảng dạy và học tập
về đạo đức truyền thống dân tộc ở phụ nữ.

8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có 2 chương, 4
tiết.

Chương 1

những Giá trị đạo đức truyền thống
của phụ nữ Việt Nam và yêu cầu kế thừa,
phát huy chúng trong giai đoạn hiện nay


1.1. Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc của phụ nữ Việt Nam
1.1.1. Truyền thống đạo đức dân tộc
Trong truyền thống của dân tộc có những truyền thống tốt và những truyền thống không
tốt. Những truyền thống tốt phù hợp với sự phát triển của lịch sử dân tộc được gọi là
những giá trị truyền thống. Trong đó những giá trị đạo đức truyền thống (GTĐĐTT)
đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Giá trị có thể được hiểu là: "Những thành
tựu của con người góp vào sự phát triển đi lên của lịch sử xã hội, phục vụ cho lợi ích và
hạnh phúc của con người xã hội. Giá trị vì thế được xác định bởi sự đánh giá đúng đắn
của con người, xuất phát từ thực tiễn và được kiểm nghiệm qua thực tiễn" [25, 16].
Giá trị đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của con người. Nó là cái con người
dựa vào để xác định mục đích, phương hướng cho hoạt động của mình, là cái mà con
người mong muốn được theo đuổi. Giá trị là cơ sở đánh giá thái độ, hành vi đúng, sai,
nên có và không nên có của con người. Giá trị là cơ sở của các chuẩn mực, quy tắc xác
định cách thức hành động của con người. Cách thức và hành động xã hội được chỉ đạo
bởi các giá trị - Người ta dựa vào giá trị được xã hội chấp nhận để lựa chọn cách thức
suy nghĩ và hành động phù hợp nhất. Các giá trị, nhất là các giá trị chung, phổ biến được
coi như phương tiện cơ bản để tạo nên sự liên kết, hợp tác mọi thành viên trong nhóm,
cộng đồng. Bất kỳ một chế độ xã hội nào cũng được tổ chức trên cơ sở những giá trị và
chuẩn mực xã hội nhất định.
Trong việc nghiên cứu giá trị, do những mục đích cụ thể khác nhau người ta thường
phân loại giá trị theo cách khác nhau.
ở cấp độ chung nhất, người ta phân biệt: giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Giá trị tinh
thần được chia thành các loại giá trị cơ bản như: giá trị khoa học, giá trị đạo đức
(GTĐĐ), giá trị thẩm mỹ, giá trị chính trị. Trong đó GTĐĐ gắn với nhu cầu điều chỉnh
quan hệ giữa cá nhân và xã hội theo hướng tạo nên sự thống nhất hài hòa giữa lợi ích cá
nhân và lợi ích xã hội. Có thể nói: "Giá trị đạo đức là những thái độ và hành vi được
con người lựa chọn, được đánh giá là có ý nghĩa tích cực đối với đời sống xã hội, được
lương tâm đồng tình và dư luận biểu dương. GTĐĐ vì thế có ý nghĩa thiết yếu đối với
đời sống xã hội" [25, 51].
Mỗi dân tộc đều có truyền thống của mình do lịch sử để lại. Truyền thống là điều kiện
để duy trì và phát triển cuộc sống. Nó là sản phẩm của quá trình phát triển lịch sử của
mỗi dân tộc. Từng dân tộc khác nhau có truyền thống khác nhau, cùng một dân tộc qua
từng giai đoạn lịch sử khác nhau truyền thống cũng biểu hiện và có cách lý giải khác
nhau. Nói đến GTĐĐTT của dân tộc ta là nói đến đặc thù của đạo đức Việt Nam với
những phẩm chất tốt đẹp đã hình thành và được bảo tồn cho đến thời điểm hiện đại. Đó
là các giá trị nhân văn mang tính cộng đồng, tính ổn định tương đối, được lưu truyền từ
thế hệ này sang thế hệ khác, thể hiện trong các chuẩn mực mang tính phổ biến có tác
dụng điều chỉnh hành vi cá nhân, giữa cá nhân và xã hội.
GTĐĐTT là bộ phận trong hệ giá trị tinh thần của dân tộc ta. Trong hệ giá trị tinh thần
truyền thống Việt Nam, các GTĐĐ chiếm vị trí nổi bật, tạo nên cốt lõi của nó. Khi bàn
về giá trị truyền thống giáo sư Trần Văn Giàu định nghĩa: "Giá trị truyền thống của một
dân tộc là những nguyên lý đạo đức lớn (người trích nhấn mạnh) mà con người trong
nước thuộc các thời đại, các giai đoạn lịch sử đều dựa vào để phân biệt phải trái để nhận
định nên chăng nhằm xây dựng độc lập, tự do và tiến bộ của dân tộc đó. Cũng là những
nguyên lý đạo đức sâu xa của mỗi người trong nước khiến họ tự nhiên phản ứng đúng
với lẽ phải; đúng với quyền lợi và danh dự dân tộc khi phải đụng chạm đến một sự cố
nào đấy" [14, 61]. Và ông cho rằng, GTĐĐTT của dân tộc Việt Nam bao gồm: yêu
nước, cần cù, anh hùng, sáng tạo, lạc quan, thương người, vì nghĩa [14, 108].
Giáo sư Vũ Khiêu cho rằng: Trong những truyền thống quý báu của dân tộc, nổi bật
nhất là truyền thống đạo đức (Người trích nhấn mạnh) và khẳng định truyền thống đạo
đức cao đẹp của dân tộc ta bao gồm: lòng yêu nước, truyền thống đoàn kết, lao động cần
cù và sáng tạo; tinh thần nhân đạo, lòng yêu thương và quý trọng con người, trong đó
yêu nước là bậc thang cao nhất trong hệ thống giá trị đạo đức của dân tộc [14, 74-86].
Theo Giáo sư Nguyễn Hồng Phong thì tính cách dân tộc gần như là tất cả nội dung của
GTĐĐTT bao gồm: tính tập thể - cộng đồng; trọng đạo đức; cần kiệm, giản dị, thực
tiễn; tinh thần yêu nước bất khuất và lòng yêu chuộng hòa bình, nhân đạo, lạc quan
[62].
Kết quả nghiên cứu của chương trình khoa học công nghệ cấp Nhà nước: con người Việt
Nam - mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội (KX. 07) cũng đã khẳng
định: cốt lõi của các giá trị truyền thống là đạo đức, phẩm chất, nhân cách con người
Việt Nam bao gồm: tinh thần yêu nước, vì nghĩa, lòng thương người [58, 32-34].
Những GTĐĐ tinh thần truyền thống dân tộc được nói đến khá nhiều trong các văn kiện
của Đảng. Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về: "Một số định hướng lớn trong công tác tư
tưởng hiện nay" ghi rõ: "Những giá trị văn hóa truyền thống bền vững của dân tộc Việt
Nam là lòng yêu nước nồng nàn, ý thức cộng đồng sâu sắc, đạo lý "thương người như
thể thương thân", đức tính cần cù, vượt khó sáng tạo trong lao động" [57, 19]. Nghị
quyết Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) về xây dựng
và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã khẳng định:
"Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các
dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng nghìn năm đấu tranh dựng nước
và giữ nước. Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết,
ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái khoan
dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong
ứng xử, tính giản dị trong lối sống" [92, 56].
Qua các tư liệu nêu trên có thể rút ra một số nhận xét:
- Trong hệ thống giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, GTĐĐ chiếm vị
trí ưu trội so với các giá trị truyền thống dân tộc ta nói chung.
Dù có những kết luận khác nhau nhưng trong các GTĐĐTT, chủ nghĩa yêu nước được
khẳng định là giá trị cốt lõi, giá định hướng các giá trị khác.
- Một số phẩm chất đạo đức phổ biến của con người Việt Nam như: đức tính cần cù,
thông minh sáng tạo, lòng nhân ái, tinh thần lạc quan, ý thức cộng đồng sâu sắc... đã
được đề cập và coi đó là những GTĐĐTT quý báu của dân tộc ta.
Dựa vào cách tiếp cận giá trị, GTĐĐ và quan điểm của Đảng ta cũng như các nhà khoa
học có thể khẳng định các GTĐĐTT cơ bản của dân tộc ta bao gồm:
. Chủ nghĩa yêu nước.
. Lòng nhân ái.
. Tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng sâu sắc.
. Cần cù và tiết kiệm.
. Tính khiêm tốn, trung thực, giản dị, lạc quan, thủy chung.
Trong những giá trị truyền thống ấy, chủ nghĩa yêu nước là "động lực tình cảm lớn nhất
của đời sống dân tộc, đồng thời là bậc thang cao nhất trong hệ thống GTĐĐ của dân tộc
ta" [25, 74].
Yêu nước là tình cảm thiêng liêng của nhân dân ta từ xưa đến nay. Truyền thống yêu
nước được hình thành và phát triển trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc
và thể hiện nổi bật trong đấu tranh giữ nước chống giặc ngoại xâm. Chính lòng yêu
nước nồng nàn, tinh thần dân tộc sâu sắc đã giúp nhân dân ta vượt qua mọi khó khăn,
chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Dân ta có một
lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi
khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng
mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán
nước và lũ cướp nước" [46, 171].
Chủ nghĩa yêu nước là "sợi chỉ đỏ xuyên qua toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến
hiện đại". Hình thành sớm, được thử thách và khẳng định qua bao thăng trầm của lịch
sử, được bổ sung và phát triển qua từng thời kỳ, theo yêu cầu phát triển của dân tộc và
thời đại, chủ nghĩa yêu nước là một trong những giá trị cao quý bền vững nhất của dân
tộc ta.
Truyền thống yêu nước của dân tộc ta bao giờ cũng gắn bó chặt chẽ với lòng thương yêu
và quý trọng con người, nhất là người lao động.
Lòng thương người của ông cha ta có nguồn gốc sâu xa từ trong sinh hoạt công xã, nông
thôn, chế độ ruộng công, làng cùng họ từ đời cộng đồng nguyên thủy và được củng cố,
phát triển qua quá trình chung lưng khai phá giang sơn, giữ gìn đất nước.
Lòng thương người là một trong những truyền thống quý báu của dân tộc ta. Nó gắn liền
với tinh thần chiến đấu anh dũng chống ngoại xâm cứu dân, cứu nước, chống lại mọi bất
công, chà đạp lên cuộc sống con người. Nó thấm nhuần tình thương yêu đùm bọc lẫn
nhau giữa người và người trong sản xuất, chiến đấu, trong sinh hoạt thường ngày và
lòng yêu chuộng hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc, lạc quan tin tưởng vào sức mạnh
của nhân dân và tiền đồ tươi sáng của dân tộc. Đúng như Đại hội lần thứ V Đảng Cộng
sản Việt Nam khẳng định: "Người Việt Nam vốn có lòng yêu nước thiết tha, có tinh
thần dân chủ bình đẳng trong quan hệ giữa người với người, "thương nước - thương nhà,
thương người - thương mình" là truyền thống đậm đà của nhân dân ta" [89].
Truyền thống thương người của dân tộc Việt Nam được kết tinh cao đẹp trong con
người, cuộc đời và đạo đức Hồ Chí Minh. Người là biểu tượng sáng chói về lòng nhân
ái cho dân tộc Việt Nam và nhân dân thế giới noi theo. Vì thương nước, thương dân,
thương mình mà Bác đi tìm đường cứu nước, trải qua bao gian truân thử thách, vào tù ra
tội cũng vì yêu thương con người. Bác nói: "Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột
bậc là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta
ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" [44, 161]. Từ ngày có Đảng đến nay,
truyền thống yêu nước và dân chủ của nhân dân ta được nâng lên một trình độ mới và
phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Lòng yêu nước, thương người là cơ sở sâu xa và
bền vững của chủ nghĩa nhân đạo xã hội chủ nghĩa của chúng ta ngày nay.
ý thức cộng đồng, tinh thần đoàn kết là một xu thế chủ đạo hợp thành động lực thúc đẩy
quá trình phát triển của lịch sử dân tộc. Nhờ đoàn kết cha ông ta tạo nên sức mạnh của
cộng đồng dân tộc trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tinh thần đoàn kết và ý thức cộng
đồng gắn bó chặt chẽ với nhau, vừa là nhân vừa là quả của nhau, kết thành một khối
thống nhất bền vững, nó cũng là một trong những chuẩn mực đạo lý của người Việt
Nam.
ý thức cộng đồng, tinh thần dân tộc của nhân dân ta là một điểm tựa tinh thần vững
chắc, một động lực mạnh mẽ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong sự
nghiệp cách mạng XHCN ở nước ta. Bác Hồ đã khẳng định: "Đoàn kết, đoàn kết, đại
đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công" [47, 350]. Trước lúc đi xa Người
còn khẳng định: "Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và nhân dân
ta" và yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên"... cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng
như giữ gìn con ngươi của mắt mình" [49, 510].
Cần cù và tiết kiệm là một GTĐĐTT có từ bao đời của nhân dân ta. Nó là một nhân tố
cơ bản vừa là điều kiện đảm bảo nhu cầu sống của con người, vừa là sự thể hiện ý thức
trách nhiệm của người Việt Nam trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của mình, tất
cả những thành quả vật chất và tinh thần mà cha ông ta để lại cho đến ngày nay đều gắn
liền với truyền thống cần kiệm đó.
Ngoài những giá trị đã nêu trên còn những đức tính phổ biến hợp thành hệ thống GTĐĐ dân
tộc: khiêm tốn, giản dị, trung thực, lạc quan và chung thủy.
Người Việt Nam khiêm tốn nhưng không hạ thấp mình; giản dị nên ghét thói xa hoa, cầu
kỳ; trung thực nên ghét người "đâm bị thóc, thọc bị gạo", ăn nói hai lời; lạc quan nên
không chùn bước trước mọi khó khăn thử thách của lịch sử; thủy chung nên ghét kẻ "lá
mặt, lá trái", "xa mặt cách lòng".
Khiêm tốn, giản dị, trung thực, lạc quan và thủy chung là những phẩm chất đạo đức cần
phải có, là một trong những GTĐĐ của dân tộc và con người Việt Nam, một trong
những định hướng giá trị thuộc về lối sống nếu ai làm trái sẽ bị xã hội lên án và phê
phán.
Thật vậy, Bác Hồ của chúng ta đã dẫn lời của Dơ pu Puốc vin trong "Đây công lý" của thực
dân Pháp ở Đông Dương như sau: "Yêu mến quê hương, quyến luyến gia đình, thờ kính
tổ tiên, yêu chuộng công lý, tôn trọng chính nghĩa, ham thích khoa học, thương yêu
giống nòi, tôn trọng lẽ phải, ghét xa hoa, không ham tiền tài, khinh vũ lực, không sợ gian
khổ hy sinh... đó là đặc điểm về bản tính của người Việt Nam được hình thành từ bao thế
hệ, những thế hệ luôn cố gắng thực hiện đạo đức ấy một cách thành kính. Người Việt
Nam bình thường mà ta gặp ở bất kỳ ở đâu cũng đều như vậy cả" [29, 265].

1.1.2. Những nhân tố quy định đặc điểm đạo đức của người phụ nữ Việt Nam
Đạo đức phụ nữ Việt Nam không tách rời những GTĐĐTT của dân tộc Việt Nam.
Nhưng đạo đức truyền thống của dân tộc được biểu hiện đặc thù ở người phụ nữ; điều
đó được cắt nghĩa bởi toàn bộ điều kiện sinh hoạt xã hội của họ.
* Vai trò của phụ nữ trong sản xuất
Sản xuất vật chất là cơ sở quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người; trong
đó phụ nữ đóng vai trò to lớn.
Thuở sơ khai ban đầu, người ta cùng lao động chung: cùng sản xuất, hái lượm; nhưng
săn bắt với kỹ thuật nguyên thủy không phù hợp với phụ nữ. Sự phân công lao động
theo giới tính phát sinh và phát triển dần trong bày người nguyên thủy. Đó là một cơ sở
để xuất hiện và tồn tại chế độ mẫu quyền.
Kinh tế hái lượm do những người phụ nữ phụ trách, đảm nhiệm một nguồn thức ăn
thường xuyên và quan trọng về số lượng cho các tập đoàn người nguyên thủy. Đồng
thời họ còn có vai trò quan trọng trong việc phát sinh nghề đánh cá, nghề chăn nuôi,
nghề gốm và nghề nông nguyên thủy. Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh Việt
Nam là một trong những nơi có nghề trồng lúa nước sớm nhất. Khác với hái lượm, nền
nông nghiệp nguyên thủy là một nền kinh tế sản xuất, cung cấp nguồn thức ăn thường
xuyên và ổn định cho con người. Dưới con mắt và bàn tay chăm sóc, đảm nhiệm của
người phụ nữ nguyên thủy nông nghiệp dần dần phát triển. Và trong khi nâng cao toàn
bộ nền kinh tế nguyên thủy, văn hóa nguyên thủy, con người nguyên thủy, nó cũng nâng
cao vai trò, địa vị của người phụ nữ lên. ở thời đại đá mới, cùng với sự xuất hiện và phát
triển nông nghiệp, chế độ mẫu quyền đi tới giai đoạn phát triển cực thịnh.
Trong thời đại phong kiến vai trò của người phụ nữ Việt Nam càng quan trọng hơn
trong nền kinh tế nông nghiệp. Trồng lúa nước là một hoạt động sản xuất bao gồm nhiều
lao động liên hoàn, phức tạp, đòi hỏi nhiều nhân công, nhân lực, trong đó có những
công việc đòi hỏi sự mềm mại, dẻo dai cần cù, tỉ mỉ đặc biệt. Thể chất và thiên tính của
người phụ nữ có thể đáp ứng với những khâu lao động nông nghiệp trồng lúa đó. Những
hoạt động sản xuất và trồng trọt, từ việc vỡ đất đến việc đặt cây, gieo, tỉa, chăm sóc và
thu hoạch cũng có thể thích hợp với những bản năng về mặt lao động của phụ nữ. Thêm
vào đó, đất nước luôn luôn bị giặc ngoại xâm, phần lớn đàn ông đi đánh giặc bỏ ruộng
đất, cày bừa lại cho phụ nữ. Sức lao động tập trung vào các công trình quốc phòng và
dân dụng, hoặc vào các công trình xa xỉ của bọn thống trị liên tục trong bốn nghìn năm
cũ, đều khiến cho xã hội nông thôn mất đi một nguồn nhân công nông nghiệp lớn của
nam giới.
Ngoài ra, cũng phải kể đến hiện tượng, từ thế kỷ XI trở đi, xuất hiện ngày càng đông
đảo những học trò, nho sĩ, quan lại nói chung có tư tưởng coi khinh việc chân lấm tay
bùn. Trong hoàn cảnh rất đông những người thân thuộc trở nên xa rời sản xuất như thế,
tất nhiên, người phụ nữ phải đảm đang gánh vác công việc sản xuất.
Như thế là trong điều kiện của lịch sử hàng nghìn năm cũ, ngoài nhu cầu lớn về nhân
công mà bản thân việc trồng lúa nước yêu cầu, còn có những nguyên nhân xã hội đòi
hỏi người phụ nữ phải tích cực tham gia vào những khâu quan trọng, chủ yếu của nền
sản xuất nông nghiệp. Sẵn có truyền thống cần cù, đảm đang sáng tạo trong sản xuất
thời nguyên thủy - một truyền thống không đứt đoạn, do đặc điểm kéo dài thời gian quá
độ từ chế độ mẫu quyền sang xã hội phụ quyền ở buổi đầu lịch sử có giai cấp - người
phụ nữ Việt Nam trong thời đại các xã hội có giai cấp cũ đã kế thừa và phát huy truyền
thống của mình, để liên tục đảm đang việc sản xuất nông nghiệp trong những điều kiện
và hoàn cảnh mới, trên những nhu cầu và đòi hỏi mới của lịch sử.
Sự tham gia tích cực của người phụ nữ vào nền kinh tế nông nghiệp cũng đồng thời biểu
lộ và chứng minh những phẩm chất tinh thần của họ. Sẵn sàng gánh vác công việc
chung, sẵn sàng vì mọi người mà làm việc, đây là điểm nhận thấy đầu tiên trong đức
tính truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, vì họ tham gia tích cực vào lao động sản
xuất trong các xã hội cũ. Chính vì tinh thần làm chủ và ý thức cộng đồng như thế, mà
các thế hệ phụ nữ Việt Nam xưa đã biểu lộ một tinh thần dũng cảm tuyệt vời trong khi
đảm nhiệm những công việc lao động sản xuất của mình. Dũng cảm trong ý thức quyết
vượt ra khỏi khuôn khổ chật hẹp, hoàn cảnh chật hẹp, mà lễ giáo xã hội có giai cấp
trước đây đã quy định cho chức phận chủ yếu của họ. Dũng cảm ở chỗ năm này qua
năm khác, ngày này qua ngày khác, đương đầu với nắng mưa, sương giá, nóng nực, bùn
lầy, biến khó khăn vất vả thành niềm vui.
Bên cạnh tinh thần dũng cảm đó là tinh thần cần cù nhẫn nại được hình thành từ trong
những điều kiện sản xuất khó nhọc. Chính nhờ tinh thần cần cù nhẫn nại đó mà người
phụ nữ có vai trò quan trọng đặc biệt trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Như vậy, qua việc thực hiện vai trò quan trọng của người phụ nữ Việt Nam trong nền
sản xuất nông nghiệp theo chiều dài lịch sử, hình thành ở họ những đức tính truyền
thống quý báu: Dũng cảm, đảm đang, sáng tạo và cần cù nhẫn nại.
* Vai trò của phụ nữ trong việc gánh vác công việc gia đình.
Ngoài vai trò quan trọng của phụ nữ trong sản xuất, phụ nữ còn có vai trò thiêng liêng
không thể thiếu được đó là vai trò gánh vác công việc gia đình.
Bất luận trước khi có sự phân công giữa nam giới và nữ giới về mặt kinh tế, trước khi có
sự phân công lao động theo giới tính thì đã có sự phân công giữa nam giới và nữ giới về
mặt sinh con đẻ cái, điều mà Mác và Ăngghen đã gọi là "sự phân công đầu tiên". "Sự
phân công đầu tiên là sự phân công giữa đàn ông và đàn bà trong việc sinh con đẻ cái"
[38, 94]. Chức năng sinh đẻ và nuôi dạy con cái là chức năng mà người phụ nữ đã đảm
nhiệm trong những điều kiện sinh tồn hết sức gay go, căng thẳng của người nguyên
thủy. Họ vẫn phải thường xuyên lao động sản xuất, đảm nhiệm chức năng kinh tế ở
những lĩnh vực quan trọng nhất, đồng thời gánh vác cả chức năng sinh đẻ và nuôi dạy
con cái. Người phụ nữ nguyên thủy đã làm nhiệm vụ sinh đẻ và nuôi dạy con cái, trong
điều kiện của xã hội nguyên thủy, với một tinh thần tận tụy khôn cùng và lòng yêu thương
vô hạn, chăm sóc trẻ nhỏ là nhiệm vụ của tập thể phụ nữ trong xã hội nguyên thủy.
Cùng với việc sinh đẻ và nuôi dạy con cái, phụ nữ nguyên thủy cũng cáng đáng luôn cả
những công việc trong nhà. Trước hết là sửa sang nơi ăn chốn ở, chế biến, phân chia và
dự trữ thức ăn. Công việc trong nhà mà người phụ nữ nguyên thủy phải chăm lo, còn
gồm nhiều hình thức lao động sản xuất, gộp lại thành một ngành kinh tế riêng, gọi là
kinh tế gia đình. Đó là các nghề đan lát tre mây, chế biến vỏ cây và đồ da, khâu vá may
mặc, chế tạo đồ gốm và về sau này kéo sợi, dệt vải... Những nghề sản xuất trong nhà
này có vị trí quan trọng trong nền kinh tế nguyên thủy. Nó cung cấp những nhu cầu vật
dụng quan trọng cho xã hội nguyên thủy, và làm cho đời sống con người nguyên thủy
thêm phong phú, nền văn minh đầu tiên của loài người dần dần tiến bộ.
Chức năng sinh đẻ và nuôi dạy con cái cùng những công việc trong nhà của người phụ
nữ nguyên thủy rõ ràng là mang tính chất xã hội. Nó là một trong những cơ sở quan
trọng để nâng cao vai trò và địa vị của người phụ nữ trong xã hội mẫu quyền.
Trong xã hội phong kiến, các gia đình Việt Nam xưa, thời gian từ tấm bé đến khi trưởng
thành người phụ nữ phải thực hiện những nghĩa vụ và trách nhiệm của con người. ở đây
có những nghĩa vụ và trách nhiệm đối với cha mẹ - và họ hàng thân thuộc.
Ngay từ thời gian rất sớm, đứa con gái đã được giao phó những công việc theo hướng
chức nghiệp chủ yếu của cả một đời người phụ nữ "gái thì giữ việc trong nhà": lên năm,
lên bảy - quét nhà, rửa bát; lên bảy lên tám - đun nước, trông em; lên chín lên mười -
nấu cơm, thổi cám... Lớn lên chút nữa, các cô gái nhỏ bắt đầu được giao phó những
công việc quan trọng hơn. Ngoài việc tập tành quán xuyến tất cả mọi việc trong nhà, còn
phải tham gia sản xuất: hoặc làm ruộng, hoặc làm một nghề thủ công, chủ yếu là nghề
dệt, hoặc là buôn bán nhỏ. Đây là thời kỳ cô gái dốc sức "làm giàu cho cha" và sửa soạn
"làm dâu nhà người". Rời nhà cha mẹ để về ở nhà chồng, thời gian này người phụ nữ
phải vừa tiếp tục làm nghĩa vụ và trách nhiệm của người con trong gia đình mới, vừa
nhận thêm nghĩa vụ và trách nhiệm của người vợ. Vì vậy, người phụ nữ phải có rất
nhiều nghị lực và khả năng mới làm tròn được nghĩa vụ và trách nhiệm nặng nề. Người
phụ nữ phải quán xuyến toàn bộ công việc trong nhà của gia đình chồng, vừa tham gia
sản xuất vừa phải kín đáo chăm sóc và phục vụ người chồng của mình.
Khi đã sinh con đẻ cái ra "ở riêng", người phụ nữ có một gia đình của mình. Từ đây,
cho đến lúc về già, nhắm mắt, người phụ nữ chủ yếu làm nghĩa vụ và trách nhiệm của
người vợ, người mẹ. Vai trò của người phụ nữ bấy giờ chính thức là vai trò của một
người "nội tướng". Ngoài việc cùng với chồng lao động sản xuất để bảo đảm kinh kế
cho gia đình, người phụ nữ còn phải quán xuyến hầu hết công việc trong nhà mình: cơm
nước, chợ búa, tiền nong, củi lửa, dầu đèn, quần áo, gà lợn, vườn tược...
Là mẹ của một đàn con, việc sinh đẻ, nuôi dạy, gây dựng cho con cái tới khi trưởng
thành là việc mà người phụ nữ xưa độc lực đảm nhiệm. Nên dân gian có câu "con hư tại
mẹ cháu hư tại bà".
Là một người vợ, gắn bó chữ tình với chữ nghĩa, người phụ nữ xưa, ngoài nghĩa vụ đối
với bản thân người chồng, còn gánh vác luôn cả phần nghĩa vụ của người chồng đối với
gia đình và xã hội.
"Lấy gì đóng góp cho chồng
Lấy gì giỗ chạp thổ công, ông bà
Lấy gì nuôi mẹ nuôi cha
Lấy gì thu xếp việc nhà chàng ơi
Lấy gì cho ngựa cho voi
Lấy gì đóng góp như đôi láng giềng".
Đây là nỗi lo toan quán xuyến trong suốt đời làm vợ của người phụ nữ xưa.
Nghĩa vụ và trách nhiệm làm con, làm vợ, làm mẹ qua suốt một đời người phụ nữ trong
gia đình xưa, thật nặng nề, người phụ nữ giữ một vai trò rõ ràng là trung tâm, là linh hồn chủ
đạo của các gia đình. Nguyên nhân đưa đến thực tế đó là do những mầm mống tốt đẹp gây
dựng được từ thuở nguyên sơ, khi những người phụ nữ đảm đang quán xuyến những
"việc trong nhà" ở xã hội thị tộc, vẫn tiếp nối sang thời đại các xã hội có giai cấp. Mặt
khác, ở các xã hội này, như đã thấy, sự vắng nhà của người đàn ông đi chiến đấu, đi làm
công việc xã hội v.v... là hiện tượng thường xuyên. Trong hoàn cảnh đặc biệt nhưng lại phổ
biến của lịch sử ấy, nếu không muốn quỵ xuống vì yếu đuối, bất lực, thì phải mạnh mẽ
vươn lên. Chính vì đã chọn lấy con đường thứ hai mà các thế hệ phụ nữ xưa, sẵn cái nền
móng thuận lợi từ thuở ban đầu, đã đứng ra gánh vác lấy gia đình của mình. Trong khi
làm nhiệm vụ đó, họ đã kế thừa và làm nảy sinh, phát triển những đức tính truyền thống
tốt đẹp.
Đức tính quí báu đầu tiên, quán xuyến trong suốt các thế kỷ gánh vác gia đình của người
phụ nữ xưa là tinh thần đảm đang tuyệt với của họ. Đảm đang trước hết bởi khối lượng
công việc rất lớn và vô cùng phức tạp mà người phụ nữ xưa phải tự lo toan, định liệu.
Đảm đang còn bởi cái khối lượng "công việc trong nhà" bề bộn phức tạp đó lại đã được
người phụ nữ Việt Nam xưa gánh vác trong hoàn cảnh rất khó khăn. Trong tình hình
nghèo khó chung của các xã hội có giai cấp cũ, "cái khó bó cái khôn", người phụ nữ đã
phải rất tích cực "giật gấu vá vai" để đảm nhiệm chức năng "nội tướng" của mình.
Có nguồn gốc từ một nền kinh tế hái lượm xa xưa, sự "tần tảo" rất nhanh chóng trở
thành quen thuộc đối với người phụ nữ Việt Nam. Tần tảo là đức tính đi kèm với tinh
thần đảm đang của các thế hệ phụ nữ Việt Nam xưa, chịu thương chịu khó, sớm tối lam
làm, suốt đời cần kiệm để gánh vác gia đình.
Để có thể đảm đang một khối lượng công việc lớn và phức tạp, người phụ nữ xưa còn
rất khéo léo và thông minh, có đầu óc thực tiễn, biết tính toán căn cơ, khéo chân khéo
tay.
Trong suốt các thế kỷ của các xã hội có giai cấp ngày xưa, các thế hệ phụ nữ Việt Nam
còn biểu lộ rất rõ đức tính trung hậu cao quý. Người phụ nữ Việt Nam là những người
vốn sẵn có những tình cảm trong sáng và thắm thiết: Đó là lòng trung thành trọn vẹn,
thủy chung như nhất.
"Yêu anh cốt rũ xương mòn
Yêu anh đến thác vẫn còn yêu anh
Đặc biệt là tinh thần quên mình vì những người thân yêu.
"Có con phải khổ vì con
Có chồng phải gánh giang sơn nhà chồng".
Trong khi nêu tấm gương sáng về lòng vị tha, tinh thần hy sinh như thế người phụ nữ
Việt Nam xưa cũng biểu lộ những đức tính khiêm tốn, giản dị. Người phụ nữ có mặt ở
khắp mọi nơi, mọi việc trong gia đình, nhưng về mặt quyền lợi lại dường như vắng mặt,
không tồn tại trong gia đình, không bao giờ đòi hỏi cho mình điều gì.
Tính khiêm nhường, lòng vị tha, đức hy sinh và lòng yêu thương rộng lớn của người phụ
nữ xưa có một vị trí rất đặc biệt giữa chồng con họ. Người chồng gọi vợ là "nội tướng".
Người ngoài khẳng định "lệnh ông không bằng cồng bà". Và dân tộc thì trong khi xây
dựng hình tượng anh hùng đầu tiên của mình về Thánh Gióng, cũng kèm ngay hình
tượng của bà mẹ Gióng; bà mẹ biết bao tháng ngày mang nặng đẻ đau, chịu đựng biết
bao khổ nhọc, cho đến lúc tự tay mình mở đường cho con đi cứu nước.
Chịu đựng biết bao vất vả, khó nhọc, gian truân, để thực hiện vai trò, nhiệm vụ thiêng
liêng của người phụ nữ trong gia đình qua các thời đại, đã hình thành ở người phụ nữ
Việt Nam xưa những đức tính truyền thống cao đẹp: Trung hậu, đảm đang, tần tảo,
khiêm tốn, giản dị, giàu lòng vị tha, đức hy sinh.
* Vai trò đảm nhiệm công việc xã hội:
Ngoài vai trò lao động sản xuất, gánh vác công việc gia đình, phụ nữ Việt Nam xưa còn
có vai trò đảm nhiệm công việc xã hội.
Địa vị xã hội của người phụ nữ ở thời đại chế độ mẫu quyền thể hiện ở địa vị của họ
trong các gia tộc và thị tộc mẫu hệ - tế bào cơ bản và tổ chức phổ biến của xã hội mẫu
quyền.
Một người đàn bà cao tuổi nhất đứng đầu một gia tộc mẫu hệ. Người nữ tộc trưởng này
điều khiển mọi việc sản xuất trong gia tộc. Và thường cũng là người giữ ngọn lửa bếp
chính và trông nom việc chuẩn bị thức ăn chung cho cả gia tộc, tập trung sản phẩm lao
động của mọi người trong gia tộc rồi phân chia cho họ theo nguyên tắc tập thể.
Người nữ tộc trưởng còn đứng ra phân xử hoặc hòa giải các vấn đề trong gia tộc, đứng
đầu các lễ nghi tôn giáo, tổ chức các hội vui...
Truyền thống đảm nhiệm công việc xã hội của phụ nữ ở chế độ mẫu quyền, qua nhiều
thời đại vẫn được phát huy, nhất là trong sự nghiệp chống giặc ngoại xâm. Cho nên, khi
đất nước bị nạn ngoại xâm đe dọa, khi đất nước đứng lên chống bọn thống trị giành lấy
quyền sống, người phụ nữ xưa đã dứt khoát biểu thị thái độ của mình: "Giặc đến nhà
đàn bà cũng đánh".
Trong thời gian đô hộ nước ta, giặc Minh cũng đã mổ bụng đàn bà có thai, giết chết cả
mẹ lẫn con, cắt tai đem nộp chủ tướng (năm 1409). Tướng giặc Trương Phụ đã bắt phụ
nữ Việt Nam đưa về nước (năm 1414). Đấy là những tội ác "trời không dung đất không
tha, thần và người đều căm giận" như lời dạy của Nguyễn Trãi đã viết ngày xưa. Trước
tai họa trực tiếp đó, nếu không muốn cho giặc tiếp tục hoành hành, người phụ nữ xưa
chỉ có con đường quyết liệt đấu tranh.
Truyền thống đánh giặc của phụ nữ Việt Nam được khơi dậy từ rất sớm bởi những phụ
nữ kiệt xuất hai Bà Trưng, Bà Triệu và sau này vẫn được phụ nữ trong hàng ngũ quý tộc
cùng những phụ nữ bình thường từ thế hệ này qua thế hệ khác tiếp tục góp phần kế thừa
làm cho truyền thống đánh giặc giữ nước quý báu đó được phát triển mạnh mẽ và liên
tục.
Trong truyền thống đánh giặc của người phụ nữ xưa, khí phách anh hùng cũng được
biểu lộ ở tinh thần dũng cảm và ý chí bất khuất rất kiên cường trong chiến đấu. Những
người vẫn bị coi là "chân yếu tay mềm" trang bị bằng những vũ khí tinh thần không gì
sánh nổi là lòng yêu nước, chí anh hùng, đã trở nên mạnh mẽ để lập nên những kỳ tích
làm rạng rỡ non sông.
Qua hàng nghìn năm lịch sử, vai trò của phụ nữ trong sản xuất, trong gia đình và xã hội
đã hun đúc nên những đức tính truyền thống cao đẹp: tinh thần yêu nước, ý thức dân
tộc, trung hậu đảm đang, anh hùng bất khuất kiên cường, tần tảo cần cù thông minh
sáng tạo, nhẫn nại, khiêm tốn giản dị, giàu lòng vị tha, đức hy sinh... Những truyền
thống quý báu đó là sức mạnh, là điểm tựa tinh thần để phụ nữ hiện đại vươn lên đáp
ứng yêu cầu của lịch sử dân tộc.
1.1.3. Những giá trị đạo đức cơ bản của phụ nữ Việt Nam trong lịch sử dân tộc
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, phụ nữ Việt Nam đã tạo nên biết bao truyền
thống tốt đẹp, trong đó những GTĐĐ là cơ bản.
Trong thư gửi phụ nữ toàn quốc nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày phụ nữ quốc tế, Bác Hồ
đã viết: "Phụ nữ Việt Nam sẵn có truyền thống đấu tranh anh dũng và lao động cần cù.
Trong kháng chiến, phụ nữ ta từ Bắc đến Nam đều hăng hái tham gia đánh giặc cứu
nước" [84, 39].
Tại Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (họp phiên
họp mở rộng), cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: "Lịch sử dân tộc ta từ xưa với tấm
gương chói lọi của Bà Trưng, Bà Triệu, trải qua các chặng đường, luôn luôn sáng ngời
hình ảnh người phụ nữ Việt Nam, người sản xuất, người chiến sĩ, người vợ và người
mẹ, biết bao dũng cảm và dịu hiền, biết bao vị tha và tần tảo" [10].
Tại Đại hội đại biểu phụ nữ Việt Nam lần thứ VIII năm 1997, nguyên Tổng Bí thư Đỗ
Mười đã phát biểu: "Từ xưa đến nay, phụ nữ Việt Nam luôn luôn giữ vị trí quan trọng
trong quá trình hình thành cộng đồng dân tộc, trong sự nghiệp đấu tranh lâu dài dựng
nước và giữ nước cũng như trong cuộc sống đời thường. Truyền thống và phẩm giá của
phụ nữ nước ta được hình thành qua hàng nghìn năm lịch sử. Đó là lòng yêu nước, tính
nhân ái, đức hy sinh, trí thông minh, tiêu biểu cho nhân cách Việt Nam. Tám chữ vàng
"Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" mà Bác Hồ kính yêu và nhân dân trao tặng
phụ nữ nước ta chính là sự đúc kết một cách sâu sắc truyền thống vẻ vang và phẩm giá
cao đẹp đó" [92, 90-91].
Dựa vào cách tiếp cận xác định GTĐĐTT ở phần đầu và cách thể hiện của các nhà lãnh
đạo về đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam có thể khẳng định các GTĐĐTT cơ
bản của phụ nữ Việt Nam trong lịch sử lâu dài của dân tộc là:
- Yêu nước
- Anh hùng, bất khuất
- Trung hậu, đảm đang.
Trong đó yêu nước là giá trị cao nhất, phổ biến nhất trong các GTĐĐTT của dân tộc
Việt Nam nói chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng. Truyền thống yêu nước là sợi chỉ đỏ
xuyên qua toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến đương đại.
Truyền thống yêu nước được hình thành rất sớm từ buổi đầu dựng nước và giữ nước.
Truyền thống đó của phụ nữ Việt Nam càng được phát huy mạnh mẽ trong quá trình
cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Yêu nước thiết tha và sẵn sàng hy
sinh vì nước, các thế hệ phụ nữ Việt Nam đã đem tinh thần truyền thống ấy phục vụ cho
sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. "Phụ nữ Việt Nam đã có mặt ngay từ đầu dưới
ngọn cờ đấu tranh của Đảng đã sát cánh cùng nam giới chống đế quốc phong kiến, cung
cấp cho phong trào nhiều chiến sĩ cách mạng ưu tú, ghi vào lịch sử đấu tranh của nhân
dân ta tấm gương chói lọi của biết bao anh hùng liệt sĩ và trải qua bao chặng đường gian
khổ, đã góp phần vẻ vang vào thành công của Cách mạng tháng Tám, lập nên nước Việt
Nam dân chủ cộng hòa" [9].
Truyền thống nói chung, truyền thống đạo đức nói riêng của phụ nữ Việt Nam được
Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết bằng tám chữ vàng: "Anh hùng, bất khuất, trung hậu,
đảm đang".
* "Anh hùng, bất khuất" là những giá trị đạo đức cao cả của phụ nữ Việt Nam. Vì yêu
nước nên ngay buổi đầu giữ nước, phụ nữ Việt Nam đã đứng lên chống giặc ngoại xâm,
biểu lộ một tinh thần dũng cảm và ý chí bất khuất rất kiên cường trong chiến đấu, như Bà
Trưng, Bà Triệu, Bùi Thị Xuân...
Trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, phụ nữ cả hai miền Nam, Bắc siết chặt hàng ngũ
thành một khối vững chắc, kề vai sát cánh trong nỗi thông cảm sâu sắc của những người
ở tiền tuyến lớn và hậu phương lớn cùng chiến trường đánh Mỹ.
ở tiền tuyến lớn, phụ nữ miền Nam đã nêu cao khí phách anh hùng bất khuất của mình
qua mọi hình thức đấu tranh. Đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị, binh vận... lĩnh
vực nào chị em cũng tỏ rõ tinh thần anh dũng, ý chí quật cường của người phụ nữ Việt
Nam làm rạng rỡ thêm truyền thống anh hùng từ xa xưa của giới mình. Với những thử
thách hết sức gay go và nặng nề, tiếp thu truyền thống của phụ nữ nghìn xưa của dân
tộc, phụ nữ miền Nam còn rèn đúc thêm cho mình một bản lĩnh cao đẹp trong đấu tranh.
Dám hy sinh, không chùn bước ngay trước cả cái chết, trong đấu tranh họ là những
người chẳng những rất kiên cường mà còn hết sức bền bỉ dẻo dai. Sự đấu tranh kiên
cường đó đã tạo nên nguồn sức mạnh vô song của lực lượng nữ cũng như của cách
mạng trong tất cả các hình thái đấu tranh với quân thù. Những người phụ nữ như chị
Bảy Trờ Bến Tre là người tham gia đấu tranh trực diện với kẻ thù đến 300 lần. Nhiều
lần chị bị kẻ thù đánh đập tàn nhẫn, có lần gần chết. Nhưng chị vẫn khăng khăng cương
quyết: "Cứ khiêng tôi đi tố cáo nó. Nếu tôi chết cũng đừng chôn tôi. Bà con có thương
tôi thì cứ khiêng xác tôi đi đấu tranh đến cùng, dù rã thây cũng được!". Hay chị Nguyễn
Thị Hạnh ở Long An, chỉ trong mấy năm không kể những thời gian vào tù ra tội, ngoài
cuộc đấu tranh chính trị và binh vận, chị đã đánh địch đến hơn 400 trận. Tạ Thị Kiều
tay không lăn vào đồn giặc vật lộn với chúng, cướp súng và cướp đồn. Kan Lịch khi tấn
công thì đi trước, rút lui thì đi sau, chỉ nổ súng khi còn cách giặc 5 mét. Còn biết bao
tấm gương anh dũng, bất khuất đã tô đậm thêm cho chí khí anh hùng của phụ nữ miền
Nam bằng tinh thần kiên quyết và triệt để cách mạng. Tinh thần ấy xuất phát từ niềm tin
vững vàng ở chính nghĩa và sức mạnh của mình, lòng tin ở sự tất thắng. "Nụ cười Võ
Thị Thắng", "Đấy chính là Việt Nam đang cười", "là cái nhìn của nữ thần chiến thắng"
[23].
Xuất phát từ tinh thần yêu nước, phụ nữ Việt Nam đã chiến đấu anh hùng, bất khuất để
giành lại độc lập tự do cho Tổ quốc. Đấy là những GTĐĐ cao đẹp mà các thế hệ phụ nữ
tiếp theo phải kế thừa trong công cuộc xây dựng và bảo đảm đất nước hiện nay.
* "Trung hậu, đảm đang" là những phẩm hạnh tuyệt vời trong đạo đức truyền thống của
phụ nữ Việt Nam.
Người phụ nữ xưa đảm đang trong sản xuất nông nghiệp, nuôi sống xã hội; đảm đang
gánh vác công việc gia đình cho chồng, con đi chiến đấu... Bên cạnh đó các thế hệ phụ
nữ Việt Nam xưa còn biểu lộ rất rõ đức tính trung hậu cao quý.
Yêu nước, trung kiên với nước: "Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh"; yêu chồng, chung
thủy sắt son với chồng: "Chồng em áo rách em thương. Chồng người áo gấm xông
hương mặc người".
Tinh thần đó của phụ nữ Việt Nam xưa được nâng cao trong phong trào cách mạng dưới
sự lãnh đạo của Đảng.
Trong công cuộc xây dựng CNXH và đấu tranh thống nhất đất nước, phụ nữ hai miền
Nam, Bắc thể hiện rất rõ truyền thống nói trên.
Phụ nữ miền Bắc đã vượt qua khó khăn gian khổ đảm đang trên mặt trận sản xuất nông
nghiệp và các lĩnh vực khác, nhằm phục hồi nền kinh tế và phát triển văn hóa, góp phần
hoàn thành thắng lợi việc hàn gắn vết thương chiến tranh, tạo cơ sở để đưa miền Bắc
tiến lên CNXH. Ngoài việc đảm đang trong sản xuất và xây dựng cơ sở vật chất cho
CNXH, chị em phụ nữ miền Bắc còn đảm đương công việc quản lý xã hội. Nhiều phụ
nữ tiên tiến đã đảm nhiệm những cương vị phụ trách các ngành các cấp từ cơ sở đến
trung ương, củng cố và tăng cường hiệu quả và tích cực ưu việt của chính quyền và bộ
máy quản lý kinh tế của chế độ XHCN.
Lúc ấy, phụ nữ miền Nam trong hoàn cảnh khó khăn nhất, vẫn một lòng hướng về cách
mạng. Kẻ thù không sao lay chuyển nổi lòng trung thành và niềm tin tưởng vững vàng
vào Đảng, vào sự tất thắng của cách mạng Việt Nam. Những người phụ nữ miền Nam
đã giữ trọn được bản sắc dân tộc, nền phong hóa, đạo đức cổ truyền của mình và còn
phát triển lên một bước rất cao. Có những người vợ trẻ tiễn chồng đi tập kết, đi chiến
đấu, rồi gần như cả cuộc đời quên mình, lăn lộn trong sản xuất và chiến đấu, mong ngày
chiến thắng gặp lại người yêu...
Đấy là những biểu hiện chói ngời của lòng trung hậu tuyệt vời của phụ nữ miền Nam
trong sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Chị út Tịch ở Trà Vinh, vừa
đánh giặc vừa nuôi con. Người mẹ đảm đang ấy vừa đánh bốt, phá càn, địch vận, trinh
sát, vừa độc lực lo liệu cửa nhà. Từ việc trồng dưa, gói bánh đến mò cua bắt cá, chăm
sóc con cái, dạy chúng cách tránh máy bay, đại bác của giặc, giáo dục, chúng thương
yêu đùm bọc lấy nhau, và những đứa lớn còn biết cả việc trinh sát, liên lạc cho cách
mạng.
Quán xuyến gia đình là việc làm của phụ nữ ta, đời này qua đời khác, và đã trở thành
truyền thống của phụ nữ Việt Nam. Nhưng những hành động quán xuyến toàn bộ gia đình
trong những hoàn cảnh khó khăn ác liệt như thế của phụ nữ Việt Nam là điều rất đặc
biệt. Và còn từ chỗ quán xuyến việc nhà, đến chỗ vươn lên thay thế nam giới gánh vác
việc làng, việc nước.
"Đội quân tóc dài" là biểu hiện độc đáo vai trò xung kích trong đấu tranh chính trị
chống quân thù của phụ nữ miền Nam. Song song với hoạt động đấu tranh chính trị, phụ
nữ miền Nam còn đảm nhiệm xuất sắc vai trò quan trọng của mình trong đấu tranh vũ
trang giết giặc cứu nước, cứu nhà. Đấy là những biểu hiện tuyệt vời của tinh thần đảm
đang đáng quý của người phụ nữ miền Nam trong sự nghiệp giải phóng miền Nam,
thống nhất đất nước.

Tinh thần đảm đang của họ trong thời kỳ mới cũng vượt lên với khí thế tấn công
liên tục. Khó khăn nhiều khi tưởng như quá sức người, nhưng phụ nữ vẫn là người góp
sức san bằng những khó khăn đó. Và nội dung đảm đang của người phụ nữ đã không chỉ
đóng khung trong việc quán xuyến việc nhà, việc làng, mà còn mở rộng ra tới những
công việc bao quát hơn, phức tạp hơn, đòi hỏi người phụ nữ phải có lòng thương yêu
giai cấp, chí căm thù giặc, lòng dũng cảm, tài khéo léo, trí thông minh... Người phụ nữ
miền Nam đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu đó. Khi giáp mặt với kẻ thù, trước làn bom mũi
đạn, họ đảm nhiệm việc tiếp lương, tải đạn; chuyển tải thương binh về nơi an toàn. Giữa
vòng vây của địch, họ lại nhận nuôi chứa, chăm sóc thương binh và mở đường cho thương
binh thoát vây về đơn vị an toàn...

ở hậu phương lớn, phụ nữ miền Bắc "đảm đang sản xuất và công tác", "đảm đang
gia đình", đảm đang phục vụ chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu". Chiến tranh nổ ra, lập
tức sức người, sức của phải dồn một phần lớn vào cuộc chiến đấu. Những công việc hậu
phương do đó phải đảm bảo thực hiện trong điều kiện hết sức căng thẳng về nhân công,
nhân lực. Phụ nữ ở khắp nơi là lực lượng chủ yếu giải quyết tình trạng nhân công, nhân
lực căng thẳng đó. Hàng triệu phụ nữ đã đứng ra gánh vác việc sản xuất và công tác, và
đã lập nên những kỳ tích với tinh thần đảm đang thay thế nam giới đi chiến đấu. Đây
cũng là cách đánh Mỹ, cách biểu hiện tinh thần đánh giặc của họ. Phụ nữ không phải chỉ
có đứng ra thay thế nam giới làm tất cả các công việc mà còn tự đảm nhiệm lấy việc
quản lý và lãnh đạo của mình. Từ thực tế của phong trào phụ nữ quản lý và lãnh đạo các
công việc, chỉ trong vài năm chống Mỹ, cứu nước, đã hình thành một đội ngũ cán bộ
phụ nữ rất đông đảo ở các ngành các cấp.

Đảm đang công việc gia đình vốn là truyền thống lâu đời của phụ nữ ta. Nhưng
trong hoàn cảnh mới người phụ nữ phải chủ động đưa thanh niên trong gia đình ra mặt
trận, và vừa đảm nhiệm công việc hậu phương, vừa gánh vác, xây dựng tổ chức gia đình
theo yêu cầu mới đó là nét đặc sắc trong việc đảm đang thứ hai: đảm đang gia đình,
khuyến khích chồng con anh em đi chiến đấu. Đã có biết bao người vợ, người yêu tự tay
viết đơn xin cho chồng đi nhập ngũ giết giặc. Đảm đang gia đình cho chồng con đi đánh
giặc, vừa gánh vác công việc hậu phương, vừa chăm sóc những thành viên nhỏ tuổi
trong gia đình, những người phụ nữ đã biểu lộ một tinh thần tự tin, một nghị lực vững
vàng, một nhận thức sâu sắc về nhiệm vụ của mình đối với xã hội.

Và từ đó mà tình thương yêu đùm bọc, tinh thần tập thể và đoàn kết, đức tính hy
sinh của người phụ nữ được nảy nở mạnh mẽ và phát huy cao độ. Có những người mẹ ở
khắp nơi, những người hầu như đã coi toàn bộ cuộc đời mình là cuộc sống của chồng
con:

"Xưa tiễn chồng đi cứu nước rời rợi tóc xanh

Giờ lại tiễn con đi rung rinh đầu bạc" [37].

Rất nhiều phụ nữ đã bình tĩnh trầm lặng hiến dâng cho tổ quốc những người thân
yêu nhất của mình trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước. Bình tĩnh trầm lặng, họ đã
đương đầu với tất cả những khó khăn to lớn nhất, đảm nhận trọn vẹn công việc gia đình,
góp phần vào công việc cách mạng của dân tộc.

ở đây những người vợ Việt Nam là những người thủy chung trọn vẹn với chồng.
Những người mẹ Việt Nam hy sinh trọn vẹn cho con cái. Những người con gái, con dâu
Việt Nam thảo hiền đối với bậc trên và rèn luyện đức tính của người mẹ đối với lớp tuổi
dưới, cũng như chờ dịp thể hiện những đức tính của người vợ đối với người yêu, người
chồng tương lai của mình... Đấy là những người phụ nữ Việt Nam trung hậu.
ở hậu phương lớn phụ nữ miền Bắc không những đảm đang công việc sản xuất,
đảm đang gia đình đưa chồng con đi chiến đấu mà họ còn đảm đang phục vụ chiến đấu
và sẵn sàng chiến đấu.

Tham gia vào cuộc chiến đấu bằng vũ khí với quân thù, kế thừa truyền thống sẵn
có của giới mình, phụ nữ ở hậu phương lớn có mặt trên mọi mặt trận chiến đấu. Mỗi
chiến công của bộ đội, bất cứ về mặt nào cũng đều có công lao đóng góp tích cực của
phụ nữ. Họ đã trở thành một đạo quân đông đảo hàng triệu người làm công tác phục vụ
chiến đấu. Những người phụ nữ ấy trước hết đã làm nhiệm vụ của những chiến sĩ hậu
cần nhân dân, và họ còn là những chiến sĩ phòng không, là những chiến sĩ thông tin liên
lạc, là những chiến sĩ giao thông vận tải, là những người động viên cổ động chiến
trường và chiến đấu.

Phục vụ đắc lực cho công tác phục vụ chiến đấu, chính những người phụ nữ ấy,
khi tình huống xảy ra đã trở thành những chiến binh thật sự, những người bằng khẩu
súng và lá cờ chỉ huy của mình, tiêu diệt kẻ địch bằng những trận chiến đấu oanh liệt.
Đấy cũng còn là những người, bằng đủ tất cả những gì có thể sử dụng làm vũ khí, đã
đuổi giặc lái hàng cây số, bắt gọn những đứa "con cưng của không lực và hải lực Huê
Kỳ".

Đấy chính là tinh thần kiên quyết chiến đấu của những nữ chiến sĩ ở hậu phương
lớn. Đã biểu hiện khí phách hiên ngang, sức tiến công dũng mãnh của người phụ nữ ở
khắp nơi trên miền Bắc - những người phụ nữ đầu tiên trên thế giới đã góp phần đập tan
những cái gọi là "uy thế" của "không lực và hải lực Huê Kỳ".

Tất cả những hành động cách mạng đó nói lên tinh thần trách nhiệm, ý thức tập
thể và đồng đội rất cao của những người phụ nữ vốn đã mang truyền thống yêu nước
nồng nàn, lòng căm thù giặc sâu sắc, cùng với lòng thiết tha gắn bó với CNXH.

Như thế "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" - những phẩm chất quý báu
của phụ nữ Việt Nam đã được phụ nữ hai miền Nam - Bắc kế thừa, phát huy tuyệt vời
trong thời kỳ lịch sử mới. Đặc biệt là trong giai đoạn chống Mỹ, cứu nước. 20 năm bằng
biết bao năm trước cộng lại, phụ nữ Việt Nam vẫn giữ được tinh hoa của truyền thống cũ,
đồng thời lại nảy nở hình thành những phẩm chất mới, làm nên cái cốt cách bền vững
của mình.

Trong công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta hiện nay những GTĐĐ đó càng cần
được kế thừa và phát huy nâng lên tầm cao mới phù hợp với công cuộc đổi mới góp phần
xây dựng đất nước Việt Nam giàu đẹp, văn minh.

1.2. Yêu cầu kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của phụ
nữ Việt Nam trong tình hình hiện nay

1.2.1. Tính kế thừa trong sự phát triển đạo đức

* Quan điểm mácxít về kế thừa

Khái niệm kế thừa xuất phát từ quan niệm vận động: vận động là sự biến đổi nói
chung, không phụ thuộc vào tính chất, khuynh hướng hay kết quả của nó. Sự phát triển
là sự vận động theo một khuynh hướng nhất định, theo con đường đi lên, đó là khuynh
hướng tất yếu của vận động. Đặc tính của phát triển là tiến lên trên cơ sở giải quyết mâu
thuẫn bên trong của chỉnh thể, có kế thừa, có lặp lại cái cũ trên cơ sở cao hơn và có sự
xuất hiện cái mới. Phát triển là một nội dung cơ bản của vận động mà ý nghĩa của nó
nhằm tạo ra sự đổi mới không ngừng. Phát triển là quá trình bộc lộ sự biến đổi về chất,
nhưng không phải là sự tiêu diệt giản đơn cái cũ, mà là làm cho cái mới nảy sinh từ bản
thân cái cũ.

Vì vậy, phát triển tất yếu đặt ra yêu cầu kế thừa. Kế thừa là nhân tố của phát
triển, là vòng khâu của sự phát triển. Kế thừa là vòng khâu tất yếu trong phát triển liên
tục qua những đứt đoạn. Trên cơ sở của cái đứt đoạn, của cái phủ định, của sự hoàn
thiện với tư cách là ý nghĩa, là mục đích của phát triển mà nảy sinh yêu cầu phải kế thừa
để thực hiện tính liên tục của sự phát triển. Kế thừa là quá trình đấu tranh cũ - mới
nhằm phát huy cái cũ tích cực trong cái mới và ngăn chặn, lọc bỏ cái cũ lạc hậu. Bản
chất của kế thừa là thực hiện sự lọc bỏ, chuyển hóa cái cũ tích cực thành nhân tố của cái
mới, là mắt khâu cơ bản trong quá trình biến đổi về chất. Kế thừa là quy luật của sự phát
triển, của mối liên hệ tất yếu giữa cái cũ và cái mới, của tính liên tục qua những đứt đoạn.
Lý luận kế thừa của chủ nghĩa duy vật biện chứng giúp ta hiểu rõ hơn thực chất của sự
phát triển. Mặt khác, nó còn giúp ta hiểu một cách cặn kẽ các đối tượng đặc biệt tồn tại
trong giai đoạn chuyển hóa, giai đoạn trung gian, thời kỳ quá độ trong lịch sử phát triển
của nó.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người thể hiện cốt cách Việt Nam một cách tốt nhất,
nhưng cũng là người tiếp thu nền văn hóa nhân loại một cách tốt nhất. Tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh là bộ phận quan trọng trong di sản lý luận của Người để lại cho Đảng và
nhân dân ta. Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh nguyên tắc kế thừa được Người vận
dụng một cách nhuần nhuyễn và trở thành nguyên tắc có tính chất chỉ đạo trong việc
tiếp thu các GTĐĐTT dân tộc và nhân loại để xây dựng nền đạo đức mới - đạo đức cách
mạng như Người thường gọi.

Tìm hiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tấm gương đạo đức của Người,
chúng ta rút ra được những chỉ dẫn có ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc trong việc kế
thừa và phát huy các GTĐĐTT của dân tộc Việt Nam nói chung, phụ nữ Việt Nam nói
riêng phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng XHCN ở
nước ta hiện nay. Hồ Chí Minh đánh giá cao và rất chú trọng khai thác những nhân tố
tích cực trong văn hóa truyền thống dân tộc. Người cho rằng văn hóa dân tộc là cơ sở để
tiếp thu văn hóa thế giới. Song Người cũng thấy rõ tác hại của những truyền thống lạc
hậu: "Thói quen và truyền thống lạc hậu cũng là kẻ địch to; nó ngấm ngầm ngăn trở
cách mạng tiến bộ. Chúng ta lại không thể trấn áp nó, mà phải cải tạo nó một cách rất
cẩn thận, rất chịu khó, rất lâu dài [45, 287]. Đứng trên lập trường của chủ nghĩa Mác -
Lênin, từ kinh nghiệm cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã xác định thái độ đúng đắn
của người cộng sản đối với truyền thống của dân tộc. Người khẳng định: "đời sống mới
không phải cái gì cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng là mới.

Cái gì cũ mà xấu thì bỏ...

Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý.

Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm...

Cái gì mới mà hay thì ta phải làm" [45, 94-95].
Như vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh vận dụng quan điểm kế thừa biện chứng của chủ
nghĩa Mác - Lênin một cách xuất sắc trong quá trình kế thừa, phát triển các GTĐĐTT
của dân tộc, có phê phán, chọn lọc.

* Đặc thù của kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm hệ thống những quan điểm,
quan niệm, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhờ đó con người điều chỉnh hành vi của mình
cho phù hợp với lợi ích xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá
nhân và xã hội.

Việc làm rõ tính đặc thù của kế thừa và phát huy trong lĩnh vực đạo đức so với
các lĩnh vực khác có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng để chủ động và tích cực vận
dụng nguyên lý kế thừa vào sự phát triển của đạo đức xã hội, xây dựng nền đạo đức mới
phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới hiện nay ở nước ta.

Đạo đức là một hiện tượng xã hội. Vì vậy, kế thừa trong lĩnh vực đạo đức khác
với kế thừa trong lĩnh vực tự nhiên. Nếu kế thừa trong lĩnh vực tự nhiên thực hiện một
cách vô ý thức thì trong lĩnh vực xã hội các quá trình vận động và phát triển của nó luôn
chịu sự tác động của con người liên kết với nhau một cách ít nhiều có ý thức để giải
quyết những nhiệm vụ nhất định do thực tiễn lịch sử đòi hỏi. Như vậy tính kế thừa trong
đời sống xã hội không thể hiểu ngoài hoạt động của con người. Vì vậy, kế thừa và phát
huy đạo đức chịu sự chi phối của kinh tế, giai cấp, dân tộc và các hình thái ý thức xã hội
khác.

Tính kế thừa trong lĩnh vực đạo đức chịu sự quy định của kinh tế. Đạo đức không
phải là những gì có sẵn bên ngoài và bên trên áp đặt vào xã hội mà với tư cách là một
hình thái ý thức xã hội, đạo đức nảy sinh trên cơ sở tồn tại xã hội của con người. Đạo
đức không phải là cái gì bất biến mà luôn biến đổi cùng với sự biến đổi của tồn tại xã
hội. Xu hướng chung chi phối sự biến đổi theo xu hướng tiến bộ và sáng tạo ra những
giá trị đạo đức mới. Có thể nói, nội dung, tính chất của kế thừa và phát huy trong sự
phát triển đạo đức phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, là sự phản ánh điều kiện kinh tế của
xã hội. Nếu không thấy vai trò của kinh tế đối với kế thừa và phát huy trong sự phát
triển đạo đức sẽ dẫn đến quan điểm duy tâm cho rằng sự phát triển đạo đức chẳng qua là
sự tự biến của các khái niệm, ý niệm. Mặt khác, cần phải chống quan điểm duy vật tầm
thường, coi sự phát triển đạo đức chỉ tùy thuộc vào điều kiện kinh tế mà không thấy
được tính độc lập tương đối trong sự phát triển của đạo đức.

Tính kế thừa trong sự phát huy đạo đức còn chịu sự chi phối của tính giai cấp và
tính dân tộc khá rõ nét. Trong xã hội có giai cấp đạo đức mang nội dung giai cấp và
phục vụ cho lợi ích của giai cấp.

Kế thừa và phát huy trong sự phát triển đạo đức còn chịu sự tác động lẫn nhau
với các hình thái ý thức xã hội khác như ý thức chính trị, pháp quyền, nghệ thuật, tôn
giáo, khoa học...

Trong đời sống xã hội, chính trị và đạo đức thường tồn tại đan xen nhau, có quan
hệ chặt chẽ và bổ sung nhau. Nhiều khi các quan hệ đạo đức lẫn vào chính trị, ngược lại
có những quan điểm chính trị phản ánh những quan điểm đạo đức.

Còn đạo đức và pháp luật đều là tổng hợp những quy tắc, chuẩn mực, hành vi của
con người phù hợp với yêu cầu của từng xã hội trong từng giai đoạn phát triển nhất
định.

Tôn giáo và đạo đức đều hướng con người vươn tới cái thiện, tránh cái ác. Tôn
giáo phản ánh khát vọng hướng thiện của quần chúng và khơi dậy lòng từ bi, bác ái của
con người. Xét ở góc độ này, tôn giáo có những đóng góp nhất định đối với sự phát triển
của đạo đức.

Khoa học là hệ thống tri thức đúng đắn và chân thực về hiện thực khách quan,
khoa học thống nhất với đạo đức ở mục đích phục vụ sự tiến bộ xã hội, mong muốn đem
lại tự do và hạnh phúc cho con người. Lý tưởng của khoa học và lý tưởng của đạo đức
là thống nhất. Tri thức khoa học giúp cho con người nhận thức, đánh giá, lựa chọn đúng
đắn các giá trị đạo đức.

Nếu đạo đức đặt ra cho nghệ thuật một nhiệm vụ quan trọng là góp phần giáo dục
hoàn thiện nhân cách con người thì nghệ thuật cũng tác động sâu sắc đến đạo đức. Nghệ
thuật chân chính ngợi ca những đức tính tốt đẹp của con người và phê phán cái xấu,
giúp cho con người có đạo đức ngày càng hoàn chỉnh hơn.

Tuy nhiên, so với các hình thái ý thức xã hội khác như tôn giáo, khoa học, nghệ
thuật, pháp quyền... thì kế thừa và phát huy trong sự phát triển đạo đức cũng có những
nét riêng biệt cơ bản như sau:

- Sự truyền bá các quan điểm đạo đức trong đời sống xã hội không đòi hỏi phải
có những tổ chức chuyên biệt để thực hiện. Sự hình thành các quy tắc, chuẩn mực đạo
đức từ trong cuộc sống thể hiện qua phong tục, tập quán, thói quen được con người tiếp
nhận từ nhiều kênh khác nhau thông qua môi trường sống của họ. Vì vậy, trong đạo đức
tính kế thừa thể hiện rõ việc lặp lại các mẫu hành vi điển hình dần dần hình thành các
thói quen mang tính tự giác của con người, thể hiện yêu cầu chung của cộng đồng về
hành vi của cá nhân.

- Kế thừa và phát huy trong sự phát triển đạo đức chịu ảnh hưởng của quan điểm
giai cấp và mang tính dân tộc song tính dân tộc thường rõ nét hơn.

- Kế thừa và phát huy trong sự phát triển đạo đức là một quá trình diễn ra phức
tạp và lâu dài. Trong sự phát triển đạo đức, kế thừa thể hiện khá rõ nét trong khi đó sự
đổi mới thường khó nhận thấy hơn, đi vào đời sống xã hội chậm hơn so với các hình
thái ý thức xã hội khác, nhất là đối với ý thức pháp quyền.

Kế thừa và phát huy trong sự phát triển đạo đức còn gắn liền với quá trình giao
lưu văn hóa giữa các dân tộc. Vì giao lưu văn hóa là sự vận động thường xuyên gắn liền
với tiến bộ xã hội. Đó là quy luật trao đổi chất giữa các nền văn hóa với nhau. Một nền
văn hóa nếu đóng cửa sẽ dẫn đến suy thoái. Giao lưu văn hóa là động lực phát triển của
các nền văn hóa, trong đó có đạo đức. Vì vậy, giao lưu văn hóa là điều không thể thiếu
được của quá trình kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống của từng dân tộc
và góp phần bồi đắp làm phong phú các giá trị đạo đức của nhân loại.

Như vậy kế thừa và phát huy trong sự phát triển đạo đức chịu sự chi phối của cơ
sở kinh tế, của nhân tố chủ quan (giai cấp, cá nhân...), quá trình giao lưu của các quốc
gia, dân tộc; sự tác động của đạo đức với các hình thái ý thức xã hội khác.
1.2.2. Những nhân tố tác động đến sự biến đổi những giá trị đạo đức của phụ
nữ Việt Nam trong tình hình hiện nay

* Điều kiện kinh tế thị trường, mở cửa hội nhập

Thị trường là sản phẩm của sự phát triển kinh tế - xã hội trong lịch sử phát triển
sản xuất vật chất. Thị trường (theo đúng nghĩa của nó) thực sự phát triển cùng với sự
phát triển của CNTB. Từ sản xuất tự cung, tự cấp, vật trao đổi vật, sang sản xuất hàng
hóa là một bước tiến của văn minh nhân loại, bước tiến của thị trường.

Do mỗi nước khác nhau có trình độ kinh tế, kết cấu xã hội - giai cấp phong tục
tập quán khác nhau nên cùng một mô hình kinh tế thị trường có thể có những thể chế
khác nhau. Mỗi nước đi vào kinh tế thị trường từ những điểm xuất phát khác nhau trong
việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường. Từ đó thị trường XHCN cơ bản khác với thị
trường tư bản về điểm xuất phát đến mục đích của nền sản xuất. Rõ ràng, ở đây, thị
trường là nơi diễn ra cuộc "hội ngộ" cũng là cuộc đối đầu gay gắt không tiếng súng giữa
hai loại thị trường và tính "hai mặt" của cơ chế thị trường.

Cơ chế thị trường có sự tác động hai mặt. Sự chuyển biến từ kinh tế kế hoạch hóa
tập trung quan liêu bao cấp sang kinh tế thị trường sẽ dẫn đến những tác động lớn bao
trùm lên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có lĩnh vực đạo đức. Đặc biệt nước
ta, là nơi có lịch sử lâu đời với truyền thống đạo đức phương Đông. Vì vậy với sự
chuyển đổi sang kinh tế thị trường, đất nước ta sẽ phải trực diện một cách gay gắt hơn,
nổi bật hơn với một loạt biến đổi diễn ra trong giá trị đạo đức.

Có người cho rằng kinh tế thị trường và đạo đức là bài xích lẫn nhau. Kinh tế thị
trường càng phát triển thì đạo đức càng suy thoái. Do đó chấp nhận kinh tế thị trường
thì phải trả giá bằng sự trượt dốc về mặt xã hội, sự suy thoái về đạo đức. Ngược lại,
cũng có người cho rằng kinh tế thị trường đẩy nhanh sự tăng trưởng kinh tế, do đó thúc
đẩy sự tiến bộ xã hội, lành mạnh hóa đạo đức, nó tạo ra xu hướng phát triển đạo đức lên
một trình độ mới, có tính thiết thực và thực tiễn hơn. Hai cách lý giải này, hoặc là tuyệt
đối hóa ảnh hưởng tiêu cực, hoặc là tuyệt đối hóa ảnh hưởng tích cực của kinh tế thị
trường đối với đạo đức. Nhưng thực ra kinh tế thị trường tác động đến đạo đức theo cả
hai hướng, cả tích cực, cả tiêu cực.

Với tư cách là một phương tiện hữu hiệu phát triển kinh tế, một động lực thúc
đẩy sự tiến bộ xã hội, kinh tế thị trường có tác động tích cực đến sự phát triển tiến bộ
đạo đức. Nhưng kinh tế thị trường nó không những không giải quyết được các vấn đề xã
hội, mà còn ngược lại làm nảy sinh những nan giải xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến lĩnh
vực đạo đức, làm suy thoái đạo đức xã hội. Nói đến ảnh hưởng của kinh tế thị trường
đối với đạo đức phải nói đến cả hai mặt đó. Xem xét một cách phiến diện chỉ thấy mặt
này không thấy mặt kia sẽ dẫn đến kìm hãm, thậm chí bài xích kinh tế thị trường hoặc
để đạo đức xã hội rơi vào tình trạng suy thoái tới tột độ.

Qua một thời gian thực hiện kinh tế thị trường, trong lĩnh vực đạo đức xã hội
nước ta nói chung, đạo đức phụ nữ Việt Nam nói riêng có sự biến đổi có tính chất đảo
lộn tương đối lớn, có nhiều biến đổi tích cực đáng mừng nhưng cũng xuất hiện không ít
những hiện tượng suy thoái, xuống cấp về đạo đức đáng lo ngại. Dĩ nhiên những biến
đổi phức tạp đó không phải hoàn toàn do kinh tế thị trường, nhưng kinh tế thị trường
cũng có ảnh hưởng rất lớn.

Kinh tế thị trường ảnh hưởng tích cực đối với truyền thống đạo đức của dân tộc
ta nói chung, đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam nói riêng. Thực tiễn những
năm đổi mới chuyển sang kinh tế thị trường đang đặt ra yêu cầu phải khẳng định một hệ
GTĐĐ của con người Việt Nam, trong đó có phụ nữ Việt Nam hiện nay. Trân trọng và
giữ gìn những GTĐĐ của phụ nữ Việt Nam được hình thành qua lịch sử lâu dài của dân
tộc và trong những năm xây dựng CNXH: Yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu,
đảm đang, đã được bổ sung những giá trị mới đó là: tính tự chủ cá nhân, vươn lên làm
giàu cho mình và cho xã hội.

Xưa có câu "nước nổi lo chi bèo chẳng nổi". Nhưng gia đình là tế bào của xã hội,
muốn "nước nổi" (nước giàu) trước hết mỗi gia đình phải giàu, dân giàu nước mới mạnh.
Vốn có truyền thống đảm đang gánh vác công việc gia đình và xã hội từ nghìn xưa, ngày
nay trong công cuộc đổi mới xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, kế tục truyền thống
của mình phụ nữ Việt Nam phát huy tính tự chủ cá nhân, vươn lên làm giàu cho gia đình và
xã hội.

Cơ chế thị trường là cơ chế "mở". Tính đa dạng và đa phương hóa, tính xã hội
hóa và quốc tế hóa cao của nó đã tác động đẩy lùi sự níu kéo, tính trí tuệ với bản chất
bảo thủ của cơ chế tập trung quan liêu. Đây là những tác động không phải như "cá biệt"
từ bên ngoài mà là những "nội lực" làm chuyển biến nền kinh tế sống động, kéo theo sự
năng động tư duy của các chủ thể lao động. Phụ nữ Việt Nam nói chung, phụ nữ là cán
bộ lãnh đạo và quản lý kinh tế nói riêng, nhờ đó tư duy được mài sắc, tính chủ động,
nhạy bén và năng lực sáng tạo được phát huy.

Kinh tế thị trường là điều kiện kích thích tăng năng suất lao động không ngừng.
Sự tìm tòi sáng tạo của cá nhân trong sản xuất luôn được khuyến khích, lợi ích cá nhân
được kích thích, được đảm bảo. Do vậy, trong cơ chế thị trường người phụ nữ vươn lên
tìm tòi sáng tạo trong lao động sản xuất để sản phẩm ngày càng được nâng cao về chất
lượng và số lượng. Cơ chế thị trường tạo điều kiện cần thiết cho công nghiệp vươn lên,
đòi hỏi người phụ nữ phải học tập, rèn luyện bản thân, rèn luyện tay nghề để có thể
đứng vững trong nền kinh tế thị trường làm giàu cho gia đình và xã hội. Ngược lại, kinh
tế thị trường cũng rất nghiêm khắc đào thải những sự trì trệ, bảo thủ, sự lạc hậu, lỗi thời
của con người và những sản phẩm kinh tế yếu kém mang tính chất cổ hủ về nội dung
cũng như hình thức. Vì vậy, phụ nữ Việt Nam phải phát huy tính tự chủ cá nhân cao độ
mới có thể đứng vững được trước dòng thác của kinh tế thị trường.

Như vậy, đứng về phương diện đạo đức xã hội, sự ảnh hưởng tích cực của nền
kinh tế thị trường là từng bước hình thành nhân cách tự chủ, tự lập trong người phụ nữ
Việt Nam, rèn luyện họ ý thức lao động và sáng tạo trong việc làm giàu cho gia đình và
xã hội. Đó là những phẩm chất đạo đức cao đẹp về nghĩa vụ, ý chí, lòng dũng cảm, tính
nguyên tắc... ở mỗi người phụ nữ trong đời sống xã hội hiện nay.

Đứng về góc độ đạo đức xã hội, nền kinh tế thị trường tuy có định hướng XHCN
nhưng vẫn có những mặt tiêu cực không thể tránh khỏi. Khi đất nước chuyển từ nền
kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý, điều tiết
của nhà nước theo định hướng XHCN, đã kéo theo những biến đổi tương ứng của ý thức
xã hội, trong đó có ý thức đạo đức. Nhiều quan điểm đạo đức khác nhau với những quy
phạm đạo đức XHCN. Trong thời gian ngắn của sự chuyển đổi kinh tế - xã hội đó, đạo
đức XHCN - có thể nói - có lúc đã không giữ được vị trí chỉ đạo trong xã hội.

Khi nói đến mặt trái của kinh tế thị trường, Các Mác đã chỉ ra rằng: đó "là một
thứ tự do mậu dịch không có lương tâm", nó làm cho quan hệ giữa con người "chìm
ngập trong băng giá của sự tính toán lợi kỷ" bởi vì "ngoài quan hệ lợi hại trần truồng,
ngoài sự "giao dịch tiền mặt" lạnh lùng vô tình, sẽ chẳng còn có mối liên hệ nào khác".
Dĩ nhiên kinh tế thị trường ở nước ta có những điều khác với kinh tế thị trường trong
thời kỳ CNTB tự do cạnh tranh, cũng khác với kinh tế thị trường thời hiện đại. Sự
chuyển biến sang kinh tế thị trường ở nước ta được tiến hành một cách tự giác... Đó là
một nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước và định hướng XHCN. Tuy vậy,
vẫn là kinh tế thị trường nên nó có những mặt mâu thuẫn với bản chất tốt đẹp của
XHCN. Do đó, không thể không nói đến những hiện tượng tiêu cực của nó đối với sự
biến động của đạo đức xã hội nói chung và đạo đức của người phụ nữ nói riêng.

Nền kinh tế thị trường lấy lợi ích (nhấn mạnh lợi ích kinh tế, coi trọng lợi ích cá
nhân) làm động lực của sự phát triển. Nhân tố này tự bộc lộ hai mặt: mặt tích cực như
đã trình bày ở phần trên. Kinh tế thị trường kích thích hoạt động tích cực của cá nhân
bằng sự thúc đẩy sự quan tâm tới lợi ích riêng của mình. Nhưng nếu không chú ý nó sẽ
đề cao quá mức tự do cá nhân, lợi ích cá nhân, do đó rất dễ nảy sinh chủ nghĩa cá nhân,
chủ nghĩa lợi kỷ cực đoan. Chủ nghĩa cá nhân với triết lý "sống chết mặc bay" ăn mòn
đạo lý sống được xây dựng trên nền tảng của cái thiện, trái ngược với "đạo đức đích
thực" của con người. Đặc biệt kích thích các hoạt động giao tiếp với các hành vi ứng xử
nhằm đạt được lợi ích cá nhân. Các hành động thực tế của chủ quan cá nhân này được
thể hiện trong tất cả mọi lĩnh vực của đời sống con người như kinh tế, văn hóa, chính trị,
nghệ thuật, giáo dục, y tế... Những người bằng ý chí chủ quan đã biến mọi quan hệ đạo
đức của mình đối với xã hội mang tính chất vụ lợi. Vì vậy, chủ nghĩa thực dụng vô đạo
đức sẵn sàng chà đạp lên mọi quan hệ đích thực trong xã hội.
Như vậy, kinh tế thị trường cùng với những tác động tích cực còn có tác động
tiêu cực đến sự phát triển nhân cách, cá tính con người nói chung, phụ nữ nói riêng. Nó
sẽ tạo ra sự phát triển cá nhân con người một cách phiến diện khi hoạt động của con
người bị định hướng vào mục tiêu làm giàu bất chính. Tính thực dụng sẽ cản trở thậm
chí loại trừ những giá trị văn hóa, giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc nói chung,
của phụ nữ Việt Nam nói riêng. Tất cả những điều này sẽ dần dần làm cho nhiều giá trị
văn hóa nói chung, giá trị đạo đức của dân tộc trong đó có phụ nữ nói riêng bị phai nhạt,
bị hủy hoại.

Nền kinh tế thị trường mở cửa ở nước ta đã làm cho kinh tế sống động, giải
phóng sức sản xuất, phát triển rất mạnh mẽ, tiếp cận được với công nghệ sản xuất tiên
tiến của nhiều nước trên thế giới... Nhưng cùng với những điều đó là ảnh hưởng tiêu cực
của văn hóa phương Tây, của lối sống thực dụng tư sản. Bằng nhiều con đường, ngõ
ngách thông qua mở cửa văn hóa, ấn phẩm tuyên truyền cho sức mạnh của đồng tiền,
cho lối sống thực dụng đã "ồ ạt" vào nước ta. Chúng trực tiếp hay gián tiếp "gặm nhấm,
ăn mòn" những nguyên tắc đạo đức XHCN, những GTĐĐTT của dân tộc nói chung của
phụ nữ nước ta nói riêng.

ở nước ta trong dân gian thời gian qua đã lưu hành câu vè mà không ít người
nghe tỏ ra đồng tình và thích thú một cách bệnh hoạn: "Đồng tiền là tiên, là phật, là sức
bật của tuổi trẻ. Sức khỏe của tuổi già. Cái đà danh vọng. Cái lọng che thân. Cái cân công
lý. Đồng tiền hết ý. Hoan hô đồng tiền".

Giới nữ thì: "Một yêu anh có vi la. Hai yêu anh có đô la đều đều..."

Thực tế, kinh tế thị trường có khuynh hướng mở rộng các nguyên tắc trao đổi thị
trường ra tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đời sống cá nhân, đời sống cộng đồng;
có khuynh hướng làm cho người ta coi đồng tiền là giá trị chân thực duy nhất dùng để
đo giá trị của bản thân và của người khác. Từ đó làm không ít chị em phụ nữ nước ta
đánh mất nhân phẩm của mình, chạy theo đồng tiền bất chấp luân thường, đạo lý. Họ
định giá trị của con người bằng của cải của người đó, sử dụng con người và quan hệ với
con người dựa trên chủ nghĩa thực dụng: "người đó đem lại lợi ích gì cho mình, cho cá
nhân mình", từ đó dìm các quan hệ tình bạn, quan hệ ấm áp tình người trong băng giá
của sự tính toán lợi kỷ.

Như vậy, đối với sự biến đổi của đạo đức xã hội nói chung và đạo đức của người
phụ nữ nói riêng, kinh tế thị trường có tác động hai mặt: tích cực và tiêu cực. ảnh hưởng
tiêu cực của nó tuy khó tránh khỏi, nhưng không phải là tất yếu phải cam chịu như một
định mệnh. Trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường lành mạnh (thị trường theo
định hướng XHCN) chúng ta kế thừa và phát huy những GTĐĐTT, khắc phục, hạn chế
và từng bước đẩy lùi những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường.

* Yêu cầu xây dựng con người mới trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại
hóa

Quá trình phát triển kinh tế thị trường mở cửa hội nhập, đẩy mạnh CNH, HĐH
đất nước trong thời đại mới đang đặt ra những yêu cầu mới đối với con người Việt Nam
nói chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng.

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII đã đề ra nhiệm vụ trọng tâm cho
toàn Đảng, toàn dân là: "Tiếp tục sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh CNH, HĐH vì mục tiêu
dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, vững bước tiến lên CNXH" [91]. Sự
nghiệp lớn lao đó đặt trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhân loại đang chuẩn bị bước sang
thế kỷ XXI. Đó là thế kỷ đầy biến động với những thành tựu khoa học kỹ thuật, công
nghệ tiên tiến, của văn minh hậu công nghiệp, lao động trí óc sẽ thay thế lao động chân
tay, giản đơn trên rất nhiều lĩnh vực hoạt động xã hội. Đó cũng là thế kỷ mà người ta dự
đoán rằng phụ nữ sẽ nắm nhiều khâu công việc và có vai trò rất quan trọng.

Đảng và Nhà nước ta có chiến lược hành động đúng, chúng ta có những điều kiện
khách quan thuận lợi, nhưng yếu tố quyết định vẫn là cần có con người đủ tầm cỡ đáp
ứng được nhiệm vụ cơ bản của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước hiện nay. Sự nghiệp đó
đòi hỏi con người không chỉ là những yêu cầu về mặt năng lực, trình độ học vấn, phẩm
chất người lao động mà cả mặt sức khỏe, tình cảm, tư tưởng, tâm trạng thích hợp. Đây
không phải là một mẫu người duy nhất, toàn vẹn, rập khuôn giống nhau, đào tạo đồng
loạt mà những con người đa dạng, cụ thể, có cá tính và chuyên môn, tài năng khác nhau
đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trên các mặt, trong những hoàn cảnh, điều kiện khác nhau.
Vì vậy, Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII đặt nhiệm
vụ văn hóa hàng đầu là nhiệm vụ xây dựng con người. Nghị quyết cũng nêu rõ: "Xây
dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới với những đức tính sau:

- Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc và
CNXH, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân
dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội.

- Đề cao tinh thần tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung.

- Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa,
tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo vệ và cải thiện
môi trường tinh thần.

- Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật sáng tạo, năng suất
cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội.

- Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình độ thẩm
mỹ và thể lực" [75, 50-51].

Yêu cầu nêu trên đặt ra cho tất cả mọi người lao động nam nữ, với mức độ khác
nhau tùy công việc, ngành nghề, vị trí xã hội. Nhưng giới phụ nữ có đặc điểm riêng, do
chức năng mang thai, sinh nở, nuôi con nhỏ và trách nhiệm nặng nề của họ trong việc
giáo dục con cái, chăm sóc gia đình. Người phụ nữ trên vai gánh nặng hai trách nhiệm
sản xuất, tham gia quản lý xã hội và sinh đẻ nuôi con nhỏ, chăm sóc gia đình. Điều kiện
làm việc, học tập, sinh sống của họ rõ ràng có nhiều khó khăn hơn nam giới.

Để trở thành chủ thể của quá trình đổi mới đất nước hiện nay, người phụ nữ phải
có trách nhiệm quyền hạn và quyền lợi trong việc thực hiện sự nghiệp đó, hành động tự
giác, chủ động, tích cực, tự quyết định công việc của mình. Do đó người phụ nữ không
chỉ có ý thức trách nhiệm trong mọi quyết định của mình, mà còn phải có năng lực để
quyết định đúng đắn, có điều kiện và cơ hội cần thiết để thực hiện quyết định, cũng như
mọi hoạt động tự giác chủ động của mình.
Muốn làm chủ vận mệnh của mình, làm chủ cuộc sống bản thân trong hoạt động
xã hội và sinh hoạt gia đình, quả thật là khó khăn, không dễ dàng, nhanh chóng đạt tới.
Để trở thành chủ thể xã hội mới cần phải có những yếu tố khách quan mà hiện nay phụ
nữ còn bị thiệt thòi.

- Đó là trình độ học vấn cao, hay được đào tạo ngành nghề đến nơi đến chốn.
Học vấn ở đây không phải là trình độ văn hóa, mà kiến thức vừa đa dạng, vừa chuyên
sâu và có trình độ ngoại ngữ.

- Có điều kiện học tập và thuận lợi, được chú ý bồi dưỡng, cất nhắc giao việc
đúng khả năng trình độ.

- Được giảm nhẹ công việc gia đình để làm việc, học tập.

- Gia đình ổn định, chồng con thông cảm, bố mẹ giúp đỡ tạo điều kiện việc làm.

- Tiềm lực kinh tế của gia đình và bản thân, thu nhập của vợ chồng ổn định, họ
hàng, bố mẹ có điều kiện giúp đỡ về tài chính v.v...

Tuy nhiên, sự phấn đấu, nỗ lực chủ quan hết sức quan trọng và là yếu tố quyết
định. Nhiều chị em trong điều kiện không thuận lợi có trường hợp đặc biệt khó khăn, đã
vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ công tác. Đồng thời họ là những người vợ,
người mẹ xây dựng, vun đắp cho hạnh phúc gia đình mình. Trong xã hội ta hiện nay
không thiếu những nữ chuyên gia giỏi trong các lĩnh vực y tế, văn hóa, giáo dục, khoa
học, những nữ chủ doanh nghiệp quản lý tốt những xí nghiệp, công ty lớn; những chị em
giữ chức vụ lãnh đạo ở các cấp chính quyền, Đảng, ngành chuyên môn được mọi người
kính nể, yêu mến; những nữ nghệ sĩ tài năng được hâm mộ của quần chúng... Bên cạnh
đó rất nhiều phụ nữ lao động bình thường cũng làm chủ trong sản xuất và quản lý gia
đình tốt. Nhìn chung họ chẳng có được ưu ái nhiều. Thành công của họ do sự nỗ lực
phấn đấu của bản thân là chính. Họ phải đổ mồ hôi công sức, đầu tư trí tuệ, khắc phục
những nhược điểm của bản thân, khai thác những điều kiện khách quan hiện có để vươn
lên làm chủ công việc của mình và đóng góp tích cực cho xã hội. Họ cũng đã gặp những
thất bại trong quá trình mày mò trên con đường đi lên do chưa có kinh nghiệm, nhưng
không nản chí mà tiếp tục công việc với quyết tâm cao hơn.
Để vượt qua những khó khăn trở ngại làm chủ bản thân trở thành chủ thể của quá
trình đổi mới đất nước ngày nay, chị em phải có những đức tính như: Có tinh thần học
tập, kiên trì khắc phục trở ngại để nâng cao trình độ học vấn, trình độ kiến thức đa dạng
của mình; biết tính toán công việc, cuộc sống của mình một cách khoa học, có nền nếp
là điều giúp người phụ nữ khắc phục được những khó khăn khách quan; suy nghĩ độc
lập sáng tạo không chỉ nghĩ theo, làm theo người khác mà có chủ kiến của mình; làm
việc cần cù chịu khó, nhẫn nại đây là ưu điểm nổi trội ở người phụ nữ. Điều quan trọng
nhất bao trùm là lòng tự tin của người phụ nữ vào năng lực của bản thân, đánh giá đúng
khả năng của mình có thể tự quyết định công việc một cách chủ động và dám chịu trách
nhiệm về quyết định của mình; có một tác phong làm việc nhanh nhẹn tháo vát phù hợp
với xã hội công nghiệp và thời đại đầy những biến động nhanh chóng, liên tục; điều rất
quan trọng nữa là làm chủ được gia đình mình. Xây dựng được gia đình ổn định, vợ
chồng thương yêu, đối xử bình đẳng, thông cảm giúp đỡ lẫn nhau, con cái ngoan ngoãn,
học tập tốt, biết quý trọng cha mẹ, họ hàng, anh em hòa thuận, đó là một yếu tố cơ bản,
chỗ dựa tinh thần, tình cảm để người phụ nữ có thêm sức mạnh, quyết tâm, lòng tin để
luôn thành công việc xã hội giao phó.
Như vậy, đáp ứng yêu cầu xây dựng con người mới trong giai đoạn CNH, HĐH
đất nước hiện nay, ngoài việc phát huy những GTĐĐTT sẵn có của phụ nữ Việt Nam,
còn đòi hỏi và đã hình thành ở họ những phẩm chất đạo đức mới phù hợp với sự nghiệp
đổi mới, xây dựng, phát triển đất nước. Đó là: tinh thần học tập, ý thức tính toán thực
hành công việc một cách khoa học, suy nghĩ độc lập sáng tạo, có lòng tin vào năng lực
của bản thân, tác phong làm việc nhanh nhẹn tháo vát, làm chủ được gia đình mình
trong xã hội mới.

1.2.3. Nội dung, yêu cầu kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống
của phụ nữ

* Yêu cầu
Để xác định đúng nội dung, phương hướng kế thừa và phát huy các GTĐĐTT
của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc xây dựng CNXH ngày nay cần phải quán triệt
các yêu cầu cơ bản sau:
Một là, phải nhận rõ những mặt tích cực và hạn chế mang tính lịch sử của các
GTĐĐTT của phụ nữ, tức phải làm rõ những cái cần thiết cho CNXH và những hạn
chế, thiếu hụt cần được bổ sung trong những GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam hiện nay.

Các GTĐĐTT của phụ nữ là quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước trong
suốt chiều dài lịch sử của dân tộc. Đó là những giá trị cao quý, phổ biến và vững bền
của phụ nữ Việt Nam. Chúng giữ vị trí cốt lõi trong hệ thống các giá trị tinh thần truyền
thống của phụ nữ Việt Nam. Các giá trị tinh thần truyền thống là động lực mạnh mẽ, là
cội nguồn sức sống của phụ nữ Việt Nam. Lòng yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung
hậu, đảm đang... đã và đang là nguồn sức mạnh to lớn của phụ nữ ta từ trước đến nay và
từ nay về sau.

Được hình thành trên cơ sở xã hội nông nghiệp, và luôn phải tiến hành đấu tranh
chống xâm lược nên ngoài mặt tích cực, đạo đức truyền thống của phụ nữ Việt Nam
cũng còn bộc lộ những hạn chế. Người phụ nữ Việt Nam rất cần cù và tiết kiệm trong
sản xuất và đời sống; đó là truyền thống quý báu của phụ nữ Việt Nam từ xưa đến nay.
Song trong tâm lý của số đông, cần cù trong lao động chân tay được đánh giá cao hơn
cần cù trong lao động trí óc. Cần cù trong sản xuất được coi trọng hơn nhiều so với cần
cù trong hoạt động thương mại. Tâm lý khinh rẻ nghề buôn bán thể hiện rõ trong quan
niệm dân gian "thật thà cũng thể lái buôn". Tính chất cần cù được đánh giá cao hơn tính
chất sáng tạo trong lao động: "cần cù bù thông minh" hoặc nhấn mạnh: "năng nhặt chặt
bị" chứ không chú ý rằng: "biết nhặt mới nhanh chặt bị".

Mặt khác, truyền thống là sản phẩm của quá trình lịch sử dân tộc trải qua nhiều
giai đoạn, nhiều thế hệ và nhiều giai cấp nên ngoài mặt tích cực nó còn chứa đựng
những hạn chế mang tính lịch sử, tính giai cấp của từng thời đại. Thời đại phong kiến,
đức tính trung hậu của người phụ nữ Việt Nam đã bị giai cấp phong kiến lợi dụng để
phục vụ cho giai cấp thống trị đương thời. ở địa vị phụ thuộc, "tứ đức" - "công, dung,
ngôn, hạnh" (công việc, hình dung, nói năng, tính nết) và "tam tòng" của người phụ nữ là
những khuôn phép phong kiến mà người phụ nữ cần phải theo để trở thành những công
cụ dễ bảo và có khả năng phục vụ tốt những lợi ích của bọn thống trị.
Hai là, quán triệt chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm
của Đảng ta trong việc kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam. Việc
quán triệt chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở phương pháp luận để
nhận thức mặt tích cực và mặt hạn chế, tiêu cực của truyền thống đạo đức, xác định
phương hướng kế thừa và phát huy các GTĐĐTT của phụ nữ, xây dựng đời sống đạo
đức - tinh thần lành mạnh của xã hội.

Vận dụng nguyên tắc khách quan, toàn diện, lịch sử cụ thể và phát triển của chủ
nghĩa Mác - Lênin trong việc xem xét đạo đức để thấy rõ những mặt tích cực cần phát
huy và những mặt tiêu cực cần phải loại trừ dần khỏi đời sống xã hội, kết hợp kế thừa
những giá trị đạo đức văn hóa dân tộc với tiếp thu những thành quả của văn hóa, văn
minh nhân loại. Có như vậy mới kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của dân tộc nói
chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng một cách biện chứng, đáp ứng được yêu cầu phát
triển đời sống vật chất và tinh thần của xã hội trong công cuộc đổi mới hôm nay.

Tìm hiểu tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh và tấm gương đạo đức của Người,
chúng ta rút ra được những chỉ dẫn có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng trong việc
kế thừa và phát huy những GTĐĐTT phù hợp yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước
theo định hướng XHCN ở nước ta hiện nay. Vấn đề này tác giả đã có dịp trình bày ở
phần trên.

Ba là, kế thừa và phát huy các GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam phải quán triệt
nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam trong giai đoạn mới phù hợp
với yêu cầu thực tiễn của sự nghiệp đổi mới và các giá trị nhân văn của thời đại.

Xây dựng hình thái kinh tế - xã hội mới phải nói đến văn hóa vì văn hóa là nền
tảng, động lực, mục tiêu, hệ điều tiết của sự phát triển xã hội. Trong những lĩnh vực chủ
yếu của định hướng phát triển đất nước theo con đường XHCN hiện nay là "Xây dựng
và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc" không chỉ ở hình
thức mà là cả nội dung.

Nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa được xây dựng trên hệ tư tưởng tiên tiến của
thời đại - hệ tư tưởng Mác - Lênin. Đây là hệ tư tưởng duy nhất lấy việc giải phóng con
người toàn diện và triệt để làm mục tiêu cao cả của mình. Tính tiên tiến của nền văn hóa
bao hàm cả tính chất hiện đại, tiến bộ và nhân văn. Nền văn hóa tiến bộ là nền văn hóa
vừa tiếp thu toàn bộ di sản văn hóa của dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại và phát triển
lên một trình độ mới vì sự giải phóng con người và tiến bộ xã hội. Như vậy, tính chất
tiên tiến của nền văn hóa phải được nuôi dưỡng và phát triển gắn với bề dày và chiều
sâu của văn hóa dân tộc.

Để xây dựng thành công nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc phải kế
thừa và phát huy các giá trị đạo đức, thẩm mỹ, các di sản văn hóa nghệ thuật của dân
tộc, trong đó các GTĐĐTT chiếm vị trí quan trọng. Nó là nhân tố định hướng việc xây
dựng và phát triển nền văn hóa nghệ thuật Việt Nam hiện đại, hướng con người vươn tới
chân, thiện, mỹ với tư cách là giá trị tổng quát của nhân loại.

Con người là sản phẩm lịch sử của sự phát triển xã hội và là chủ thể năng động
của sự phát triển đó. Hồ Chủ tịch khẳng định: "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có
con người xã hội chủ nghĩa, tức là phải có những con người có đạo đức xã hội chủ
nghĩa" [48, 679].

Con người Việt Nam hiện đại nói chung, người phụ nữ Việt Nam hiện đại nói
riêng, phải là con người kết hợp nhuần nhuyễn trong nhân cách của mình phẩm chất đạo
đức, tinh thần của con người của chế độ mới với tinh hoa truyền thống dân tộc. Con
người vừa mang tính thời đại theo nghĩa "thời đại nào, con người ấy", đồng thời con
người cũng mang tính lịch sử, mang trong mình dấu ấn của quá khứ. Giải quyết đúng
đắn mối quan hệ giữa tính thời đại và tính lịch sử, hiện đại và truyền thống là vấn đề có
ý nghĩa phương pháp luận quan trọng trong việc tiếp cận vấn đề con người và xác định
nội dung xây dựng con người phù hợp với yêu cầu lịch sử của từng giai đoạn cách
mạng. Không thể có con người Việt Nam hiện đại nói chung, người phụ nữ hiện đại nói
riêng nếu họ không được nuôi dưỡng bằng những truyền thống tốt đẹp được kết tinh
trong lịch sử lâu dài và vinh quang của dân tộc. Kế thừa và phát huy những GTĐĐTT
của dân tộc nói chung, của phụ nữ Việt Nam nói riêng sẽ tạo ra khả năng to lớn cho sự
hoàn thiện từng bước con người cũng như cho sự phát triển vai trò của nhân tố con
người trong sự nghiệp đổi mới hiện nay ở nước ta.
Sức sống của nền văn hóa nói chung, của các giá trị đạo đức nói riêng không chỉ
ở bề dày lịch sử và chiều sâu tư tưởng của nó mà còn ở khả năng biết hấp thụ và làm
phong phú các giá trị đạo đức - nhân văn mà loài người đạt được và đang vươn tới.
Cuộc cách mạng mới trong khoa học - công nghệ với những thành quả kỳ diệu của nó đã
mang lại những biến đổi cực kỳ to lớn trên các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa của nhiều
quốc gia trên thế giới và đang hình thành những xu thế phát triển mới của thế giới: Sự
xuất hiện của xã hội thông tin; phát triển công nghệ cao trở thành yếu tố then chốt của
hiện đại hóa; xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế; sự phụ thuộc lẫn nhau của các quốc gia
dân tộc [53, 5-24].

Cách mạng khoa học - công nghệ, cơ chế thị trường và mở cửa đang tạo đà cho sự
phát triển nhanh chóng của thế giới hiện đại song nó cũng đã và đang bộc lộ nhiều hệ quả
tiêu cực làm day dứt lương tri của loài người tiến bộ.

Vì vậy, kế thừa và phát huy các GTĐĐTT dân tộc nói chung, phụ nữ Việt Nam
nói riêng đòi hỏi phải tiếp cận và tiếp nhận có chọn lọc các giá trị nhân văn mà loài
người tiến bộ đang hướng tới. Đó là thái độ sống tích cực coi con người là giá trị cao
nhất, phát triển người bền vững là "mệnh lệnh cao nhất của thế kỷ XXI", yêu hòa bình và
chống chiến tranh xâm lược, thấm nhuần tư tưởng khoan dung, chống kỳ thị dân tộc,
xác lập và tăng cường quan hệ hợp tác, bình đẳng, cùng có lợi giữa các quốc gia dân
tộc.

Quán triệt các yêu cầu trên là điều kiện cần thiết để tự giác hóa quá trình kế thừa
và phát huy các GTĐĐTT của dân tộc nói chung, của phụ nữ Việt Nam nói riêng trong
giai đoạn hiện nay.

* Nội dung

Chủ nghĩa yêu nước như đã khẳng định là giá trị hàng đầu, giá trị định hướng các
GTĐĐTT Việt Nam nói chung, GTĐĐ của phụ nữ Việt Nam nói riêng. Chủ nghĩa yêu
nước Việt Nam hình thành rất sớm cùng với sự phát triển của dân tộc và luôn được bổ
sung để hình thành một hệ thống với những nội dung xác định. Đó là giá trị bền vững
nhất của dân tộc Việt Nam nói chung, phụ nữ Việt Nam nói riêng. Song cũng như
những giá trị khác, sự bền vững đó không có nghĩa là cố định, mà nó có sự biến đổi,
phát triển, bổ sung những nội dung phù hợp với yêu cầu phát triển của lịch sử dân tộc
qua từng giai đoạn lịch sử.

Yêu nước ngày nay không chỉ bó hẹp trong quan niệm yêu quê hương theo kiểu
khép kín "một tấc không đi, một ly không rời" mà phải đặt tình yêu và trách nhiệm đối
với quê hương trong tương quan với lợi ích thuộc toàn cục, cả nước. Ngày nay "yêu
nước phải gắn với ý chí tự lực, tự cường, sáng tạo trong lao động, học tập và nghiên
cứu, khai thác mọi tiềm năng đất nước, bảo vệ độc lập và quyền bình đẳng dân tộc;
chiến thắng nghèo đói lạc hậu và từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của
nhân dân; bảo đảm cho mọi người đều được ấm no, hạnh phúc, vươn lên ngang tầm thời
đại mới..." [73, 28]. Quan điểm độc lập dân tộc gắn với tự do hạnh phúc của nhân dân là
cơ sở của tư tưởng về mối liên hệ giữa độc lập dân tộc và CNXH. Đó cũng chính là nội
dung chủ yếu của chủ nghĩa yêu nước hiện nay - yêu nước là đem hết tinh thần và nghị
lực, sức mạnh và tài năng của từng người, từng tập thể và cả cộng đồng dân tộc để bảo
vệ độc lập dân tộc, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh
theo định hướng XHCN. Truyền thống yêu nước của dân tộc ta nói chung, phụ nữ Việt
Nam nói riêng được phát huy cao độ trong các cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm.
Trước yêu cầu mới của đất nước hiện nay, một mặt phải thường xuyên chăm lo nhiệm
vụ bảo vệ Tổ quốc, mặt khác phải dồn sức cho nhiệm vụ xây dựng đất nước với ý thức
coi nghèo nàn lạc hậu là nỗi nhục không kém gì nỗi nhục mất nước như đồng chí Cố vấn
Đỗ Mười đã nói: Các thế hệ trước đây đã "rửa được nỗi nhục nô lệ cho dân tộc", thế hệ
ngày nay "phải tiếp nối sự nghiệp của lớp người đi trước, đẩy mạnh công cuộc đổi mới,
CNH, HĐH nước nhà để rửa cái nhục nghèo khổ, mở ra chương sử mới rạng rỡ cho non
sông Việt Nam vinh quang sánh vai cùng các dân tộc khác trên thế giới" [52, 193].

Lòng yêu nước biểu hiện ở tình yêu với văn hóa của dân tộc, với những truyền
thống lành mạnh của nhân dân, đóng góp tích cực vào việc củng cố và phát triển những
truyền thống ấy phù hợp với yêu cầu xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH
ở nước ta hiện nay. Một nhiệm vụ quan trọng của bảo vệ độc lập dân tộc trong điều kiện
chuyển sang kinh tế thị trường và mở rộng giao lưu quốc tế, CNH, HĐH đất nước là
phải giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Đảng ta khẳng định rằng: "Đi vào kinh tế thị
trường, mở rộng giao lưu quốc tế, CNH, HĐH đất nước, tiếp thu những tinh hoa của
nhân loại, song phải luôn luôn coi trọng những giá trị truyền thống và bản sắc dân tộc,
quyết không được tự đánh mất mình, trở thành bóng mờ hoặc bản sao chép của người
khác" [91, 30].

Chủ trương thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần vận hành
theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước đã và đang tạo môi trường kinh tế -
xã hội rộng lớn cho mọi người phát huy hết tiềm năng sáng tạo của mình để làm giàu
cho mình và cho đất nước. ý thức vươn lên mạnh mẽ để làm giàu cho mình và cho xã
hội là một nội dung quan trọng của chủ nghĩa yêu nước ngày nay. Trong điều kiện hiện
nay, việc đánh giá phẩm chất đạo đức của con người càng phải quá triệt quan điểm
thống nhất lợi ích giữa cá nhân, tập thể và xã hội, trong đó lợi ích cá nhân là động lực
trực tiếp kích thích tính tích cực hoạt động của con người. Tư tưởng cào bằng cá nhân,
không muốn ai giàu hơn mình hoặc ngại mình giàu hơn người khác là chướng ngại vật
của sự phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường và sớm muộn cũng sẽ bị loại bỏ chính
ngay yêu cầu của sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên, ý nghĩa đạo đức của việc làm giàu là
ở chỗ phương thức và mục đích của nó. Nếu làm giàu bằng những thủ đoạn bất chính,
trái pháp luật và vô đạo đức thì đời sống tinh thần của con người dần dần bị thoái hóa và
gây tác hại cho xã hội.

Ngày nay, trong công cuộc đổi mới xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phụ nữ
Việt Nam phát huy truyền thống từ nghìn xưa của mình, chị em đã anh hùng, dũng cảm
trong lao động sản xuất, kinh doanh... Họ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm với
hành động của mình để làm giàu cho mình và cho xã hội, quyết tâm đưa đất nước Việt Nam
thoát khỏi cái nhục đói nghèo, nâng cao đời sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Đấy là
những nữ anh hùng lao động thời nay. Chị Ba Thi là một tấm gương như vậy. "Một người
phụ nữ không hề lùi bước" hay "chị Ba Thi một người khai phá"; các tác giả đã ưu ái đặt tên
cho bài viết của mình như thế để nói lên khí phách anh hùng, lòng dũng cảm của chị trong
sản xuất kinh doanh. Kế thừa truyền thống phụ nữ từ nghìn xưa với tinh thần dũng cảm đảm
đang, thông minh, sáng tạo của người nữ giao liên, phụ vận thời đánh Mỹ, chị Ba Thi không
lùi bước trong sản xuất, kinh doanh góp phần phát triển kinh tế, phát triển đất nước. Trong
những năm 80 trước tình hình khó khăn của đất nước, chị đã không ngại gian khổ, quyết
tâm đưa năng suất nhà máy dệt Thành Công từ 4,2 triệu mét (1983) lên 20 triệu mét (1991),
mở rộng thị trường thế giới thu hút ngoại tệ ngày càng nhiều cho đất nước. Đặc biệt là hành
động dũng cảm, anh hùng của chị trong "vượt rào" tháo gỡ cơ chế chỉ để bảo đảm ổn định
lương thực cho hơn 3 triệu nhân dân thành phố đã đem lại thành công rực rỡ trong kinh
doanh, đem lại lòng tin của nhân dân thành phố đối với Đảng và Nhà nước. Với tinh thần
đảm đang thông minh sáng tạo, kiên quyết trong sản xuất và kinh doanh của chị đã đem lại
một kết quả đáng kể và đã tạo một bước ngoặt, nền tảng cho cơ chế mới ra đời làm ăn kinh
tế có hiệu quả hơn. Với thành tích đã đạt chị được Nhà nước tuyên dương Anh hùng lao
động. Chị rất xứng đáng với truyền thống anh hùng của phụ nữ Việt Nam trong thời đại
ngày nay.

Trung hậu, đảm đang là những phẩm hạnh tuyệt vời của phụ nữ Việt Nam từ xưa
đến nay. Bước vào thời kỳ CNH, HĐH đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường,
nhiều khía cạnh mới cần được bổ sung để xây dựng chuẩn mực của người phụ nữ mới.
Trong nội dung đạo đức truyền thống ngày nay trung hậu vẫn là nền tảng nhân cách của
người phụ nữ Việt Nam. Trung hậu là đạo lý làm người, nên dù trong mối quan hệ kinh
doanh, sản xuất, dịch vụ xã hội, dù trong những hoạt động nhằm bảo vệ và xây dựng đất
nước, hay trong các mối quan hệ gia tộc, bạn bè, xóm làng, quê hương, người phụ nữ
vẫn cần phải trung hậu. Xuất phát từ chuẩn mực trung hậu ngày nay mà người phụ nữ đã
sáng tạo, phát triển và tham gia tích cực vào các hoạt động từ thiện, chống các tệ nạn xã
hội, hạn chế mặt trái của cơ chế thị trường. Để thực hiện được truyền thống trung hậu
đảm đang thời nay, người phụ nữ phải giỏi giang, khéo léo, kết hợp hài hòa giữa công
việc gia đình và công việc xã hội. Chính vì vậy hơn lúc nào hết người phụ nữ Việt Nam
hiện nay phải tháo vát, biết tổ chức công việc gia đình một cách hợp lý, biết quy tụ và
khích lệ mọi thành viên để gia đình thật sự là tổ ấm, là nơi mọi người muốn về sau
những giờ làm việc, học tập,... mệt nhọc.

Một chuẩn mực nữa mà bất cứ người phụ nữ Việt Nam nào hiện nay cũng cần đạt
được. Đó là chuẩn mực thanh lịch, đó là sự thanh tao và lịch lãm ở người phụ nữ. Nó
được thể hiện ra ngoài, nhưng thực chất lại là sự phản chiếu một cái nền của văn hóa đã
được chắt lọc và truyền nối. Từ lối sống, nếp ăn ở hàng ngày, từ trong gia đình đến nơi
họ làm việc hoặc ở nơi công cộng phụ nữ có một lối riêng. Họ dịu dàng mà mạnh dạn;
giản dị nhưng không xô bồ cục mịch; xông xáo, táo bạo nhưng vẫn nhẹ nhàng tế nhị.
Lời nói đẹp, cử chỉ tao nhã, lối ứng xử chân thật hợp với lòng người, với hoàn cảnh, mà
không giả dối...

Để đáp ứng những vấn đề trên người phụ nữ thời nay phải ý thức để vươn tới
những chuẩn mực mới. Phải biết chăm sóc sức khỏe, nâng cao học vấn và trau dồi kiến
thức, chăm sóc sự nghỉ ngơi, giải trí để bồi đắp những nhu cầu chính đáng về tinh thần
của người phụ nữ với ý thức chăm sóc cái đẹp tinh thần và thể chất của bản thân phụ nữ,
cũng chính là vì cái đẹp của gia đình và xã hội.

Người phụ nữ được nâng cao về trí tuệ, tâm hồn và nhân cách, về sức khỏe và lối
sống để đạt chuẩn mực trung hậu ngày nay xét cho cùng lại là vì mục tiêu rất chiến lược
đối với đất nước. Họ sẽ tạo dựng những thế hệ tiếp nối cao đẹp cho đất nước. Ví như
chữ hạnh ngày nay không dừng ở sự thủy chung, trinh tiết mà còn ở lòng nhân ái, đức
hy sinh, tính vị tha và sự bình đẳng giữa nam và nữ...

Như vậy, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang của phụ nữ Việt Nam ngày
nay là cái nền vô giá của chuẩn mực đạo đức của phụ nữ Việt Nam, mà các thế hệ sau
phải kế thừa và phát huy, để xây dựng một xã hội Việt Nam hiện đại trên cơ sở những
giá trị nhân văn cao quý, mang sắc thái văn hóa truyền thống Việt Nam.

Kết luận chương 1

Các GTĐĐTT chủ yếu của dân tộc bao gồm: yêu nước, lòng thương người, tinh
thần đoàn kết cộng đồng, đức tính cần kiệm... Trong đó yêu nước là giá trị cốt lõi trong
hệ thống GTĐĐTT của dân tộc. Riêng phụ nữ Việt Nam có những GTĐĐTT không
tách rời những GTĐĐTT của dân tộc, đó là: yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu,
đảm đang. Trong đó yêu nước cũng là giá trị cốt lõi, tạo lập nên các giá trị khác.
Quá trình chuyển sang kinh tế thị trường và mở rộng giao lưu quốc tế, cùng với
yêu cầu xây dựng con người mới ở nước ta trong thời gian qua đã tác động sâu sắc đến
đời sống đạo đức của xã hội nói chung và các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ
Việt Nam nói riêng cả mặt tích cực và tiêu cực.

Trong điều kiện kinh tế thị trường các GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam được
đánh giá lại và được bổ sung thêm những nội dung mới.

Tuy nhiên, mặt trái của kinh tế thị trường cũng đã gây tác động tiêu cực đến việc
giữ gìn và phát huy những GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam. Yêu cầu kế thừa và phát
huy những GTĐĐ của phụ nữ Việt Nam để tạo dựng nền đạo đức mới của xã hội, xây
dựng những phẩm chất đạo đức tốt đẹp của người phụ nữ trong công cuộc đổi mới hiện
nay, đòi hỏi phải kế thừa và phát huy những GTĐĐTT trên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lênin
và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, yêu cầu của việc xây dựng và phát triển nền văn hóa
tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc góp phần xây dựng nhân cách người phụ nữ Việt Nam
trong công cuộc đổi mới hiện nay.
Chương 2

Kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống phụ nữ ở Kiên Giang: vấn đề và
giải pháp



2.1. Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Tỉnh Kiên Giang nằm ở phía Tây đồng bằng sông Cửu Long, có diện tích tự
nhiên là 6.222 km2 với hơn 200 km bờ biển và 56 km đất liền biên giới giáp Campuchia;
có đồng bằng, rừng, núi, hải đảo, có nhiều danh lam thắng cảnh; có thế mạnh về: công,
nông, lâm, ngư nghiệp và dịch vụ du lịch; có dân số năm 1999 là 1.487.553 người, nữ
chiếm trên 51% gồm ba dân tộc chủ yếu: Kinh 84,41%, Khmer 12,3%, Hoa 29,7%. Họ
sống chủ yếu ở nông thôn 79,5%, thành thị 20,5%.

2.1.1. Những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Kiên Giang

GTĐĐTT của phụ nữ Kiên Giang không nằm ngoài những GTĐĐTT của phụ nữ
Việt Nam. Yêu nước truyền thống của phụ nữ Việt Nam đã được gây dựng theo chiều
dài lịch sử. ở phụ nữ Kiên Giang tinh thần yêu nước đó được khắc sâu từ những ngày
mở đất. Đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, truyền thống yêu nước đó
được kế thừa và phát huy sáng tạo trong mọi lĩnh vực. Trong đấu tranh, chiến đấu vũ
trang, lao động sản xuất, gánh vác công việc gia đình v.v...

Trong những năm chiến tranh ác liệt các chị đã dũng cảm, thông minh sáng tạo áp
dụng nhiều hình thức đấu tranh để lấn địch từng phần, đấu tranh chính trị, binh vận...
lĩnh vực nào chị em cũng giành được thắng lợi.

Đầu năm 1955, những người mẹ, người vợ ở Kiên Giang xúc động nghẹn ngào,
tiễn con, đưa chồng và người thân xuống tàu tập kết ra miền Bắc. Người đi, người ở đều
lưu luyến dặn dò, hứa hẹn cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ và thủy chung chờ đợi.

"Con ra thưa với Bác Hồ

Đất này chỉ một lá cờ vàng sao...".
Các mẹ, các chị đều hiểu rằng nhất định sẽ có ngày thắng lợi, Nam - Bắc đoàn tụ
thống nhất, gia đình sum họp vui vầy.

ở lại miền Nam, chiến tranh ngày càng ác liệt, tội ác của đế quốc Mỹ chất chồng
"trời không dung, đất không tha". Nhân dân, các mẹ, các chị lớp lớp xuống đường đoàn
kết, kiên quyết đấu tranh liên tục, đòi chúng thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, đòi dân sinh
dân chủ, chống khủng bố, bảo vệ tính mạng tài sản của nhân dân... Trước lưỡi lê, họng
súng của kẻ thù các chị, các mẹ không hề lùi bước. Sự hy sinh anh dũng của má Hai đã
để lại một tấm gương sáng chói về lòng yêu nước, quên mình vì nước. Trước khi chết
má còn căn dặn: "Các chị, các con hãy kiên quyết tiến lên..." một người ngã xuống để
hàng ngàn người đứng dậy giành thắng lợi.

Đặc biệt là phong trào đấu tranh chống địch bôi đen gia đình cán bộ, giữ gìn
truyền thống, đạo lý thủy chung của phụ nữ. Kẻ thù rất thâm độc, xảo quyệt quyết bôi
đen gia đình cách mạng, phá hoại truyền thống tốt đẹp và đạo đức thủy chung của phụ
nữ. Chúng dùng cường quyền cưỡng bức các chị em có chồng là cán bộ, chiến sĩ tập kết
hoặc đang còn hoạt động bí mật ở miền Nam phải ly hôn, từ chồng, từ con. Mặc dù bọn
sĩ quan, binh lính tề ngụy ve vãn, tán tỉnh, dụ dỗ, cưỡng ép làm vợ chúng, các chị vẫn
kiên quyết đấu tranh, giữ vẹn thủy chung, son sắt đợt chờ. Có chị sẵn sàng chấp nhận
ngồi tù để giữ vẹn tình chung thủy với chồng như chị Keo, và nhiều chị phải rời bỏ quê
hương xứ sở, nơi chôn nhau cắt rốn của mình đi nơi khác để không lọt vào âm mưu đen
tối của kẻ thù.

Một lòng theo Đảng, theo cách mạng, phụ nữ Kiên Giang đã làm tốt công tác
binh vận, góp phần không nhỏ vào sự thành công của cách mạng. Các mẹ, các chị vô
cùng khéo léo, gan dạ, mưu trí, thông minh, sáng tạo mặt đối mặt với quân thù. Bằng lời
lẽ ngọt ngào, cử chỉ dịu dàng nhưng cương quyết họ đã tuyên truyền đến bọn sĩ quan và
binh sĩ ngụy ý tưởng:
"Cửu Long chín cửa một dòng
Vai mang súng Mỹ mà lòng Việt Nam".
Nhờ vậy mà kết quả hàng trăm, hàng ngàn binh sĩ trở về với nhân dân, sum họp
gia đình, nộp vũ khí cho cách mạng. Đây là sự thắng lợi không phải đổi bằng máu, nhờ
sự phát huy truyền thống anh hùng, trung hậu của phụ nữ Kiên Giang.

Ngoài các hình thức đấu tranh chính trị, làm công tác binh vận, phụ nữ Kiên
Giang còn tham gia lực lượng vũ trang chiến đấu diệt ác phá kìm. Với tấm lòng yêu
nước, yêu chân lý phụ nữ Kiên Giang đã chiến đấu ngoan cường anh dũng. Trong chiến
đấu không may rơi vào tay giặc, trước những cực hình tra tấn dã man các chị vẫn một
mực kiên trung. Giặc quay sang dùng đòn tâm lý dụ dỗ đủ điều như rót mật vào tai, các
chị vẫn một dạ trung thành. Làm người, ai không quý trọng mạng sống của mình, ai
không muốn sống bình yên trong mái ấm gia đình? Nhất là người phụ nữ, họ quý trọng
gia đình của mình hơn ai hết. Nhưng họ hiểu rằng khi đất nước còn giặc ngoại xâm thì
không ai có hạnh phúc. Chân lý "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" của Bác đã thấm
nhuần trong trái tim, khối óc của mỗi người Việt Nam. Vì vậy, mà các chị thà "Quyết tử
cho Tổ quốc quyết sinh". Chị Mai Hồng Hạnh là một trong những tấm gương tiêu biểu
đó. Khi rơi vào tay giặc chị hiên ngang nói thẳng vào mặt chúng: "Tao là đảng viên
cộng sản thà chết chứ không đầu hàng". Bọn giặc nhào tới lóc thịt, xẻo vú; chị ngất lịm.
Khi tỉnh dậy, bọn chúng dụ ngọt, chị vẫn bình thản nói thẳng với giặc: "Người cộng sản
không biết phản bội Đảng, phản bội đồng bào". Bọn giặc bất lực, chúng như lũ quỷ lao
vào hành hạ, mổ bụng, moi gan chị. Mai Hồng Hạnh xứng đáng là biểu tượng bất khuất
tuyệt vời của phụ nữ Kiên Giang.

Tiêu biểu cho phong trào diệt ác phá kìm, là hành động anh hùng của chị Mười
Mẫn chém tên ác ôn Lâm Quang Phòng. Chị đã chịu mọi cực hình tra tấn của giặc và đã
vượt qua mọi thử thách của các nhà tù Mỹ - ngụy. Chị vẫn sống và trở về với đội ngũ
đấu tranh của phụ nữ, của đồng bào đồng chí.

Chị Tư Phùng (Sứ), người con gái xứ Hòn trên mảnh đất Kiên Giang. Khí phách
anh hùng của chị đã đi vào văn học Việt Nam qua tác phẩm "Hòn Đất" của Anh Đức
như một huyền thoại. Không ai không thương xót, ngậm ngùi và khâm phục khi nghĩ tới
hình ảnh trần trụi đầy những vết dao đâm, máu chảy đầm đìa bị treo trên cành cây, chị
Sứ vẫn không một lời khai báo, không hề rơi nước mắt. Khi nghĩ tới mẹ già, nghĩ tới
con cùng đồng đội trong hang không nước uống, nghĩ tới người chồng thân yêu đi tập
kết ngày chiến thắng trở về không gặp mặt... nước mắt trào ra chị vẫn không khóc, sợ
giặc cho mình hèn yếu. Nhưng những dòng nước mắt yêu thương ấy vẫn tuôn chảy. Bọn
giặc mừng rỡ, chị quát thẳng vào mặt chúng: "Tao khóc vì tiếc không hoàn thành nhiệm
vụ chứ không phải hối hận về những việc tao làm". Chị Tư Phùng hy sinh nhưng tinh
thần chiến đấu anh dũng, bất khuất của chị sống mãi trong trái tim của đồng bào, đồng
chí thân yêu! Xứng đáng với tinh thần chiến đấu bất khuất của chị, Nhà nước đã truy
tặng danh hiệu vẻ vang "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân".

Song song với các công tác nói trên, trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu
nước phụ nữ Kiên Giang còn đảm đương công việc gia đình, tăng gia sản xuất nuôi
quân... Phong trào xây dựng hậu phương, tăng gia sản xuất rất sôi nổi. Chị em là lực
lượng lao động chính bảo đảm cuộc sống gia đình đồng thời tích cực đóng góp bảo đảm
lương thực nuôi quân. Đưa chồng, con ra mặt trận; ở hậu phương các chị hai vai gánh
nặng: vừa nuôi dưỡng chăm sóc cha mẹ già, vừa nuôi dạy các con, vừa chiến đấu, vừa
sản xuất. Một khối lượng công việc quá nặng nề đối với người phụ nữ Kiên Giang lúc
này. Nhưng xuất phát từ truyền thống vốn có của mình họ vượt qua tất cả. Việc nuôi
dưỡng chăm sóc cha mẹ già, nuôi dạy các con nên người đã vất vả, nhưng lao động sản
xuất lúc này còn vất vả bội phần. Các chị phải lao động trong mưa bom bão đạn, tay
súng tay cày. Có những lúc giặc đánh phá ác liệt không cho nhân dân ta sản xuất, các
chị phải cấy ban đêm, gặt ban đêm... bằng mọi giá phải sản xuất, vì ông cha ta có câu:
"Có thực mới vực được đạo". Không sản xuất lấy gì nuôi quân đánh giặc? Chính vì thế,
không quản ngày đêm, không ngại mưa bom bão đạn, phụ nữ Kiên Giang vẫn bám đất
bám vườn, một nắng, hai sương, kiên cường sản xuất nhằm bảo đảm cuộc sống gia đình
cho chồng con yên tâm chiến đấu, đảm bảo lương thực nuôi quân, góp phần đánh thắng
giặc Mỹ xâm lược giải phóng đất nước.

Sau đại thắng mùa xuân 1975 thống nhất đất nước, phụ nữ Kiên Giang đã phát
huy truyền thống của mình góp sức hàn gắn vết thương chiến tranh, đổi mới đất nước.
Có cuộc chiến tranh nào không trải qua gian khổ hy sinh, có thắng lợi vinh quang nào
không đổi bằng đau thương mất mát. Trong hai cuộc kháng chiến cứu nước đã có trên
13 ngàn cán bộ, chiến sĩ và trên 100 ngàn đồng bào đã vĩnh viễn nằm xuống trên mảnh
đất Kiên Giang và hàng chục ngàn thương binh, bệnh binh... Làm sao thấu hiểu hết nỗi
đau của biết bao bà mẹ đã bao lần tiễn con lên đường chiến đấu là bấy nhiêu lần mẹ
khóc thầm lặng lẽ... Có gì đau xót bằng, trong ngày vui đại thắng có biết bao bà mẹ,
người vợ với những dòng nước mắt tuôn trào không còn gặp lại con, gặp lại chồng trong
đoàn quân chiến thắng trở về. Sau ngày toàn thắng chiến tranh đã để lại Kiên Giang trên
4 ngàn vợ liệt sĩ, 443 bà mẹ Việt Nam anh hùng cùng biết bao bà mẹ khác nỗi đau
thương mất mát vô hạn.

Vượt qua đau thương mất mát, nối tiếp truyền thống của thế hệ trước đảm đang
công việc gia đình và xã hội, các tầng lớp phụ nữ Kiên Giang đã và đang ra sức khắc
phục khó khăn, tiếp tục cống hiến tài năng trí tuệ và sức lực của mình trên các lĩnh vực.
Dù ở đâu, với công việc và cương vị nào, chị em cũng cần cù chịu khó, năng động sáng
tạo, vươn lên góp phần quan trọng và sự nghiệp phát triển tỉnh nhà. Đặc biệt là trong
học tập, lao động sản xuất kinh doanh, giỏi việc nước đảm việc nhà. Yêu nước ngày
nay, là phải góp phần phát triển kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội... Xây dựng đất nước
ấm no hạnh phúc, văn minh giàu đẹp. đòi hỏi con người phải có trình độ nhận thức,
năng lực chuyên môn nhất định mới đáp ứng được yêu cầu đó. Hiểu được sự cần thiết
phải có kiến thức để đóng góp cho gia đình, xã hội được nhiều hơn, phụ nữ Kiên Giang
đã phát huy tinh thần đảm đang, dũng cảm vượt khó vươn lên trong học tập. Qua năm
năm phấn đấu học tập kết quả cho thấy như sau:

Bảng 1: Trình độ chuyên môn của công nhân viên chức
tỉnh Kiên Giang 1995 - 2000


Thời điểm 1995 2000
(năm)
Tổng Nữ Tỷ lệ nữ Tổng Nữ Tỷ lệ nữ
Trình độ (người) (người) chiếm % (người) (người) chiếm %

Sơ cấp 2.722 1.331 48,9 3.969 1.893 47,69
Trung cấp 7.674 4.194 54,65 8.524 4.449 52,19

Cao đẳng 1.980 1050 53 2.580 1.305 50,58

Đại học 2.758 994 36 3.388 1.199 35,40

Thạc sĩ 10 - - 61 14 22,95

Tiến sĩ 2 - - 10 2 20

(Nguồn: Số liệu từ Ban Tổ chức chính quyền tỉnh Kiên Giang).

Bảng 1 thể hiện rõ sự nỗ lực vươn lên trong học tập của phụ nữ Kiên Giang trong
thời kỳ đổi mới xây dựng đất nước.

Với chính sách đào tạo mới của Đảng và Nhà nước, chị em đã phấn đấu vươn lên
khá nhanh. Nhưng trình độ càng cao, tỷ lệ nữ đạt được càng thấp dần. Năm 1995, trình độ
trung cấp nữ chiếm tỷ lệ 54,65%. Nhưng ở trình độ Đại học nữ chỉ chiếm tỷ lệ 36%.
Trình độ thạc sĩ và tiến sĩ nữ không có. Đặc biệt đến năm 2000, sau 5 năm chị em phấn
đấu vươn lên có 14 chị đạt trình độ thạc sĩ chiếm 22,95% và 2 tiến sĩ chiếm 20% so với
nam giới.

Để đạt được kết quả đó chị em đã dày công phấn đấu như:

Chị Nguyễn Thị Thu Hằng, trong hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn chị vẫn
cùng chồng phấn đấu vươn lên trong công tác và học tập để lấy bằng tiến sĩ. Mới sinh
con 5 tháng chị phải cho cháu thôi sữa mẹ gửi ngoại để đi học nghiên cứu sinh. Thật can
đảm! Thời kháng chiến chống ngoại xâm, phụ nữ Kiên Giang nén nỗi xót thương, nhớ
nhung của tấm lòng người mẹ gửi con lại hậu phương xông pha ra tiền tuyến mặt giáp
mặt sống chết với kẻ thù để giành lại độc lập tự do cho dân tộc. Ngày nay, chị Hằng nén
tình mẫu tử, hăng say nghiên cứu, học tập để phát hiện nắm bắt những cái mới phục vụ
cho quê hương đất nước. Với trái tim nhiệt tình, khối óc sáng tạo vượt qua gian khó chị
Hằng đã bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ. Nếu như ngày xưa công chúa Như Mai là nữ
tiến sĩ nông học đầu tiên của Việt Nam đã góp phần cho ngành nông nghiệp Việt Nam
phát triển, thì ngày nay chị Nguyễn Thị Thu Hằng là nữ tiến sĩ nông học đầu tiên của
Kiên Giang, sẽ góp phần xứng đáng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh, của đất nước.
Thật đáng tự hào!

Phát huy tinh thần đó, 50% chị em nữ Kiên Giang theo học lớp cao học (1997 -
2000) Thành phố Hồ Chí Minh, vừa học, vừa sinh và nuôi dạy con rất nhọc nhằn. Có
chị sinh con mới 7 ngày đã vượt trên 300 km để đến trường nhập học. Thật là dũng cảm!

Hoặc như chị Lê Thị Đào Thanh đã cùng chồng phấn đấu. Anh đi học nghiên cứu
sinh, ở quê nhà chị đảm đang kinh tế gia đình, vừa sinh và nuôi dạy hai con, vừa học
cao học. Với sự thông minh tháo vát, chịu thương chịu khó của mình chị đã bảo vệ
thành công xuất sắc luận văn thạc sĩ. Đó là một trong những tấm gương đáng khâm
phục, để phụ nữ Kiên Giang phấn đấu noi theo.

Qua đó cho thấy: phụ nữ Kiên Giang trong kháng chiến, tay súng tay cày, tay bế
con tay đánh giặc. Ngày nay để đáp ứng yêu cầu đổi mới xây dựng đất nước, phụ nữ
Kiên Giang tay việc nhà tay việc nước, tay bế con tay cầm bút. Họ đã phát huy tốt
truyền thống anh hùng, trung hậu, đảm đang của phụ nữ Việt Nam trong lao động, học
tập, và đã đạt những thành tích đáng kể. Tuy nhiên, con số thể hiện trong bảng 1 cho
thấy, tỷ lệ nữ đạt học vị cao còn khoảng cách quá xa so với nam giới.

Yêu nước ngày nay là phải góp phần làm cho đất nước thoát khỏi "cái nhục đói
nghèo".Vì vậy, phụ nữ Kiên Giang đã phát huy tinh thần lao động cần cù, thông minh
sáng tạo của mình trong lao động sản xuất kinh doanh, nhằm làm giàu cho mình và cho
xã hội, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển vươn lên cùng các nước tiên tiến trên thế
giới. Tinh thần yêu nước của phụ nữ Kiên Giang trong lao động sản xuất kinh doanh
ngày nay được thể hiện tiêu biểu như:

Chị Trần Ngọc Loan, chồng mất năm 1990 để lại cho chị 5 đứa con ở độ tuổi "ăn
chưa no, lo chưa tới". Trước hoàn cảnh đó chị phải tảo tần hôm sớm làm mướn làm thuê
đủ nghề để kiếm đồng tiền bát gạo. Được sự giúp đỡ hỗ trợ vốn của Hội phụ nữ, với
đồng vốn chắt chiu chị mua 3 con heo giống. Xuất phát từ truyền thống siêng năng, cần
cù chịu khó, thông minh sáng tạo của người phụ nữ Việt Nam, chị Loan đã áp dụng mô
hình nuôi trồng khép kín. Tận dụng ao hồ để trồng rau, thả cá nuôi heo... Nhờ sự thông
minh, chịu khó hiện nay đàn heo của chị mỗi năm xuất chuồng trên 200 heo giống và
trên 1 tấn heo thịt. Cuộc sống gia đình khá giả, con cái học hành đến nơi đến chốn. Chị
Võ Thị Ghít là một trong những phụ nữ Kiên Giang sản xuất kinh doanh giỏi. Gia đình
chị chỉ có 2 ha đất ruộng. Trước năm 1993 đất chưa được cải tạo nên năng suất thấp.
Năm 1993 chị quyết tâm học tập tìm hiểu khoa học kỹ thuật, cải tạo đất và áp dụng gieo
giống lúa mới. Từ năm 1994 trở đi năm nào năng suất lúa của gia đình chị cũng đạt từ
10 đến 14 tấn/1ha. Bên cạnh đó chị còn kết hợp chăn nuôi, lúc đầu chị nuôi 8 con heo,
với sự cần cù chịu khó thông minh sáng tạo quyết tâm làm giàu chính đáng, đến nay đàn
heo của chị lên gần 100 con. Mỗi năm cả lúa và heo gia đình chị lãi trên 100 triệu đồng.

Còn rất nhiều chị em vượt khó vươn lên làm giàu chính đáng cho gia đình và xã
hội. Với thành tích đó, nhiều năm liền các chị đã được bình chọn là người nông dân sản
xuất giỏi. Đó cũng là sự thể hiện lòng yêu nước, yêu quê hương của phụ nữ Kiên Giang
ngày nay.

Giỏi việc nước, đảm việc nhà là truyền thống từ lâu đời của phụ nữ Việt Nam.
Ngày nay phát huy truyền thống đó phụ nữ Kiên Giang đã phấn đấu học tập, sắp xếp
công việc gia đình, tham gia công tác quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Qua thống kê
năm 1995-2000 phụ nữ Kiên Giang có địa vị xã hội như sau:

Bảng 2: Địa vị xã hội

Bảng 2A: Cấp huyện - thị


Thời điểm 1995 2000
(năm)
Tổng Nữ Tỷ lệ Tổng Nữ Tỷ lệ
Các cấp (người) (người nữ (người) (người) nữ
chiếm chiếm
% %

T - P Phòng 517 37 7,16 556 41 7,37
CT - PCT 39 7 17,94 42 8 19

BT - PBT 36 - - 39 - -

(Nguồn: Số liệu từ Ban Tổ chức chính quyền tỉnh Kiên Giang).


Bảng 2B: Cấp tỉnh


Thời điểm 1995 2000
(năm)
Tổng Nữ Tỷ lệ Tổng Nữ Tỷ lệ
Các cấp (người) (người nữ (người) (người) nữ
chiếm chiếm
% %

T - P Phòng cấp 148 24 16,22 147 25 17
Sở và tương
đương

GĐ - PGĐ Sở và 86 12 13,95 85 13 15,29
tương đương

CT - PCT 4 - - 4 - -

BT - PBT 2 - - 2 - -

(Nguồn: Số liệu từ Ban Tổ chức chính quyền tỉnh Kiên Giang)

So sánh giữa năm 1995 với năm 2000 trong bảng 2A và 2B cho thấy, tỷ lệ nữ có
địa vị xã hội trong tỉnh có tăng như:

Chủ tịch, Phó chủ tịch huyện tăng từ 17,94% lên 19%, Giám đốc, Phó Giám đốc
Sở và tương đương tăng từ 13,95% lên 15,29%. Trong bảng 5 cũng thể hiện rõ địa vị
càng cao, tỷ lệ nữ càng ít và có những chức danh không có phụ nữ: Bí thư, Phó Bí thư
huyện; Chủ tịch, Phó Chủ tịch tỉnh, Bí thư, Phó Bí thư tỉnh. Đồng thời tỷ lệ nữ chiếm
địa vị xã hội trong bảng 2 quá khiêm tốn so với nam giới, chưa ngang tầm với vai trò,
truyền thống của phụ nữ Kiên Giang trong giai đoạn hiện nay.

Tuy địa vị xã hội của phụ nữ Kiên Giang còn thấp so với nam giới nhưng chị em
vẫn phát huy tốt truyền thống của mình. Qua 10 năm hưởng ứng phong trào người phụ
nữ "giỏi việc nước đảm việc nhà" phụ nữ Kiên Giang đã đạt được những thành tích như
sau:

Bảng 3: Khen thưởng 5 năm "Giỏi việc nước đảm việc nhà 3 cấp
của phụ nữ Kiên Giang 1989-1999


Thời gian Tổng số Trung ương
Tỉnh khen Cơ sở khen
(năm) (người) khen

1989 - 1994 5.707 450 1.557 3.700

1994 - 1999 6.372 1.206 1.768 3.398

So sánh giữa hai Tăng 11,65% Tăng 168% Tăng 13,6% Giảm 8,89%
kỳ khen thưởng

(Nguồn: Báo cáo của Liên đoàn lao động tỉnh Kiên Giang).

Qua con số so sánh giữa hai kỳ khen thưởng trong bảng 3 cho thấy: Số lượng
khen thưởng năm 1999 của phụ nữ Kiên Giang tăng lên 11,65% so với năm 1994. Đặc
biệt cấp Trung ương khen tăng 168% vượt gấp 2,68 lần và cấp cơ sở khen giảm 8,89% so
với năm 1994. Điều đó cho phép khẳng định truyền thống "giỏi việc nước, đảm việc
nhà" của phụ nữ Kiên Giang trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước được kế thừa
và phát huy mạnh mẽ.

Trung hậu là một truyền thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam. Để
phát huy truyền thống đó trong đối nhân xử thế, hiếu thảo với ông bà cha mẹ... Phụ nữ
Kiên Giang đã phát động và hưởng ứng, thực hiện tốt phong trào "Những người con
hiếu thảo". Động viên khuyến khích những người con, dâu, cháu sống hài hòa với mọi
người, biết kính trọng và hy sinh vì người khác... Đã nổi lên nhiều tấm gương rất cảm
động như: Chị Mai Thị ánh Hồng, chồng hy sinh trong chiến tranh biên giới, chị nén
đau thương ở vậy nuôi dạy con, chăm sóc mẹ chồng là vợ liệt sĩ nay là mẹ liệt sĩ. Giữa
lúc đất nước thanh bình, mọi người sống êm đềm hạnh phúc, mẹ con chị sống thông
cảm đùm bọc lẫn nhau. Chị đau nỗi đau của mẹ, mẹ hiểu nỗi đau của chị, mẹ con, bà
cháu sống đầm ấm trong sự mất mát. Với con chị là người mẹ tốt, với mẹ chồng chị là
người dâu thảo, với cơ quan chị là người làm việc năng nổ, đoàn kết hòa nhã với mọi
người, với hàng xóm láng giềng chị nhẹ nhàng cởi mở. Chị luôn luôn được mọi người
yêu mến kính trọng.

Chị Trần Thị Phụng đã lập gia đình và hiện nay đang sống với bà ngoại (Bà mẹ
Việt Nam anh hùng). Do tuổi già sức yếu, ngoại luôn đau ốm bệnh tật. Dù công việc
đồng áng rất bề bộn nhưng chị luôn giành thời gian chăm sóc ngoại từ miếng cơm, chén
nước. Chị tự nghĩ dù cơ cực đến đâu cũng phải chăm sóc, phụng dưỡng ngoại vì cuộc
đời của ngoại đã chịu quá nhiều đau khổ và mất mát.

Chị Bùi Thị Thủy, gia đình có 3 chị em, cha là thương binh hạng 1/4, mẹ chị phải
tần tảo sớm hôm để nuôi các em ăn học. Đồng cảm với sự mất mát của cha, nỗi cực
nhọc của mẹ, tuy đồng lương khiêm tốn chị đã dành dụm cùng cha mẹ lo toan cuộc sống
gia đình và chăm sóc cha mỗi lúc ốm đau, chăm sóc mẹ mỗi khi "trái gió trở trời".

Qua hai đợt tổng kết đã có 620 tấm gương của phụ nữ Kiên Giang là con, dâu và
cháu hiền thảo.

Bảng 4: Thống kê tấm gương những người con hiếu thảo 1997-1999

(Đơn vị tính: Người)


Thời gian (năm) Tổng số Con Dâu Cháu

1997 270 150 70 45

1999 350 194 88 68
So sánh giữa hai Tăng Tăng Tăng: Tăng: 51%
đợt tổng kết 29,62% 29,33% 25,7%

(Nguồn: Báo cáo của Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Kiên Giang)

Qua con số so sánh trong bảng 4 cho thấy, tấm lòng nhân hậu, hiếu thảo, sự cần
cù, chịu khó của phụ nữ Kiên Giang vẫn được phát huy ngày càng cao trong công cuộc
đổi mới xây dựng đất nước thể hiện sự nối tiếp truyền thống trung hậu của phụ nữ Việt
Nam.

Trải qua cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược cùng với công cuộc xây dựng,
đổi mới đất nước, phụ nữ Kiên Giang đã kế thừa và phát huy tốt những GTĐĐTT: yêu
nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang của phụ nữ Việt Nam. Công cuộc đổi
mới đất nước đã tạo điều kiện cho phụ nữ Việt Nam cùng phụ nữ Kiên Giang vươn lên
trong công tác, học tập, sản xuất kinh doanh làm giàu cho gia đình và xã hội, phát huy
tốt truyền thống của giới mình.

Tuy nhiên, hiện nay trong xã hội Việt Nam nói chung, Kiên Giang nói riêng vẫn
còn tồn tại và nảy sinh những vấn đề cần phải giải quyết khắc phục. Nhất là những vấn
đề có liên quan trực tiếp đến phụ nữ, nhằm tạo điều kiện hơn nữa cho phụ nữ phát huy
những truyền thống tốt đẹp của mình góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày thêm
giàu đẹp văn minh.

2.1.2. Những vấn đề đặt ra

Cơ chế thị trường mở cửa hội nhập đã tạo điều kiện cho phụ nữ học tập tiếp thu
khoa học kỹ thuật tiên tiến, kinh nghiệm quản lý trong sản xuất, kinh doanh, mở rộng
tầm nhìn về giới... Song, cơ chế thị trường đã đem lại thực tế phũ phàng cho tỉnh Kiên
Giang. Trong đó phụ nữ Kiên Giang là người gánh chịu hậu quả lớn hơn.

Đó là thực tế của đồng tiền đã làm băng hoại đạo đức một số chị em và các bậc
cha mẹ trong tỉnh Kiên Giang. Tệ nạn mại dâm, mua bán phụ
nữ qua biên giới (gả con cho Việt kiều bất chấp thành phần, nghề nghiệp, tuổi tác - một
kiểu mua bán người qua biên giới hợp pháp). Với số liệu thống kê chưa đầy đủ, từ năm
1992 đến nay, mỗi năm Kiên Giang có trên 100 trường hợp gả con cho Việt kiều. Có
những trường hợp rất đau lòng đã xảy ra: cha mẹ ép gả con cho người lớn tuổi hơn
mình, họ hy vọng sẽ được giàu sang phú quý, bất chấp luân thường đạo lý. Có những cô
gái trẻ sau
lễ cưới được bảo lãnh ra nước ngoài, lập tức bị người chồng "thân yêu" của họ bán làm
tỳ thiếp hoặc làm nô dịch cho kẻ khác. Đây là hành động vô lương tâm, mất tính người
đã xâm nhập vào Việt Nam nói chung, Kiên Giang nói riêng mà người phụ nữ là nạn
nhân. Truyền thống nhân ái của dân tộc Việt Nam không thể chấp nhận những hành
động nói trên, phải tìm cách khắc phục.

Đặc biệt nhức nhối, nóng bỏng hiện nay là tệ nạn mại dâm. Nạn mại dâm đã làm
biến đổi môi trường văn hóa, đạo đức của nhân dân Việt Nam nói chung, Kiên Giang
nói riêng. Nó đã làm nhiều gia đình tan vỡ hạnh phúc, nhiều cán bộ, nhân viên nhà nước
tha hóa, biến chất, hạ thấp nhân phẩm, truyền thống đạo đức của người phụ nữ, ảnh
hưởng sức khỏe cộng đồng. Nhiều năm qua Đảng và Nhà nước đã ra các nghị quyết, chỉ
thị ngăn chặn tệ nạn mại dâm, nhưng thực tế nó vẫn ngang nhiên tồn tại dưới nhiều hình
thức trá hình: nhà hàng, khách sạn, nhà trọ, cà phê "ôm", bia "ôm", Karaokê "ôm", hớt
tóc "ôm".... Thực tế Kiên Giang từ năm 1992 đến nay cho thấy:

Bảng 5: Tệ nạn mại dâm 1992-1999

(Đơn vị tính: Người)


Hình thức Số liệu điều tra thống kê Số liệu đã truy tố, cải tạo, giáo
dục
Thời điểm
Chủ chứa Gái mại dâm Chủ chứa Gái mại dâm
(năm)

1992 41 362 24 187

1994 52 293 17 131
1996 47 373 11 177

1998 53 409 29 193

1999 48 395 27 182

(Nguồn: Số liệu từ Sở Lao động thương binh xã hội và Sở Công an tỉnh Kiên
Giang).

Qua bảng 5 thể hiện hoạt động mại dâm ở tỉnh Kiên Giang từ năm 1992 đến nay
lúc tăng, lúc giảm. Nhưng mức độ giảm không đáng kể, thậm chí con số điều tra năm
1999 cao hơn năm 1992: 9,11%. Đây là vấn đề lo ngại, Đảng, Nhà nước và các cấp
chính quyền cần tìm cách khắc phục tối ưu nhất, để hạn chế ngăn chặn tình trạng này.

Bên cạnh những vấn đề mới nảy sinh nổi bật nói trên, trong xã hội còn tồn tại
những phong tục tập quán lạc hậu làm ảnh hưởng đến những truyền thống tốt đẹp và sự
phấn đấu vươn lên của phụ nữ Việt Nam, trong đó có phụ nữ Kiên Giang trong thời đại
ngày nay. Đó là, nạn tảo hôn, tệ trọng nam khinh nữ, quan niệm sinh con trai hay con
gái và sự tự ti, mê tín dị đoan của người phụ nữ hiện nay.

Tảo hôn là hiện tượng đã có từ xa xưa trong xã hội Việt Nam. Đó là một phong
tục lạc hậu, Đảng và nhân dân đang tìm cách khắc phục. Hiện nay ở Kiên Giang hiện
tượng tảo hôn diễn ra từ 7-10% nhiều nhất vẫn ở nông thôn. Nguyên nhân ở các nơi
khác nhau. Nông thôn tảo hôn do những phong tục tập quán lạc hậu, quan niệm con gái
từ 20 tuổi trở lên chưa gả chồng là loại con gái vô duyên hoặc xem tuổi, xem ngày cưới
chạy tang, chạy ruộng... ở thành thị tảo hôn chủ yếu do các quan hệ yêu đương tự do,
lãng mạn phát triển sớm ở lứa tuổi học trò cùng với những băng hình kích động tình dục
từ nước ngoài nhập vào... Hậu quả của những cuộc tảo hôn đó là nam nữ thanh niên
bước vào hôn nhân, vào vai trò làm cha làm mẹ khi chưa được chuẩn bị chín muồi về
các phương diện tâm lý, sinh lý và xã hội. Điều này luôn là nguyên nhân dẫn đến những
hụt hẫng lớn đối với vai trò làm vợ, làm mẹ làm con dâu trong gia đình của người phụ
nữ, phần lớn dẫn đến ly hôn gây ảnh hưởng đến môi trường đạo đức của xã hội. Đồng
thời ảnh hưởng rất lớn đến điều kiện, cơ hội vươn lên của người phụ nữ trong xã hội.
Bên cạnh đó, quan niệm trọng nam khinh nữ "nhất nam viết hữu thập nữ viết vô"
của xã hội phong kiến ngày xưa vẫn còn tồn tại. Nhất là vùng nông thôn Kiên Giang,
người đàn ông rất gia trưởng, họ nắm mọi quyền hành trong gia đình "chồng nói thì họ
phải vâng "hay" chồng phán thì vợ phải tuân"... Giới viên chức nhà nước hiện nay
không ít người tự đề cao giới mình, đánh giá chưa đúng khả năng, vai trò của phụ nữ
trong gia đình và xã hội... Vì vậy, trong gia đình nhiều người xem vợ là thứ yếu, ngoài
xã hội cơ cấu guồng máy nhà nước và các tổ chức xã hội tỷ lệ nữ còn ở mức khiêm tốn.
Thực tế Kiên Giang qua bảng 4B cho thấy. Từ năm 1995-2000 tỷ lệ nữ trong hàng ngũ
lãnh đạo của tỉnh chỉ chiếm từ 13-15%. ở những cương vị cao chủ tịch, phó chủ tịch và
bí thư, phó bí thư tỉnh chưa có nữ. Vì vậy, càng làm tăng quan niệm sinh con trai hay
con gái trong xã hội. ở nông thôn Kiên Giang có trên 40% phụ nữ sinh 5 đẻ 7 là kiếm
con trai để nối dõi tông đường. Giới công nhân viên chức nhà nước nhiều trường hợp
sinh 3, sinh 4, 95% vì kiếm con trai, chỉ 5% là vỡ kế hoạch. Như thế rất ảnh hưởng đến
sức khỏe, điều kiện phấn đấu trong công tác học tập của phụ nữ, đến kế hoạch hóa gia
đình của xã hội. Đồng thời đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự nghèo nàn
lạc hậu.

Do xã hội còn trọng nam khinh nữ, dẫn đến một số phụ nữ có tính tự ti. Họ tự ti
xem mình là phái yếu, đánh mất sự tự tin ở bản thân, không mạnh dạn đảm đang gánh
vác công việc gia đình và xã hội; không phát huy được tính chủ động, thông minh sáng
tạo của giới mình, kìm hãm sự phấn đấu vươn lên của phụ nữ; bất lợi cho gia đình và xã
hội.

ở Kiên Giang những năm gần đây, hiện tượng mê tín dị đoan lại có chiều hướng
tăng lên. Chị em ở nhiều thành phần kinh tế, nhiều lĩnh vực hoạt động, ở mọi lứa tuổi
còn tin ở tướng số, cô đồng thầy cúng. Họ tin bói toán thần linh mà không tin ở bàn tay
khối óc của chính mình. Nhất là phụ nữ hiện nay có trên 70% chị em rơi vào tình trạng
nói trên. Hàng năm có khoảng 30% bà mẹ cúng căn, cúng hạn cho con, 20% các bà mẹ
trị bệnh cho con bằng thầy bùa thầy cúng, nhiều trường hợp dẫn tới tử vong. ở thị xã, thị
trấn 95% chị em giới buôn bán phụ thuộc vào các thầy tướng số về ngày khai trương,
giờ mở cửa tiệm... Mỗi ngày phải cúng thần tài, thổ địa... Những thủ tục này rất tốn
kém. Những chị em này đã góp phần làm trầm trọng những tệ nạn lạc hậu. Họ không
biết là đang tự biến mình thành nạn nhân đau khổ của những hủ tục lạc hậu, họ vô tình
phục hồi và nuôi dưỡng nó một cách tự nguyện, thành kính, thật là tai hại.

Tóm lại: Qua thực tế hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước cho
đến nay, những GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam trong đó có phụ nữ Kiên Giang vẫn được
giữ vững và phát huy ngày càng cao trong giai đoạn xây dựng đổi mới đất nước. Đặc biệt
truyền thống anh hùng, trung hậu đảm đang đã được phụ nữ Kiên Giang kế thừa và phát huy
tốt trong thời kỳ đổi mới, xây dựng đất nước vừa qua. Với truyền thống đó, chị em đã
hoạt động có hiệu quả trong lao động sản xuất kinh doanh, trong học tập công tác...
không thua nam giới. Các chị đã đảm đang tốt công việc gia đình và xã hội.

Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn những tồn tại ảnh hưởng đến quá trình phát huy
truyền thống của phụ nữ Kiên Giang. Những tệ nạn xã hội, những phong tục tập quán
lạc hậu đã làm ô nhiễm môi trường đạo đức, hạn chế sự nỗ lực rèn luyện đạo đức của
chị em. Từ đó nảy sinh những mâu thuẫn:

Một là, mâu thuẫn giữa các tệ nạn xã hội với quá trình giữ vững, kế thừa và phát
huy những GTĐĐTT của phụ nữ Việt Nam cùng Kiên Giang trong công cuộc xây dựng
con người mới, nền văn hóa mới Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc.

Muốn có con người mới có đầy đủ phẩm chất năng lực, con người phát triển toàn
diện về cá nhân, trước hết phải có môi trường xã hội, môi trường văn hóa, đạo đức lành
mạnh. Vì môi trường là cái nôi nuôi dưỡng và hình thành nhân cách con người. Nạn mại
dâm ở Kiên Giang đã làm vẩn đục môi trường đạo đức xã hội, hạ thấp nhân phẩm người
phụ nữ... Đây là vấn đề đặt ra bức xúc cần được giải quyết.

Hai là, mâu thuẫn giữa yêu cầu giải phóng phụ nữ đáp ứng yêu cầu ngày càng
cao vai trò của họ trong gia đình và xã hội với những hạn chế của phụ nữ và những
phong tục lạc hậu hiện nay.

Xã hội muốn phát triển, phụ nữ phải được giải phóng. Muốn giải phóng phụ nữ
trước hết phải có sự bình đẳng: về trình độ, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, địa vị trong
gia đình và xã hội với nam giới. Thực tế Kiên Giang, trình độ chuyên môn, địa vị xã hội
của phụ nữ chưa ngang bằng bình đẳng với nam giới. Tệ trọng nam khinh nữ vẫn còn
phổ biến cùng với bệnh tự ti, mê tín dị đoan của chị em làm hạn chế rất lớn đến vấn đề
giải phóng phụ nữ và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của họ trong công
cuộc đổi mới hiện nay.

Vậy, sự nghiệp giải phóng phụ nữ sẽ chậm phát triển, việc kế thừa phát huy
những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ đáp ứng yêu cầu đổi mới đất nước sẽ kém
hiệu quả nếu mâu thuẫn này không được giải quyết.

2.2. Một số giải pháp nhằm kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống
ở phụ nữ Kiên Giang

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội. Như mọi hình thái ý thức khác, đạo đức
sẽ được hình thành, phản ánh, tác động và phụ thuộc vào tồn tại xã hội. Đồng thời, đạo
đức được hình thành và phát triển còn phụ thuộc vào sự giáo dục của gia đình, xã hội và
sự tự rèn luyện bản thân của mỗi người. Do đó, để phụ nữ Kiên Giang phát huy tốt
những giá trị đạo đức truyền thống của mình, điều cần thiết đầu tiên là phải tạo môi
trường đạo đức lành mạnh. Bên cạnh đó phải quan tâm giáo dục truyền thống cho họ. Vì
vậy, cần thực hiện tốt hai nhóm giải pháp sau:

2.2.1. Xây môi trường đạo đức lành mạnh trong gia đình và xã hội

Môi trường đạo đức là môi trường chứa đựng những GTĐĐ và diễn ra các quan
hệ đạo đức. Những GTĐĐ bao gồm: những GTĐĐTT được tạo dựng nên từ nhiều thế
hệ trong từng thời kỳ dựng nên từ nhiều thế hệ trong từng thời kỳ lịch sử dân tộc được
lưu giữ bảo tồn và những giá trị mới được hình thành, phát triển. Vốn quan hệ đạo đức
đó là quan hệ giữa con người với con người, con người với cộng đồng, con người với tự
nhiên... Con người đã gây dựng nên môi trường đạo đức nhưng môi trường có vai trò to
lớn tác động, quy định sự hình thành nhân cách đạo đức của con người. Điều đó được
dân gian đúc kết: “Gần mực thì đen gần đèn thì sáng”, hay: “Sống trong bầu thì tròn.
Sống trong ống thì dài”.

Môi trường đạo đức gồm: tiểu môi trường - gia đình và đại môi trường - xã hội.
Muốn xây dựng môi trường đạo đức lành mạnh phải xây dựng đạo đức lành mạnh trong
gia đình và xã hội.

Gia đình, tế bào xã hội, có vị trí rất quan trọng đối với sự tồn tại, phát triển của
xã hội và sự hình thành nhân cách con người. Khẳng định vị trí, vai trò của gia đình
trong mối quan hệ qua lại với xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Gia đình cộng
lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt
nhân của xã hội là gia đình. Chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội mà chú ý hạt
nhân cho
tốt” [41, 498]. “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội” của Đảng ta cũng khẳng định: “Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi thân yêu
nuôi dưỡng cả đời người, là môi trường quan trọng giáo dục nếp sống và hình thành
nhân cách” [6, 15]. Xây dựng gia đình mới - tế bào mới của xã hội xã hội chủ nghĩa là
gia đình hòa thuận, bình đẳng, dân chủ, hạnh phúc.

Con người mới được sinh ra và trước hết được giáo dục trong môi trường văn hóa
gia đình. Chính trong gia đình con người được biết đến một điều vô cùng thiêng liêng
trong mối quan hệ giữa người với người, đó là sự quên mình vì mọi người. Đó là tình
thương yêu ruột thịt, gắn bó hết lòng vì nhau, Tình thương yêu đùm bọc đó gắn với con
người như hình với bóng, từ khi cất tiếng khóc chào đời cho đến khi nhắm mắt xuôi tay.
Và biểu tượng cao đẹp về mối quan hệ tốt đẹp đó chính là người phụ nữ - người vợ,
người mẹ. Gia đình hòa thuận hạnh phúc ấm êm sẽ là điều kiện tốt cho sự hình thành
nhân cách trẻ. Gia đình có nhiều mâu thuẫn luôn căng thẳng, làm cho trẻ luôn lo âu sợ hãi,
sẽ có tác dụng ngược lại. Đồng thời, gia đình hạnh phúc yên vui chính là điểm tựa vững
chắc, là niềm tin, là động lực để phụ nữ hăng hái trong mọi công việc đảm đương tốt công
việc gia đình và xã hội.

Đảm đang công việc gia đình và xã hội là truyền thống vốn có của người phụ nữ.
Để phát huy tốt truyền thống đó trong tình hình hiện nay phải quan tâm chú ý bồi dưỡng
nâng cao trình độ văn hóa, pháp luật, tri thức làm mẹ làm vợ cho người phụ nữ. Trong
xã hội ta thường có câu: "Văn hóa là chìa khóa mở đầu"; văn hóa rất cần thiết cho cuộc
sống của con người. Sống thiếu văn hóa con người không khác chi con vật... Đảm đang
tốt công việc gia đình và xã hội người phụ nữ phải có trình độ văn hóa nhất định. Nâng
cao trình độ văn hóa cho phụ nữ là nâng cao hiểu biết và sử dụng hiểu biết đó vào thực
tiễn xã hội cho phụ nữ, để họ có điều kiện phát huy tốt truyền thống của mình.

Nâng cao sự hiểu biết về pháp luật cho phụ nữ là nâng cao sự hiểu biết về những
quy tắc xử sự, hiểu biết về quyền và nghĩa vụ của công dân. Xã hội càng phát triển đòi
hỏi người phụ nữ càng phải nắm vững luật pháp để bảo vệ quyền lợi cho bản thân và gia
đình mình.

Làm mẹ là thiên chức cao quý của người phụ nữ. Trong gia đình truyền thống,
người mẹ có vai trò to lớn trong việc giáo dục con. Song, do điều kiện sống và trình độ
hạn chế nên việc thực hiện chức năng giáo dưỡng con cái của người phụ nữ kém hiệu
quả. Ngày nay người mẹ không chỉ có trách nhiệm sinh con, còn có tránh nhiệm và thực
hiện có hiệu quả trách nhiệm giáo dưỡng con cái. Niềm vinh quang của các bà mẹ là ở
chỗ, họ đã cung cấp cho xã hội những công dân khỏe mạnh, thông minh, giàu lòng yêu
quê hương đất nước, biết quý trọng con người, có ý thức vươn lên. Giáo dục trẻ là công
việc vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật. Vì vậy, người mẹ đồng thời là nhà
giáo dục. Để trở thành nhà giáo dục, người mẹ trước hết phải được giáo dục. Ta-go nhà
văn, nhà giáo dục nổi tiếng ấn Độ đã nói: Giáo dục một người đàn ông được một người,
giáo dục một người phụ nữ được một gia đình; giáo dục một ông thầy được một thế hệ.
Mặt khác, người mẹ phải rèn luyện để trở thành tấm gương sáng về phẩm chất, đạo
đức... cho con cái noi theo. Để giáo dục con có hiệu quả, người mẹ phải quan tâm xây
dựng lối sống đạo đức, văn hóa trong gia đình. Lối sống của những người lớn trong gia
đình, mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, thái độ ứng xử, hành vi đạo đức
của cha mẹ luôn tác động đến đứa trẻ theo cả hai chiều thuận, nghịch. Ma-ka-ren-kô nhà
giáo dục Xô-viết vĩ đại đã khẳng định: “Cái gì cũng có thể giáo dục được trẻ em, những
con người, những đồ vật, những sự việc, nhưng trước hết là những người cha mẹ và các
thầy cô” [41, 26].

Là kiến trúc sư xây dựng tổ ấm, người mẹ cần tạo nên sự hòa hợp giữa các thành
viên trong gia đình, sự quan tâm, tôn trọng lẫn nhau trong gia đình là nền tảng cho giáo
dục gia đình, điều vô cùng cần thiết để hình thành nhân cách cho trẻ, bằng truyền thống,
văn hóa gia đình người mẹ khích lệ con, hướng con vươn lên sống xứng đáng hơn với
gia đình và xã hội. Người mẹ cần giáo dục cho con trẻ lòng kính trọng, thương yêu, biết
ơn ông bà cha mẹ, biết làm những điều tốt đẹp để xây dựng gia đình và truyền thống văn
hóa tốt đẹp của gia đình mà cha ông đã dựng nên. Văn hóa gia đình là nền tảng để tạo
dựng và nuôi dưỡng con người, nó được truyền lại và phát triển qua các thế hệ. Thế hệ
trẻ được hưởng nền văn hóa gia đình qua sự truyền thụ của cha mẹ, ông bà để có được
những hiểu biết đầy đủ hơn về truyền thống gia đình mình, dòng họ truyền thống của
mình. Đó là bài học sống về sự gắn bó giữa những người với người, với quê hương, với
những giá trị tâm linh về ý thức và trách nhiệm, với những thế hệ đi trước, gắn bó trách
nhiệm với lịch sử, với Tổ quốc và dân tộc.

Chức năng làm mẹ sẽ trở nên thực tế, hoàn thiện hơn một khi nó thống nhất hài
hòa với chức năng làm vợ của người phụ nữ trong gia đình. Tổ ấm gia đình, nơi con
người tìm thấy sự bình yên, sự ấm áp, sự bù đắp những thiếu hụt trong cuộc sống xã hội
và cá nhân, là môi trường tốt cho những nhân cách và tài năng nẩy mầm, phát triển. Xây
dựng tổ ấm của gia đình là trách nhiệm của cả vợ và chồng nhưng do đặc trưng giới
tính, người vợ bao giờ cũng giữ vai trò chủ yếu. “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm” -
đó là một thực tế đã được nhiều thế hệ Việt Nam thừa nhận. Tổ ấm gia đình được hình
thành và duy trì, tùy thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng giữ vị trí hàng đầu là vai trò của
người phụ nữ. Trong gia đình một khi người phụ nữ có văn hóa, có năng lực tổ chức
cuộc sống sẽ là trung tâm của sự yêu thương, sự đoàn kết, sự quan tâm gắn bó giữa các
thành viên trong gia đình và giữa gia đình với dòng họ, xóm làng.

Để người phụ nữ có thể hoàn thành trọng trách xây dựng tổ ấm đòi hỏi ở họ một
mặt có lòng vị tha, độ lượng, biết hy sinh, nhường nhịn và biết tự kiềm chế trong những
trường hợp cần thiết. Mặt khác, phụ nữ còn biết cảm hóa, khích lệ chồng, con tham gia
công việc và biết giữ gìn hạnh phúc gia đình. Ngoài ra, còn đòi hỏi ở người phụ nữ sự
thủy chung, sự tôn trọng, sự hy sinh chấp nhận (tạm thời) để giữ hòa khí trong gia đình.

"Chồng giận thì vợ lui lời.
Cơm sôi, nhỏ lửa, chẳng rơi hạt nào".
Trong quan hệ vợ chồng, người phụ nữ cần thiết phải trở thành người có văn hóa
trong lối sống, phải biết hạn chế lòng ham muốn, đòi hỏi quá cao ở chồng, đồng thời
biết khích lệ chồng vươn lên. Người vợ cần có sự quan tâm săn sóc thông cảm đến
người thân của chồng sẽ tạo dựng cho người phụ nữ hòa hợp trong gia đình chồng. Và,
do đó làm cho quan hệ vợ chồng càng trở nên gắn bó, thông cảm gần gũi hơn. Nhà thơ
Xuân Quỳnh có lý khi viết:

"Mẹ nào mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi".

Chăm sóc gia đình hôm nay, người phụ nữ không những cần có đức tính chắt
chiu, chịu thương, chịu khó mà cần có kiến thức, có tri thức thẩm mỹ. Kiến thức trong
việc sắp xếp nơi ăn chốn ở, trong việc mua sắm vật dụng phù hợp với nơi ở trong việc
đoán biết nhu cầu, tâm lý của người thân trong gia đình để điều hòa, để tạo sự thỏa mãn
ấm êm, kể cả nhu cầu thăm bạn bè, người thân, nghỉ mát hay đi du lịch... Bên cạnh đó,
người phụ nữ phải biết nhìn thấy và khắc phục những điểm yếu của bản thân để trở
thành người vợ, người mẹ tốt hơn trong gia đình. Đó chính là sự chuẩn bị cho các người
vợ, người mẹ Việt Nam nói chung, Kiên Giang nói riêng, bước vào thế kỷ 21 phát huy
tốt truyền thống của mình trong gia đình và xã hội, nhất là vai trò nuôi dạy con cái, tạo
môi trường lành mạnh trong gia đình mà họ là tấm gương.

Gia đình và xã hội gắn liền quan hệ mật thiết với nhau, gia đình tốt thì xã hội tốt,
xã hội tốt thì gia đình tốt hơn. Để có môi trường đạo đức lành mạnh ngoài việc xây
dựng môi trường đạo đức lành mạnh trong gia đình tất yếu phải xây dựng môi trường
đạo đức lành mạnh trên bình diện xã hội. Môi trường đạo đức lành mạnh thực sự trong
xã hội chỉ diễn ra ở một xã hội văn minh tiến bộ. Muốn xã hội tiến bộ văn minh phải
quan tâm đến vấn đề phụ nữ. Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói: Xã hội có văn
hóa hay không, phải xem phụ nữ có được tiến bộ hay không?

Muốn cho phụ nữ tiến bộ Đảng, Nhà nước phải quan tâm vấn đề giải phóng phụ
nữ, đặc biệt quan tâm đến những vấn đề sau:

Một là, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia hoạt động xã hội, tiếp xúc với nền văn
minh nhân loại. Giải phóng phụ nữ không có nghĩa là tạo cho chị em sự nhàn rỗi mà là
tạo điều kiện cho họ cống hiến nhiều hơn cho xã hội, cho đất nước. Vì vậy, Đảng, Nhà
nước cùng các cấp chính quyền Kiên Giang cần thực hiện tốt các vấn đề sau:

Giúp cho phụ nữ có công ăn việc làm ổn định, phù hợp với khả năng, sở trường.
Mạnh dạn giao việc cho chị em để phát huy hết khả năng chuyên môn, kinh nghiệm
nghề nghiệp của họ.

Thực hiện công bằng giữa nam và nữ trong công việc, trong đánh giá, xếp hạng,
trong cơ cấu cán bộ... tránh những định kiến, khắt khe với chị em.

Mạnh dạn đưa đi đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ nữ trong tỉnh, tạo điều kiện
cho chị em nâng cao trình độ nhận thức về chính trị khoa học - kỹ thuật tiên tiến; tiếp thu
những tinh hoa văn hóa, văn minh nhân loại mở rộng tầm nhìn để tự giải phóng.

Hai là, chống các tệ nạn xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến nhân phẩm và sự bình
yên của phụ nữ, ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng.

Vấn đề nóng bỏng, day dứt nhất hiện nay của xã hội có liên quan đến phụ nữ và
sức khỏe cộng đồng là tệ nạn mại dâm. Mại dâm là sự bán thân một cách tùy tiện không
thích thú, là việc quan hệ giới tính với bất kỳ ai để được trả tiền hoặc hứa trả tiền. Nó là
một hiện tượng xã hội biểu hiện các sự sai lệch về chuẩn mực trong xã hội. Vì vậy, theo
nhà xã hội học Pháp nổi tiếng E.D. Kheim thì tệ nạn mại dâm giống như nạn tự sát, là
dấu hiện của một xã hội loạn kỷ cương.

ở nước ta hiện nay, nạn mại dâm với hàng trăm nghìn gái mại dâm chuyên
nghiệp. Riêng Kiên Giang từ năm 1992 đến nay hàng năm có từ 293 đến 409 gái hoạt
động mại dâm chuyên nghiệp. Tệ nạn này đã trở thành mối lo ngại sâu sắc của toàn xã
hội, đặc biệt trong điều kiện nạn dịch AISD đã “gõ cửa” đến Việt Nam, đòi hỏi toàn xã
hội phải nghiên cứu toàn diện và đề ra những giải pháp tích cực, có tính khả thi để khắc
phục tệ nạn xã hội này. Đây cũng là vấn đề phức tạp và nan giải của nhiều quốc gia.

Mại dâm đã tồn tại và phát triển, với tư cách là một hiện tượng xã hội nó đã tồn
tại từ khá lâu trong lịch sử nhân loại. Qua các thời kỳ lịch sử, việc đánh giá hiện tượng
mại dâm có khác nhau, tùy thuộc vào các quan điểm về tôn giáo, đạo đức, các điều kiện
kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của mỗi nước. Có những nước cấm, có nước lại hợp
pháp hóa hoặc đặt ra các biện pháp quản lý hành chính để kiểm soát tệ nạn mại dâm. Có
thể chia thành hai nhóm như sau:

- Các nước cấm nghề mại dâm: Iran là nước theo đạo Hồi, người ta có thể đưa gái
mại dâm ra xử tử, ném đá đến chết. Một số nước ban hành bộ luật cấm mại dâm như ở
Anh (1885), Đan Mạch (1901), Hoa Kỳ, Phần Lan (1907), Hà Lan (1911), Pháp (1946).

- Tháng 12-1949 Liên hiệp quốc đã ban hành công ước quốc tế
bài trừ nạn mại dâm. Nhiều nước trong số các nước cấm mại dâm đã thể chế hình phạt
hình sự với hành vi mại dâm như luật hình sự ở bang Caliphoocnia và New York (Hoa
Kỳ) quy định phát tù từ 3 tháng đến 6 tháng, hoặc phạt 500 USD cho những người phạm
tội mại dâm...

- Các nước theo khuynh hướng thể chế hóa về mặt quản lý nhà nước bằng luật
pháp tệ nạn mại dâm gồm Thái Lan, CHLB Đức, Đan Mạch (sau năm 1960), Anh (sau
1970), Thụy Điển, Hồng Kông, Đài Loan, Cu Ba, Pháp, Nauy, Đức, Ôxtraylia... ở đây nhà
nước đề ra các biện pháp bắt buộc đăng ký, đóng thuế môn bài, bắt buộc khám chữa bệnh
đối với các nhà chứa và gái mại dâm hành nghề. Tất cả các hành vi mại dâm ở các nơi khác
và không qua sự kiểm soát của nhà nước đều bị xử lý về hình sự. Về thực chất nhà nước
công nhận đây là một nghề hợp pháp. Theo thống kê chưa đầy đủ của tổ chức y tế thế giới
(OMS) và tổ chức cảnh sát hình sự quốc tế Interpol, cho đến nay có trên 30 nước trên thế
giới đang giải quyết vấn đề mại dâm theo hướng này.

Các nhà nghiên cứu về mại dâm thường cho rằng mại dâm gắn liền với đói nghèo,
thất nghiệp, thiếu nhà cửa. Điều đó đúng nhưng chưa đủ. Nếu như trước đây mại dâm được
thực hiện do sự ép buộc ngoài ý muốn của phụ nữ thì ngày nay trong không ít trường
hợp lại có tình hình ngược lại. Trong bài báo “Mại dâm, những khía cạnh thực tế” đăng
trên từ “Perextrôica” số 12-1990, Viện sĩ Igo kom đã đưa ra một số liệu đáng lưu tâm.
Trong kết quả điều tra về nghề nghiệp của học sinh trung học thành phố Moskva “nghề”
mại dâm được xếp bậc rất cao, hơn cả giáo sư, viện sĩ và chỉ xếp sau nghề giám đốc, nhà
buôn, phóng viên thường trực nước ngoài, nhà ngoại giao. Có thể nói, mại dâm ngày nay
đi liền với du lịch, với sự giàu có và với “giải phóng tình dục”. Điều đó góp phần cắt
nghĩa vì sao ở áo tội hiếp dâm tăng 14,5% sau khi nhà nước ra lệnh cấm mại dâm; còn ở
Đan Mạch sau khi mại dâm được pháp luật hóa, tội phạm hiếp dâm giảm 70%. ở một số
nước sau khi cấm mại dâm, hiện tượng ngoại tình đã nổi lên rất nhức nhối.

Từ tháng 6/1992 đến tháng 6/1993, tổ chức CARE Quốc tế tại Việt Nam đã tiến
hành nghiên cứu sâu về gái mại dâm và đàn ông ở hai thành phố lớn là thành phố Hồ
Chí Minh và Hà Nội, cho biết, họ chia gái mại dâm thành hai loại: loại “tình dục đơn
thuần” và loại “tình dục có kèm dịch vụ”. Loại “tình dục đơn thuần: gồm những người
chỉ bán thân kiếm tiền mà thôi. Những gái mại dâm kèm dịch vụ họ có thể coi mình là
những “người đàn bà lãng mạn”, và họ nói rằng họ thích thú những người đàn ông chứ
không phải tiền bạc của những người đó. Một số nói rằng có lý do tình cảm mà làm như
vậy, vấn đề không phải là ở chỗ họ nhận tiền hay không. Khách hàng của họ có thể
không coi họ là gái mại dâm, và có thể muốn nghĩ về họ như là người tình hay bạn gái
mà anh ta thường tặng quà...

Qua đó khẳng định xã hội còn một bộ phận có nhu cầu mại dâm.

Chúng ta khẳng định rằng, mại dâm là sự biểu hiện sai lệch về chuẩn mực đạo
đức trong xã hội và không thể bào chữa cho hiện tượng mại dâm bằng lợi ích kinh
doanh. Song, chúng ta lại không thể tạo ngay được những tiền đề cần thiết về kinh tế,
văn hóa và xã hội để loại trừ hoàn toàn tệ nạn xã hội này một cách nhanh chóng, vì thế
mà trong những năm qua, mặc dù việc nghiêm cấm tệ nạn mại dâm bằng luật pháp được
dư luận xã hội hết sức đồng tình nhưng tệ nạn này vẫn tồn tại, thậm chí còn gia tăng với
những biến tướng tràn sang cả những hoạt động dịch vụ vốn là lành mạnh và cần thiết
của đời sống xã hội.

Điều đó cho thấy, chống tệ nạn mại dâm là công việc phải làm một cách kiên trì.
Một mặt, phải tạo việc làm và hỗ trợ vốn cho phụ nữ, nhất là những gia đình gặp khó
khăn chị em rơi vào hoàn cảnh túng quẫn giúp họ không lầm đường lạc lối. Mặt khác,
phải quản lý chặt chẽ, kiên quyết xử lý nghiêm minh những hành vi hoạt động mại dâm
trái phép, nhất là những tụ điểm trá hình như hiện nay.

Từ trước đến nay các tụ điểm trá hình: nhà hàng, khách sạn... là những tụ điểm
hoạt động mại dâm đáp ứng phần đông nhu cầu của các chủ doanh nghiệp và cán bộ
viên chức nhà nước. Thực tế đau lòng đã chứng minh: Kiên Giang qua ba đợt đánh vào
các tụ điểm lớn như nhà hàng khách sạn ái Huệ, Thượng Hải, Bồng Lai... phần lớn có
liên quan đến các chủ doanh nghiệp và cán bộ công chức nhà nước.

Để có được môi trường đạo đức thực sự lành mạnh trong xã hội, người phụ nữ
được giải phóng toàn diện, cần phải chống các phong tục tập quán lạc hậu và xây dựng
những phong tục tập quán mới phù hợp với yêu cầu đổi mới hiện nay. Phong tục tập
quán là những mặt sinh hoạt ổn định của con người, được lặp đi lặp lại từ đời này sang
đời khác thành những thói quen, có khi trở thành những nghi thức quy ước, thể lệ cho
sinh hoạt của một cộng đồng, một tầng lớp xã hội, một địa phương hay cả một dân tộc.
Những phong tục tảo hôn, trọng nam khinh nữ, mê tín dị đoan hiện nay đã ảnh hưởng
trực tiếp đến đời sống, công tác, lao động sản xuất...

Phong tục tập quán lạc hậu tồn tại dai dẳng do tính bảo thủ vốn có lại được
những lực lượng xã hội lạc hậu tìm cách duy trì. Vì vậy, để xóa bỏ những phong tục lạc
hậu nói trên chính quyền các cấp của Kiên Giang cần thực hiện tốt những việc sau, một
mặt, cần kiên quyết ngăn cấm các hiện tượng đồng bóng, bói toán thầy phù thầy cúng; mặt
khác, cần chú trọng việc nâng cao trình độ nhận thức về tự nhiên, xã hội cho phụ nữ để
xóa đi những hiện tượng hoang đường trong họ; giáo dục pháp luật, nhất là pháp luật về
hôn nhân gia đình cho phụ nữ để họ hiểu và tự giải phóng mình tránh trình trạng tảo
hôn; tạo điều kiện cho phụ nữ vươn lên ngang bằng với nam giới về mọi mặt đề xóa dần
tư tưởng trọng nam khinh nữ trong xã hội.

Đồng thời, qua cuộc sống, lao động, công tác phải xây dựng những phong tục tập
quán tiến bộ phù hợp với yêu cầu hiện nay như: Xây dựng tác phong làm việc đúng giờ,
có kỷ luật, đúng quy trình công nghệ, có hoạch định kế hoạch, có thái độ tôn trọng và
bảo vệ tài sản công cộng, sống làm việc theo pháp luật... cho phụ nữ.

Chỉ có xây dựng được môi trường đạo đức lành mạnh trong gia đình và xã hội
mới có thể phát huy tốt những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ đáp ứng yêu cầu
đổi mới hiện nay của đất nước.

2.2.2. Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống

Giáo dục có vai trò to lớn trong quá trình hình thành nhân cách, đạo đức con
người. Giáo dục sẽ giúp con người vươn tới tương lai. Do vậy, kế thừa và phát huy
những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ không chỉ xây dựng môi trường đạo đức
lành mạnh là đủ mà phải còn nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống cho họ.

Giáo dục truyền thống là yêu cầu khách quan tất yếu của mỗi dân tộc nhằm giúp
mọi người hiểu và tự hào về truyền thống của dân tộc mình, giới mình. Đó là điểm tựa
tinh thần vững chắc giúp con người vượt qua mọi khó khăn thử thách, sống xứng đáng
với những truyền thống đã có. Để phụ nữ Kiên Giang hiểu biết, tự hào và kế thừa, phát
huy tốt truyền thống của mình trong tình hình hiện nay, việc giáo dục truyền thống cho
họ là yêu cầu cấp thiết.

Để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống phải: đa dạng hóa các hình
thức giáo dục truyền thống để nội dung giáo dục không bị nhàm chán, phải kết hợp giáo
dục truyền thống với nâng cao trình độ học vấn, đồng thời phải phát huy vai trò của Hội
liên hiệp phụ nữ tỉnh...

Thứ nhất là: đa dạng hóa các hình thức giáo dục truyền thống của phụ nữ.

Việc tổ chức các ngày lễ lớn của phụ nữ 8-3 và 20-10 hàng năm không những là
dịp để chị em phụ nữ ôn lại truyền thống hào hùng của mình mà còn phát huy truyền
thống trong tình hình mới. Sự kết hợp giữa nội dung "ôn lại" truyền thống với các phong
trào thi đua sẽ làm cho những ngày truyền thống đó có nội dung phong phú và mang
tính thiết thực hơn.

Các phong trào thi đua của phụ nữ như: "Phong trào phụ nữ giỏi việc nước, đảm
việc nhà", "Phong trào những người con hiếu thảo", "Phong trào xóa đói giảm nghèo",
"Phong trào xây dựng nếp sống gia đình văn hóa mới"... cần phải trở thành hoạt động
thường xuyên bồi dưỡng và phát huy truyền thống tốt đẹp của phụ nữ trong sự nghiệp
xây dựng đất nước, khắc phục những truyền thống và tập quán lạc hậu không chỉ ở chị
em phụ nữ mà cả trong xã hội.

Muốn vậy, cần làm cho các phong trào đó có sức hấp dẫn đối với chị em phụ nữ
và cả xã hội bởi nội dung thiết thực và hình thức phong phú bằng những hội thi, những
cuộc tham quan du lịch và những buổi sinh hoạt giao lưu văn hóa... Chẳng hạn, có thể tổ
chức diễn đàn nói về công, dung, ngôn, hạnh - với chủ đề: "công, dung, ngôn, hạnh xưa
và nay". Qua đó, nâng cao nhận thức, bồi dưỡng quan niệm mới về đạo đức phụ nữ:

+ Chữ Công ngày xưa chỉ dừng lại ở chỗ “đảm việc nhà” của phụ nữ. Chữ công
ngày nay không chỉ phụ nữ “đảm việc nhà” mà còn phải “giỏi việc nước”. Để “giỏi việc
nước” người phụ nữ phải có trí tuệ, nhanh nhạy, tiếp thu khoa học kỹ thuật văn hóa, có
kiến thức chuyên môn tốt, có tay nghề cao...

+ Chữ Dung ngày xưa là vóc dáng “liễu yếu đào tơ” “mắt phượng mày ngài”, vẻ
đẹp của những cô gái “khuê môn bất xuất”. Chữ Dung ngày nay là chỉ có sự kết hợp
một cách hài hòa giữa nét đẹp tâm hồn và nét đẹp thể chất thì mới tạo nên một vẻ đẹp
hoàn mỹ mà xã hội chấp nhận.

+ Chữ Ngôn ngày xưa là sự dịu dàng, nhỏ nhẹ, kính lời “trình thưa, vâng, dạ”.
Chữ Dung ngày nay, vẫn dịu dàng nhưng cương quyết, thẳng thắn chân tình, có nghệ
thuật ứng xử đúng tình huống, lời ít ý nhiều thuyết phục được mọi người...

+ Chữ Hạnh ngày xưa đặc biệt nặng chữ “trinh” và gắn với tòng. Chữ Hạnh ngày
nay không dừng ở sự thủy chung, trinh tiết mà còn là lòng nhân ái đức hy sinh, tính vị
tha...

Cùng với những cuộc thi sắc đẹp của nữ thanh niên, nên chăng có những cuộc thi
"sắc đẹp" của phụ nữ lớn tuổi, ở lứa tuổi 40 chẳng hạn. Không chỉ có những cuộc thi
"Bé khỏe, bé ngoan, người mẹ hiểu biết"... nhằm giáo dục, nâng cao kiến thức nuôi dạy
con theo phương pháp khoa học cho các bà mẹ. Để họ cung cấp cho xã hội những người
chủ tương lai khỏe mạnh, thông minh sáng tạo có nhân cách và đạo đức tốt, mà còn có
những cuộc thi trở về truyền thống như thi nấu cơm truyền thống chẳng hạn.
Xưa nay, bữa cơm là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm sức khỏe và sự
sum họp gắn kết của mỗi gia đình Việt Nam.

Qua cuộc thi nấu cơm truyền thống sẽ giúp chị em học tập kinh nghiệm nâng cao
trình độ tư duy tính toán, sắp xếp, nấu nướng khéo léo tiết kiệm. Nhằm có những bữa
cơm ngon miệng hợp túi tiền, hợp khẩu vị, hợp thời tiết đảm bảo sức khỏe và sự gắn bó
các thành viên trong gia đình. Dù họ đi đâu ăn đâu, cao sang hay đạm bạc họ vẫn phải
nhớ và muốn được ăn bữa cơm đầm ấm của gia đình.

Đó cũng là một đặc điểm văn hóa đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam,
mà chỉ có người phụ nữ mới đủ sức thuyết phục giữ gìn, phát huy không ai thay thế
được.

Để tạo ra cơ hội động lực cho chị em phát huy tốt truyền thống của mình, không
chỉ giáo dục truyền thống mà cần phải kết hợp với việc nâng cao trình độ hiểu biết cho
họ.

Thứ hai là: kết hợp giáo dục truyền thống với nâng cao trình độ
hiểu biết.

Nói đến trình độ hiểu biết là nói đến tri thức, sự hiểu biết về khoa học, công nghệ
về chính trị, xã hội và cuộc sống. Trình độ hiểu biết là cơ sở để nâng cao trình độ dân trí
nói chung bao gồm cả học vấn, kinh nghiệm, vốn sống, sự khôn ngoan, khả năng vận
dụng những nội dung đó trong thực tiễn vì chất lượng cuộc sống ngày càng tăng của con
người.

Nâng cao trình độ hiểu biết cho phụ nữ là nâng cao tri thức và ứng dụng những
tri thức về khoa học công nghệ, về chính trị, xã hội...cho phụ nữ, để họ làm tốt trách
nhiệm người công dân, người lao động, người mẹ, người vợ trong gia đình và xã hội.

Như vậy, người phụ nữ phát triển toàn diện, bên cạnh giáo dục đạo đức truyền
thống còn phải nâng cao trình độ hiểu biết.

Để tạo cơ hội cho chị em ở mọi lứa tuổi học tập, cán bộ nữ được đào tạo và bồi
dưỡng nghiệp vụ về kiến thức quản lý xã hội, trung tâm giáo dục thường xuyên và Hội
liên hiệp phụ nữ tỉnh cần đa dạng hóa chương trình giáo dục, đáp ứng nhu cầu học đa
dạng của các đối tượng. Bên cạnh chương trình giáo dục chính quy, nên có các chương
trình giáo dục tại chức và mở những lớp bồi dưỡng theo chuyên đề nâng cao.

Đồng thời với việc giáo dục, nâng cao tri thức văn hóa, cần giáo dục tri thức tổng
hợp, khoa học, kỹ thuật, tri thức tổ chức quản lý, tri thức nhân văn, sự hiểu biết trong
quan hệ ứng xử, hiểu biết về tứ đức của người mẹ ngày nay.

Nhằm nâng cao trình độ tư duy lý luận, năng lực hoạt động thực tiễn, năng lực
ứng xử trong quan hệ xã hội, lòng nhân ái và giới tính cho phụ nữ.

Chỉ có kết hợp quá trình giáo dục truyền thống với nâng cao trình độ hiểu biết
cho phụ nữ mới tạo ra cơ hội, tạo ra động lực cho chị em phát huy vai trò to lớn của
mình trong việc xây dựng gia đình và hoạt động xã hội.

Thứ ba là: Phát huy vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh.

Giáo dục đạo đức truyền thống, nâng cao sự hiểu biết cho phụ nữ không thể tách
rời Hội liên hiệp phụ nữ. Nếu tách rời Hội liên hiệp phụ nữ các hoạt động nói trên sẽ
khó thực hiện.

Hội liên hiệp phụ nữ là một tổ chức quần chúng rộng rãi, là nơi tập hợp đông đảo
các tầng lớp phụ nữ. Đồng thời là nơi xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình
các phong trào vì sự tiến bộ của phụ nữ. Vì vậy, Hội liên hiệp phụ nữ có vai trò đặc biệt
trong phong trào giải phóng phụ nữ.

Để phát huy tốt vai trò của Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh, trong việc nâng cao hiệu
quả giáo dục truyền thống cho phụ nữ, cần phải bảo đảm hai yếu tố cơ bản sau:

Yếu tố khách quan: Đảng, Nhà nước các cấp chính quyền trong tỉnh phải quan
tâm đầu tư đào tạo đội ngũ cán bộ Hội toàn diện về mọi mặt để họ có đủ trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ phục vụ tốt công tác của ngành; bảo đảm cơ sở vật chất, trang
thiết bị cần thiết cho hoạt động giáo dục tuyên truyền của Hội đối với phụ nữ.

Yếu tố chủ quan: Chị em cán bộ Hội các cấp trong tỉnh phải nỗ lực phấn đấu
vươn lên trong công tác và học tập để có đủ trình độ năng lực, kinh nghiệm hoạt động
có hiệu quả công việc của ngành mình; phát huy tính năng động, sáng tạo của Hội trong
việc xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình vì sự tiến bộ của phụ nữ như:

+ Chương trình bồi dưỡng nâng cao kiến thức và năng lực cho phụ nữ.

+ Chương trình vận động phụ nữ nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật hỗ trợ
tạo việc làm tăng thu nhập.

+ Chương trình chăm sóc sức khỏe phụ nữ trẻ em và thực hiện kế hoạch hóa gia
đình. Nuôi dạy con tốt, xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc...

Thực hiện tốt các chương trình nói trên sẽ là động lực to lớn để phụ nữ vươn lên tự
giải phóng mình, đảm đang việc nhà, việc nước xuất sắc hơn.

Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống cho phụ nữ là việc làm không
thể thiếu được trong việc kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của
phụ nữ. Nhằm nâng cao trình độ nhận thức, năng lực hoạt động thực tiễn trong gia đình
và xã hội của phụ nữ phù hợp với yêu cầu hiện nay.

Kết luận chương 2

Những chủ trương, chính sách, giải pháp phát huy những GTĐĐTT của phụ nữ
sẽ trở nên có tính khả thi, một khi dựa chắc chắn trên cơ sở nhận thức sâu sắc về thực
trạng của đạo đức truyền thống và việc phát huy những GTĐĐTT đó của phụ nữ trong
tình hình hiện nay. Trên cơ sở xác định rõ thực trạng và nguyên nhân của thực trạng và
từ đó làm rõ những vấn đề đặt ra đối với việc kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của
phụ nữ trong tình hình hiện nay là một vấn đề cần thiết, tất yếu.

Sau khi chỉ ra thực trạng về việc kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của phụ
nữ và nguyên nhân của thực trạng, luận văn vạch ra những vấn đề đặt ra đối với việc
giải quyết vấn đề kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của phụ nữ. Một khi những vấn
đề đó được giải quyết triệt để, vai trò của phụ nữ sẽ được phát huy tất yếu các GTĐĐTT
của họ sẽ được phát huy. Chính trong sự nghiệp đổi mới đất nước đòi hỏi phải giải
quyết những vấn đề này nhằm phát huy mạnh mẽ truyền thống đạo đức của phụ nữ và
phát huy vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội.
Kết luận



Kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của dân tộc nói chung phụ nữ nói riêng là
một trong những nhiệm vụ quan trọng của việc: "Xây dựng và phát triển nền văn hóa
Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc", góp phần xây dựng nhân cách con người
Việt Nam phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới.

Từ thời đại nguyên thủy cho đến thời đại xây dựng CNXH và chống Mỹ cứu
nước, các thế hệ phụ nữ Việt Nam từ đời này qua đời khác nối tiếp nhau tạo nên truyền
thống vô cùng quý báu: yêu nước, ý thức dân tộc, trung hậu, đảm đang, anh hùng, bất
khuất, kiên cường, tần tảo, cần cù, thông minh, sáng tạo, nhẫn nại, khiêm tốn giản dị,
giàu lòng vị tha, đức hy sinh... tiêu biểu cho nhân cách Việt Nam. Tám chữ vàng: "Anh
hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" mà Bác Hồ đã ban tặng phụ nữ Việt Nam là sự
đúc kết một cách sâu sắc truyền thống vẻ vang và phẩm giá cao đẹp đó.

Trong tình hình hiện nay, đặc biệt là trong điều kiện nền kinh tế thị trường đang
được hình thành và phát triển ở nước ta, việc kế thừa và phát huy đạo đức truyền thống
của phụ nữ càng trở nên quan trọng và cấp thiết.

Truyền thống của phụ nữ Việt Nam được kế thừa và phát huy rất đặc thù ở phụ
nữ Kiên Giang trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Tinh thần yêu nước ở phụ nữ Kiên Giang được thể hiện: anh hùng bất khuất
trong chiến đấu; anh dũng kiên cường trong các hình thức đấu tranh, đấu tranh chính trị,
binh vận... trung hậu, đảm đang trong: lao động, sản xuất nuôi sống gia đình, nuôi quân
đánh giặc; trong việc gánh vác công việc gia đình và xã hội....

Trong công cuộc đổi mới xây dựng đất nước, phụ nữ Kiên Giang vẫn phát huy
tốt truyền thống của giới mình. Tuy nhiên, trong điều kiện kinh tế thị trường mở cửa hội
nhập, vấn đề kế thừa và phát huy những GTĐĐTT của phụ nữ đang gặp phải những vấn
đề đặt ra gay gắt cần được giải quyết khắc phục.
Để thực hiện tốt vấn đề kế thừa và phát huy những GTĐĐ của phụ nữ ở Kiên
Giang cần phải thực hiện tốt đồng bộ các giải pháp. Những giải pháp quan trọng đã nêu
trong luận văn có thể quy vào hai nhóm là xây dựng môi trường đạo đức làng xóm,
trong gia đình, xã hội và nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục truyền thống của Hội
phụ nữ.
Danh mục tài liệu tham khảo



Nguyễn An, Truyền thống tôn trọng phụ nữ hay tập quán "trọng nam khinh nữ"?
[1].
Tạp chí Khoa học về phụ nữ, số 1/1998.

Báo cáo hoạt động Hội và phong trào phụ nữ tỉnh Kiên Giang năm 1998, 1999
[2].
và 6 tháng đầu năm 2000.

Báo cáo cuộc gặp gỡ những người con hiếu thảo năm 2000 của tỉnh Kiên Giang.
[3].

Chiến lược phát triển vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam đến năm 2000, Tạp chí
[4].
kinh tế và dự báo, 3/1996.

Chính sách xã hội đối với phụ nữ nông thôn quy trình xây dựng và thực hiện,
[5].
Nxb KHXH, Hà Nội, 1998.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb
[6].
Sự thật, Hà Nội, 1991.

Diễn văn kỷ niệm 25 năm ngày kết thúc cuộc kháng chiến cuộc kháng chống mỹ
[7].
cứu nước - giải phóng toàn miền Nam thống nhất Tổ quốc (Đ/c Trương Quốc
Tuấn, Phó Bí thư tỉnh ủy, Chủ tịch ủy ban nhân tỉnh Kiên Giang đọc ngày
30/4/2000).

Nguyễn Văn Du, Vai trò của cha mẹ trong việc giáo dục hành vi văn hóa cho
[8].
con em, Tạp chí Nghiên cứu giáo dục, số 1/2000.

Phạm Văn Đồng, Vai trò của phụ nữ trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
[9].
Nxb Phụ nữ, HN, 1961.

[10]. Phạm Văn Đồng, Bài nói tại hội nghị Ban chấp hành Trung ương Hội phụ nữ
Việt Nam (Họp phiên mở rộng), 1984.

[11]. Trần Thị Minh Đức, Tâm lý "trọng nam kinh nữ" trong xã hội hiện nay, Tạp chí
Khoa học về phụ nữ, số 4/1995.
[12]. Bảo Định Giang, Sống nhân nghĩa một truyền thống cực kỳ tốt đẹp cần giữ gìn
và phát huy. Tạp chí Cộng sản, số 4/1992.

[13]. Trần Văn Giàu, Hệ tư tưởng yêu nước Việt Nam, Tạp chí Cộng sản, số 16 (8-
1998).

[14]. Trần Văn Giàu, Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam, Nxb Thành
phố Hồ Chí Minh, 1993.

[15]. Lê Minh Hà, Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề giải phóng phụ nữ và một số đề
xuất trong công tác phụ nữ hiện nay, Tạp chí Giáo dục lý luận, số 3-1995.

[16]. Trương Mỹ Hoa, Phụ nữ Việt Nam với nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước.

[17]. Nguyễn Thị Hoa, Hành vi có vấn đề của trẻ vị thành niên, những ảnh hưởng của
bố mẹ, Tạp chí Tâm lý học, 6/1999.

[18]. Lê Như Hoa," Gia đình với giáo dục con cái", Tạp chí Khoa học về phụ nữ
2/1993.

[19]. Nguyễn Thị Hòa,Vai trò của phụ nữ trong các hộ nghèo, Tạp chí Khoa học phụ
về nữ, số 1/2000.

[20]. Hồ Chủ tịch với vấn đề giải phóng phụ nữ, Nxb Phụ nữ, Hà Nội 1974.

[21]. Vũ Thị Huệ, Quan hệ giữa phát triển kinh tế thị trường với việc giữ gìn và nâng
cao những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam. Luận văn thạc sĩ triết
học, Hà Nội, 1997.

[22]. Đỗ Huy, Sự thay đổi chuẩn mực giá trị văn hóa khi nền kinh tế Việt Nam chuyển
sang cơ chế thị trường, Tạp chí Triết học, số 1 (3-1995).

[23]. In-na-ka-sê-giơ-va (Liên xô), Nụ cười của nữ thần chiến thắng, 1969.

[24]. Vũ Khiêu (chủ biên), Đạo đức học. Nxb Phụ nữ, Hà Nội, 1974.

[25]. Vũ Khiêu, Lao động - nguồn vô tận của mọi giá trị, Nxb Thanh niên, Hà Nội,
1975.
[26]. Nguyễn Thế Kiệt, Quan hệ giữa đạo đức và kinh tế trong việc định hướng các
giá trị đạo đức hiện nay, Tạp chí Triết học, số 6 (12-1996).

[27]. Trần Hồng Kỳ, Vấn đề xây dựng đạo đức mới, Tạp chí Thông tin lý luận, số
4/1998.

[28]. Nguyễn Thị Kỳ, Phụ nữ với vấn đề xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ,
hạnh phúc, Luận văn chuẩn hóa thạc sĩ khoa học, chủ nghĩa cộng sản khoa học,
Hà Nội, 1995.

[29]. Phạm Huy Lê, Vũ Minh Giang (chủ biên), Các giá trị truyền thống và con người
Việt Nam hiện nay, tập I (chương trình KHCN cấp nhà nước, đề tài KX07-02),
Hà Nội, 1994.

[30]. Phạm Huy Lê, Vũ Minh Giang (chủ biên), Các giá trị truyền thống và con người
Việt Nam hiện nay, tập II (chương trình KHCN cấp nhà nước, đề tài KX07-02),
Hà Nội, 1996.

[31]. V.I. Lênin, Toàn tập, Tập 29, Nxb Tiến bộ, M, 1981.

[32]. V.I. Lênin, Toàn tập, Tập 37, Nxb tiến bộ, M, 1977.

[33]. Nghiêm Sĩ Liêm, Vai trò người phụ nữ trong quan hệ gia đình ở nước ta hiện
nay, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 3-2000.

[34]. Nguyễn Ngọc Long, Quán triệt mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và đạo đức
trong việc đổi mới tư duy, Tạp chí Nghiên cứu lý luận,
số 1 (2/1987).

[35]. Đặng Thị Linh, Mối quan hệ giữa trình độ học vấn của người phụ nữ với vấn đề
sinh đẻ và nuôi dậy con, Tạp chí Tư tưởng văn hóa, số 5/1995.

[36]. Đặng Thị Linh, Vấn đề phụ nữ trong gia đình ở Việt Nam hiện nay - thực trạng
và giải pháp, Luận án phó tiến sĩ khoa học triết học, Hà Nội, 1996.

[37]. Lưu Trọng Lư, Người con gái sông Gianh.
[38]. Nguyễn Văn Lý, Vấn đề kế thừa và phát huy các giá trị đạo đức truyền thống
trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở nước ta, Tạp chí Triết học,
số 2 (4/1999).

[39]. C.Mác và Ph.Ăngghen, Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà
nước. Nxb Sự thật, Hà Nội, 1961.

[40]. C.Mác và Ph.Ăngghen, Tuyển tập, Tập 5. Nxb Sự thật, Hà Nội, 1983.

[41]. Makarenkô, "Sách của các bậc cha mẹ". Nxb Phụ nữ, Hà Nội, 1978.

Nguyễn Thị Mãi, Vài nét về vấn đề phụ nữ trong lịch sử, Tạp chí BCTT, số 5/1996
[42].

[43]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 1. Nxb sự thật, Hà Nội, 1980.

[44]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 4. Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

[45]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 5. Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

[46]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 6. Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

[47]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Tập 9. Nxb CTQG, Hà Nội, 1996.

[48]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 10. Nxb CTQG, Hà Nội, 1996.

[49]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12. Nxb CTQG, Hà Nội, 1996.

[50]. Hồ Chí Minh, Về xây dựng con người mới, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995.

[51]. Hồ Chí Minh, Về đạo đức, Nxb CTQG, Hà Nội,1993.

[52]. Đỗ Mười, Đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, Nxb CTQG, Hà Nội, 1997.

[53]. Mười năm bước tiến bộ của phụ nữ Việt Nam (1985-1995). Nxb Phụ nữ, Hà Nội,
1997.

[54]. Nâng cao vai trò, tạo thế và lực cho phụ nữ phát triển, Tạp chí Kinh tế và dự
báo, số 3/2000.

[55]. Cao Huyền Nga, Bất bình đẳng giới - nguồn gốc của sự xung đột tâm lý trong
quan hệ vợ chồng, Tạp chí Khoa học về phụ nữ, số 1/2000.
[56]. Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư BCHTW khóa VII về một số nhiệm vụ văn hóa
văn nghệ những năm trước mắt. Tạp chí Công tác tư tưởng văn hóa, số 2,1993

[57]. Nghị quyết 09 của Bộ chính trị về "Một số định hướng lớn trong công tác tư
tưởng hiện nay", (18/2/1995).

[58]. Nghiên cứu con người giáo dục, phát triển và thế kỷ 21. Kỷ yếu hội nghị kinh tế
quốc tế từ 27-29/7/1994 Hà nội, Hà Nội, 1995.

[59]. Nghiên cứu phụ nữ lý thuyết và phương pháp (Tuyển tập các công trình chọn lọc)
Nxb Phụ nữ, Hà Nội, 1996.

[60]. Phạm Thanh Nhiễm, Mấy suy nghĩ về mối quan hệ giữa văn hóa và nhân cách
của người phụ nữ hiện nay, Tạp chí Khoa học về phụ nữ, số 4-1998.

[61]. Những vấn đề về phòng chống tệ nạn mại dâm và ma túy, Bộ Lao động Thương
binh xã hội, Cục phòng chống tệ nạn xã hội, Hà Nội, 1994.

[62]. Nguyễn Hồng Phong, Tìm hiểu tính cách dân tộc, Nxb KHXH, Hà Nội, 1963.

[63]. Phong trào nữ công nhân lao động và hoạt động nữ công công đoàn Việt Nam
(1930-1993), Nxb Lao động, Hà Nội, 1995.

[64]. Vũ Thị Phụng, Phụ nữ Việt Nam qua một số hương ước và phong tục làng xã cổ
truyền, Khoa học về phụ nữ, số 1/1995.

[65]. Phụ nữ miền Nam, Bảo tàng phụ nữ Nam Bộ, 2/1993.

[66]. Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại. Nxb KHXH, Hà Nội, 1975

[67]. Phụ nữ Nam Bộ thành đồng. Xí nghiệp in Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh,
1989.

[68]. Lê Văn Quân, Lễ giáo nho gia phong kiến kìm hãm bước tiến lên của phụ nữ Việt
Nam hiện nay, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 1/1997.

[69]. Lê Thị Quý, Phụ nữ, giới và ma túy ở Việt Nam, Tạp chí Khoa học về phụ nữ, số
1/2000.
[70]. Bùi Thị Kim Quý, Quan tâm bồi dưỡng nguồn nhân lực nữ trong quá trình CNH,
HĐH đất nước, Tạp chí Khoa học về phụ nữ, số 2/1996.

[71]. Sổ tay công tác phòng chống tệ nạn xã hội, phòng chống SIDS ở xã, phường, thị
trấn, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Cục phòng chống tệ nạn xã hội, Hà
Nội, 1998.

[72]. Sổ tay công tác nữ công, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam Ban nữ công, Nxb
Lao động, Hà Nội, 2000.

[73]. Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong xã hội ta hiện nay là việc nâng cao
phẩm chất đạo đức của cán bộ, Nguyễn Chí Mỳ. Nguyễn Thế Kiệt. Tạp chí Cộng sản,
số 15 tháng 8-1998.

[74]. Sự biến đổi thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường với việc xây dựng
đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nước ta hiện nay, Nxb CTQG, Hà Nội, 1999.

[75]. Tài liệu nghiên cứu nghị quyết lần thứ năm BCHTW Đảng khóa VIII, Nxb
CTQG, Hà Nội, 1998.

[76]. Trần văn Thạch, Gia đình Việt Nam hiện nay và xu hướng vận động trong những
năm đầu thế kỷ XXI, Tạp chí Khoa học chính trị, số 3/1998.

[77]. Đỗ Thị Thạch, Về đội ngũ nữ trí thức nước ta hiện nay, Tạp chí Nghiên cứu lý
luận, số 5/1995.

[78]. Hà Nhật Thăng, Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức - nhân văn, Nxb Giáo dục,
1998.

[79]. Võ Thị Thắng, Vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam, Tạp chí Cộng sản, số 5/1996.

[80]. Lê Thi, Làm thế nào để người phụ nữ trở thành chủ thể của quá trình đổi mới
đất nước hiện nay, Khoa học về phụ nữ, số 4/1996.

[81]. Ngô Văn Thịnh, Kế thừa và đổi mới trong xây dựng nền kinh tế thị trường theo
định hướng XHCN ở nước ta, Luận án thạc sĩ khoa học Triết học, Hà Nội, 1993.
[82]. Hoàng Bá Thịnh, Phát huy tiềm năng của phụ nữ trong CNH, HĐH nông nghiệp,
nông thôn, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 8/1999.

[83]. Nguyễn Tài Thư, Suy nghĩ về một hệ giá trị tinh thần trong thời kỳ đổi mới ở
nước ta hiện nay, Tạp chí Triết học, số 1/1995.

[84]. Nguyễn Thu Thủy, Cơ hội và thách thức đối với phụ nữ trong thời kỳ đổi mới,
Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 3/1999.

[85]. Đới Thị Minh Tình, Nền văn hóa mới với sự nghiệp xây dựng người phụ nữ Việt
Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Luận văn chuẩn hóa trình độ thạc sĩ
triết học, Hà Nội, 1995.

[86]. Mai Trang, Một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thực sự cho phụ nữ,
Tạp chí Tài chính, tháng 3/2000.

[87]. Truyền thống phụ nữ Kiên Giang (1954-1975), Xí nghiệp in Hồ Văn Tẩu, Kiên
Giang, 1997.

[88]. Dương Tùng, Từ những bà mẹ anh hùng càng ngời sáng thêm gương mặt mẹ Việt
Nam, Tạp chí Cộng sản, số 12/1994.

[89]. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, Nxb Sự thật, Hà
Nội, 1982.

[90]. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1991

[91]. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb CTQG, Hà Nội, 1996

[92]. Văn kiện Hội nghị lần thứ năm BCHTW Đảng khóa VIII. Nxb CTQG, Hà Nội,
1998.

[93]. Văn kiện đại hội đại biểu phụ nữ Việt Nam lần thứ VIII. Nxb Phụ nữ, Hà Nội,
1997.

[94]. Văn kiện đại hội đại biểu phụ nữ tỉnh Kiên Giang lần thứ VI, Xí nghiệp in Hồ
Văn Tẩu, Rạch Giá - Kiên Giang, 1997.
[95]. Nguyễn Ngọc Vân, Giá trị truyền thống và giá trị hiện đại, Tạp chí Thông tin
khoa học xã hội, số 11/1995.

[96]. Về phụ nữ Việt Nam những năm 30, Tạp chí Xưa và nay, số 66/1999.

[97]. Việt Nam - tầm nhìn đến năm 2000. Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường.
Nxb CTQG, Hà Nội, 1996.

[98]. Trần Quốc Vượng, Truyền thống phụ nữ Việt Nam, Nxb Văn hóa - dân tộc, Hà
Nội, 2000.

[99]. Tạ Thị Xuân, Phụ nữ trí thức Việt Nam truyền thống và hiện đại, tạp chí Thông
tin lý luận, số 3/1998.
[100]. mục lục
[101].
Trang

1
Mở đầu
5
Chương 1: Giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ việt
nam và yêu cầu kế thừa, phát huy chúng trong
giai đoạn hiện nay
1.1. Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc của phụ nữ Việt Nam 5
1.1.1. Truyền thống đạo đức dân tộc 5
1.1.2. Những nhân tố quy định đặc điểm đạo đức của người phụ nữ 11
Việt Nam
1.1.3. Những giá trị đạo đức cơ bản của phụ nữ Việt Nam trong lịch 20
sử dân tộc
1.2. Yêu cầu kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức truyền 28
thống của phụ nữ Việt Nam trong tình hình hiện nay

1.2.1. Tính kế thừa trong sự phát triển đạo đức 28
1.2.2. Những nhân tố tác động đến sự biến đổi những giá trị đạo đức 33
của phụ nữ Việt Nam trong tình hình hiện nay

1.2.3. Nội dung, yêu cầu kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền 43
thống của phụ nữ
53
Chương 2: kế thừa và phát huy giá trị đạo đức truyền thống
phụ nữ ở kiên giang: vấn đề và giải pháp
2.1. Thực trạng và những vấn đề đặt ra 53
2.1.1. Những giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ Kiên Giang 53

2.1.2. Những vấn đề đặt ra 64
2.2. Một số giải pháp nhằm kế thừa và phát huy giá trị đạo đức 69
truyền thống ở phụ nữ Kiên Giang

2.2.1. Xây dựng môi trường đạo đức lành mạnh trong gia đình và xã hội 70

2.2.2. Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục truyền thống 80
86
Kết luận
88
Danh mục tài liệu tham khảo
[102].
[103].
[104].
[105].
[106].
[107].

Top Download Thạc Sĩ - Tiến Sĩ - Cao Học

Xem thêm »

Tài Liệu Thạc Sĩ - Tiến Sĩ - Cao học Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản