LUẬN VĂN “Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế để hội nhập có hiệu quả”

Chia sẻ: Bùi Dương Sơn | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:35

0
313
lượt xem
196
download

LUẬN VĂN “Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế để hội nhập có hiệu quả”

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo luận văn - đề án 'luận văn “nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế để hội nhập có hiệu quả”', luận văn - báo cáo, kinh tế - thương mại phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: LUẬN VĂN “Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế để hội nhập có hiệu quả”

  1. TRƯ NG …………………. KHOA………………………. ----- ----- Báo cáo t t nghi p TÀI:”Nâng cao năng l c c nh tranh c a n n kinh t h i nh p có hi u qu ” 1
  2. M cl c L i nói u .................................................................................................... 1 N i dung ........................................................................................................ 5 I. Nhìn nh n v c nh tranh và h i nh p .................................................. 5 I.1. V h i nh p kinh t qu c t ............................................................. 5 I.2. C nh tranh kinh t qu c t và s tác ng t i Vi t Nam. ............... 9 I.3. Các quan i m v h i nh p và nâng cao kh năng c nh tranh ... 11 II. Th c tr ng năng l c c nh tranh c a Vi t Nam ............................... 18 II.1. Th c tr ng năng l c c nh tranh c a n n kinh t . ...................... 18 II.2. Nh ng y u t ch y u làm h n ch kh năng c nh tranh c a s n ph m d ch v ....................................................................................... 20 III. Nh ng gi i pháp cơ b n nâng cao kh năng c nh tranh. ......... 22 III.1. Phát tri n ngu n nhân l c. ........................................................ 22 III.2. Duy trì s c c nh tranh ch ng c quy n. .................................. 26 III.3. Khai thác l i th so sánh. ........................................................... 28 III.4. Nhà nư c h tr các doanh nghi p tăng cư ng s c c nh tranh b ng cách nào...................................................................................... 30 K t lu n....................................................................................................... 33 Danh m c tài li u tham kh o ..................................................................... 34 2
  3. L I NÓI U T sau i m i, n n kinh t Vi t Nam ã có nhi u ti n b áng k , t c tăng trư ng bình quân trong nh ng năm g n ây luôn t m c trên dư i 7%, ư c x p vào nhóm nư c có m c tăng trư ng kinh t cao nh t th gi i. Tuy nhiên i u ó không nói lên ư c kh năng c nh tranh c a hàng hoá Vi t Nam trên th trư ng trong nư c cũng như th trư ng qu c t . Trong giai o n hi n nay Vi t Nam ang trong quá trình h i nh p kinh t v i khu v c và th gi i, c bi t chúng ta ang trong quá trình àm phán s p s a gia nh p t ch c thương m i th gi i – WTO- và trong l trình c t gi m thu quan th c hi n gia nh p Khu v c m u d ch t do AFTA. Trong giai o n này hàng hoá và d ch v mang nhãn mác MADE IN VIETNAM m i ch ng t ư cs c m nh c a mình trên th trư ng trong nư c và qu c t , các doanh nghi p Vi t Nam li u có ch ng t năng l c c nh tranh c a mình? M t trong mư i nguyên lý kinh t c a giáo sư Trư ng i h c Havard- M có nói r ng, thương m i qu c t làm cho m i ngư i u có l i, nhưng khi nư c ta th c s h i nh p thì chúng ta s b thi t hay lơi? và làm th nào chúng ta có ư c l i nhi u hơn là h i hay nói cách khác chúng ta ph i làm gì t n d ng xu th h i nh p phát tri n t nư c trong c l p t ch và lo i b nh ng b t l i i m t v i thách th c mà h i nh p ưa n cho chúng ta. Trong nh ng năm v a qua, nhi u cu c h i th o ã ư c t ch c bàn v năng l c c nh tranh n n kinh t Vi t Nam trong th i bu i h i nh p kinh t qu c t và không ít các nhà báo kinh t vi t v ch này. Qua nh ng bài 3
  4. báo, nh ng tài li u h i th o v năng l c c nh tranh và tính c p thi t c a v n em xin trình bày m t s v n v năng l c c nh tranh qua tài: “Nâng cao năng l c c nh tranh c a n n kinh t h i nh p có hi u qu ”. Do trình và năng l c h n ch , bài vi t c a em ch c s khó tránh kh i thi u sót, mong th y giáo thông c m. Em xin chân thành c m ơn s giúp c a th y giáo em th c hi n tài này. 4
  5. N I DUNG I. NHÌN NH N V C NH TRANH VÀ H I NH P I.1. V h i nh p kinh t qu c t . úng như nh n nh c a Mác - Ăng-ghen trong tuyên ngôn ng c ng s n: “ i công nghi p ta ra th trư ng th gi i... Thay cho tình tr ng cô l p trư c kia c a các a phương và các dân t c t cung t c p, ta th y phát tri n nh ng quan h ph bi n, s ph thu c ph bi n gi a các dân t c”. Ho c như m t suy tư ng khác c a các nha kinh tê kinh i n cho r ng: Giá r c a s n ph m là nh ng tr ng pháo b n th ng v n lý trư ng thành c a các qu c gia. Hi n th c i s ng cho th y: quan h kinh t có tính toàn c u là s n ph m t t y u, xu th khách quan khi l c lư ng s n xu t t trình qu c t hoá r t cao, khoa h c-công ngh ti n b vư t b c, kinh t th trương tr nên ph c p. Nói cách khác, không ph i giai c p này hay th l c kia có th t mình sáng t o ra toàn c u hoá theo ý mu n ch quan mà chính nh ng i u ki n kinh t - kĩ thu t nh t nh ã qu c t hoá các quan g kinh t phát tri n n nh cao là toàn c u hoá. Trong bu i u l ch s cũng như su t quá trình v sau, ch nghĩa tư b n, vì m c tiêu l i nhu n, ã nhanh chóng n m b t, l i d ng nh ng thành t u v kinh t - kĩ thu t, thúc y xu hư ng qu c t hoá các ho t ng kinh t , ng th i choàng lên nó nh ng nhân t tiêu c c, làm v n c không gian kinh t toàn c u. Dư i tác ng c a xu th toàn c u hoá, xu t hi n nhu c u hô i nh ph kinh t qu c t là ho t ng c a các dqu c gia v m r ng h p tác kinh té nhưng khoong ch ơn gi n b ng các quan h giao d ch song phương mà b ng hình th c cao hơn là xây d ng các t ch c kinh t khu v c và toàn c u. Các n n kinh t phát tri n cao nh t th gi i cũng không t n t i riêng l . Th c hi n h i nh p qu c t ã tr thành nhu c u c p thi t c a m i qu c gia, nhăm t n d ng nh ng m t l i th c a toàn c u hoá; d ng th i qua ho t ng th c t , m c nhiên góp ph n thúc y, làm phong phú n i dung cơ b n c a xu th này. Hi n nay, cu c u tranh ph n kích c a các nư c ch m 5
  6. phát tri n không nh m xoá b , o ngư c xu th toàn c u hoá và h i nh p qu c t , mà ch nh m c i bién nh ng nh ch kinh t qu c t không h p lý, ch ng l i nh ng mưu và th o n trong vi c l i d ng xu th toàn c u hoá và m r ng h i nh p qu c t . Toàn c u hoá và h i nh p qu c t ã t o nên nhi u s liên k t gi a vã n n kinh t qu c t , yt im c chuyên sâu c a phân công lao ng qu c t : t phân công lao ng theo s n ph m chuy n d n sang phân công lao ng theo chi ti t c a s n ph m. Các n n kinh t qu c gia quan h ch ng ch t, an xen l n nhau n m c t o ta n tư ng r ng n n kinh t th gi i là m t m ng lư i kh ng l , r t a d ng, không thu n nh t, trong ó các n n kinh t qu c gia là các i m nút v a b o v tính t ch v a tác ng l n nhau và ch u nh hư ng c a c m ng lư i. V cơ ch qu n lý, t m vĩ mô cũng như vi mô xu t hi n nh ng sáng ki n m i phù h p v i nh ng c i m m i c a kinh t th gi i. Nh ng ti n b khoa h c công ngh , v t ch c s n xu t và qu n lý ã t o ra năng su t lao ng cao hơn, hi u qu kinh t l n hơn, làm cho l i nhu n c a CNTB t mưc t i a chưa t ng có. i li n v i toàn c u hoá, xu th khu v c hoá cũng s m hình thành phù h p v i trình l c lư ng s n xu t và các quan h kinh t gi a các qu c gia trong khu v c; áp ng nhu c u “co c m, t p h p l c lư ng” c a t ng khu v c thích ng v i c nh tranh toàn c u. Vì v y, h i nh p qu c t ã di n ra nhi u c p khác nhau: Song phương, tam giác, t giác, ti u khu v c, khu v c, liên khu v c, liên khu v c và toàn c u; dư i nhi u phương th c a d ng: Khu v c m u d ch t do, liên minh thu quan, th trư ng chung, liên minh kinh t , di n àn h p tác kinh t b ng cơ ch ngày càng thông thoáng theo hư ng t do hoá. Cho n nay ã hình thành và t ch c kinh t toàn c u: Qu ti n t qu c t (IMF)- g m 182 thành viên, Ngân hàng th gi i (WB)-g m 180 nư c thành viên, T ch c thương m i th gi i (WTO)- v i 136 nư c thành viên, và hàng trăm t ch c kinh t khu v c, liên khu v c. Có th nói th 6
  7. gi i ã th t s bư c vào “cao trào h i nh p” v i t c ngày càng nhanh, v i nhi u lĩnh v c ngày càng nhi u, v i hình th c ngày càng a d ng. Nh ng nhân t nói trên phá sinh t toàn c u hoá và h i nh p qu c t ã t o nên quan h tuỳ thu c l n nhau gi a các n n kinh t mà không m t ai có th cư ng l i ư c. Quan h tuỳ thu c l n nhau cho phép phát huy các th m nh và b khuy t các th y u c a n n kinh t qu c gia, ng th i góp ph n c ng c tính c l p t ch c a n n kinh t qu c gia trong c nh tranh toàn c u. Tuy nhiên i v i các nư c ch m phát tri n, c n phòng nguy cơ ngư c l i, n u th c t không ph s tuỳ thu c l n nhau mà là x tuỳ thu c m t chi u c a n n kinh t qu c gia và kinh t nư c khác. Th i i chúng ta ang s ng không còn là th i i tư b n tr ơc ây mà là th i i quá t CNTB sang CNXH trên ph m vi toàn th gi i. Trên th c t , ngày nay l c lư ng tham gia, thúc y toàn c u hoá và h i nh p qu c t không ch có các nư c tư b n mà bao g m ba lo i nư c v i hàng trăm dân t c và nhà nư c khác nhau: Các nư c tư b n phát tri n; Các dân t c ch nghĩa v a thoát ra kh i ách ô h th c dân; Các nư c phát tri n theo nh hư ng ch nghĩa XHCN. V i phương th c s n xu t riêng c a t ng nư c mang tính c thù qu c gia, các nư c, các dân t c l i d ng toàn c u hoá và tham gia h i nh p qu c t u theo u i nh ng m c tiêu, ý khác nhau, th m chí il p nhau. Có th nói tóm t t như sau: M t s ít nư c tư b n phát tri n cao không ch theo u i m c tiêu l i nhu n mà quan tr ng hơn là tìm cách chi ph i, kh ng ch th trư ng thê gi i, c i bi n kinh tê các nư c khác theo qu o c a mình. Các nư c dân t c ch nghĩa t n d ng xu th toàn c u hoá và tham gia h i nh p qu c t , có i u ki n xây d ng n n kinh t qu c gia t ch . Các nư c XHCN v n d ng xu th toàn c u hoá và ch ng h i nh p qu c t , tranh th nh ng kh năng có l i trên th trương th gi i, ph c v m c tiêu phát tri n kinh t theo nh hư ng ch nghĩa xã h i, không ch ch ng nguy cơ t t h u xa 7
  8. hơn mà còn nh m m c ích thu h p kho ng cách v ti m l c kinh t so v i các nư c khác. i u ó nói lên tính ch t ng sàng d m ng, a m c tiêu và ý c a h i nh p qu c t , hình thành nh ng cu c c nh tranh gay g t gi a các lo i th l c, báo hi u nh ng kh năng bi n i s ti p t c di n ra trong toàn c u hoá và h i nh p qu c t . Trong b i c nh r t a d ng không thu n nh t bao trùm h u kh p toàn c u, s không h p lý, th m chí có kh năng d n n sai l ch, n u ch nhìn th y tính ch t TBCN c a toàn c u hoá mà không th y nh ng n i dung m i trong n n kinh t th gi i không ch v m t l c lư ng s n xu t và khoa h c công ngh , mà c v quan h tương tác gi a các n n kinh t qu c gia, nh t là s c m nh vươn lên c a các nư c ch m phát tri n. M t khác cũng s không úng n không nhìn th y răng qua trình toàn c u hoá hi n ang b CNTB th gi i chi ph i, do ó, ó là m t qua trình ch a y mâu thu n v a có m t tích c c v a có tiêu c c, v a có h p tác v a có u tranh. th s c m nh kinh t và khoa h c-k thu t, v i b n ch t v n có c a giai c p tư s n, các nư c l n, nh t là các nư c tư b n phát tri n cao nh t ang kh ng ch các t ch c kinh t toàn c u (IMF,WB,WTO), áp t nh ng quy ch và phương th c ho t ông jkhông bình ng, gây ra thi t h i cho các nư c ch m phát tri n, t o tr ng thái th t nghi p, phân hoá giàu nghèo ngày càng nghiêm tr ng, uy hi p ch quy n qu c gia c a các nư c kém phát tri n. H p tác kinh t gi a các qu c gia theo chương trình dài h n hay theo v vi c c th ã t ng di n ra ph bi n trên th gi i. Nhưng ngày nay, h p tác kinh t thư ng ph i di n ra trên cơ s h i nh p qu c t , t c là gia nh p, tr thành thành viên c a các t ch c kinh t qu c t . i u ó ư c ch ng minh ch tuy t ai a s các qu c gia trên th gi i trên u tham gia các t ch c kinh t khu v c, toàn c u. Là thành viên, các qu c gia ph i th c hi n nh ng nh ch , nh ng hi p nh, nh ng cam k t do các bên tho thu n. Ngư i ta coi ó là lu t chơi chung 8
  9. hay còn g i là thông l qu c t mà các qu cgia ph i tuân th . Nhưng tuy t i không nên nghĩ r ng các lu t chơi, các thông l hi n hành ã hoàn h o, b t di b t d ch. u tranh c i ti n, hoàn thi n nó theo hư ng tích c c ã tr thành nhu c u, trách nhi m c a các qu c gia, trư c h t và ch y u là các qu c gia ch m phát tri n. Do nh ng c i m nói trên, trong xu th toàn c u hoá và h i nh p qu c t , luôn luôn ti m n hai kh năng: th i cơ và thách th c, m t ph i và m t trái, h p tác và u tranh, phát t và phá s n, vươn lên và t t h u, t ch và ph thu c...Nh ng kh năng ó tác ng theo chi u hư ng nào và v i m c ra sao i v i t ng qu c gia, tuỳ thu c trư c h t và ch y u b n lĩnh, kh năng ch u ch quan c a t ng qu c gia. Run s trư c thách th c, do ó không m nh d n, k p th i h i nh p qu c t , t n d ng các l i th thì s b l cơ h i, làm h t h ng các ngu n l c, làm ch m à tăng trư ng kinh t . Ngư c l i, coi thư ng thách th c, không th y h t chi u sâu c a thách th c, do ó h i nh p m t cách tuỳ ti n, không tính toán thì v p váp, thua thi t, th m chí v là không tránh kh i. ng th i ph i th ng th n th y r ng:H u ho l n nh t là không h i nh p, b i vì th không nên nghĩ r ng không h i nh p có th tránh kh i m i thách th c, trái l i có khi thách th c còn l n hơn. N u t mình ra ngoài xu th chung thi hành chính sách t l c m t chi u không bi t t n d ng ưu th c a phân công lao ng qu c t thì không tránh kh i t t h u ngày càng xa hơn, cu i cùng s v m ng v n n kinh t t ch , rơi vào tình tr ng n n kinh t ph thu c, kéo theo nh ng tác ng khó lư ng v chính tr -xã h i. I.2. C nh tranh kinh t qu c t và s tác ng t i Vi t Nam. Ngay trong th i kỳ u c a th k 19 nhà kinh t c i n vĩ i ngư i Anh avit Ricac ô ã cho r ng s ho t ng không b h n ch c a quy lu t l i th tương i làm cho m i ngư i ngày càng phát t hơn. Ông nói: m i qu c gia c n t do l a ch n hư ng chuyên môn hóa vào nh ng s n ph m có hi u qu 9
  10. và giành vi c s n xu t s n ph m khác cho nh ng nư c nào có kh làm vi c ó m t cách có h êu qu nh t. Như v y n n kinh t th gi i s có nhi u hàng hoá hơn ư c em ra trao i thông qua ngo i thương. T ó t i nay, th c ti n kinh t th gi i ã ch ng minh hùng h n s c m nh chân lý c a lý tư ng vĩ i ó. Ngày nay, ánh èn neon qu ng cáo c a các công ty a qu c gia Nh t b n, M , c ng ng Châu Âu và các nư c Nies ã chi u sáng r c r b u tr i c a h u h t các thành ph trên th gi i. Các công ty này ã vươn r ng các chi nhánh c a chúng khai thác tri t các kh năng l i th so sánh tương i trong s n xu t m i nơi trên trái t và c l i th tương i v quy mô c a b n thân chúng. Tính kinh t , hi u qu c a quy mô càng ư c m nh thông qua vi c u tư ra th trư ng nư c ngoài và ưu thê c a các quy mô kinh t ó ã vư t qua ư c nh ng quy inh và r i ro v tài chính khi ho t ng trên ph m vi th gi i. Nói t i c nh tranh là nói t i th trư ng và ngư c l i, nói t i th trư ng là nói t i c nh tranh. Ngư c l i, th trư ng mà không có c nh tranh thì không còn là th trư ng n a. M t tích c c c a th trư ng cũng là m t tích c c c a c nh tranh. M t tiêu c c c a th trư ng t n t i theo quan ni m c a nhi u ngư i, cũng là m t tiêu c c c a c nh tranh. ý t o l p th trư ng không có c nh tranh, “th trư ng có t ch c” ã s p hoàn toàn vì nó không tao ra ư c cơ ch phân ph i t i ưu các ngu n l c c a xã h i. Tri t tiêu c nh tranh là làm m t tính năng ng sáng t o c a m i con ngư i cũng như c a toàn xã h i, n n s n xu t xã h i s không có hi u qu - ngu n g c c a vi c nâng cao i s ng nhân dân. Ngày nay, c nh tranh kinh t qu c t v a mang tính ch t kinh t v a mang tính ch t chính tr , hay nói chính xác hơn, c nh tranh kinh t qu c t ư c phát tri n trên cơ s s th ng nh t kinh t và chính tr . Chúng ta có th th y r t nhi u s ki n x y ra trên th gi i minh ch ng cho i u này. C nh tranh kinh t qu c t lên n nh cao thư ng ư c g i là chi n tranh kinh t . Chi n 10
  11. tranh kinh t ngoài m c tiêu kinh t gi ng như c nh tranh kinh t nh m thu l i nhu n, chi n tranh kinh t nh m m c ích khác, có th là quân s , phi quân s , h tr cho m t cu c chi n tranh quân s như ki m soát tàu hàng, phong to c ng, chi n thu t vùng t tr ng. Chi n tranh kinh t còn v chính tr thư ng nh m m c ích làm cho m t nư c ho c m t nhóm nư c b ph thu c và bu c h ph i thay i chính sách c a mình v i các bi n pháp thư ng dùng là c m v n ho c tr ng ph t. Như v y, chi n tranh kinh t có th có nh ng c trưng khác v i c nh tranh kinh t . Lý lu n kinh t h c ã ch ra tình tr ng c m ch ngăn sông, h n ch c nh tranh trong m t qu c gia s gây thi t h i l n, lãng phí ghê g m các ngu n l c. H n ch c nh tranh kinh t qu c t , th c hi n ch b o h dư i m i hình th c khác nhau cũng s gây thi t h i to l n, lãng phí nhi u hơn cho n n kinh t th gi i phương di n t ng th . Th t vô lý khi ngư i ta ph i mua nh ng hàng hoá ph i t hơn ho c ch t lư ng th p hơn, x u hơn trong khi v n có ngư i s n sàng bán nh ng hàng hóa ó v i giá r hơn, ch t lư ng t t hơn. Th nhưng, l i ích toàn c c, l i ích toàn nhân lo i v n c ph i lùi bươc trư c nh ng l i ích c c b và nh t th i b i các hàng rào thu quan và phi thu quan. I.3. Các quan i m v h i nh p và nâng cao kh năng c nh tranh h i nh p n n kinh t qu c gia vào khu v c và th gi i thì vi c nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam là thách th c vô cìng l n iv i chúng ta. Nó ã và ang t ra nhi u v n c n lưu tâm gi i quy t t o ra nh ng bư c t phá, phát huy t i a n i l c, m b o tính nh hư ng XHCN c a n n kinh t trên con ư ng h i nh p. Sau ây là sáu quan i m h i nh p kinh t qu c t xác nh cho Vi t Nam trong xu th toàn c u hoá. M t là, ch ng v ch ra chi n lư c phát tri n t ng th vư t u i phù h p v i nh ng m c tiêu c th trong t ng th i kì nh t nh 11
  12. Như chúng ta ã bi t, các n n kinh t công nghi p m i (Nies) ông á nh xác nh ơc chi n lư c vư t u i y táo b o mà h ã t ư c nh ng k t qu vư t tr i so v i nhi u nư c trong khu v c, vươn lên tr thành các “con r ng” v i nh ng ch tiêu kinh t tăng liên t c trong nhi u năm, t o nên nh ng bư c i th n t c trong qua trình hphát tri n kinh t t nư c. Trong t ng giai o n c th Nies ã xác nh ơc chi n lư c i t t, ón u phù h p nên ã có nh ng thành công l n trong phá tri n n n kinh t . Ch ng h n, th i kì u khi còn thi u v n, k thu t kém...h ã ti n hành công nghi p goá thay th nh p kh u, phát tri n m t s ngành công nghi p, gi i quy nt nh ng v n xã h i b c xúc...và chi n lư c công nghi p hóa hư ng ra xu t kh u, v i m c tiêu khai thác l i th bên trong kà ch y u như lao ng d i dào, giá r ... nên h ch y u t p trung vào công nghi p nh , dùng nhi u lao ng ... ã em l i ngu n thu ngo i t áng k , t o l c cho s phát tri n công nghi p n ng. theo k p xu th phát tri n thì h l i ti n hành công nghi p hoá hư ng t i công ngh cao và ã thu ư c nh ng k t q a áng kh quan. Nhìn chung, ch có nh ng nư c xác nh ư c nh ng chi n lư c táo b o, v i nh ng m c tiêu phát tri n y tham v ng m i có th t o ra ư c nh ng bư c phát tri n th n kì, mà không ph i nư c nào cũng làm ư c v i nh ng chi n lư c thông thư ng cũng mang l i thành công như v y. Vì v y trong xu th toàn c u hoá, khu v c hoá di n ra m nh m như hi n nay thì Vi t Nam c n ph i căn c vào i u ki n c th xác nh chi n lư c phát tri n có l a ch n, có tr ng i m. ôí v i Vi t Nam hi n nay thì chi n lư c t do hoá thương m i, t do hoá th trư ng là con ư ng phù h p hơn c . Có như v y, Vi t Nam m i ti p c n ư c nh ng k thu t công ngh hi n i c a các nư c, m r ng th trư ng giao lưu, t o ra c u n i thông thương v i các nư c trên th gi i h ch i kinh nghi m. Tuy v y, Vi t Nam c n l a chon con ư ng riêng cho mình, ph n u phát tri n kinh t xã h i, xác nh m c tiêu thi t l p ư c m t n n kinh t c nh tranh công b ng và hi u qu . 12
  13. Hai là, s c c nh tranh c a n n kinh t ph i d a trên quan i m khuy n khích và thúc y c nh tranh lành m nh. Chúng ta bi t r ng, c nh tranh là m t trong nh ng c trưng cơ b n c a cơ ch th trư ng, không có c nh tranh thì không có n n kinh t th trư ng. N n kinh t th trư ng khi v n hành ph i tuân th nh ng quy lu t khách quan riêng có c a mình, trong ó quy lu t c nh tranh. C nh tranh là ng l c hay như A.Smith g i là “bàn tay vô hinh” thúc y l c lư ng s n xu t xã h i phát tri n. N u l i nhu n thúc y các cá nhân ti n hành s n xu kinh doanh m t cách có hi u qu nh t thì c nh tranh l i b t bu c và thôi thúc h ph i i u hành các ho t ng s n xu t kinh doanh m t cách có hi u qu nh t. Vì v y, c nh tranh là y u t c n thi t cho s phát tri n c a n n kinh t . C nh tranh là ng l c kinh t c a s n xu t hàng hóa, b i l nó là con ư ng th c hi n l i ích c a các ch th trong kinh doanh. ng l c này có tác d ng hai m t, m t m t thúc y kinh t phát tri n, m t khác h n ch có khi i n s phá v s phát tri n kinh t . C nh tranh chính là môi trư ng t n t i và phát tri n kinh t th trư ng, không có c nh tranh s không có tính năng ng và sáng t o trong ho t ng s n xu t kinh doanh. Song xã h i d n s ch ch p nh n hành vi c nh tranh lành m nh b ng các phương th c s n xu t và chu chuy n hành hoá m t cách khoa h c, hi u qu ch không th a nh n các hành vi c nh tranh b ng cách d a vào các th o nl a o không trong sáng. Vi t Nam ang trong quá trình i m i n n kinh t , th c hi n kinh t m , g n n n kinh t Vi t Nam v i khu v c và th gi i. ih i i bi u toàn qu c l n thư VIII c a ng ã xác nh: “Cơ ch th trư ng òi h i ph i hình thành m t môi trư ng c nh tranh lành m nh, h p pháp, văn minh. C nh tranh vì l i ích phát tri n t nư c, ch không ph i làm phá s n hàng lo t, lãng phí ngu n l c, thôn tính l n nhau”. T quan i m mang tính nguyên t c c a ng, thì i u ki n c n và khuy n khích và thúc y c nh tranh lành m nh là ph i xây d ng h th ng pháp lu t nghiêm minh, lu t l ưa ra ph i có tính kh thi. 13
  14. C n có s i u ti t c a Nhà nư c t o i u ki n, môi trư ng cho c nh tranh lành m nh trong s n xu t kinh doanh. C n có nh ng quy nh c th v th t c khi u ki n và th m quy n x lý c a m t t ch c tài phán trong ph m vi c nư c i v i nh ng hành vi c nh tranh không lành m nh, nh m gi nghiêm k cương phép nư c, có như v y m i t o s dung h p gi a c nh tranh và công b ng xã h i. Ba là, s c c nh tranh c a n n kinh t ph i phát tri n trên cơ s phát huy các l i th so sánh c a t nư c như: con ngư i, truy n th ng văn hoá dân t c, s n nh chính tr - xã h i, v trí a lý chính tr và kinh t , tài nguyên thiên nhiên... Vi t Nam là nư c ư c thiên nhiên ban t ng nhi u tài nguyên thiên nhiên r t thu n l i cho quá trình phát tri n kinh t , c ng v i ngu n nhân l c d i dào v i hơn 80 tri u dân và hơn 40 tri u lao ng, cơ c u dân s tr , c n cù lao ng, giá nhân công r . Hơn n a t sau i m i thì tình hình t nư c có s n nh v chính tr và kinh t t o i u ki n cho các nhà u tư trong và ngoài nư c yên tâm b v n kinh doanh, m r ng th trư ng và m i quan h v i các nư c trên th gi i. Chính nh nh ng l i th này mà s c m nh c nh tranh c a n n kinh t ư c nâng cao, nh ng s n ph m hàng hóa và d ch v Vi t Nam ã có m t trên th trư ng khu v c và qu c t , ã có s c c nh tranh v giá c . Vì v y, c n nh n th c rõ v trí quan tr ng c a nh ng l i th mà mình ang óc có nh ng gi i pháp h u hi u gi gìn và khai thác có hi u qu . ng th i, c n nh n th c ư c th c ch t c a nh ng l i th so sánh ó là ph n l n do thiên nhiên ban t ng nên nó không có b n v ng lâu dài n u chúng ta không có chi n lư c phát tri n quy ho ch, phát triên có k ho ch.Chính vì v y, trên cơ s phát huy các l i th so sánh v n có thì c n ph i có s phát tri n m i, t o ra bươc t phá thu h p kho ng cách, u i k p các nư c trong khu v c, vươn lên sánh vai v i các nư c trên th gi i. ng th i, ánh giá úng t m quan tr ng c a các ngu n l c có bi n pháp khai thác h p lý có hi u qu , mu n v y 14
  15. n n kinh t phat có s c m nh áp ng ư c m i s bi n i c a th trư ng b ng chính n i l c c a mình là ch y u. Tóm l i phát huy nh ng l i th so sánh c a t nư c là ti n quan tr ng và c n thi t nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam. V n quan tâm là c n nh n th c và ánh giá úng m c các l i th so sánh. Trong các ngu n l c thì ngu n nhân l c ư c ào t o có ý nghĩa l n hơn c , ào t o con ngư i là ng l c tr c ti p c a s phát tri n n n kinh t . C n không ng ng k t h p s d ng các ngu n l c có hi u qu , không ng ng tái t o, b i dư ng tao ra các ngu n có l i th cho t nư c. B n là, nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t ph i gi v ng nh hư ng xã h i ch nghĩa. N n kinh t nư c ta ang v n hành theo cơ ch th trư ng có s qu n lý c a nhà nư c theo nh hư ng XHCN. Do v y, nh hư ng XHCN trong s phát tri n n n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n nư c ta là m t t t y u khách quan, t c nhà nư c ây có vai trò i u ti t n n kinh t , b o m ngày càng t t hơn nhu c u v t ch t cho xã h i; b o m công b ng xã h i trên cơ s n n i công nghi p hi n i; t o ra bư c chuy n m nh m v cơ c u kinh t . nh hư ng XHCN là s n ph m t t y u c a quá trình tác ng c a quy lu t quan h s n xu t ph i phù h p v i tính ch t và trình phát tri n c a l c lư ng s n xu t và s nh n th c c a nh ng ngư i c ng s n iv is v n ng c a các hình thái kinh t xã h i loài ngư i. Vì v y, nh n th c rõ m t phù h p gi a kinh t th trư ng v i nh hư ng XHCN. B i vì kinh t th trư ng là s n ph m chung c a n n kinh t th gi i, ph n ánh các n c thang ti n hoá trong m t giai o n c th c a n n kinh t th gi i. Nó không ph i là s n ph m c a m t phương th c s n xu t mà s t n t i trong nhi u phương th c s n xu t. Và kinh t th trư ng là s n ph m c a s tác ng bi n ch ng gi a quy lu t quan h s n xu t và l c lư ng s n xu t. Chính vì v y, kinh t th trư ng và nh hư ng XHCN không th i l p nhau 15
  16. trong s phát tri n. Nh n th c ư c nh ng m t tích c c c a kinh t th trư ng, t ó k th a ch n l c, ti p thu nh ng nhân t kích thích s phát tri n, c bi t là s v n d ng m t tích c c c a các quy lu t: giá tr , cung c u, c nh tranh...làm l i cho n n kinh t . ng th i, gi a KTTT và nh hư ng XHCN có nh ng m t i l p, xu t phát t b n ch t c a chúng, ó là v xu hư ng v n ng và m c tiêu phát tri n c a chúng. C n nh n th c rõ m t tiêu c c c a KTTT có chi n lư c phòng, h n ch nh ng tác ng x u cho n n kinh t . Trong i u ki n Vi t Nam m b o tính nh hư ng XHCN thì c n tăng cư ng l c lư ng kinh t nhà nư c; kinh t nhà nư c ph i s c m nh, vươn lên óng vai trò ch o, ih i i bi u toàn qu c l n th VIII c a ng ã ch rõ vai trò ch o c a kinh t nhà nư c: làm òn b y y nhanh tăng trư ng kinh t và gi i quy t nh ng v n xã h i; m ư ng, hư ng d n, h tr các thành ph n kinh t khác phát tri n; làm l c lư ng v t ch t nhà nư c th c hi n ch c năng i u ti t và qu n lý vĩ mô; t o n n t ng cho ch xã h i m i. Và ti n hành i m i, hoàn thi n các công c qu n lý vĩ mô. Năm là, nâng cao s c c nh tranh ph i quán tri t quan i m a phương hoá, a d ng hoá các quan h kinh t i ngo i. Sau 15 năm i m i n n kinh t nư c ta ã t ư c nh ng thành t u nh t nh, nhưng v n còn nh ng m t y u kém chưa áp ng t t yêu c u phát tri n như: kh năng v v n có h n, nhu c u vi c làm r t b c bách, i s ng nhân dân còn nhi u khó khăn, tình hình kinh t xã h i chưa th t n nh v ng ch c. Do v y, v n t ra là c n ph i ti p t c kiên trì và m r ng kinh t i ngo i là nhu c u b c bách i v i chúng ta. i h i IX cũng ã kh ng nh: “Th c hi n nh t quán ư ng l i i ngo i c l p t ch , r ng m , a phương hoá a d ng hoá các quan h kinh t . Vi t Nam s n sàng là b n, là i tác tin c y c a các nư c trong c ng ng qu c t , ph n u vì hoà bình, c l p và phát tri n”. 16
  17. quán tri t ư c quan i m trên, chúng ta c n ph i m r ng th trư ng xu t kh u, i m i cơ c u và nâng cao ch t lư ng hàng xu t kh u. Ho t ng xu t kh u ph i ư c c bi t chú tr ng, ây là ngành mang lai ngu n thu ngo i t l n, t o ngu n v n ti n hành CNH-H H t nư c. i h i l n th VIII c a ng ã ch rõ: y m nh xu t kh u, coi xu t kh u là xu hư ng ưu tiên và là tr ng i m c a kinh t i ngo i. Tăng t tr ng s n ph m ch bi n sâu và tinh, gi m m nh vi c xu t kh u hàng thô. Tăng kh i lư ng các m t hàng c s n có giá tr . a phương hoá, a d ng hoá quan h kinh t i ngo i có quan h g n bó, tác ng qua l i, b sung, thúc y nhau cùng phát tri n. Do ó, nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam c n quán tri t quan i m a phương hoá, a d ng hoá quan h kinh t i ngo i. Sáu là quán tri t quan i m hi u qu kinh t xã h i. N n kinh t mu n tăng trư ng và phát tri n b n v ng ph i m b o hi u qu kinh t - xã h i cao. Nó ư c coi là tiêu chu n hàng u b t c ngành, lĩnh v c kinh t nào trong n n kinh t . c bi t trong gu ng máy c a s phát tri n thì hai khía c nh c n ơc xem xét ánh giá úng m c là: hi u qu kinh doanh và hi u qu kinh t xã h i. Hi u qu kinh doanh th hi n k t qu kinh doanh thông qua ch tiêu lãi hay l , ư c xác nh c nh tính l n nh lư ng. Còn hi u qu kinh t xã h i là k t qu mang l i cho i s ng xã h i, iv i m t d ch v kinh doanh ho c ho t ng c a m t doanh nghi p ho c iv i m t ho t ng kinh t i ngo i nh t nh. Nó th hi n m c óng góp vào th c hi n m c tiêu kinh t xã h i c a t nư c; ch y u ư c xác nh v m t nh tính khó xác nh v m t nh lư ng. Do v y, chúng ta c n nh n th c rõ t m quan tr ng c a hi u qu kinh doanh và hi u qu kinh t xã h i; chúng có quan h ch t ch v i nhau, tác ng qua l i b sung l n nhau trong quá trình phát tri n c a n n kinh t qu c dân. Nhà nư c c n có h th ng pháp lu t, chính sách và cơ ch qu n lý kinh t , m b o công b ng xã h i, hư ng d n khuy n khích các doanh nghiêpj chú tr ng n hi u qu kinh t trong kinh 17
  18. doanh, ây là i m m u ch t, quy t nh s thành b i c a các doanh nghi p; có như v y m i nâng cao s c c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam trên th trư ng qu c t . ng th i, nhà nư c ph i hư ng d n m i ho t ng kinh t th c hi n dân giàu nư c m nh, xã h i công b ng dân ch văn minh theo nh hư ng XHCN. II. TH C TR NG NĂNG L C C NH TRANH C A VI T NAM II.1. Th c tr ng năng l c c nh tranh c a n n kinh t . Vi c ánh giá năng l c c nh tranh c a m t qu c gia có th ư c ti p c n trên ba c p (n n kinh tée, ngành, doanh nghi p). Dư i dây s c p n trên c p n n kinh t . Kh năng c nh tranh c a nèn kinh té Vi t Nam ư c ánh giá m c r t th p. H th ng tài chính chưa năng ng. Các ngu n thu vào ngân sách còn ch a ng nh ng y u t b t n d nh, nh t là các kho n thu t thu xu t nh p gi m xu ng làm cho m c thâm h t càng l n so v i nhu c u có th gi i quy t ng b các v n kinh t xã h i, h th ng ngân hàng thương m i v i 4 tr c t l n v n ch y u th c hi n ch c năng là t ch c tín d ng ch chưa ph i là nhà u tư . Hơn 60%tín d ng c p cho các doanh nghi p là ng n h n, t tr ng u tư vào các doanh nghi p c a h th ng ngân hàng h u như là không áng k . H th ng tài chính theo ki u tr c tuy n v i các c p c a h th ng ngân sách . chúng ta còn thi u h n h th ng các t ch c tài chính trung gian năng ng cho n n tài chính qu c gia như: các công ty thuê mua, công ty nh n n , công ty ch ng khoán... Lư ng ti n trong lưu thông còn qua l n, n m ngoài s ki m soát c a h th ng tài chính công. H th ng ch ng t k toán chưa ph n ánh các quan h thanh toán trong n n kinh t . Các kho n chi tiêu có ch ng t làm cho lu t thu VAT ph i có nh ng i u ch nh không áng có, làm cho tính pháp lý c a thu chưa cao. Vi c i u ch nh thu su t thu VAT s gây ph c t p cho vi c t ch c th c 18
  19. hi n. H th ng k toán chưa theo k p các thông l qu c t cũng là m t c n tr l n cho s h i nh p, tr c ti p làm gi m kh năng c nh tranh c a n n kinh t . K t c u h tâng k thu t- thông tin còn th p kém l i không ng u gi a các vùng là nguyên nhân tr c ti p làm gi m kh năng c nh tranh c a n n kinh t ,b it ó chi phi u vào cho các doanh nghi p tăng cao. T tr ng thái phát tri n không u gi a các vùng, nhanh chóng thay i cơ c u dân cư khi n m t s ô th nhanh chóng quá t i ang là gánh n ng cho ngân sách vì các v n xã h i và sinh thái. Trình , ch t lư ng ngu n nhân l c d i dào nhưng không m nh. i ngũ nhân l c trình cao s n sàng i phó v i phân công lao ng qu c t chưa nhi u. ây là v n thách th c l n cho h th ng ào t o, nh t là ào t o ngh nghi p, năng l c th c hành. i ngũ cán b qu n lý kinh t c t m vĩ mô và các doanh nghi p u b c l nh ng y u kém, c bi t làki n th c v th trư ng và tài chính. Theo báo cáo m i ây c a chính ph g n 70% giám c doanh nghi p không c n i các báo cáo tài chính. K t qu t t ng i u tra m i ây v trình cán b qu n lý các doanh nghi p cho th y trong s 127 cán b qu n lý ư c h i ch có 7 ngư i ư c ào t o, b i dư ng chuyên môn l i trong nư c sau năm 1990, 9 ngư i ư c b i dư ng nư c ngoài v i th i gian t m t n ba tháng. Thi t ch kinh t còn mang n ng tính t p trung, m t s ngành v n duy trì c quy n các c p , các hình th c. Khu v c kinh t dân doanh chưa ư c khuy n khích tho áng, trong nhi u lĩnh v c nhi u khu v c v n chưa tìm th y s ph i h p ng b gi a các chính sách vĩ mô v i v n c a các doanh nghi p dân doanh. M c d u th i gian g n ây, s thông thoáng ã th hi n rõ qua vi c th c hi n lu t doanh nghi p m i nhưng h th ng doanh nghi p dân doanh, c bi t là các doanh nghi p v a và nh v n chưa nh n ơc s h tr khích l tho áng t phía nhà nư c. Các v n như quy n s d ng t, v n 19
  20. quy ho ch t ng th , s ph i h p liên ngành c a các cơ quan qu n lý nhà nư c v n ti p t c h n ch u tư dài h n vào s n xu t c akhu v c kinh t dân doanh. Công ngh s n xu t còn th p, m c dù ã có m t s công ngh t trình tiên ti n trên th gi i nhưng nhìn chung m t b ng còn th p. Trong các ngành s n xu t hàng hoá hư ng v xu t kh u ch y u là công ngh có ơc thông qua chuyên giao công ngh và kh năng qu n lý công ngh chưa t yêu c u c a s phát tri n công ngh và tăng trư ng kinh t . M t s ngành khác chưa có công ngh áp ng nhu c u ngày càng cao c a th gi i d n t i ch t lư ng s n ph m kém thi u s c c nh tranh, giá thành s n xu t cao. M c dù nư c ta ã có m t s thành t u áng k trong phát tri n công ngh tuy nhiên vai trò nghiên c u và tri n khai còn th p. II.2. Nh ng y u t ch y u làm h n ch kh năng c nh tranh c a s n ph m d ch v Th nh t, chi phí s n xu t trong t ng ngành, t ng s n ph m trong toàn b n n kinh t còn cao. Trong nông nghi p, chi phí s n xu t còn chi m 40% giá tr s n xu t. Các phương th c canh tác còn l c h u, gi ng cây tr ng v t nuôi có ch t lư ng và năng su t th p, thi t b ch bi n còn l c h u, làm cho chi phí s n xu t cao. Khi gi m thu nh p kh u và d b các rào c n phi thu s h n ch r t l n kh năng c nh tranh so v i hàng nh p kh u. Ch c ch n s có nh ng doanh nghi p, nh ng ngành s n xu t trong nông nghi p b thu h p quy mô, thâm chí không t n t i n u như ngay t bây gi không nâng cao năng l c c nh tranh c a mình. Trong công nghi p, chi phí s n xu t c a nhi u s n ph m còn cao, chi m bình quân kho ng 70% giá tr s n xu t. Giá thành m t s s n ph m như xi măng, thép, giây, v i, phân bón, hoá ch t cơ b n, ư ng... u cao hơn giá thành s n ph m cùng lo i c a các nư c trong khu v c t 20- 30%. 20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản