LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: “NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ XUNG ĐỘT TƯ TƯỞNG GIỮA HAI KIỂU NHÂN VẬT PHỤ NỮ QUÝ TỘC TÀI HOA TRONG TIỂU THUYẾT “HỒNG LÂU MỘNG”

Chia sẻ: conchokon

Người Trung Hoa có câu rằng “Khai đàm bất thuyết Hồng lâu mộng, độc tận thi thư diệc uổng nhiên !” (mở miệng mà không nói chuyện Hồng lâu mộng thì đọc hết cả sách vở cũng vô ích). Ở Trung Quốc, có một chuyên ngành nghiên cứuHồng lâu mộng - gọi là Hồng học, có lẽ trên thế giới chỉ có Shakespeare và Sholokhov là có vinh dự lớn lao như thế vì có Shakespeare học và Sholokhov học.. Điều đó cho thấy ảnh hưởng xã hội rộng lớn của Hồng lâu mộng. Và ảnh hưởng của Hồng lâu...

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: “NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ XUNG ĐỘT TƯ TƯỞNG GIỮA HAI KIỂU NHÂN VẬT PHỤ NỮ QUÝ TỘC TÀI HOA TRONG TIỂU THUYẾT “HỒNG LÂU MỘNG”

NGH THU T MIÊU T XUNG T TƯ




TƯ NG

LU N VĂN T T NGHI P
TÀI: “NGH THU T MIÊU T
XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN
V T PH N QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U
THUY T “H NG LÂU M NG”

”N QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U
THUY T “H NG LÂU
NGUY N HOÀN ANH
L P H5C2
LU N VĂN T T NGHI P I H C SƯ PH M
NGÀNH NG VĂN


NGH THU T MIÊU T
XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN V T PH N QUÝ T C TÀI HOA
TRONG TI U THUY T “H NG LÂU M NG”


M U
1. LÝ DO CH N TÀI
Ngư i Trung Hoa có câu r ng “Khai àm b t thuy t H ng lâu m ng, c t n thi thư di c
u ng nhiên !” (m mi ng mà không nói chuy n H ng lâu m ng thì c h t c sách v cũng vô ích).
Trung Qu c, có m t chuyên ngành nghiên c uH ng lâu m ng - g i là H ng h c, có l trên th gi i
ch có Shakespeare và Sholokhov là có vinh d l n lao như th vì có Shakespeare h c và Sholokhov
h c.. i u ó cho th y nh hư ng xã h i r ng l n c a H ng lâu m ng. Và nh hư ng c a H ng lâu
m ng không ch d ng l i trong biên gi i Trung Hoa, tính n nay trên th gi i ã có ít nh t 16 th
ngôn ng khác nhau như Anh, Pháp, Nga, c, Nh t, Italia, Hungari, Hà Lan, Rumani, Tri u Tiên,
Vi t Nam…d ch toàn văn ho c trích d chH ng lâu m ng. Bách khoa toàn thư Pháp ánh giá H ng
lâu m ng là m t t m gương c a xã h i Trung Qu c th k XVIII, là m t c t m c l n trên văn àn th
gi i” (Tào Tuy t C n. 1996. Tr.17). Vi t Nam hi n nay, H ng lâu m ng ư c gi ng d y và nghiên
c u trong các trư ng i h c, Cao ng như m t n i dung quan tr ng c a b môn văn h c Trung
Qu c.
Tác gi chính c a H ng lâu m ng, Tào Tuy t C n, gi ng như ph n l n các nhà văn l n Trung
Hoa trong l ch s , vi t văn là gi i to n i ni m cô ph n, là ký thác nh ng suy tư v con ngư i
và th i i. Vì th có th xem H ng lâu m ng là s th hi n tư tư ng th i i: tinh th n dân ch , tinh
th n phê phán i s ng xã h i phong ki n m c nát, phê phán nh ng giáo i u truy n th ng ã ăn sâu
bén r hàng ngàn năm, òi t do yêu ương, òi gi i phóng cá tính, òi t do bình ng, khát khao
m t cu c s ng lý tư ng… Trong H ng lâu m ng, nh ng khát v ng sâu xa c a con ngư i th i i và
s bi u hi n nó ra m t cách ngh thu t ã có m t cu c h n hò tuy t di u. Nh n xét v ngh thu t văn
chương H ng Lâu M ng, H ng Thu Phiên trong H ng lâu m ng quy t vi ã vi t “H ng lâu m ng l p
ý m i, b c c khéo, t ng p, u m i rõ, kh i k t kì, an cài di u, miêu t th t, s p x p tài, k vi c
( Tào Tuy t C n. 1996.
th c, nói tình thi t, t tên sát, dùng bút kín, cái tài tình không k xi t…”
Tr.12). Còn Thôi o Di thì l i nh n xét “ i v i tôi không có m t tác ph m văn h c nào có th so
tài v i H ng lâu m ng v cách sáng t o câu chuy n và nhân v t chân th t, s ng ng, b n b … Có
th nói, c H ng lâu m ng không ch khi n chúng ta hi u l ch s mà còn giúp chúng ta hi u hi n
th c cu c s ng”. (Phan Thanh Anh. 2006. Tr.131).
M t trong nh ng y u t góp ph n làm nên thành công c a H ng lâu m ng là ngh thu t xây
d ng nhân v t. M i nhân v t trong tác ph m u có tính cách riêng không ai gi ng ai. Có th
nói H ng lâu m ng ã miêu t hàng trăm tr ng thái tâm lý c a con ngư i, không ch miêu t s suy
tàn c a xã h i phong ki n mà còn l t t nh ng tâm tr ng bu n thương cho thân ph n con ngư i.
áng chú ý ây là ngh thu t xây d ng hình tư ng nhân v t ph n . Chính tác gi ã t bày trong
h i 1 c a tác ph m “Nay tôi s ng cu c i gió b i, không làm nên ư c trò tr ng gì. Ch t nghĩ n
nh ng ngư i con gái ngày trư c cùng s ng v i tôi, so sánh k lư ng th y s hi u bi t và vi c làm
c ah u hơn tôi. Tôi ư ng ư ng là b c tu mi; l i ch u kém b n qu n thoa, th c áng h th n!
Bây gi h i cũng vô ích, bi t làm th nào! Tôi nghĩ trư c kia ư c ơn tr i, nh t , m c p ăn ngon
mà ph công nuôi d y c a m cha, trái l i răn b o c a th y b n, n n i ngày nay m t ngh cũng
không thành, n a i long ong, nên mu n em nh ng chuy n ó chép thành m t b sách bày t v i
m i ngư i. Tôi bi t r ng tôi mang t i nhi u. Nhưng trong khuê các còn bi t bao ngư i tài gi i, tôi
không th nh t thi t mư n c ngu d i mu n che gi u l i c a mình, cho h b mai m t. Cho nên,
ám c l u tranh, giư ng tre b p t, cùng c nh gió s m trăng chi u, sân hoa th m li u, u thúc
gi c th c hi n lòng mong ư c dùng bút m c vi t ra l i…”. Trong su t chi u dài H ng lâu m ng, ta
luôn b t g p bóng dáng nh ng ngư i ph n mà cu c i , s ph n h ã ư c d báo, tóm t t trong
h i th 5 c a tác ph m. n ng sau hình tư ng xinh p y là s xung t tư tư ng gi a các nhân
v t ph n ư c miêu t m nét và giàu ý nghĩa.
Th nhưng, nh ng v n y không ph i bao gi cũng ư c ánh giá xác áng. Xu t phát t
ni m am mê H ng lâu m ng, chúng tôi quy t nh ch n tài “Ngh thu t miêu t xung t tư
tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u thuy t H ng lâu m ng”, v i mong
mu n khám phá ph n nào ý nghĩa và giá tr to l n c a tác ph m t ó có m t cái nhìn toàn di n
hơn v thiên ti u thuy t tuy t di u này. Cũng hy v ng r ng tài này s ti p thêm l a trong trái tim
c a nh ng ai ã t ng yêu m n H ng lâu m ng và th p lên ng n l a yêu thích trong trái tim nh ng ai
chưa m t l n c H ng lâu m ng. Như con ong làm m t cho i, chúng tôi mong công trình nh bé
này s góp thêm m t ti ng nói trên di n ànH ng h c ang tưng b ng r n rã.
L CH S VN
2.
B ti u thuy t H ng lâu m ng ư c truy n bá không lâu thì ã thu hút ư c s quan tâm c a
c gi và các nhà nghiên c u, phê bình. n u th k XX, m t xu hư ng, trào lưu nghiên c u, phê
bình H ng lâu m ng ra i, g i là H ng h c. Và cho n nay, vi c nghiên c u H ng lâu m ng v n
ang ti p di n sôi n i Trung Qu c, lan r ng ra Vi t Nam và nhi u nư c khác trên th gi i. Chúng
tôi xin i m qua l ch s nghiên c u H ng lâu m ng Trung Qu c và Vi tNam .
2.1 THÀNH T U NGHIÊN C U TRUNG QU C
Có th nói Trung Qu c chưa có b ti u thuy t nào l i ư c tranh lu n và gây h ng thú cho các
nhà nghiên c u nhi u như H ng lâu m ng. Chi Nghi n Trai trùng bình Th ch u kí các b n Giáp
Tu t (1754), K Mão (1759), Canh Thìn (1760) ư c vi t trong khi Tào Tuy t C n còn s ng; có th
xem ây là nh ng tư li u nghiên c u H ng lâu m ng s m nh t.
Ban u, do quan i m duy tâm l ch l c, H ng h c ã i sai ư ng, bi n thành nh ng nghiên
c u gán ghép, gư ng g o. Các nhà H ng h c chia làm nhi u trư ng phái. Phái th nh t cho
r ng: H ng lâu m ng hoàn toàn vì Thanh Thái T và ng Ng c Phi mà sáng tác, ng th i cp
n các danh vương kĩ n ương th i, tiêu bi u cho trư ng phái này là Vương M ng Nguy n và
Th m Bình Am. Phái th hai l i cho r ng: H ng lâu m ng là ti u thuy t chính tr c a tri u Khang Hy
nhà Thanh, tiêu bi u cho trư ng phái này là Thái Khi t Dân. Phái th ba thì kh ng nh: nh ng tình
ti t trong H ng lâu m ng u là vi c c a N p Lan Thành c con trai c a t tư ng Minh Châu th i
Khang Hi, tiêu bi u cho trư ng phái này là Trương Tư ng Hà…Nhìn chung các trư ng phái u cho
r ng H ng lâu m ng vi t v nh ng câu chuy n có th t th i Mãn Thanh.
Sau Ngũ T , các h c gi như Thái Nguyên B i, Ngô Th Xương, Du Bình Bá, Lí Huy n Bà, C
Hi t Cương, Chu Nh Xương, Ngô n D , Phan Tr ng Quỳ c bi t là H Thích v i công
trình H ng lâu m ng gi n lu n năm 1921 ã khai sáng phái Tân H ng h c. T ây, H ng h c m i
tr thành m t ngành h c th t s , có phương pháp khoa h c h n hoi, xu t phát t vi c kh o sát tác gi
và tác ph m văn h c. Phái Tân H ng h c cho r ng H ng lâu m ng là ghi chép vi c th c c a b n thân
tác gi .
n sau 1949, n i d y m t phong trào u tranh tư tư ng mãnh li t phê phán nh ng quan i m
nghiên c u trư c kia. Năm 1954, b t u m t phong trào r ng l n phê bình phương pháp nghiên
c u H ng lâu m ng c a Du Bình Bá. M u t t n công này là hai sinh viên t t nghi p i h c:
Lý Hi Phàm và Lam Linh. K t ây, vi c nghiên c u H ng lâu m ng có bư c chuy n bi n áng k ,
nhi u phương pháp m i ư c áp d ng. Các bài vi t d n d n ã i n ch th ng nh t kh ng nh giá
tr tác ph m v c n i dung và ngh thu t.
V m t n i dung ti u thuy t, các nhà phê bình, nghiên c u kh ng nh: H ng lâu m ng là tác
ph m ph n ánh hi n th c xu t s c, phơi bày b c tranh xã h i phong ki n suy tàn v i nh ng m i quan
h và mâu thu n h t s c ph c t p. ng th i, qua ó tác gi còn g i g m ư c mơ, khát v ng t do,
khát v ng tình yêu…
ng th i, các nhà phê bình, nghiên c u cũng kh ng nh thành công v ngh thu t c a H ng
các phương di n: xây d ng nhân v t, miêu t tâm lý nhân v t, ngh thu t s d ng ngôn
lâu m ng
ng , ngh thu t xây d ng h th ng các chi ti t, ngh thu t xây d ng k t c u tác ph m…
Chúng tôi xin nêu vài nh n nh tiêu bi u ch ng minh s ánh giá cao c a ngư i ti p nh n
dành cho H ng lâu m ng v phương di n xây d ng nhân v t.
L T n ã nh n xét: “… i m khác bi t c a H ng lâu m ng v i các cu n ti u thuy t trư c ây
là dám t th t không che y. B i v y, các nhân v t ư c miêu t ây u là nh ng con ngư i th t.
Nói chung sau khi H ng lâu m ng ra i, cách vi t và cách tư duy truy n th ng ã hoàn toàn b phá
v …” (Phan Thanh Anh. 2006. Tr.130)
Còn tác gi quy n L ch s văn h c Trung Qu c t p II thì kh ng nh: “…Thành t u to l n c a
H ng lâu m ng trư c h t th hi n tài xây d ng nhân v t, và xây d ng r t nhi u nhân v t cùng m t
lúc…. Nh ng nhân v t ó s ng ng, có máu th t, có cá tính rõ nét. Có m t s nhân v t nhà văn ch
phác h a sơ qua vài nét nhưng cũng l i n tư ng sâu s c cho ngư i c. áng chú ý là, trong
H ng lâu m ng, Tào Tuy t C n miêu t nhi u nh t là ph n , mà ch y u l i là nh ng thi u n
gi ng nhau ho c na ná như nhau v tu i, hoàn c nh s ng, cách s ng. Rõ ràng i u ó làm cho
vi c miêu t g p r t nhi u khó khăn. Nhưng Tào Tuy t C n không nh ng có th miêu t ư ch ts c
rõ ràng cá tính c a t ng ngư i, mà n c nh ng tính cách g n gi ng nhau ch khác nh ng nét c
trưng h t s c tinh t , cũng ư c ông kh c ho rõ ràng t m …” ( Nhi u tác gi . 1997. Tr.676)
Ngày nay, Trung Qu c có S nghiên c u H ng lâu m ng. Chuyên ăng t i các thông tin
nghiên c u H ng h c thì có 2 t p chí l n là H ng lâu m ng h c san ra hàng quý do ba nhà H ng h c
n i ti ng là Vương Tri u Văn, Phùng Kì Dung, Lí Hi Phàm ch biên và H ng lâu m ng nghiên c u
t p san do S Nghiên c u Văn h c thu c Vi n Khoa h c Xã h i Trung Qu c ch trì. Phân h i Giang
Tô ã xu t b n B tư li u tham kh o nghiên c u H ng lâu m ng, tháng 12 năm 1982 công b k t qu
10 năm gian kh hi u ính, ch nh lí văn b n H ng lâu m ng c a ông Phan Tr ng Quỳ, n nă m
1983 l i công b h sơ m i phát hi n v gia th Tào Tuy t C n. Sau ó, Du Bình Bá ã t p h p các
b n Chi Nghi n Trai trùng bìnhTh ch u kí g m hơn 2000 l i bình i m thành t p tư li u nghiên
c u H ng lâu m ng. G n ây, dư lu n Trung Qu c l i xôn xao v thông tin trên báo chí và m ng
Internet cho r ng H ng Thăng ho c Ngô Mai Thôn m i chính là tác gi H ng lâu m ng. Các cu c
nghiên c u v H ng lâu m ng v n ang di n ra nghiêm túc và sôi n i, k c gi i i n nh Trung
Qu c cũng ang t p trung làm hai b phim H ng lâu m ng b n m i.
T Trung Qu c, H ng h c ã vươn xa ra ph m vi qu c t .
2.2 THÀNH T U NGHIÊN C U VI TNAM
Các nhà nghiên c u Vi t Namcũng khá tâm c b ti u thuy t H ng lâu m ng. Nhìn chung,
nh ng nghiên c u v H ng lâu m ng Vi tNam có nhi u i m tương ng v n i dung cũng như
phương pháp v i nh ng nghiên c u c a Trung Qu c. Nghĩa là các nhà nghiên c u ch y u i vào tìm
hi u, kh ng nh nh ng c s c v n i dung, ngh thu t c a tác ph m. Nh ng thành công v m t k t
c u, miêu t tâm lý nhân v t, ngôn ng , s p x p chi ti t… u ư c nêu lên.
Vi c t ng h p nh ng bài nghiên c u H ng lâu m ng Vi tNam òi h i r t nhi u th i gian và
công s c. Trong ph m vi tài này, chúng tôi ch xin nêu m t vài nghiên c u tiêu bi u kh ng
nh giá tr tác ph m.
T p chí văn h c s 3 năm 1962 v i bài “Giá tr b ti u thuy t H ng lâu m ng” c a Nguy n c
Vân ã ánh giá cao giá tr n i dung và ngh thu t c a tác ph mH ng lâu m ng.
L i gi i thi u H ng lâu m ng c a Phan Văn Các trong b ti u thuy t H ng lâu m ng do NXB
Văn h c xu t b n năm 1996 ã trình bày m t s v n v tác gi Tào Tuy t C n và Cao Ng c cùng
v i quá trình sáng tác H ng lâu m ng, văn b n và l ch s lưu truy n, s ra i và phát tri n c a H ng
h c, khái quát n i dung và ngh thu t c a tác ph m.
Cu n Bài gi ng văn h c Trung Qu c c a Lương Duy Th v i bài H ng lâu m ng khái quát n i
dung và ngh thu t H ng lâu m ng, bài vi t này kh ng nhH ng lâu m ng là nh cao c a ti u
thuy t hi n th c.
Cu n Tác gia tác ph m văn h c nư c ngoài trong nhà trư ng Tào Tuy t C nc a Nguy n Th
Di u Linh do NXB i h c sư ph m Hà N i xu t b n năm 2006, bao g m các n i dung: ph n gi i
thi u v tác gi Tào Tuy t C n và quá trình sáng tác H ng lâu m ng; 2 bài nghiên c u c a Tr n Lê
B o v H ng lâu m ng và Chu D ch và Ngh thu t xây d ng nhân v t chính di n trong H ng lâu
m ng; 2 bài nghiên c u c a Nguy n Th Di u Linh v M t quan ni m ngh thu t v con ngư i trong
H ng lâu m ng và Th c hư v i k t c u không gian và th i gian c a H ng lâu m ng. áng chú ý là
ph n ph l c v i bài vi t T m quan tr ng c a h i th 5 i v i k t c u tác ph m H ng lâu m ng, ây
là m t v n trư c ây ít ư c quan tâm.
Nhìn chung, trong các nghiên c u Trung Qu c và Vi t Nam, chúng tôi chưa c ư c công
trình khai thác ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa
trong H ng lâu m ng. M t khác các d ch gi H ng lâu m ng Vi t Nam chưa chú tr ng l m n
vi c d ch nghĩa các bài thơ trong H ng lâu m ng c gi Vi tNam d dàng ti p nh n.
Chúng tôi s k th a, ti p thu có ch n l c các thành t u nghiên c u c a nh ng ngư i i trư c
b ng tinh th n khoa h c, thái c u th và nghiêm túc i sâu vào tìm hi u, nghiên c u
tài “Ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa trong H ng lâu
m ng”.
ÓNG GÓP C A TÀI
3.
Qua này, chúng tôi mong mu n óng góp m t ph n công s c nh bé c a mình ngư i c
có th ti p nh n tác ph m H ng lâu m ng m t cách toàn di n và sâu s c hơn nh m góp ph n vào vi c
nghiên c u, d y và h c văn h c Trung Qu c trong nhà trư ng.
Hi n nay, c gi Vi t Nam ư c ti p xúc v i nhi u b n d ch H ng lâu m ngr t hay, và ư c
ánh giá cao nh t là b n d ch c a nhóm Vũ B i Hoàng. Th nhưng các b n d ch này, ngư i c ch
ư c ti p xúc v i nh ng bài thơ ã ư c d ch thoát nghĩa mà không ư c ti p c n v i ph n nguyên
tác ch Hán, ph n phiên âm Hán Vi t và ph n d ch nghĩa; do ó ph n nào b h n ch trong cách hi u
và c m nh n. Trong khoá lu n này, chúng tôi ã c g ng trình bày nguyên tác ch Hán, phiên âm
Hán Vi t và d ch nghĩa các bài thơ d báo s ph n các nhân v t ph n trong h i th 5 c a tác ph m
t bên c nh b n d ch thơ c a nhóm Vũ B i Hoàng; hy v ng s góp ph n nào ó giúp ngư i cc m
nh n ư c c tình và ý mà tác gi ã g i g m vào ó.
Bên c nh ó, tuy có nhi u bài nghiên c u v H ng lâu m ng nhưng chưa th y có công trình nào
i sâu nghiên c u ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa m t
cách y c . Vì th , ph m vi nh t nh, chúng tôi hy v ng s em n m t cách nhìn khái quát
cho ngư i c và góp ph n vào kho tàng nghiên c u H ng lâu m ng ang r t phong phú và a d ng
ngày nay.




4. M C ÍCH NGHIÊN C U
Nghiên c u tài “Ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa
trong ti u thuy t H ng lâu m ng” chúng tôi hư ng t i nh ng m c tiêu ch y u sau:
- Nghiên c u ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa
trong ti u thuy t H ng lâu m ng.
- Hi u ư c ý ngh thu t c a nhà văn khi xây d ng hình tư ng ngư i ph n v i nh ng
xung t tư tư ng gay g t.
- Th y ư c “cái tâm” và “cái tài” c a tác gi trong quá trình lao ng ngh thu t chân
chính.
- Thi t th c ph c v cho công tác nghiên c u, gi ng d y và h c t p văn h c Trung Qu c
trong nhà trư ng.
I TƯ NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U
5.
i tư ng nghiên c u là b ti u thuy t H ng lâu m ng c a Tào Tuy t C n do nhóm Vũ B i
Hoàng d ch ư c nhà xu t b n Văn h c xu t b n năm 1996, trong ó i sâu vào ngh thu t miêu t
xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa trong tác ph m.
Th gi i nhân v t trong H ng lâu m ng r t s , trong ó có n 213 nhân v t ph n , kh o
sát h t s lư ng nhân v t này òi h i r t nhi u th i gian và công s c. Vì th , trong ph m vi tài
này, chúng tôi ch xin cp n nh ng nhân v t ph n ư c d báo s ph n h i th 5 c a tác
ph m và i sâu vào ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a Lâm i Ng c và Ti t B o Thoa -hai
nhân v t ph n quý t c tài hoa i di n cho tư tư ng t do dân ch và tư tư ng b o th phong
ki n.
6.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U
Trong quá trình tìm hi u, tri n khai tài nghiên c u khoá lu n, chúng tôi ã s d ng các
phương pháp sau:
6.1 PHƯƠNG PHÁP TH NG KÊ, PHÂN LO I
Chúng tôi ti n hành th ng kê, phân lo i nh ng chi ti t th hi n s xung t tư tư ng gi a các
nhân v t ph n tìm ra ý ngh thu t c a tác gi .
6.2 PHƯƠNG PHÁP LI T KÊ
Chúng tôi ti n hành li t kê các d n ch ng c n thi t trong b n d ch và trong các tài li u có liên
quan n tài ch ng minh cho các lu n i m ã nêu sao cho phù h p v i nh ng m cc a
khoá lu n.
6.3 PHƯƠNG PHÁP H TH NG
Do th lo i ti u thuy t có dung lư ng l n, các tình ti t t n m n…nên vi c tìm hi u nghiên c u
òi h i ph i m b o tính h th ng. Phương pháp h th ng giúp chúng tôi khi nghiên c u tìm hi u,
bao quát tác ph m m t cách d dàng và trình bày khoá lu n theo m t cách khoa h c hơn.
6.4 PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH, T NG H P
Chúng tôi ti n hành phân tích các d n ch ng nh m làm n i b t các lu n i m c n tri n khai. Sau
ó thâu tóm, khái quát chúng l i thành nh ng úc k t mang tính k t lu n v n .
1. 7. C U TRÚC KHOÁ LU N
Khóa lu n: Ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa
trong H ng lâu m ng
Ph n m u
1. Lý do ch n tài
2. L c h s v n
3. óng góp c a tài
4. M c ích nghiên c u
5. i tư ng và ph m vi nghiên c u
6. Phương pháp nghiên c u
7. C u trúc khoá lu n
Ph n n i dung
Chương I. Cơ s lý lu n
1. Nhân v t trong tác ph m văn h c và xung t tư tư ng c a nhân v t trong tác ph m văn h c
2. Các bi n pháp xây d ng nhân v t
Chương II. Vài nét v tác gi , tác ph m
1. Các tác gi
1.1 Tào Tuy t C n
1.2 Cao Ng c
2. Tác ph m
Chương III. Ngh thu t miêu t xung t gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong
ti u thuy t H ng lâu m ng
1. Nh ng ti n n y sinh xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong
ti u thuy t H ng lâu m ng
1.2 Hi n th c xã h i phong phú, ph c t p th i Mãn Thanh
1.2 S phát tri n c a tư tư ng dân ch t do
2. Ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u
thuy t H ng lâu m ng
2.1 Xây d ng h th ng y u t làm n i b t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý
t c tài hoa
2.1.1 Y u t tương ng
2.1.2 Y u t tương ph n
2.2 c tho i n i tâm, i tho i b c l xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph
n tài hoa
2.3 Mư n l i nh n xét c a nhân v t khác miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph
n quý t c tài hoa
2.4 Nh ng bài thơ b c l xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong
ti u thuy t H ng lâu m ng
3. K t qu c a nh ng xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u
thuy t H ng lâu m ng
4. Ý nghĩa c a nh ng xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u
thuy t H ng lâu m ng
K t l u n.
Ph l c
Phác th o chân dung các nhân v t n chính trong H ng lâu m ng
(D ch nghĩa các bài thơ trong H i 5)
Tài li u tham kh o.
PH N N I DUNG


CHƯƠNG I
CƠ S LÝ LU N


1. 1. NHÂN V T TRONG TÁC PH M VĂN H C
Nhân v t trong tác ph m văn h c là nh ng con ngư i hay nh ng s v t mang c t cách con
ngư i ư c xây d ng b ng các phương ti n c a ngh thu t ngôn t .
Nhân v t trong tác ph m văn h c có nh ng c i m khác v i nhân v t c a các lo i hình ngh
thu t khác. Trư c h t là do hình tư ng văn h c là hình tư ng phi v t th cho nên nhân v t trong tác
ph m văn h c là nhân v t c a liên tư ng, tư ng tư ng ch không ph i h u hình như trong iêu kh c,
h i ho hay i n nh, sân kh u. Qua ngôn t , ngư i c tư ng tư ng và hình dung nhân v t theo kh
năng liên tư ng c a mình. Kh năng và c i m liên tư ng c a m i ngư i không gi ng nhau nên
nhân v t trong tác ph m văn h c ư c c m nh n cũng không gi ng nhau hoàn toàn. M t khác, do
hình tư ng nhân v t trong tác ph m văn h c là hình tư ng th i gian cho nên nhân v t trong tác ph m
văn h c là nhân v t quá trình. Do ó, mu n ti p nh n ngư i c ph i h i c , nh l i nh ng gì x y ra
cho nhân v t trư c ó.
Ý nghĩa c a nhân v t th hi n kh năng bi u t c a nó trong tác ph m. Sáng t o ra nhân v t,
nhà văn nh m th hi n nh ng cá nhân xã h i nh t nh và các quan ni m v các nhân v t ó trong
m i quan h xã h i. M i nhân v t xu t hi n s mang theo ti ng nói c a nhà văn v con ngư i, cu c
i. Qua m i nhân v t, ta không ch hi u m t s ph n, m t cu c i mà còn hi u ý nghĩa cu c i
ng sau s ph n ó.
Cho nên, không th ánh giá, nh n xét nhân v t như nh ng con ngư i b ng xương b ng th t
ngoài i mà ph i ánh giá khái quát ngh thu t mà nó th hi n. T c là ph i xem xét nhân v t trong
tác ph m văn h c góc th m m ch không ph i như m t hi n tư ng xã h i h c.
S c s ng c a nhân v t ngoài tính sinh ng c a s miêu t còn chính là ý nghĩa i n hình mà nó
khái quát. Cho nên, nh ng nhân v t xây d ng thành công và có s c s ng lâu b n u là nh ng nhân
v t có giá tr i n hình sâu s c. Hay nói khác hơn, ó là nh ng nhân v t không ch u n m yên trên
trang sách mà ã bư c ra gi a cu c i, ó là nh ng nhân v t ã làm cho tên tu i nhà văn tr thành
b tt .
Nhân v t văn h c còn ư c th hi n qua nh ng mâu thu n, xung t , s ki n. t nhân v t vào
mâu thu n, xung t hay s ki n nào ó là cơ s b c l ph n sâu kín nh t c a b n ch t nhân v t.
Trong cu c i có bao nhiêu bi n c , xung t thì trong văn chương cũng có b y nhiêu bi n c , xung
t. Và m i m t bi n c , m i m t xung t l i làm l ra t ng ph n tính cách c a con ngư i.
Xung t là bi u hi n cao nh t s phát tri n mâu thu n gi a các l c lư ng, các tính cách trong
m t tác ph m. Thông thư ng ngư i ta hay cp n xung t trong tác ph m k ch, th nhưng trong
ti u thuy t chính nh ng xung t cũng s làm nên k ch tính c a tác ph m. Có th nói xung t là m t
y u t thi t y u c a m t tác ph m văn h c nói chung cũng như ti u thuy t nói riêng.
Nh có xung t câu chuy n m i phát tri n, tính cách nhân v t m i ư c b c l . Và qua s l a
ch n, gi i quy t nh ng xung t trong tác ph m s th y ư c tư tư ng ngh thu t mà tác gi ãg i
g m.
Xung t bao gi cũng mang ý nghĩa xã h i và ý nghĩa th i i. Trong tác ph m văn h c, xung
t có th là nh ng xung t c a cá nhân nhân v t, nhưng b n thân xung t y ã mang m t ý nghĩa
xã h i sâu s c. Ví d như trong tác ph mOthello c a Shakespear, Othello và Desdemona trư c h t
mang trong mình nh ng xung t có tính cá nhân, cá th . Nhưng nh ng xung t bi k ch y ã vư t
kh i ph m vi cá nhân vì nó ã t cáo ch nghĩa cá nhân tư s n ang chà p nh ng ư c mơ, lý tư ng
c a con ngư i.
Xung t m i th i i khác nhau thì khác nhau. Ví d th i H y L p c i là xung t gi a
con ngư i v i thiên nhiên, con ngư i v i s m nh, ngay c v th n t i cao như D t cũng b s m nh
e d a; trong th i Ph c Hưng là xung t gi a ch nghĩa nhân văn và ch nghĩa cá nhân tư s n, các
th l c phong ki n, ng ti n, tôn giáo; các xung t hi n i thư ng xoay quanh xung t gi a cách
m ng và ph n cách m ng, gi a cái t t và cái x u, gi a cái thi n và cái ác.
Xung t có th có nhi u ph m vi c p khác nhau: xung t n i tâm, xung t tư tư ng, xung
t gi a các tính cách và hoàn c nh, xung t gi a các l c lư ng xã h i, …
M t tác ph m văn h c nói chung và ti u thuy t nói riêng n u không có xung t thì s tr
nên r t nh t nh o.
Nhân v t trong ti u thuy t H ng lâu m ng t t nhiên cũng mang nh ng c i m như th . Vì
v y, vi c tìm hi u ngh thu t miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa
là m t thao tác c t ngang h th ng nhân v t ph n tài hoa trong ti u thuy t H ng lâu m ng th y
ư c ngh thu t miêu t tinh vi cũng như ý nghĩa xã h i r ng l n mà tác gi ã g i g m vào ó.
Công vi c này ph i ư c xem xét t góc th m m và ư c úc k t t nh ng chi ti t, nh ng l p
c tho i n i tâm, i tho i…bi u hi n xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài
hoa r i t ó khái quát lên thành ý nghĩa, tư tư ng c a tác gi trong tác ph m.
2. CÁC BI N PHÁP XÂY D NG NHÂN V T
M i nhà văn có m t ư ng hư ng, cách th c riêng khi miêu t nhân v t. M i phương pháp
ngh thu t, m i giai o n l ch s cũng có nh ng cách th c miêu t nhân v t không gi ng nhau. i
v i m i lo i hình nhân v t cũng có nh ng bi n pháp miêu t phù h p. Do ó ây ch xin nêu bi n
pháp xây d ng nhân v t chung nh t mà nhà văn có th s d ng.
Nhân v t trư c h t ư c miêu t b ng nh ng chi ti t ngh thu t. Các chi ti t ngh thu t th hi n
các phương di n khác nhau c a nhân v t t chân dung ngo i hình cho n n i tâm, t hành ng cho
t i ngôn ng . Qua các chi ti t nhân v t d n d n hi n lên và d n d n b c l ra các nét khác nhau c a
tính cách. miêu t ngo i hình, các chi ti t d ng l i vi c miêu t qu n áo, m t, mũi, chân, tay,
ánh m t, n cư i…M i nét ngo i hình này không ch g i lên s hình dung v dáng v nhân v t th
nào mà còn g i lên c tâm tính bên trong nhân v t. miêu t n i tâm, các chi ti t thư ng d ng l i
nh ng suy tư, d n v t nh ng c m xúc, xúc ng c a nhân v t. Có l hơn âu h t, văn h c có kh
năng vô t n trong vi c th hi n th gi i n i tâm c a con ngư i. Cũng có khi n i tâm nhân v t ư c
b c l m t cách gián ti p qua miêu t c nh v t, dùng, nhà c a.
Các chi ti t cũng góp ph n kh c ho nhân v t qua miêu t ngôn ng và hành ng c a nhân v t.
Nhân v t văn h c còn ư c th hi n qua nh ng mâu thu n, xung t , s ki n. t nhân v t vào
trong mâu thu n, xung t hay s ki n nào ó là cơ s b c l ph n sâu kín nh t c a b n ch t nhân
v t.
Ngoài ra, nhân v t còn có th ư c miêu t qua cái nhìn c a nhân v t khác, c a nh ng con
ngư i xung quanh, qua hoàn c nh s ng…Nhân v t cũng có th ư c th hi n b ng các phương ti n
khác c a văn h c như qua l i văn, k t c u, lo i th . Nh ng phương ti n này càng làm phong phú
thêm các phương th c kh c ho nhân v t.
Như ã nói trên, xung t s góp ph n th hi n nhân v t. Do ó, các bi n pháp xây d ng nhân
v t v a nêu trên cũng có th ư c v n d ng miêu t xung t hay xung t tư tư ng c a nhân v t
trong tác ph m văn h c.




CHƯƠNG II
VÀI NÉT V TÁC GI , TÁC PH M

1 TÁC GI
1.1 TÀO TUY T C N
Tào Tuy t C n tên th t là Tào Triêm (ch Triêm có b “vũ” trên u, nghĩa là m ìa).

Ngoài ra còn có ba l i xưng hô: M ng Nguy n (mơ Nguy n), C n Ph (vư n rau c n) và C n Khê
(su i rau c n) trong ó cái nào là t , cái nào là hi u, ý ki n các h c gi còn chưa th ng nh t.
Tư li u v Tào Tuy t C n r t thi u th n. Năm sinh và năm m t c a ông v n còn là m t câu h i
i v i các nhà nghiên c u, có ý ki n cho r ng ông sinh trong kho ng năm 1715 n năm 1724 và
m t trong kho ng năm 1762 n năm 1763, ngoài 40 nhưng chưa n 50 tu i.
T tiên xa xưa c a ông là ngư i Hán, sau ó vì nhi u lý do ã nh p t ch Mãn Châu. Do v y,
trong ti u s c a ông có ý ki n nói ông là ngư i Hán, l i có ý ki n nói ông là ngư i Mãn Châu. Ph
thân c a ông là Tào Ngung hay Tào Thi u cũng v n còn là m t câu h i treo lơ l ng. Câu v thân
th Tào Tuy t C n càng tăng thêm màu s c bí n cho H ng lâu m ng th m chí ã gây ra m i hoài
nghi c a m t s ngư i v b n quy n tác gi .
Tuy nhiên có i u ch c ch n r ng t u i Thanh cho n th h Tào Tuy t C n, nhà h Tào
là m t “bách niên v ng t c”. C c 5 i c a Tào Tuy t C n là Tào Chân Ng n ư c b làm tri châu
Cát Châu, ph Bình Dương (Sơn Tây), n th i c n i Tào Tuy t C n là Tào T , nhà h Tào ã có
m i quan h khá m t thi t v i nhà vua ương tri u là Khang Hi. Tào T m nh n ch c Giang Ninh
ch c t o giám c su t 22 năm, v Tào T là vú nuôi c a vua Khang Hi. Sau Tào T , n Tào D n là
ông n i c a Tuy t C n và b hay chú bác Tuy t C n u l n lư t sung ch c y, trư c sau n 65
năm. Ngoài ra, dòng h Tào r t giàu truy n th ng văn h c, Tào D n ã ng ra lo vi c hi u ính và
in n b Toàn ư ng thi. i Tào D n là th i kì c c th nh c a h Tào. V Tào D n là con gái Lí Sĩ
Trinh tu n ph Giang Nam; hai con gái Tào D n u là Vương phi. Tào D n ã có vinh h nh 4 l n
ư c ti p giá khi nhà vua Khang Hi i tu n du phương Namch n hành cung là Tào ph . Như v y,
bi t nhà vua ã tin tư ng và s ng ái h Tào như th nào. Và căn c vào nh ng chi ti t Nguyên Phi v
thăm nhà h Gi trong H ng lâu m ng cũng có th hình dung ư c c nh tư ng ti p giá vua ph i long
tr ng và xa hoa n m c nào. Nhưng vinh quang mà h Tào có ư c cũng là m m m ng gây ho cho
gia t c l n này. úng như l i Dì Tri u trong H ng lâu m ng ã nói “Ch ng qua l y ti n b c c a nhà
y thôi…”. Qu th t ti n b c vào nghênh ón nhà vua cũng
vua em p vào b n thân nhà vua
chính là ti n b c c a nhà vua nghĩa là h Tào “tham ô” c a công mà có ư c. M t khác, chính m i
quan h m t thi t v i Khang Hi ã khi n các nhà vua k nhi m tìm cách di t tr h Tào. Cho nên,
khi Ung Chính lên ngôi, n i b hoàng th t khuynh loát nhau d d i thì n năm Ung Chính th 5
(1729). Tào Thi u b t i m t ch c, gia s n b t ch thu, năm sau c gia ình t GiangNam d n v B c
Kinh. Nhà h Tào t ó sa sút.
Công t Tào Tuy t C n chào i vào kho ng nh ng năm 1715-1724, nghĩa là còn quá nh có
th t n hư ng vinh hoa phú quý. n khi trư ng thành, Tuy t C n ã nh n ra s suy vong c a dòng
h . Vinh hoa, phú quý, ti n b c, danh v ng trôi qua i ông như m t gi c m ng ng n ng i nhưng oái
oăm thay v n s c ám nh tâm h n nh y c m c a ông n su t cu c i. Lúc này, gia ình Tào
Tuy t C n s ng nghèo kh ngo i ô B c Kinh. Ông ã ph i làm ngh như d y h c, v tranh
ki m s ng. Tương truy n Tào Tuy t C n còn là m t ho sĩ r t tài hoa. Tào Tuy t C n t ng k t b n
v i hai anh em ôn M n và ôn Thành, coi h như nh ng ngư i b n tri âm tri k . Tuy t C n ã
u ng rư u, ngâm thơ v i anh em ôn M n và ôn Thành. áng ti c thơ c a Tuy t C n u th t l c
h t. Song, qua các bài thơ anh em h ôn l i ta có th hình dung m t Tào Tuy t C n v i tâm
tr ng “tài cao, ph n th p”, cu c i chìm n i nhưng phóng khoáng. Nh ng năm tháng “ch y ăn t ng
b a” cay ng y ã s n sinh ra m t tài năng văn h c l n cho cu c i.
Tào Tuy t C n vi t H ng lâu m ng khi c nhà ã ph i s ng c nh rau cháo qua ngày. Quá trình
sáng tác H ng lâu m ng ra sao khó lòng mà bi t ư c. Ch th y trong h i th nh t c a tác ph m
vi t “phi duy t th p t i, tăng san ngũ th ” (vi t trong vòng 10 năm và 5 l n thêm b t s a ch a), “t
t khán lai giai th huy t, th p niên tân kh b t t m thư ng” (m i ch xem ra u là máu, mư i năm
cay ng ch ng t m thư ng). Ông ã dâng t t c tâm huy t cho n sinh m nh c a mình cho b ti u
thuy t này. Ch ti c r ng m i vi t ư c 80 h i Th ch u kí thì Tào Tuy t C n ã qua i trong b nh
t t nghèo túng ch ng bao lâu sau cái ch t c a a con trai c nh t. Tào Tuy t C n ch t, không còn
con cái, ch duy nh t m t ngư i v nghèo goá b a, ti n nong cũng ch ng có, vài ba ngư i b n thương
tình, t ng táng qua quýt. ó là k t c c bi th m c a m t ti u thuy t gia thiên tài vào b c nh t c a nhân
lo i.
1.2 CAO NG C
B n th o d dang Tào Tuy t C n l i c h 80 h i t tên là Th ch u kí. Ngư i vi t ti p 40
h i sau là Cao Ng c, t Lan Th (Lan S ), bi t hi u H ng lâu m ng s , c nhân năm M u Thân
Càn Long 53 (1788), làm quan N i các Trung thư r i Th c, Giang Nam ng s hình khoa c p s
trung. Cao Ng c là tác gi c a các sách L i tr t p y u, Lan th văn t n, Lan th th p ngh .
u là ngư i Hán nh p t ch Mãn Châu, u xu t thân t gia ình quý t c nhưng Tào Tuy t C n
s ng nghèo túng cô c và b t c chí còn Cao Ng c thì t làm quan v i con ư ng công danh
r ng m . Hai hoàn c nh khác nhau ã làm cho hai ph n c a tác ph m H ng lâu m ng tuy v cơ b n
không có d u v t ch p vá nhưng khuynh hư ng tư tư ng v n khác nhau. Cao Ng c ã cho nhân
v t Gi B o Ng c cư i v , s p sinh con n i dõi tông ư ng, i thi, tr im ib i tu bi t tích,
tương lai h Gi v n còn nhen nhóm hy v ng Gi Lan và a bé trong b ng B o Thoa. Trong khi
b n d th o Tào Tuy t C n l i Gi B o Ng c b i ngay sau khi Lâm i Ng c ch t, t c là sau
ám cư i. Cao Ng c còn gia ình h Gi ư c minh oan, ư c ph c ch c nh m c g ng tô i m
cho b c tranh ph Ninh và ph Vinh lúc x chi u thêm màu tươi sáng.
ó là ch ý c a Cao Ng c mu n y lùi k t thúc bi k ch ang ám nh nh ng a con trung
thành c a ch phong ki n.
2. VÀI NÉT V TÁC PH M
2.1 VĂN B N VÀ L CH S LƯU TRUY N
u kí 80 h i u ch có s ít b n bè thân thi t c a tác gi chuy n tay nhau c dư i d ng
Th ch
b n th o vi t tay.
Năm Càn Long th 56 (1791), Trình Vĩ Nguyên và Cao Ng c l n u tiên cho in b ng ch r i
xu t b n, tên sách i thành H ng lâu m ng tăng lên n 120 h i (g i là b n Trình A), năm sau
s a ch a và in l i (g i là b n Trình B). Mãi v sau ngư i ta m i kh o ch ng ra r ng 40 h i sau là do
Cao Ng c vi t n i.
H ng lâu m ng in ra, giá bán lên n vài ch c l ng b c nhưng thiên h tranh nhau mua. Ngư i
ta thích thú v a c v a khen hay, ca ng i là tác ph m hay nh t không có gì hay hơn trong làng ti u
thuy t, là vì ngư i ta ã chán ng y Kinh h c gư ng g o th i Càn Long- Gia Khánh. M t khác, do s
h p d n c a c u t ngh thu t t nhiên, tho i mái, hình tư ng nhân v t y n, tư duy thâm tr m
bén nh y, c m th chân th t t nh và ngôn ng văn h c p c a H ng lâu m ng nên ngư i ta
ngang nhiên ch gi u Kinh h c, kh ng nh H ng lâu m ng m i là văn h c th t s .
H ng lâu m ng ư c yêu thích như v y nên có ngót 40 b sách vi t ti p nhưH u H ng lâu
m ng, H ng lâu m ng b , H ng lâu viên m ng…và có n hơn 20 b ph ng tác như Kính hoa
duyên, Thu Th ch duyên… ương nhiên H ng lâu m ng cũng v p ph i s ph báng và ch ng i
c a các th l c b o th nhân danh b o v o c xã h i phong ki n. Ho c vu kh ng H ng lâu
m ng là sách h i dâm, ho c nguy n r a Tào Tuy t C n và h u du c a ông ch u qu báo. M y tri u
vua t ng ra l nh c m và hu H ng lâu m ng.
Không gì ngăn ư c nh hư ng xã h i r ng l n c a H ng lâu m ng. Tác ph m y v n s ng
mãnh li t trong lòng xã h i Trung Hoa và n năm Càn Long th 58 (1793) thì ư c truy n sang
Nh t B n và nhi u nư c ông Nam Á, cu i cùng vươn xa ra th gi i như ngày nay.
2.2 S D NG HÌNH TH C TRUY N KỲ, TƯ TƯ NG NH M NH DUY TÂM
Truy n kỳ là ti n thân c a th lo i ti u thuy t, ư c vi t nhi u vào i ư ng. N i dung
truy n truy n kì chuyên miêu t chuy n l lùng, kì quái, nh m ph n ánh th gi i tr n t c c a con
ngư i, v i nh ng chuy n sinh ho t, thu c s ph n con ngư i bình thư ng trong s bi n ng khôn
lư ng c a xã h i phong ki n. Ngh thu t truy n kỳ k t h p tài tình gi a hi n th c và hoang u ng,
l ch s và kì o…Nhi u truy n kì có k t c u như m t gi c mơ. Ví d như Câu chuy n trong chi c
g i c a Th m Kí T , Anh ào thanh y c a Nhi m Phan, g n v i H ng lâu m ng hơn có th k nT
m ng c a Thang Hi n T i Minh (T tiên kí, T thoa kí, Nam kha kí, Hàm an kí).
Như v y, ti u thuy t H ng lâu m ng ã s d ng hình th c truy n kỳ và tư tư ng duy tâm, nh
m nh. Vì H ng lâu m ng có k t c u gi ng như m t gi c m ng l n, ngoài ra trong tác ph m còn n
vài ch c gi c m ng l n nh khác nhau, trong ó áng chú ý nh t là gi c m ng c a Gi B o Ng c
h i th 5 (chàng n Thái hư c nh o, ư c xem Th p nh kim thoa chính sách, phó sách, h u phó
sách ghi rõ s m nh c a nh ng ngư i p thành Kim Lăng…). Hơn n a ta th y m u tác ph m là
câu chuy n hoang ư ng v hòn á và cây Giáng Châu như m t cái án phong lưu “Ch vì trên b
sông Linh hà Tây Phương, bên c nh hòn á Tam sinhcó m t cây Giáng Châu ư c Th n Anh làm
cung Xích hà ngày ngày l y nư c cam l tư i bón cho nó m i tươi t t s ng lâu. ã
ch c ch u ch c
h p thu tinh hoa c a tr i t l i ư c nư c cam l chăm bón, cây Giáng Châu thoát ư c hình cây,
hoá thành hình ngư i con gái, su t ngày rong chơi ngoài cõi Ly h n ói thì ăn qu M t thanh khát thì
u ng nư c b Quán s u. Ch vì chưa tr ư c ơn bón tư i cho nên trong lòng nó v n m c víu, khi
nào cũng c m th y như còn vương v n m t m i tình gì ây. G n ây, Th n Anh b l a tr n r c cháy
trong lòng, nhân g p i thái bình th nh vư ng mu n xu ng cõi tr n qua ki p o duyên, nên n
trư c m t v tiên C nh o ghi s , C nh o li n h i n m i tình bón tư i, bi t chưa tr xong, mu n
nhân ó k t li u câu chuy n. Nàng Giáng Châu nói: Chàng ra ơn mưa móc mà ta không có nư c
tr l i. Chàng ã xu ng tr n làm ngư i, ta cũng ph i i theo. Ta l y h t nư c m t c a i ta
tr l i cho chàng, như th m i trang tr i xong!. T ód n n câu chuy n tình duyên y nư c m t
r i l i ch m d t như s tr n m t ki p phong tr n. G t ra ngoài tư tư ng duy tâm nh m nh thì ây
cũng ch là m t bi n pháp k t c u ư c ưa chu ng Trung Qu c nói riêng và Phương ông nói
chung.
Th t ra, m ng o trong H ng lâu m ng ch là s hi n th c hoá cõi tâm linh con ngư i. Nh ng
y u t hoang ư ng t o nên cái khung c a b c tranh xã h i Trung Qu c th k XVIII, là v t c ng c a
tác gi cho nh ng òi h i c a th i i mình. Nh ng chuy n hoang ư ng không có gì là th n bí, nó
em l i cho chúng ta bí quy t hi u cái vũ tr quan v n có c a ngư i Trung Qu c th k XVIII.
Như v y, có th th y vi c s d ng hình th c truy n kì và tư tư ng duy tâm nh m nh
trong H ng lâu m ng ch là phương ti n ch không ph i là c u cánh. Có nghĩa là tác gi ã s d ng
hình th c truy n kì, tư tư ng nh m nh duy tâm như m t phương ti n ngh thu t ch không ph i
mu n tuyên truy n cho tư tư ng duy tâm, nh m nh th n kì y. Vì v y, b n thân H ng lâu m ng v n
ư c ánh giá là m t ti u thuy t hi n th c xu t s c và ư c x p vào nh cao c a ti u thuy t Minh-
Thanh.
2.3 CH NGHĨA HI N TH C NGHIÊM NH T TRONG H NG LÂU M NG – NH CAO C A
TI U THUY T MINH THANH
Nhà Hán h c Xô Vi t n i ti ng, vi n sĩ N.S.Kônrát ánh giá r t cao ti u thuy tH ng lâu m ng.
Ông vi t: “Ti u thuy t H ng lâu m ng là m t tác ph m hi n th c ch nghĩa tiêu bi u. ó là m t b c
tranh vĩ i v quy mô cũng như v ý nghĩa c a cu c s ng xã h i Trung Qu c th k XVIII…” (
Nguy n Kh c Phi, Lương Duy Th . 1998. Tr.126)
Qu th t, có th xem H ng lâu m ng là t p i thành nh ng ti n b ngh thu t c a ti u thuy t
hi n th c Trung Qu c th k XIV-XVIII. M c dù v khuynh hư ng tư tư ng ti u thuy t Minh và
Thanh có khác nhau, ti u thuy t Minh n ng v ca ng i anh hùng, còn ti u thuy t Thanh ch y u nói
v cu c s ng thư ng ngày c a con ngư i, nhưng xét v phương pháp sáng tác thì t Tam qu c, Thu
n Chuy n làng Nho, H ng lâu m ng l i là quá trình phát tri n th ng nh t. ó là quá trình ngày
h
càng thành th c c a khuynh hư ng hi n th c ch nghĩa. H ng lâu m ng k th a và phát tri n n
nh cao nh ng thành t u ngh thu t y c a ti u thuy t Minh-Thanh.
So v i nh ng b ti u thuy t trư c ó, H ng lâu m ng em nm ts i m i áng k . Tư duy
ngh thu t m i m và tài năng sáng t o c a nhà văn ã phá v tư tư ng và cách vi t truy n th ng,
ưa ti u thuy t c i n phát tri n ngày càng g n gũi v i ti u thuy t hi n i.
Nhà văn L T n ã nh n xét: “ i m tr ng y u là ch ã dám miêu t như th c, hoàn toàn
không tô v , khác h n ti u thuy t trư c kia, h t ngư i t t là hoàn toàn t t, ngư i x u là c c kì x u:
B i v y nh ng nhân v t trong chuy n u là chân th t c …” ( Nguy n Kh c Phi, Lương Duy Th .
1998. Tr.127). Th t v y, con ngư i trong H ng lâu m ng là nh ng con ngư i h t s c tr n th , mang
y nh ng m t t t và c nh ng m t x u c a con ngư i hi n th c. Ngay c nhân v t “lý tư ng”
như Lâm i Ng c v a xinh p, tài hoa v a a tình a c m, dám yêu và s ng h t mình cho tình
yêu…cũng còn mang nh ng nét chưa t t như thích châm ch c ngư i khác mà nhân v t Tương Vân
ã phê phán “N u mình qu gi i hơn, cũng không nên g p ngư i nào trêu ch c ngư i y” (h i 20 )
và tính cách kiêu kì, cô cc a i Ng c ã làm ph t lòng không ít b c “b trên” và t o nên s oán
ghét cho nhi u k “b dư i”. Còn như nhân v t Phư ng Thư v n mang b n ch t tr c l i, x o qu êt
c ác nhưng l i xinh p, ăn nói khéo léo và cũng có nh ng nét tính cách t t như bi t tr c n iv i
nh ng ngư i nghèo như Già Lưu, yêu quý và ng h i Ng c, xót thương Tình Văn. M t ngư i
mưu toan thâm hi m như Phư ng Thư mà cũng có lúc th t ra câu c m thương ngư i khác “Cô nh c
n Tình Văn, tôi cũng thương cho nó! Con bé y m t mũi thân hình u khá, ch có m m mi ng s c
âu làm cho nó ph i ch t” (h i 101)… Rõ ràng,
s o. Th r i không bi t bà Hai nghe l i b a t
nhân v t trong H ng lâu m ng không ơn i u, m t chi u mà h t s c a d ng ph c t p như chính
con ngư i trong cu c s ng hi n th c v y.
Có th khái quát nh ng c i m ngh thu t n i b t c a H ng lâu m ng như sau:
Th nh t, trong khi miêu t , tác gi ã bám sát i s ng hàng ngày, miêu t m t cách chi ti t, c
th , không tô v , cư ng i u. N u trong Tam qu c di n nghĩa, Thu h , Tây du,…con ngư i và s
vi c u ít nhi u mang nét khác thư ng, kì l th m chí phi thư ng thì trong H ng lâu m ng cu c
s ng di n ra r t bình thư ng như nó v n có. N u như trong Tam qu c, Thu h , Tây du,…các s vi c
thư ng ư c rút ng n l i thì trong H ng lâu m ng b c tranh cu c s ng dư ng như ư c tr i r ng ra
vi y chi ti t v n v t c a nó. Có th nói s c h p d n c a H ng lâu m ng không ph i b t ngu n
t nh ng m u chuy n ly kỳ, nh ng bi n c rùng r n, nh ng con ngư i phi thư ng như trong các ti u
thuy t trư c kia mà chính t nh ng cái bình d , thư ng nh t, có th tìm th y b t c nơi âu và b t
kỳ lúc nào trong cu c s ng hàng ngày. úng như tác gi ã vi t h i th nh t c a tác ph m“Xưa
nay nh ng nhân v t phong lưu ch ng qua ch l i m t chút gì r t ít v i m t s thư t mà thôi. Còn
nh ng chuy n ăn u ng trong gia ình, trong khuê các thì không bao gi ghi chép y : hơn n a
nh ng chuy n gió trăng, ph n nhi u ch là tr m hương c p ng c, hò h n riêng tây mà thôi, chưa h
nói t i chân tình c a ngư i con gái. Tư ng lũ ngư i này xu ng tr n thì nh ng b n si tình, hám s c,
l i”. Vì th , trong H ng lâu m ng không có
hi n ngu b t ti u ây, khác h n nh ng truy n trư c
nh ng c nh chi n trư ng oanh li t, không có u trí tranh hùng mà ch quanh i qu n l i v i nh ng
c nh ti c tùng, ma chay, sinh nh t, thư ng hoa, ng m trăng…h t s c i thư ng. Nhưng chính trong
cái cu c s ng hàng ngày ó mâu thu n, xung t ang phát tri n, câu chuy n ang di n ti n, cá tính
rõ nét…T t c ư c m t ngòi bút k t c u sành s i “khéo léo như th tr i, không l ư ng may” th
hi n m t cách xu t s c, tài hoa. Cu c s ng u c tái hi n trong H ng lâu m ng dư ng như trào tuôn
m t cách t nhiên trên m t gi y mà ngư i c không h c m th y bàn tay o g t công phu nhưng
th c ch t nhà văn ã ph i tr i qua c m t quá trình rèn luy n gian kh m i có th t ư c. Cái cu c
s ng y th t sinh ng, muôn màu muôn v , m i th u ph c t p r i r m mà l i h t s c trong sáng
rõ ràng. Tác gi ã ph n ánh t m , sâu s c nhưng l i khái quát cao b m t chân th t cu c s ng, ó
là tài năng b c th y c a m t ngòi bút t th c theo m t quan i m nghiêm nh t, m i ngư i m i vi c
u ư c x lý m t cách xác áng, úng như tác gi dã kh ng nh trong h i 1 c a tác
ph m “…nh ng c nh h p tan vui bu n, th nh suy và nh ng c nh ng thay i, t u n cu i u
theo sát s th c không có thêm b t tô v chút nào, không vì chi u lòng ngư i mà xuyên t c s
th t…”. Chính quan ni m hi n th c ó qua ngòi bút iêu luy n c a tác gi ã ưaH ng lâu m ng lên
mt nh cao c a ch nghĩa hi n th c như L T n ã nh n xét “là m t tác ph m hi n th c không tô
v ”.
Bên c nh ó nhân v t trong H ng lâu m ng cũng ư c Tào Tuy t C n d ng tâm xây d ng r t
thành công. Có th nói h th ng nhân v t trong H ng lâu m ng r t ông úc nhưng m i ngư i m t
v không ai gi ng ai. Các nhân v t i n hình có kh năng bư c ra t trang sách và i vào cu c i,
và có th i di n cho m t lo i ngư i nào ó trong xã h i, như i Ng c ư c dùng ch nh ng cô
gái a s u, a c m, kiêu kì và cô c, Phư ng Thư là lo i nàng dâu kiêm qu n gia xinh p… Có m t
s nhân v t ch phác h a ơn sơ mà l i n tư ng h t s c sâu s c cho ngư i c như Chân B o
Ng c, B i Dính… c bi t là ph n ông các nhân v t ph n tu i tác suýt soát nhau, môi trư ng
s ng, quá trình giáo d c cũng tương t mà tính cách l i khác xa nhau như i Ng c khác B o Thoa,
Phư ng Thư khác Thám Xuân… ng th i tác gi cũng chú tr ng vi c miêu t các nhân v t có tính
cách g n gi ng nhau nhưng bi u hi n khác xa nhau. Ví d như tính kiêu kì c a i Ng c khác xa
Di u Ng c – m t ngư i nh p th còn m t ngư i xu t th , hay tính ôn hoà c a Bình Nhi l i khác
v i tính ôn hoà c a T p Nhân…Không ch nhân v t chính ư c t p trung miêu t mà các nhân v t
khác cũng hi n lên rõ ràng, có xương có th t, có dáng d p riêng, có l i ăn ti ng nói riêng không l n
v i ai. i v i cô thi u n a s u a c m như Lâm i Ng c thì Tào Tuy t C n t p trung bút l c ã
ành. Nhưng dư i ngòi bút c a ông, ngay c nh ng cô n tì ch ng ư c h c hành gì cũng ư c th
hi n p và c m ng, ó là T Quyên bi t vì n i b t h nh c a ngư i khác mà au kh , là Tình
Văn vì s c p mà b ngư c ãi n ch t, là Uyên Ương xinh p và trung thành mù quáng n áng
thương, là cô ba Vưu xinh p, phóng khoáng và kh ng khái hi m có… Ph i có m t s quan sát t n
tư ng cu c s ng và m t tài năng văn chương hơn ngư i thì m i có th t th c n cao như v y.
Tương truy n khi xây d ng hình tư ng 12 cô gái p t Kim Lăng, Tào Tuy t C n ã v s n
chân dung 12 cô gái treo lên tư ng r i theo ó mà miêu t . ó có th ch là m t giai tho i. Nhưng ít
nhi u cũng cho ta th y tinh th n lao ng ngh thu t nghiêm túc và thái tôn tr ng hi n th c c a
tác gi . Có l , t t c nh ng i u ó ã góp ph n t o nên ch nghĩa hi n th c nghiêm nh t trong H ng
lâu m ng.
Có th th y ch nghĩa hi n th c trong H ng lâu m ng có m t bư c ti n xa hơn so v i nh ng
ti u thuy t hi n th c c i n trư c ây. Vì th mà ngư i ta nói r ng ch nghĩa hi n th c trong H ng
lâu m ng là ch nghĩa hi n th c nghiêm nh t.
Th hai, chú tr ng miêu t tâm lý nhân v t có chi u sâu áng k . Trong khi nh ng ti u thuy t
trư c H ng lâu m ng chưa chú tr ng m y n tâm lý nhân v t, thì trong H ng lâu m ng tâm lý nhân
v t ư c miêu t y và chi ti t hơn. Vi c miêu t tâm lý ây có th th y t hai m t: t l i miêu
t c a ngư i k và t ngôn ng c tho i c a nhân v t. Ví d như Lâm i Ng c, v n là con ngư i
có tính cách kiêu kì cô c trong s xung t v i hoàn c nh, cô ta luôn có di n bi n tâm lý h t s c
ph c t p, ôi khi vui, bu n, gi n h n n cùng m t lúc như h i th 26 khi i Ng c ang n m khe
kh hát “Su t ngày mê m n b i h i, tình riêng chán ng t”thì B o Ng c n, cô b i r i m t sau
ó nói cư i v i B o Ng c, r i khi nghe B o Ng c dùng l i trong truy n Tây Sương nói v i mình
cô l i n i ngay cơn gi n lên và khóc… Ngoài ra, vi c miêu t tâm lý còn ư c tri n khai b ng nh ng
th pháp c áo như mư n hàng lo t nh ng gi c m ng di n t tâm lý yêu ương không nói nên
l i ho c thông qua c tho i n i tâm c a nhân v t (gi c m ng c a i Ng c h i 82 th y mình b
b t v mi n Nam l y ch ng, gi c m ng c a Di u Ng c th y mình b vương tôn công t n ép
duyên…). Tóm l i, H ng lâu m ng vi c miêu t tâm lý nhân v t thông qua ngôn ng và hành ng
u s c nét hơn nh ng b ti u thuy t trư c kia. ó là bư c ti n b m i trên con ư ng phát tri n c a
ti u thuy t hi n th c.
Th ba, k t c u s nhưng r t t p trung. Tuy còn có h n ch như nh ng s ki n 80 h i u
t n m n r i r c mà 40 h i cu i l i quá d n nén. Nhưng nhìn chung k t c u H ng lâu m ng v n
ư c ánh giá là c s c. Và k t c u y ã th hi n r t rõ tài năng c a tác gi : có th ch mô t câu
chuy n 8 năm c a m t gia ình mà t n quy mô c a nh ng tác ph m vi t v câu chuy n kéo dài
100 năm c a ba nư c, hơn th n a k t c u y còn r t t p trung. Tác gi cp nm im tc a i
s ng gia ình h Gi t chuy n giàu sang phú quý, ăn tiêu xa x n chuy n tranh quy n o t l i,
dâm ô trác táng c a b n th ng tr th m chí n c s ph n dáng thuơng c a nh ng a hoàn, y
t …nhưng bao gi cũng xoay quanh câu chuy n tình duyên Gi B o Ng c- Lâm i Ng c. Câu
chuy n tình y là cái m ch ngoài d nh n th y. Nhưng tác ph m còn ư c liên k t b i nh ng m ch
ng m ngàn d m làm cho m t d u v t, m t s vi c có khi l m cũng có u m i c a nó. Ví d như
cái ch t c a i Ng c r t có th là do m con B o Thoa u c d n d n ch không ph i ơn thu n
do u u t mà ch t. M c dù tác gi không nói rõ nhưng d a vào m t s chi ti t ta có th suy oán. T
u B o Thoa v n không ưa i Ng c, th m chí có lúc còn dùng k “kim thi n thoát xác” b na
hoàn ghét i Ng c (h i 27), th mà b ng dưng ch ta l i ân c n khuyên b o i Ng c và tâng b c
i Ng c ( h i 42)… T t c nh ng hành ng ó là nh m t o lòng tin v i i Ng c n khi i
Ng c m B o Thoa l i hào phóng t ng 2 bao y n sào cho i Ng c b i b (h i 45). Và k t qu là,
i Ng c nói v i B o Ng c “ êm qua cũng yên n, nhưng v n ho n hai l n, n canh tư m i ng
n sáng”(h i 52). Sau ó, dì Ti t n i Quan viên chăm sóc i Ng c (h i
ư c, sau ó l i th c
59) và k t qu là i Ng c than th v i Tương Vân “tôi v n ng không ư c, i khái trong vòng
y gi c thôi” (h i 76). Ghê g m hơn, B o Thoa cho ngư i
m t năm qua, ch ng hơn mư i êm
mang t ng i Ng c m t bình qu v i ư p m t ong thì ngay trong êm ó i Ng c ho rũ rư i, kh c
ra máu, l nh bu t c ngư i (h i 82). Như v y, rõ ràng i Ng c ch t không ch vì u u t, không ch vì
s c kho v n y u t bé mà còn do âm mưu h t s c thâm sâu, hi m ác c a m con B o Thoa(§). Ta
th y, các s vi c r i r c các h i xa nhau, nhưng v n liên k t v i nhau h t s c ch t ch mà n u chú
ý ta s phát hi n ra s th t ng sau cái ch t áng thương c a i Ng c.
Cu i cùng, ph i nói n thành t u ngôn ng c a H ng lâu m ng, ó là cu n ti u thuy t vi t
b ng ti ng B c Kinh thu n tuý. Tác gi ã b nhiêu công s c l a ch n, trau chu t nên ngôn ng
không mang n ng th âm mà là m t th ngôn ng ph thông lưu loát, uy n chuy n và p . Ngoài
ra, tác gi cũng r t gi i cá tính hoá ngôn ng nhân v t làm cho l i nói t ng ngư i khác nhau, h p v i
tính cách c a h .
T t c nh ng i u ó ã góp ph n ưa H ng lâu m ng lên v trí nh cao c a ti u thuy t hi n
th c Minh-Thanh.
2.4 VAI TRÒ D BÁO C A H I TH NĂM IV IS PH N CÁC NHÂN V T
PH N TRONG H NG LÂU M NG- M T CÁCH GI I THI U NHÂN V T
Năm h i u c a ti u thuy t H ng lâu m ng gi m t vai trò h t s c quan tr ng i v i toàn
b k t c u c a ti u thuy t, trong ó không th không k n vai trò d báo cũng như tóm t t c a h i
th năm i v i s ph n c a các nhân v t ph n trong ti u thuy t H ng lâu m ng.
Gi c m ng “chơi cõi o” c a Gi B o Ng c trong h i th năm không ch ơn thu n là m t
gi c m ng duy tâm, huy n ho c mà thông qua gi c m ng y v i nh ng bài thơ ng n ng i
trong Chính sách, Phó sách và H u phó sách cu c i c a nh ng ngư i p thành Kim Lăng ã
ư c gi i thi u n ngư i c. T H i th 5, ngư i c có th d oán, bi t ư c nh ng s ki n x y
ra v i các nhân v t ph n trong toàn b ti u thuy t.
H u phó sách vi t v s ph n c a Tình Văn và T p Nhân – hai a hoàn thân tín c a B o Ng c.
Hãy xem bài thơ vi t v Tình Văn:
Trăng thanh khó g p, mây a s c d tan
Tâm h n ví như tr i cao, thân ph n l i th p hèn
Phong lưu, khéo léo khi n ngư i ghen ghét
Th y u khác nhau u b ph báng
Công t a tình ch than phi n.
Bài thơ này ã d báo toàn b cu c i, s ph n và nh ng bi n c mà cô a hoàn xinh p ã tr i qua,
rõ ràng nh ng h i sau ta b t g p m t hình nh Tình Văn xinh p, khéo léo, ăn nói s c s o nên b
ghen ghét và cu i cùng ph i ch t i vì nh ng ph báng r rúng c a i. i v i a hoàn T p Nhân
cũng tương t , bài thơ th hai trong H u phó sách ã tiên li u s ph n cô: m t T p Nhân lúc nào
cũng nhũn nh n, nhún như ng i v i ngu i khác, luôn p ư c mơ ư c sánh duyên cùng công t
nhà h Gi , cu i cùng t t c cũng b ng không, cô tr thành v c a “con hát” Tư ng Ng c Hàm như
m t m i duyên ã ư c nh trư c. Ngư i c có th suy ra nh ng a hoàn xinh p khác cũng ư c
nêu tên trong H u phó sách này như: Uyên Ương, T Quyên, Tuy t Nh n, Kim Xuy n, H ng Ng c,
Bình Nhi,…
Phó sách là bài thơ v thân ph n c a Hương Lăng, v n xu t thân t dòng dõi thư ho n khá
gi , nhưng s m b b t cóc ph i lìa cha, xa m làm ngư i h u r i v l cho ngư i ta cu i cùng ph i
ch t trên giư ng m t cách au n. Ngư i c có th oán ư c tên c a nh ng nhân v t khác
trong Phó sách như Vưu Nh Thư, B o Thi m,…
Chính sách là m t lo t bài thơ v s ph n c a “th p nh kim thoa”, bài thơ m u như ã khái
quát tình th i u gi a nàng i Ng c và thiên kim B o Thoa:
Than ôi có c mà ph i d ng khung c i gi a ch ng
áng ti c cái tài ngâm thơ v nh hoa
ai ng c treo gi a r ng
Trâm vàng treo trong tuy t.
Rõ ràng bài thơ ám ch cái ch t non c a i Ng c, cu c hôn nhân l nh lùng không h nh phúc c a
B o Thoa và s ra i kh i ch n tr n th th phi c a B o Ng c. Ba nhân v t chính trong b n câu thơ,
i Ng c và B o Thoa th i x ng v i hai v trí u và cu i bài thơ, B o Ng c gi a. ây, như
ng m báo hi u m t cu c xung t gi a hai ngư i ph n y và k t qu t t y u di n ra s là bi k ch
cho c ba ngư i.
Nh ng bài thơ ti p theo trong Chính sách l n lư t cp n vi c Nguyên Xuân ư c là vương phi
vinh hi n nhưng ch t s m trong nư c m t, Thám Xuân sáng su t tài cao ph i l y ch ng xa au kh
mt i, Tương Vân côi cút nh ng tư ng tìm ư c h nh phúc nào ng ch ng m t s m, Di u Ng c
thích trong s ch mà cu i cùng ph i bư c ra kh i c a tu hành nhu m vào bùn nhơ c a b n b t cóc,
Nghênh Xuân l y ph i h Tôn vũ phu m i tròn m t năm ã ch t trong u t c, Tích Xuân chán i
nương nh c a Ph t, Phư ng Thư tài ba cu i cùng cũng m t m ng, X o Thư b anh và c u ép g cu i
cùng ư c bà già nhà quê Lưu lão lão cưu mang, Lý Hoàn goá b a ư c hư ng chút vinh hi n t con
trai…
Bên c nh ó, H ng lâu m ng th p nh khúc cũng góp ph n d báo cu c i các nhân v t chính trong
ti u thuy t. Khúc giáo u nói v nh ng k si tình nói chung. Khúc th nh t “Chung thân ng ”, m t
l nn a i Ng c và B o Thoa ư c t trong th i x ng cây-ng c-vàng cu i cùng là bi k ch
tình yêu c a i Ng c và bi k ch hôn nhân c a B o Thoa. Khúc th hai “U ng ngưng mi” như l i d
báo, th than cho m i tình y nư c m t c a B o Ng c và i Ng c. Khúc th ba “H n vô thư ng”
nói v tâm tính nàng i Ng c nh y c m và kiêu kì, ng th i báo trư c cái ch t non n t c a cô gái
y u u i, cô c này. Khúc th tư “Phân c t nh c” báo trư c ư ng i c a Thám Xuân: l y ch ng
xa xôi, ra i mà cõi lòng tan nát. Khúc th năm “L c trung bi” vi t v Tương Vân m côi, b t h nh
nhưng phóng khoáng, tài hoa, ng âu ư c duyên lành ai ng cu i cùng ph i khóc than cho ngư i
ch ng b c s . Khúc th sáu “Th nan dung” tiên oán cu c i tr n ai c a Di u Ng c. Khúc th b y
“H oan gia” d báo cu c hôn nhân b t h nh d n n cái ch t c a Nghênh Xuân. Khúc th tám “Hư
hoa ng ” k v vi c Tích Xuân i tu. Khúc th chín “Thông minh lu ” báo trư c cái ch t bi th m c a
Phư ng Thư tinh ranh. Khúc th mư i “Lưu dư khánh” d báo cu c i c a ti u m nhân Gi X o
Thư. Khúc th mư i m t “Vãn thi u hoa” di n t cu c hôn nhân không h nh phúc c a B o Thoa,
nàng có nh ng th nàng mu n nhưng l nh l o cô ơn. Khúc mư i hai “H o s chung” phơi bày k t
c c suy tàn c a hai ph Ninh, Vinh. Khúc k t “Phi i u các u lâm” bày t nh ng suy nghĩ c a tác
gi v nhân sinh v cu c i. Trong các khúc ca này, B o Thoa và i Ng c ư c cp n trong
cùng m t khúc, sau ó m i ngư i u ư c dành riêng m t khúc. N u xem kĩ, c gi s nh n ra
ngay t trong h i th năm tác gi ã dành s n m t th i u cho hai nhân v t ph n quý t c tài
hoa này.
Tuy các bài thơ và các ca khúc trong h i năm ư c xây d ng như nh ng l i d báo, tiên oán
i v i s ph n các nhân v t n chính trong ti u thuy t nhưng như v y không có nghĩa là tác gi rơi
sâu vào tư tư ng duy tâm nh m nh. m t góc nào ó có th xem ây như m t cách gi i thi u
nhân v t, ngư i c có nh n th c bao quát, sơ lư c v nhân v t trư c khi i vào n i dung chính
c a tác ph m. Cũng có th nói ây là m t b n tóm t t v các nhân v t n chính và các s ki n chính
ngư i c ti n theo dõi, n m b t vì H ng lâu m ng v n là m t thiên ti u thuy t s.
Có m t i u ch c ch n là, m i m t nhân v t trong H ng lâu m ng c bi t là các nhân v t
ưc cp n trong h i th năm này u mang nh ng mâu thu n, nh ng xung t y ý nghĩa.
Nh ng xung t y ã góp ph n làm nên ý nghĩa tư tư ng cho H ng lâu m ng. Vì v y, tìm
hi u H ng lâu m ng không th b qua h th ng nh ng xung t ư c xây d ng trong ó. T trong
vô s xung t c a các nhân v t trên, lu n văn ch ch n i sâu tìm hi u xung t tư tư ng gi a c p
nhân v t i Ng c- B o Thoa mà như trên ã nói: h luôn ư c s p x p trong m t th i x ng,
i u v i nhau r i d n t i bi k ch không l i thoát.
2.5 H TH NG XUNG T Ư C MIÊU T TRONG H NG LÂU M NG
Ngư i Trung Qu c v n g i H ng lâu m ng là thiên h nh t tình thư nhưng nói như th
không có nghĩa r ng H ng lâu m ng ch ơn thu n là m t ti u thuy t tình yêu vi t v chuy n tình tay
ba ly kỳ gi a i Ng c, B o Ng c và B o Thoa. M i duyên ti n nh c a Giáng Châu và Th n Anh
là m t s i dây xuyên su t tác ph m n i k t bao nhiêu s ki n b b n l i v i nhau. Nhưng bao trùm
lên thiên ti u thuy t y là m t ý nghĩa xã h i r ng l n dư i th i phong ki n Mãn Thanh ang trên à
thoái trào. Rõ ràng H ng lâu m ng ch a y nh ng xung t và như ã nói trên nh ng mâu thu n
xung t y làm nên ý nghĩa c a tác ph m nó vư t lên trên gi i h n c a s nh t nh o t m thư ng
tr thành nh cao c a ti u thuy t hi n th c Trung Qu c.
H ng lâu m ng ư c k t c u theo l i t nhiên như cu c s ng nên nh ng xung t ư c miêu
t trong ti u thuy t cũng ch ng ch t và an xen vào nhau r t chân th c. Có c nh ng xung t trong
n i b m t giai c p, nh ng xung t gi a các giai c p khác nhau, có c xung t v m t tư tư ng,
xung t v m t nh n th c hành ng, có c xung t quy n l i và xung t quy n l c…T t c t o
nên m t b c tranh hi n th c xã h i r ng l n, thông qua hình nh gia ình h Gi khái quát lên hình
nh c m t giai c p, m t ch xã h i th i nát, b t l c và suy tàn.
Trong ti u thuy t H ng lâu m ng, xung t gi a giai c p th ng tr và t ng l p b tr cũng ư c
miêu t h t s c rõ nét. i di n cho giai c p quý t c th ng tr là gia ình h Gi ti n muôn b c v n.
M u tác ph m, tác gi ã ưa ngư i c n v i ph Ninh và ph Vinh y b c vàng châu báu.
Bên trong b n b c tư ng chi m quá n a thành ph Kim Lăng y không bao gi ng t ti ng àn ca,
sáo phách; h i hè, y n ti c di n ra h ng ngày. Cái gia ình s y h t ngày này qua ngày khác ch
b n r n vì ti c tùng, thăm h i, ưa ón, ma chay. H phát ngán lên vì không còn ăn nào ngon
mi ng, không còn trò chơi nào v a ý thích. Ch m t b a ti c nh c a ph Vinh cũng cho gia ình
nông dân chi dùng trong c năm. làm p v i thiên h , Gi Trân s n sàng chi m t v n l ng b c
làm ma cho con dâu là T n th , ông ta còn b ra hai trăm l ng mua cho Gi Dung ch c “Long c m
uý” vi t lên c tang cho thêm ph n long tr ng. ón ti p Nguyên Phi v thăm nhà trong m t
ngày h Gi ã t t b t chu n b , xây c m t i Quan viên s khi n cho m t v vương phi quen
s ng trong cung vàng gác ng c còn ph i ba l n kêu lên “xa hoa quá”. T t c nh ng th y do âu mà
có n u không ph i là dùng th o n bóc l t ngư i nông dân n cùng c c. i v i nông dân, tá i n,
b n quý t c th ng tr y không k gì n thiên tai, m t mùa. Ô gia trang – m t trong tám trang tr i
c a ph Ninh v n ph i n p ba trăm con hươu, dê, nai, l n, ba v n ba ngàn cân than, hai trăm h c g o
quý, m t ngàn gánh g o thư ng, hai ngàn năm trăm l ng b c và vô s s n v t khác như cá, tôm, gà,
ng ng, gân hươu, h i sâm…th mà Gi Trân h m h c kêu không ăn T t Nguyên án. Không
nh ng th chúng còn m ti m c m , cho vay n ng lãi bòn rút nhân dân lao ng. Sau này khi
ph Vinh b l c soát, ngư i ta lôi ra hàng rương ch t y văn kh , văn t n . T t c nh ng i u ó ã
cho th y rõ r ng gia ình h Gi s kia và nói r ng ra hơn là c cái giai c p th ng tr y ã s ng
phè ph n trên m hôi nư c m t c a nh ng ngư i lao ng b n cùng. T ng l p b tr trong H ng lâu
m ng không ph i là nh ng nhân v t chính nhưng hình nh h hi n lên th t p và th t áng thương.
Ch nhân giàu có là như th còn ngư i nông dân lao ng thì nghèo nàn, quê mùa và ngơ ngác n
t i nghi p. ó là Già Lưu ph i làm trò h cho nhà ch ư c ban phát b thí. ó là nh ng cô a
hoàn nh ng ngư i yt ư c nhà quý t c mua v h u h . H b khinh mi t, b làm nh c, có khi b
vô c ánh p n ch t như Kim Xuy n, Tình Văn… H ch có th ch n m t trong ba con ư ng t
v n, i tu ho c b ép g ch ng. Khi xung t giai c p lên n cùng c c giai c p b tr cũng u tranh
nhưng ó ch là s u tranh t phát, y u t như Ti u i ch i r a n t dâm ô, h b i c a ch hay
cu c u tranh c a m y cô n tỳ thơ u, m côi không nơi nương t a b d n n chân tư ng. Nhìn
chung gi a hai giai c p th ng tr và b tr n i b t lên xung t v m t l i ích kinh t . Dù chưa ưa ra
ư c gi i pháp gi i quy t xung t nhưng b ng vi c i sâu lý gi i xung t giai c p trong xã h i
phong ki n suy tànH ng lâu m ng cũng ã mang m t giá tr nhân văn sâu s c.
Bên c nh ó trong n i b giai c p quý t c th ng tr cũng di n ra nh ng xung t gay go và
quy t li t. H ng lâu m ng ã xoáy sâu vào miêu t nh ng xung t n i b này qua hình nh gia ình
h Gi – m t hào môn v ng t c ch a y các m i quan h và mâu thu n c a xã h i phong ki n suy
tàn. Trư c h t, là nh ng xung t v quy n l c ch n quan trư ng. B n dòng h l n Gi , S , Ti t,
Vương câu k t v i nhau, l i ư c s tr l c c a B c Tĩnh Vương và An Nam Vương, thêm vào ó
Gi Nguyên Xuân tài hoa ư c nhà vua h t m c s ng ái phong làm Vương phi càng c ng c av
v ng ch c c a h trên ch n quan trư ng. H Gi m t tay che tr i, b cong c cán cân công lý, có th
giúp m t tên gi t ngư i như Ti t Bàn thoát t i, có th giúp m t viên quan b cách ch c như Gi Vũ
Thôn ư c ph c ch c. H mưu toan cùng nhau mua quan bán tư c, dư i chân nhà vua không vi c
x u nào h không dám làm và t t nhiên cũng không tránh kh i xung t v quy n l c, quy n l i
chính tr v i các phe cánh khác trong tri u. Cu c tranh giành quy n l c gi a nh ng quý t c th ng tr
này không kém ph n quy t li t và gay go b i l i ích chính tr s kéo theo l i ích v kinh t . Hãy nhìn
nh ng l n lên quan xu ng ch c c a Gi Vũ Thôn thì s rõ. Và c h i 105, khi ph Gi b l c soát,
tài s n b t ch thu ngư i b t i b ày k b cách ch c, ó có th xem là m t cu c thanh tr ng, m t th
o n chính tr nh m tri t h l n nhau gi a các phe cánh mà ng u c h ng i h Gi có th k n
Tây Bình Vương. i v i ngư i ngoài là như v y, còn i v i ngư i trong nhà cũng dùng th on
i phó không kém gì. Gi Thám Xuân ã t ng th t lên r ng “Chúng mình là bà con ru t th t m t
nhà th mà ngư i nào cũng như gà ch i, ch ch c nu t s ng l n nhau”. Xung t gi a n i b gia
ình quý t c y là nh ng xung t v quy n l i t h vào trong tình tr ng i u căng th ng “n u
gió ông không th i b t gió tây thì gió tây cũng th i b t gió ông”. H tr nên tàn nh n v i nhau b t
ch p tình thâm, máu m . Dì Tri u vì mu n giành quy n th t p cho con trai mà mư n ngư i phù
phép h i B o Ng c, Gi Hoàn vu oan B o Ng c B o Ng c b cha ánh tơi b i, Vương phu Nhân
và Dì Tri u xem nhau như cái gai trong m t, Hình phu nhân ghen ghét con dâu Phư ng Thư… Ch vì
quy n l i mà anh em, v c v l , m ch ng nàng dâu…tr nên xung t hãm h i l n nhau.
trên là nh ng xung t v quy n và l i ích, ngoài ra n i b giai c p th ng tr còn có m t m i
xung t di n ra gay g t không kém ó là xung t v tư tư ng. Mà c th ây là xung t gi a tư
tư ng t do dân ch m i ư c nhen nhóm hình thành và tư tư ng phong ki n b o th ang trên à
suy thoái. ó là xung t v tư tư ng c a nh ng con ngư i chán ghét nh ng thói gi d i, nh nhen,
tàn nh n, khuôn sáo, vô v c a ch phong ki n v i c m t l p ngư i khư khư trung thành v i
nh ng “khuôn vàng thư c ng c” ang r u rã, b r c c a xã h i suy tàn. i di n cho tư tư ng phong
ki n b o th là c m t giai c p quý t c, c m t gia ình h Gi v i nh ng ch nhân tôn th mù quáng
tr t t l giáo phong ki n, t nh ng giáo i u phong ki n lên hàng u như Gi m u, Gi Chính, Gi
i Nho…và ti u ch nhân B o Thoa luôn mong mu n t t i nh ng khuôn m u mà ch phong
ki n ca t ng; h làm t t c nh ng mong c u vãn ư c c xe phong ki n ang trư t dài trên con
ư ng l ch s . Còn i di n cho tư tư ng t do dân ch là B o Ng c và i Ng c – hai con ngư i
chán ghét công danh, xem thư ng khoa c và sách v thánh hi n, yêu thích văn chương lãng m n,
thích t do và s ng h t mình v i tình yêu t do mà mình l a ch n. “Song Ng c” tr nên ơn c
trong cái xã h i y, nh ng con ngư i b o th xem h là ngh ch t , xem nh ng tư tư ng t do c a h
là không th ch p nh n ư c. C m t t ng l p quý t c b o th luôn gò mình m t cách kh h nh vào
khuôn phép, chôn sâu hai ch cá nhân và ương nhiên h cũng mu n nh ng “ngh ch t ” ph i tuân
theo khuôn phép, tuân theo con ư ng mà h l a ch n dù con ư ng y ang trên à s p không gì
c u vãn n i. Chính nh ng xung t tư tư ng y ã làm hai cha con Gi Chính và Gi B o Ng c xem
nhau như thù, cũng chính nh ng xung t tư tư ng y ã khi n gia ình h Gi t ch i i Ng c y
nàng t i cái ch t y nư c m t và cũng chính nh ng xung t tư tư ng y ã t i Ng c và B o
Thoa trong th không th hoà h p cùng nhau, tr thành hai k i u m t còn m t m t.
Trong ti u thuy t H ng lâu m ng, Lâm i Ng c i di n cho ki u nhân v t ph n quý t c
tài hoa có tư tư ng t do dân ch như: T n Kh Khanh, Gi Nghênh Xuân, Gi Tích Xuân, Di u
Ng c, Vưu Nh Thư… M c dù các nhân v t này tư tư ng t do dân ch không ư c miêu t rõ nét
như Lâm i Ng c nhưng h cũng ã có ý th c v cái tôi cá nhân c a mình, h chán ghét cu c s ng
gi d i và luôn khao khát h nh phúc… Còn Ti t B o Thoa i di n cho ki u nhân v t ph n quý
t c, tài hoa có tư tư ng b o th phong ki n như: Gi M u, Vương phu nhân, Gi Nguyên Xuân,
Phư ng Thư, Thám Xuân… ó là nh ng ngư i ph n luôn xem l giáo phong ki n là khuôn vàng
thư c ng c, luôn khao khát quy n l c và mang y b n ch t c a t ng l p “b trên” trong xã
h i…Có th nói xung t tư tư ng gi a hai nhân v t ph n quý t c tài hoa i Ng c và B o Thoa
ã khái quát ư c xung t gi a tư tư ng t do dân ch v i tư tư ng b o th phong ki n trong tác
ph m H ng lâu m ng, vư t lên trên xung t gi a hai cá nhân, hai tính cách, xung t tư tư ng y
mang m t ý nghĩa xã h i và ch a ng tư tư ng ngh thu t mà Tào Tuy t C n ã g i g m
trong H ng lâu m ng.
CHƯƠNG III
NGH THU T MIÊU T XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN V T PH N
QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U THUY T H NG LÂU M NG
1 NH NG TI N N Y SINH XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN
V T PH N QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U THUY T H NG LÂU M NG
1.1 HI N TH C XÃ H I PHONG PHÚ, PH C T P TH I MÃN THANH
Nhà Thanh (1644-1911) là tri u i ngo i t c th hai (sau Mông C ) th ng tr Trung Qu c.
Tình hình chính tr xã h i th i Mãn Thanh h t s c phong phú và ph c t p. M i quy n hành v quân
s , tài chính, ngo i giao u t p trung trong tay quý t c ngư i Mãn. S l c h u mang tính ch t trung
c c a ch Mãn Thanh ã k m hãm xã h i Trung Qu c trong vòng trì tr trư c vòng quay h i h
c a l ch s .
Mâu thu n xã h i do ó cũng ngày càng ph c t p và sâu s c hơn. Ru ng t t p trung vào tay
quan l i, a ch . B n chúng ư c lu t pháp che ch bóc l t ngư i nông dân m t cách tàn nh n.
Thêm vào ó n n tư b n thương nghi p thâm nh p vào nông thôn làm cho nông dân b n cùng phá
s n. Bên c nh mâu thu n giai c p còn có thêm mâu thu n dân t c d n t i nh ng cu c kh i nghĩa liên
miên. Nhân dân lao ng ph i ch u sưu cao thu n ng, i s ng xáo tr n vì phu phen t p d ch, s n
xu t b tàn phá. Chi n tranh ã làm cho mâu thu n dân t c, mâu thu n giai c p càng thêm gay g t,
ph c t p.
c ng c tr t t phong ki n, th tiêu tinh th n ph n kháng, u tranh c a nhân dân, giai c p
th ng tr Mãn Thanh ra s c cao T ng Nho (Lý h c) như m t th qu c giáo. Lý h c là Kh ng giáo
ã ư c Trình H o, Chu Hi i T ng gi i thích l i nh m ph c v cho vi c c ng c ch phong
ki n t p quy n. V th gi i quan nó cao tư tư ng m nh tr i, khuyên m i ngư i an ph n th
thư ng; v luân lý xã h i cao tam cương ngũ thư ng khuyên răn con ngư i vào khuôn phép; v
cách s ng cao «ch tĩnh», tránh suy nghĩ t do. Tóm l i ó là m t th lý lu n ào t o quan ch c
ph c tòng, ào t o thu n dân r t màu nhi m. Trong H ng lâu m ng có r t nhi u nhân v t mang tư
tư ng b o th phong ki n như Gi Chính, Gi i Nho, Ti t B o Thoa…
Song song ó, giai c p th ng tr còn xư ng văn bát c dùng thi c . thi rút ra t các
lu n i m trong T thư do Chu Hi biên so n và Ngũ Kinh do các nhà T ng Nho chú thích.Thí sinh
ph i mô ph ng theo ng khí c a ngư i xưa, không ư c t do sáng t o. ó là th o n thâm c
nh m h n ch t do tư tư ng. Cách th c ào t o nhân tài như th có th s n sinh ra nh ng con m t
sách và th c t ã bi n thành «chi c c n câu cơm» như nhân v t B o Ng c trong H ng lâu m ng ã
ch gi u.
Có th nói nhà Thanh ã áp d ng m t chính sách văn hoá h t s c tàn b o mà tiêu bi u là «Văn
t ng c». ó là m t chính sách b t giam, x t i, th m chí ch t u nh ng nhà thơ, nhà văn dám m a
mai châm bi m ch . Phàm ào kép di n k ch, không ư c óng các vai vua chúa, hoàng h u, cung
phi, trung th n ti t li t nhưng óng các vai th n tiên, o sĩ, nghĩa phu, li t ph , con hi n, dâu th o
thì ư c. i Thanh do giai c p th ng tr là ngư i ngo i t c không am hi u văn hoá Trung Qu c nên
«ng c văn t » liên ti p x y ra, không ít nhà thơ nhà văn ã m t u vì m t ch , m t câu b coi là ám
th chính tr . Ngay ti u thuy t H ng lâu m ngcũng ã t ng m t th i b tri u ình Mãn Thanh c m lưu
hành vì mang nhi u tư tư ng t do dân ch .
Tóm l i, trong m t hi n th c ph c t p như th , giai c p th ng tr ã dùng m i th on
mong c ng c , c u vãn m t ch xã h i ã n h i m c r a, suy tàn. Th nhưng dù giai c p th ng
tr có k m hãm n âu thì tư tư ng t do dân ch v n ra i và ngày càng ăn sâu vào con ngư i, e
do làm lung lay tư tư ng b o th phong ki n bu i thoái trào.
1.2 S PHÁT TRI N C A TƯ TƯ NG T DO DÂN CH
M m m ng kinh t tư b n ch nghĩa ã có t th i Minh sang th i Mãn Thanh thì phát tri n khá
m nh. M t khác là do s phát tri n c a công thương nghi p trong nư c. i Thanh ã có nh ng m
l n như m Mông T và vi c buôn bán v i nư c ngoài cũng r t phát t. ã có m t i thương
thuy n r t l n i các nư c ông Nam Á và n c Châu Phi. M t khác, ch nghĩa tư b n phương Tây
ã xâm nh p vào Trung Qu c, nh ng thương nhân B ào Nha, Tây Ban Nha r i Hà Lan, Anh…l n
lư t n Trung Qu c. S phát tri n ó ã làm xu t hi n nh ng ô th s m u t v i m t t ng l p th
dân ông o. H òi h i nh ng phương th c sinh ho t tinh th n m i.
S phát tri n c a nh ng m m m ng kinh t tư b n ch nghĩa cũng t o i u ki n cho vi c n y
sinh m t ý th c h m i ch ng l i ý th c h phong ki n truy n th ng. Th i Thanh ã có cu c v n
ng Kh i Mông tuyên truy n tư tư ng t do dân ch ch ng phong ki n.
S n y sinh và phát tri n c a tư tư ng dân ch ch ng phong ki n ã t o nên màu s c m i m
c a hàng lo t tác ph m văn h c dư i th i Mãn Thanh. Tây sương kí, M u ơn ình, Liêu trai…là
nh ng tác ph m t tình yêu, nh ng s ph n, bu n vui cá nhân. ó chính là s thăng hoa c a cu c
s ng b t u khác trư c c a ngư i dân thành th .
H ng lâu m ng ã k th a nh ng tư tư ng dân ch y ng th i cũng v i hi n th c s ng ng
ương th i mà t o nên «nh ng cu c g p g » y ý nghĩa xã h i và m ch t ngh thu t văn chương.
Lâm i Ng c và Gi B o Ng c là hai nhân v t mang tư tư ng t do dân ch ư c xây d ng r t
thành công trong thiên ti u thuy t này.
2. NGH THU T MIÊU T XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN V TPH
N QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U THUY T H NG LÂU M NG
2.1 XÂY D NG H TH NG T U T LÀM N I B T XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI
KI U NHÂN V T PH N QUÝ T C TÀI HOA
2.1.1 Y U T TƯƠNG NG
2.1.1.1 TƯƠNG NG V THÀNH PH N XU T THÂN
Lâm i Ng c và Ti t B o Thoa cùng xu t thân t giai c p quý t c. Tuy nhiên v căn b n thì
«thân th » c a Ti t B o Thoa có ph n cao hơn i Ng c. B o Thoa là thiên kim ti u thư c a dòng h
Ti t – m t trong b n gia ình i quý t c Gi , S , Ti t, Vương. B o Thoa có m t ngư i c u là
Vương T ng làm quan to trong tri u, có ngư i dì là Vương phu nhân làm con dâu gia ình h
Gi danh giá. Hơn n a gia ình h Ti t l i giàu có, ti n muôn b c v n, h gi vi c lĩnh ti n trong kho
mua hàng cho vua, kinh thành h có r t nhi u c a hi u c m . H Ti t giàu có n n i khi Ti t
Bàn gi t ngư i h s n sàng vung ti n ra mua luôn c lu t pháp và k t qu là k sát nhân v n nh n
nhơ ngoài vòng pháp lu t ti p t c i gây ác. Gia ình B o Thoa n nh trong ph Gi là do tình
thâm v i Vương phu nhân ch th c ch t không l thu c v kinh t . H th a s c xây d ng nh ng căn
nhà nguy nga . Th nên i v i h Gi , gia ình B o Thoa là thư ng khách, trong m i sinh ho t
cũng như ti c tùng h u ư c ưu tiên, bi t ãi. B o Thoa l i có tên trong danh sách nh ng con gái
nhà gia th ư c ghi tên B s p s n làm tài nhân. i u ó l i càng nâng cao a v tôn quý c a
cô ti u thư nghìn vàng này.
Còn Lâm i Ng c dù cũng xu t thân t dòng dõi quý t c nhưng xét v gia th thì l i kém
c nh hơn B o Thoa r t nhi u. Cha c a i Ng c là Lâm Như H i gi ch c Tu n diêm ng s
Dương Châu. H Lâm tuy là nhà quý t c, ư c t p tư c h u nhưng h hàng ã không còn ư c th nh
vư ng n a. Trên th c t , gia ình h Lâm là m t gia ình quý t c ã sa sút. M i Ng c là Gi
M n, thiên kim ti u thư c a nhà h Gi nhưng l y ch ng h Lâm, gia th kém hơn h Gi . Có th
th y r ng nhà h Gi không m y xem tr ng h Lâm vì th c ch t trong n i b gi i quý t c cũng phân
làm nhi u t ng b c. M i Ng c m t s m nên i Ng c ư c cha g i v nương nh bên ngo i. i
Ng c luôn ý th c ư c thân ph n «ăn nh u» c a mình nên nàng luôn t i thân, nh t c nh t ng
u h t s c c n th n vì s ngư i khác chê cư i. Khi B o Thoa cho ngư i mang hoa l a sang t ng,
i Ng c chua chát nói «Tôi bi t r i, th a ngư i m i n ph n tôi». ã hơn m t l n i Ng c ph i
khóc, ph i t i cho thân ph n c a mình, ngư i ta «vàng ng c» còn mình ch là «cây á», b i dù sao i
n a thì i v i nhà h Gi , i Ng c ch là «n sanh ngo i t c», là cây t m g i s ng b ng lòng
thương h i c a Gi M u và m i ngư i. h i 27 i Ng c ã th m nghĩ «Tuy nhà c u cũng như nhà
mình nhưng mình v n là khách. Bây gi b m ch t h t r i, không có ch nương t a mình ph i n
ây, có gi n cũng vô ích» … Có l vì th mà i Ng c và B o Thoa có s khác bi t v suy nghĩ
nh
và cách cư x .
Nhìn chung, hai cô i ti u thư cùng xu t thân cao quý, là con cháu c a m t trong b n dòng h
l n và quy n l c nh t Kim Lăng, m t là cháu ngo i h Gi danh giá, m t là thiên kim h Ti t giàu
có. Gia ình i Ng c có th coi là gia ình quý t c phong ki n chính th ng. Còn gia ình B o Thoa
l i có ph n thiên v khuynh hư ng tư s n b i h sinh s ng b ng ngh c m . Th nhưng trong tâm
tư ng h l i có m t s i l p kì l : B o Thoa luôn mu n vươn lên ng c p quý t c c m quy n cao
nh t, còn i Ng c thì l i mang trong mình nh ng tư tư ng t do dân ch và chán ghét cùng c c th
gi i c a giai c p quý t c gi d i, c ác, tàn b o kia.
2.1.1.2 TƯƠNG NG V HOÀN C NH S NG, MÔI TRƯ NG GIÁO D C
Không ch tương ng v ngu n g c xu t thân mà i Ng c và B o Thoa còn có cùng m t
hoàn c nh s ng và ch u s tác ng c a môi trư ng giáo d c gi ng nhau.
Lúc nh i Ng c s ng cùng cha Dương Châu, lên năm tu i thì theo Gi Vũ Thôn vào Gi
ph s ng v i gia ình bên ngo i. Còn B o Thoa vì v án c a Ti t Bàn, vì ch d tuy n vào cung vua
mà cũng n trong ph h Gi . Thành ra, cu c i ã ưa y h h i ng trong c a hào môn c a
gia ình i quý t c này. V sau, nh Nguyên phi v thăm nhà mà h ư c cùng vào trong i
Quan Viên xinh p. Ch riêng tên ch cũng ã ph n nào nói lên tính cách và s ph n m i ngư i.
i Ng c Tiêu Tương quán r t phù h p v i tính cách cô c, hay bu n hay s u mau nư c m t c a
nàng. Còn B o Thoa trong Hành Vu Uy n r t h p v i tính cách tài hoa, bi t ngư i bi t ta c a m t
v ti u ch nhân như cô.
Trong b n b c tư ng chi m quá n a thành ph Kim Lăng y, i Ng c, B o Thoa và nh ng
ngư i p khác s ng m t cu c s ng êm m y nhung l a. H không bao gi ph i lo toan, v t v .
H t ngày này qua ngày khác, h t năm này qua năm khác h ch có m i vi c là ti c tùng, h i hè, ình
ám, hư ng th m t cu c s ng an nhàn. H ư c giáo d c như nh ng ti u thư phong ki n chính
th ng khác. Có nghĩa là ch c n chăm lo thêu thùa, may vá sao cho công dung ngôn h nh y. H
luôn ư c giai c p th ng tr phong ki n d y r ng con gái ch c n bi t m t ít ch là , con gái thì
không nên c nhi u sách, không nên làm thơ và n u có làm thì cũng ch gi i khuây trong khuê
phòng không ư c truy n ra ngoài làm trò cư i cho thiên h .
Tóm l i, hai nhân v t ph n quý t c tài hoa s ng và ch u s giáo d c thu n tuý c a giai c p
quý t c phong ki n th ng tr . H s ng trong khuôn phép, v i m i th l nghi, t p t c, quy nh.
H ư cd y tr nên ngoan ngoãn, ph c tùng và gò mình vào nh ng khuôn phép y m t cách
tuy t i.
Nhưng dù cùng s ng và ư c giáo d c trong m t môi trư ng như th thì hai nhân v t ph n
quý t c tài hoa y v n có nh ng cách ti p thu r t khác nhau. B o Thoa tuân theo m t cách tuy t i
và tôn th nh ng gì ch phong ki n ã ch ra, ã ban cho mình. Còn i Ng c l i chán ghét
nh ng th y. Cũng như B o Ng c, i Ng c luôn mu n ph n kháng cái tôi c a mình ư c lên
ti ng, ư c kh ng nh; ư c s ng t do, làm nh ng gì mình thích, mình mu n.
Rõ ràng, hoàn c nh s ng và môi trư ng giáo d c không th chi ph i toàn di n con ngư i.
m ts i tư ng, như B o Thoa, nó làm nên tính cách. Còn m ts i tư ng khác, như i Ng c,
nó l i ch làm con ngư i chán ghét và mu n vươn t i nh ng i u t t p hơn.
2.1.1.3 TƯƠNG NG V S C V TÀI: NH NG NGƯ I PH N TÀI S C V N
TOÀN
Cùng m t xu t thân, cùng m t hoàn c nh s ng và môi trư ng giáo d c, B o Thoa và i Ng c
còn là nh ng ngư i ph n quý t c tài s c v n toàn.
Tương tuy n khi miêu t s c p c a các nàng, Tào Tuy t C n ã v nên nh ng b c chân dung
th t di m l r i theo ó mà vi t. S c pc ac i Ng c và B o Thoa u không ư c tác gi miêu
t m t cách tr c ti p mà thông qua cái nhìn c a chàng si tình Gi B o Ng c, nên r t khách quan và
thuy t ph c ngư i c.
Trong con m t B o Ng c, i Ng c hi n lên th t xinh p, m t v p mong manh và hi m
th y. h i 3, khi i Ng c m i n ph Gi tác gi ã miêu t v pc a i Ng c qua cái nhìn
c a B o Ng c « ôi lông mày i m màu khói l t, dư ng như cau mà l i không cau; ôi con m t
ch a chan tình t , dư ng như vui mà l i không vui. Má hơi lũm, có v âu s u; ngư i hơi m t trông
càng tha thư t. L r m rưng rưng, hơi ra nhè nh . V thư nhàn hoa r i m t h ; dáng i ng, li u
T Can hơn m t khi u, b nh so Tây T tr i hơn phân ».Ngay n Phư ng
nghiêng trư c gió. Tim
Thư khi g p i Ng c cũng ph i th t lên «Trong thiên h l i có ngư i n như th này!». i
p
Ng c dáng i u tuy t v i, nhan s c hi m có n n i khi nàng khóc chim chóc ang u trên cành li u
khóm hoa cũng xào x c bay ra. Qu úng như bài thơ tác gi ã dành cho i Ng c trong h i 28 c a
ti u thuy t :
«Cô T n tài s c tuy t v i
m t mình hiu qu nh ra ngoài bu ng thêu
gi ng than chưa ng t ngh n ngào
hoa tơi b i r ng, chim xào x c bay»
( D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng.)
Ti t B o Thoa cũng xinh p không kém, nhưng cô l i mang m t v p l ng l y, khoáng t
khác h n v i i Ng c. B o Ng c cũng ôi l n rung ng trư c s c p c a B o Thoa, g p cô ch là
quên khu y cô em, h i 28 c a tác ph m có o n «B o Ng c ng m nghía n dáng i u B o Thoa,
th y da m t nõn nà, khoé m t long lanh, không ánh sáp mà làn môi v n , không k mày mà nét
i Ng c l i có v phong lưu thuỳ m riêng».
ngài v n xanh, so v i
i Ng c và B o Thoa cũng như Thuý Ki u và Thuý Vân c a Nguy n Du u mang v p
«mư i phân v n mư i» khi n ngư i ta say m. Không nh ng p mà c hai u là nh ng b c tài
hoa, th o c c m kì thi ho .
Nói v làm thơ thì c B o Thoa và i Ng c u có th ư c g i là tài năng. h i 19, khi
Nguyên Xuân v thăm ph Gi ã g i t t c ch em trong nhà ra làm thơ và chính v vương phi tài
hoa như Nguyên Xuân cũng ph i công nh n r ng «Rút c c bài c a em Ti t và em Lâm hơn h n các
bài. Ch em chúng ta không ai b ng»Trong nh ng l n h p thi xã thì B o Thoa và i Ng c cũng
thay nhau gi v trí quán quân. C hai ngư i con gái u có tài thơ, có nh ng quan ni m c áo v
thơ và nh ng bài thơ c a h luôn chan ch a ý và tình.
Riêng B o Thoa, ngoài thơ, còn tinh thông nhi u th như h i ho , kinh k ch…và th m chí c
o thi n. Ngư i c H ng lâu m ng ch c h n s r t n tư ng v i nh ng hi u bi t sành s i c a Ti t
B o Thoa v lĩnh v c h i ho . Trong khi cô ti u thư Tích Xuân v n r t thích v ang lúng túng trư c
b c tranh vư n i Quan quá r ng l n thì B o Thoa ã bình tĩnh ch ra c th nh ng nguyên v t li u
c n ph i chu n b khi v tranh. Nói m t hơi dài, B o Thoa kê ra m t danh sách g m h u h t nh ng
th nguyên li u và d ng c dùng trong h i ho mà m t ngư i không thông hi u không th nào nói ra
ư c. V phương di n này h u như nàng ã thu c n m lòng, khi c lên khi n ta b i ph c ki n văn
qu ng bác c a cô. ng th i qua ó ta cũng th y ư c B o Thoa là ngư i r t t m , li u vi c chu áo
tư ng t n, thông hi u s vi c m t cách toàn di n, ch trách sau này cô tr thành m t tr th cl c
cho Thám Xuân và Lý Hoàn i u hành vi c nhà, và lo li u âu ra y, ư c m i ngư i trong ph
khen ng i. i u làm chúng ta b i ph c hơn n a là nh ng ki n gi i c a B o Thoa v h i ho : Th
nh t, sáng tác h i ho c n ph i suy nghĩ sâu xa nghĩa là ph i có d li u tính toán, có cái nhìn toàn
c c; th hai, nói s chân th c c a cu c s ng hoàn toàn không ph i trông ch vào s chân th c c a
ngh thu t, không th hoàn toàn d a vào nguyên m u cu c s ng; th ba, ngh thu t c n ph i chú
tr ng n s tái t o cu c s ng. Cùng v i n i dung h i ho , B o Thoa còn có cách ph i màu riêng khá
c s c. Ví d h i th 35 có m t o n nói v cách ph i màu t t s i dây eo viên ng c cho B o
Ng c, B o Thoa nói «nên l y ch kim tuy n xen l n v i ch en bóng s i n xe l n v i s i kia, t t như
p». o n tho i trên nói lên quan i m th m m c a B o Thoa v cách ph i màu ng th i
th m i
cũng l ng m t chút ý tình v i B o Ng c…
N u như B o Thoa có năng khi u v h i ho thì i Ng c cũng r t nh y bén trong lĩnh v c âm
nh c. i Ng c khá nh y c m trư c nh ng âm i u, l i ca thi t tha, nàng hoà mình vào nh ng thanh
âm trong tr o y, tâm h n nàng và âm nh c ng i u thành m t mà thôi. h i 23, khi i Ng c
trong lòng s u mu n mu n tr v phòng tình c nàng nghe ti ng sáo du dương, l i ca uy n chuy n t
vi n Lê Hương truy n ra, nàng bi t mư i hai cô bé ang t p di n tu ng. i Ng c bình thư ng
không thích nghe tu ng nhưng lúc này hai câu hát c a L Nương trongM u ơn ình văng v ng
bên tai «Trư c sao h ng tía ua chen. Gi sao gi ng l p tư ng nghiêng th này». Hai câu hát vô tình
nghe ư c có s c h p d n m nh m i Ng c, nàng d ng l i l ng nghe, và khi n vai Li u M ng
Mai hát câu «B i em ngư i p như hoa tu i trôi như nư c» th là nàng nh p h n vào v tu ng, b t
giác trong lòng b i h i xúc ng. c bi t khi nghe n câu «thương mình ch n thâm khuê» thì l i
càng như ngây như d i, ng ng i không v ng n a bèn ng i trên á ng m nghĩ ý v tám ch «ngư i
p như hoa, tu i trôi như nư c» r i tâm tư trào dâng, lát sau nh n câu thơ c c a Thôi «nư c
ch y hoa tàn khéo vô tình »và c a Lý D c «nư c ch y hoa trôi xuân ã h t, trên ng
i cõi t c»
th i l i nh n Thôi Oanh Oanh trong Tây Sương kí hát câu «hoa trôi dòng nư c ngòm. Muôn
s u vơ v n héo hon lòng này». Bao nhiêu bu n r u, ai oán, tri n miên au kh lúc này u trào dâng
trong tâm tư ng i Ng c khi n nàng xưa nay v n a b nh, l i m t ngư i thân không nơi nương t a,
b t giác tâm th n ng n ngơ, lòng lu ng bi thương, nư c m t ràn r a, au kh muôn ph n. Rõ ràng l i
hát ã th m m vào t n trong trái tim i Ng c. Ch m y câu hát ơn sơ mà n u m t ngư i h i h t
nghe th y thì không th có nh ng c m xúc d t dào như v y. Và n u Ti t B o Thoa nghe m y câu hát
ó thì m i chuy n ã không di n ra như th b i B o Thoa s nghe hát b ng lý trí ch không nghe
b ng xúc c m tâm h n như nàng i Ng c a c m a s u. Không nh ng có năng l c c m th âm
nh c r t t t mà i Ng c còn có v n hi u bi t sâu s c v âm nh c, dù không ư c h c nhi u nhưng
i Ng c v n có th t tìm tòi nghiên c u g y àn m t cách h t s c iêu luy n khi n B o Ng c
ph i thán ph c. Nàng còn khá tr mà ã có nh n th c khá già d n, c th là qua l i bình lu n c a i
Ng c h i 87 «C m có nghĩa là c m. Ngư i xưa làm ra àn v n là s a mình, nuôi dư ng tính
tình, d p lòng dâm ãng, b s xa x . N u mu n g y àn thì ph i nơi nhà cao gác v ng, ho c
trên l u, trong núi, ho c bên mõm á, b sông. H ch chơi khi tr i t thu n hoà, trăng trong gió
mát, t hương ng i l ng, b ng không nghĩ b y, khí huy t i u hoà, lúc ó m i c m thông v i th n
thiêng, nh p nhàng o l n. Cho nên ngư i xưa m i nói tri âm khó g p, n u không có ngư i tri âm
thì m t mình ánh àn trư c trăng thanh gió mát, á l thông xanh, h c n i chim ngàn, g ig m
h ng thú c a mình vào y m i không ph v i àn. L i còn m t i u n a, c n ph i g y gi i, bi t l a
ti ng hay. N u mu n g y àn trư c h t ph i khăn áo ch nh t , ho c áo lông ho c áo r ng, ph i như
b d ng c a ngư i xưa m i có th x ng áng v i cách i u c a thánh nhân. Sau ó r a tay t
hương, ng i lên giư ng t àn trên bàn, nh m m t ng i úng phím th năm, i v i t m b ng c a
mình, thong dong ưa tay lên, như v y tâm h n và th xác u ngay th ng. L i ph i bi t rõ n ng nh
nh t khoan cu n m t nhiên, th n thái m i trang tr ng ư c». iv i i Ng c âm nh c không ch
gi i trí mà còn là m t i u r t thiêng liêng. i Ng c còn có th sáng tác và t bi u di n nh ng
b n nh c rung ng lòng ngư i như trong h i 45 i Ng c vi t bài i bi t lytheo i u «Xuân giang
t tên là «Thu song phong vũ t ch» (C a s êm mùa thu mưa gió) :
hoa nguy t d »
Sang thu hoa c úa vàng
èn thu tr n tr c êm trư ng y thu
Song thu thu v n trơ trơ
L nh lùng gi l i gió mưa thêm càng
òi cơn mưa gió phũ phàng
Song thu tan gi c mơ màng t ây
B n lòng nào n ng say
Bình kia bư c t i, sáp này khêu cao
T m ng n sáp d i vào
Này bu n, này gi n nao nao khôn c m
Nhà nào gió ch ng t i thăm
Nơi nào mưa ch ng rì r m bên song
Gió thu l nh toát chăn h ng
Mưa thu như gi c ti ng ng h reo
êm êm r rích rì rào
Trư c èn như mu n ngh n ngào cùng ai
Bu n tênh khói l nh phía ngoài
Trúc thưa c a v ng bên tai l m r m
Lúc nào gió t t mưa c m
Thì ây l ãư t m song the».
Ti ng àn, l i ca c a i Ng c y tâm tr ng khi n ngư i nghe ph i ng n ngơ. Như h i 87 khi
Di u Ng c và B o Ng c i ngang Tiêu Tương quán nghe th y ti ng lòng ai oán c a nàng. Nh ng âm
i u trong tr o, tha thi t, nhè nh :
« …C nh ng ngư i ch không ư c t do
C nh ng ta ch l m m i bu n lo
Ngư ii cùng ta ch lòng nh ng h n hò
Nh ngư i xưa ch ng có no
Ngư i trên i ch như h t b i thôi
Trên tr i dư i tr n ch duyên nh s n r i
Duyên nh s n ch hoài công lo l ng
Sao b ng trăng gi a tr i kia lòng trong tr ng»
Âm i u cao vút c a b n nh c làm Di u Ng c lo l ng cho s m nh ngư i g y àn và chàng si tình
B o Ng c thì không thôi băn khoăn, ng v c, rũ. Hình như trong b n àn c a i Ng c không ch
mang tâm tr ng mà còn mang c s ph n c a nàng n a.
i Ng c và B o Thoa qu là m u ngư i ph n tài s c v n toàn, là tài n hi m có trên th
gian.
Nhà văn ã miêu t c n k t t c nh ng i m tương ng gi a hai nhân v t ph n quý t c tài
hoa là i Ng c và B o Thoa. L ra v i nh ng s gi ng nhau ó h có th tr thành hai ngư i tri âm
tri k , cùng suy nghĩ cùng chí hư ng ho c ít ra cũng có cách s ng, cách x s gi ng nhau. Th
nhưng, c B o Thoa và i Ng c u có nh ng con ư ng riêng cho mình trong suy nghĩ, hành ng
và d n n k t c c hoàn toàn khác nhau. hai ngư i ph n quý t c tài hoa y có nh ng xung t tư
tư ng ng m ng m mà cũng r t tri t . ó là xung t gi a tư tư ng dân ch t do v i tư tu ng
phong ki n b o th , gi a m t con ngư i luôn mu n i theo khuôn phép v i m t con ngư i mu n
s ng h t mình cho cái tôi c a mình.
Như v y, có th nói, v i vi c xây d ng h th ng nh ng y u t tương ng, tác gi H ng lâu
m ng ã làm n i b t ư c nh ng mâu thu n, xung t trong tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n
quý t c tài hoa.
Song song ó, các chi ti t tương ph n s kh c sâu, làm rõ nét ngư i c hi u sâu s c hơn v
xung t tư tư ng gi a hai cô gái quý t c tài hoa này.
2.1.2 Y U T TƯƠNG PH N
2.1.2.1 TRONG THÁI I V I QUY N L C, CÔNG DANH-KHOA C
B o Thoa mang tư tư ng phong ki n b o th còn i Ng c mang tư tư ng dân ch t do th
nên gi a hai nhân v t ph n quý t c tài hoa xinh p này luôn ng m ng m x y ra nh ng xung t.
M i ngư i có thái r t khác nhau i v i quy n l c cũng như i v i công danh khoa c
trong ch phong ki n.
Ngư i c có th nh n ra Ti t B o Thoa là m t ngư i ph n say mê quy n l c. Không ph i
ch say mê th quy n l c bình thư ng mà i u Ti t B o Thoa mu n vươn t i là a v tôn quý nh t
c a ngư i ph n trong xã h i phong ki n, có th nói hình m u mà B o Thoa mơ ư c là Gi Nguyên
Xuân – Nguyên phi ư c nhà vua h t m c yêu chi u s ng ái – mang v bi t bao vinh hi n cho dòng
h . Chính vì th mà B o Thoa ã cùng m và anh n Kim Lăng ch ngày d tuy n vào cung vua. Là
con cháu c a m t gia ình i quý t c giàu có, B o Thoa hoàn toàn có hy v ng bi n gi c mơ c a
mình thành s th t. Và qu th t v i tài năng và s c p c a B o Thoa thì không khó t n av
c a Nguyên Xuân. Th nhưng s ph n không m m cư i v i cô, Ti t Bàn ph m t i, B o Thoa ành t
b gi c mơ vương gi c a mình. R t th c th i, cô n m l y cơ h i c a nhà h Gi giàu có, quy n th .
Không th vào cung làm vương phi, B o Thoa quay sang tranh ch c «m hai B o» v i i Ng c.
Cu c hôn nhân này s giúp B o Thoa chi m l y v trí con dâu kiêm qu n gia như Phư ng Thư cai
qu n m i vi c trên dư i c a nhà h Gi và trong tương lai cô s ng i vào v trí cao quý c a Gi M u
cái ph Vinh ti n muôn b c v n y. Có th nói, B o Thoa xem Phư ng Thư, Vương phu nhân, Gi
M u là nh ng hình m u lý tư ng vươn t i. Cô ti u ch nhân xinh p tài hoa này luôn khao khát
quy n l c và t ra là m t ngư i bi t s d ng quy n l c h t s c h u hi u. h i 56, khi các b c b
trên trong ph Gi b n vi c tri u ình, B o Thoa ã giúp Thám Xuân và Lý Hoàn cai qu n vi c nhà
âu vào y. Cô bi t lúc nào thì c n răn e ngư i dư i, lúc nào thì c n gia ơn v i h t h hi n
quy n hành c a mình. Không to ti ng, b c tr c như Thám Xuân, không nhu như c như Lý Hoàn,
B o Thoa luôn kín áo, m m m ng nhưng s c s o ngư i khác ph i ph c tùng theo ý mình «…Tôi
cũng không mu n nh n trông nom vi c này âu, nhưng ch c các bà cũng bi t, dì tôi phó thác năm
b y l n và b o: bây gi m c thì b n, các cô hãy còn bé, nh tôi trông nom giúp. Tôi không nghe
l i l i làm dì tôi b n lòng. M tôi hay m luôn, vi c nhà l i b n, tôi v n là ngư i s t s ng hão, ngay
hàng xóm láng gi ng c n tôi cũng n giúp , hu ng chi là dì tôi u thác? Ai oán trách tôi cũng
ch ng c n. N u ch c t l y ti ng khen, h rư u chè c b c, sinh chuy n lôi thôi thì tôi còn m t mũi
nào trông th y dì tôi n a? Khi ó các bà cũng m t th di n có ăn năn cũng mu n. Các bà trong y,
cái vư n hoa r ng y, u nh các bà trông nom c , vì tôi coi các bà là ngư i h u h ã ba b n i,
xưa nay v n gi ư c khuôn phép thì m i ngư i nên ng lòng cùng nhau gi l y th th ng. N u các
bà l i dung túng ngư i khác m c h u ng rư u ánh b c, dì tôi nghe th y m ng các bà còn khá,
ch n tai m y ngư i qu n gia, h không c n trình dì tôi, c m ng th ng các bà, ch ng hoá ra già
không trót v n b b n tr d y i. H là qu n gia, có quy n trông nom các bà th c, nhưng n u mình
gi th di n thì h khinh r sao ư c !…Các bà nên nghĩ kĩ l i tôi nói». Qu th c l i nói v a răn e
v a vu t ve c a B o Thoa ã khi n cho m y bà già «b t tr » trong i Quan Viên cúi u, vui v
tuân ph c. B o Thoa quá khôn ngoan, cô không th hi n tham v ng quy n l c c a mình ra ngoài
m t, lúc nào cũng kín áo tuỳ th i mà x s nên ư c lòng t t c ngư i trên k dư i trong ph Gi .
Ngư i trên hài lòng v i cô ã ành, k dư i cũng s n sàng vui v ph c th m t ch nhân như cô. T p
Nhân yên tâm, vui sư ng khi cô tr thành m Hai c a gia ình, ngay c dì Tri u x u tính như th mà
còn t m t c khen ng i cô «Không trách ngư i ta nói con B o t t, bi t ăn cư x r ng rãi… nó cũng
không t ra khinh ai tr ng ai. Ngay c mình th i v n h m hiu nó cũng nghĩ n. N u là con Lâm thì
n và cho gì m con mình n a». Qu th t B o Thoa ã t ra x ng áng v i v trí
bao gi thèm nhìn
n ch nhân c a i gia ình quý t c như h Gi kia.
n ây l i n y sinh m t câu h i: Vì sao h Gi không trao cho i Ng c quy n qu n lý gia
ình như B o Thoa và Thám Xuân? Có ph i i Ng c không sc tài? Ch c là không ph i th ,
m t cô gái tài hoa thông tu như i Ng c th a s c làm vi c ó. Có ngư i cho r ng vì h Gi ã
ch m s n B o Thoa làm con dâu nên m i cho cô cơ h i t p s th hi n mình và quen d n v i công
vi c. Có ngư i cho r ng vì i Ng c luôn au m nên không s c kho cai qu n vi c nhà…Có l
nh ng lý do này s c thuy t ph c ngư i c. Nhưng còn có m t lý do khác n a là vì i Ng c
không quan tâm n quy n l c trong i gia ình quý t c y và c trong cái xã h i phong ki n n a.
Không h n vì i Ng c không s c tranh giành mà b i trong tâm h n nàng luôn vương v n day
d t vì nh ng th ý nghĩa hơn là tình yêu, cái tôi t do. S tranh quy n o t l i trong ph Gi gi a m
con, anh em…ch càng làm i Ng c thêm chán ghét. Nàng không tham gia vào vi c cai qu n gia
ình, không c ch ng t a v c a mình, nàng chán ghét s tàn ác c a nh ng k n m quy n th ng
tr . Chính vì i Ng c không quan tâm n quy n l c, không e d a n a v cai qu n c a Phư ng
Thư nên cô Phư ng Thư y nhi t tình ng h cu c tình duyên B o Ng c- i Ng c. Khi B o Thoa
ang ch ng t kh năng cai qu n c a mình (h i 56) thì quán Tiêu Tương i Ng c ch luôn âu lo
n tình yêu v i B o Ng c, n n i T Quyên vì thương ch nhân mà bày ra k th lòng B o
Ng c (h i 57). Rõ ràng i Ng c không quan tâm mình có tr thành n ch nhân tương lai c a Gi
ph hay không mà trong tâm tư nàng ch quan tâm t i tình yêu v i B o Ng c thôi.
B o Thoa không nh ng mu n n m quy n trong gia ình mà còn mu n có ư c a v trong
xã h i, trong ch n quan trư ng. Theo quan ni m phong ki n truy n th ng, B o Thoa cho r ng ngư i
làm trai ch ư c xem là hi u th o khi chăm ch h c hành t làm r ràng cho dòng h . Là con
gái, cô không th tham d khoa c nhưng cô mu n làm phu nhân c a m t ngư i t. Do ó, B o
Thoa luôn mu n B o Ng c h c hành, thi c chen chân vào ch n công danh. B o Thoa luôn
khuyên ch ng h c hành, h i 118 khi B o Thoa và B o Ng c ã thành v ch ng, B o Thoa ã có
m t cu c tranh lu n v i ch ng, không ng t l i khuyên răn B o Ng c chuyên tâm h c t p thi c
cho t t và t b l i s ng t do như cũ, như v y m i là hi u th o. B o Thoa ã tr thành tr th c
l c c a ch ng trong vi c h c hành. Cô luôn c vũ ch ng l p thân b ng con ư ng khoa c « Công
danh có s , thi u hay h ng cũng không ph i do s m hay mu n, ch mong c u y m t lòng i theo
n nh ng th ma tà như trư c». Con ư ng chính mà B o Thoa
con ư ng chính, không dính dáng
nói là con ư ng công danh khoa ho n. Còn nh ng tư tư ng t do và cách s ng t do c a B o Ng c
cô l i cho là nh ng th ma tà. B o Thoa úng là m u ph n phong ki n chính th ng. Ngày ti n B o
Ng c lên ư ng ng thí B o Thoa có tâm tr ng lo l ng ch a nư c m t không nói gì (h i 119) là do
d c m v s m t mát b i hơn ai h t cô hi u B o Ng c không h am mê công danh khoa c như cô.
Có l chính s khác bi t v tư tư ng y ã t o nên kho ng cách gi a cô và B o Ng c khi n B o
Ng c càng ngày càng r i xa cô.
Ngư c l i, m i khi bu n phi n vì b ép h c hành thi c , B o Ng c l i tìm nv i i Ng c.
h i 17-18, sau khi b cha th tài h c và quát m ng n a ngày tr i trong khu vư n nguy nga, B o Ng c
v i ch y n tìm i Ng c ngay, chính Gi M u cũng nói r ng « anh em nó chơi v i nhau. V a
n h i 33, khi b B o Ng c
r i b nó giam hãm nó m t n a ngày, nay cho nó tho thuê m t chút ».
b cha ánh th a s ng thi u ch t vì không ch u h c hành t t mà i gây h a thì ngay khi t nh táo anh
ã cho ngư i g i m t cái khăn l a cho i Ng c. h i 81, B o Ng c nghe l i cha vào trư ng h c,
ngay khi ư c v nhà anh ã v i vàng ch y n quán Tiêu Tương ( u h i 82). Anh tìm n i
Ng c vì th y nàng s ng c m và chia s . B i i Ng c không h quan tâm th m chí xem thư ng
công danh khoa c . i Ng c là ngư i con gái tài gi i, m i ít tu i u ã thu c lòng T thư. Th
nhưng i Ng c cũng như B o Ng c ã nh n ra công danh khoa c dư i ch y ch ng qua ch là
« chi c c n câu cơm » c a nh ng k m t sách sáo r ng t m thư ng. C hai ngư i u chán ngán o
h c, chán ngán nh ng k em kinh truy n nh i nhét vào u r i l u láo cho r ng mình h c sâu hi u
r ng. i Ng c luôn chia s v i B o Ng c m i khi anh b cha ánh m ng vì không ch u h c hành.
Th t ra vi c h c hành công danh khoa c n u xét trên m t phương di n nào ó v n có ý nghĩa xã h i
tích c c nhưng giai c p th ng tr vì mu n c ng c quy n l c cho mình ã bóp méo, xuyên t c làm nó
tr nên gư ng g o và sáo r ng. i Ng c không bao gi khuyên anh theo u i con ư ng h u danh
vô th c ó. Ti c r ng trong cái xã h i mà ngư i ta yêu chu ng và ch y theo cái b hư vinh c a công
danh khoa c n mù quáng y, i Ng c và B o Ng c quá l loi, ơn c nên y u t vô cùng.
B o Thoa phong tư tuy t v i, tài hoa, bi t cách cư x nhưng v n không chi m ư c trái tim
B o Ng c. Trái tim B o Ng c ch dành cho nàng i Ng c. Có l chính tham v ng khoa c công
danh ã ào m t cái h sâu ngăn cách gi a B o Thoa và B o Ng c. Ch có i Ng c là cùng tư
tư ng cùng suy nghĩ v i anh, cùng chán ghét l i mòn khoa c , cùng yêu cái tôi t do c a mình. Tình
yêu B o Ng c dành cho i Ng c có l m t ph n là do s chán ghét công danh khoa c c a nàng.
Nu i Ng c cũng như B o Thoa thích công danh khoa c thì m t «ngh ch t » như B o Ng c có l
ã r i xa và không yêu nàng sâu m n như t h .
2.1.2.2 TRONG THÁI I V I SÁCH V THÁNH HI N VÀ VĂN CHƯƠNG LÃNG
MN
Không ch th , hai nhân v t ph n quý t c xinh p tài hoa c a chúng ta còn i l p nhau
trong thái i v i sách v thánh hi n và văn chương lãng m n.
Trong ti u thuy t H ng lâu m ng, cô gái s c s o Ti t B o Thoa ã nhi u l n ưa ra nh ng ý
ki n i v i sách và v n c sách. Ti t B o Thoa cho r ng con gái không nên c sách nên hi
th 35 B o Thoa ã nói v i Tương Vân r ng c sách ch ng ư c vi c gì, vi c chính c a nh ng
ngư i ph n là thêu thùa may vá. h i 42, B o Thoa cũng có l i b c b ch tương t v i i Ng c.
Qu th t, Ti t B o Thoa là m t ngư i con gái có h c v n uyên bác nh t i Quan Viên, ngay c Lâm
i Ng c cũng khó sánh n i, nhưng cô l i cao cái c c a ngư i ph n và cho r ng con gái
không nên c sách.
Chúng ta bi t B o Thoa cũng t ng c qua nh ng sách v văn chương lãng m n nhưng qua quá
trình giáo d c c a gia ình Nho môn, cô ã tr l i n n p truy n th ng c a ch phong ki n. B o
Thoa lên án gay g t văn chương lãng m n, cô ã g i nh ng Tây sương kí, M u ơn ình là sách
nh m làm con ngư i ta thay i tâm tình không s a l i ư c. Trong con m t B o Thoa, nh ng ti u
thư khuê các như cô và i Ng c thì tuy t nhiên không nên xem, vì th khi nghe nh ng câu văn lãng
m n ư c phát ra t mi ng i Ng c, cô ã giáo hu n cho i Ng c m t tr n ra trò (h i 42).
Theo B o Thoa, nh ng tác ph m văn chương lãng m n ó không th nào ch p nh n ư c. Cô
cho r ng ã trót bi t ch thì nên ch n sách ng n mà c. Sách ng n ây là chính kinh là
nh ng sách v «thánh hi n» mà ch phong ki n truy n bá r y y ào t o ra nh ng con m t
sách. Còn nh ng gì g i là thi, t như Tây sương, Tỳ bà», hay Nguyên nhân bách ch ng u là sách
nh m, vô b và áng s . B o Thoa tôn sùng văn chương chính th ng n n i trong nh ng l i nói
bình thư ng h ng ngày v i các ch em cô cũng s d ng cách nói c a sách v thánh hi n. h i 57,
khi bàn v i Lý Hoàn và Thám Xuân v chuy n chia huê l i trong vư n cho các bà già, B o Thoa ã
nh c t i Chu Hy và còn s d ng c câu nói trong Lu n ng «trong ba năm ch ng còn ai ói khát
n a».
B o Thoa tr ng sách v thánh hi n như v y nhưng h i 42 cô ã nói r ng àn ông càng c
sách thì càng hư h ng, t t nhiên ây B o Thoa không ph nh n vi c c sách úng n. Cô cho
r ng c sách là t t nhưng v n là nh ng ngư i àn ông không bi t c sách hay, không n m ư c
nghĩa lý sách n n i bôi nh sách. Ti t B o Thoa cho r ng m c ích c a vi c c sách là ph i hi u
nghĩa lý, c n ph i giúp dân tr nư c. B o Thoa ph n i B o Ng c c lo i sách «T p h c bàng thư»
vì cô s s thay i tâm tính và còn vô d ng i v i khoa c . Cô luôn mong mu n B o Ng c lưu ý
n sách c a Kh ng M nh, d c lòng vào chuy n kinh bang t th , tương lai ra làm quan giúp nư c tr
dân. i m này B o Thoa hoàn toàn trái ngư c v i B o Ng c, B o Ng c chán ghét nh t là th văn
chương khoa c , anh v n quy t không i theo con ư ng c c sách thăng quan ti n ch c như
nh ng gì gia ình ã ép bu c anh. Tuy nhiên nh ng quan ni m v sách và vi c c sách c a B o
Thoa ã ch ng t B o Thoa là m t ngư i ph n t nh táo và lý trí c a th i i b y gi .
i Ng c cũng t ng c qua sách v thánh hi n nhưng cũng như B o Ng c nàng cho r ng kho
tàng Kinh h c mà ch phong ki n tuyên truy n quá sáo r ng. N u như B o Ng c ã i l c l i
kh p kho tàng Kinh h c c kim r i chán ngán ph nh n t t c thì i Ng c cũng th . Tuy nhiên
c n nh n rõ m t i u, i Ng c và B o Ng c không phê phán t t c sách v thánh hi n. h i 3, B o
Ng c ã nói«tr T thư ra, còn ph n nhi u là b a». Còn i Ng c h i 82 cũng nói «không th m t
sát h t th y» và ngay t khi còn r t nh i Ng c ã c T thư. Như v y, rõ ràng h ch phê phán
nh ng sách v sáo r ng, vô v dùng làm c n câu cơm cho sĩ t ch không hoàn toàn ph nh n
toàn b giá tr c a Nho h c.
Khác v i B o Thoa, i Ng c thích c Phi Y n, H p c, Võ T c Thiên, Dương quý phi, c
bi t là Tây sương kí, lo i sách b coi là nh m nhí, không ng n, lo i sách mà t ng l p th ng tr
ương th i ph báng, cho là dâm thư, không ư c phép lưu hành r ng rãi, lo i sách c m mà các công
t và ti u thư không ư c xem vì nó trái v i luân thư ng o lý phong ki n, nó ưa ngư i c ti n
n nh ng tình c m b n năng c a con ngư i.
Không ch yêu thích mà i Ng c còn say mê văn chương lãng m n. H i 23, khi B o Ng c lén
c Tây sương kí trong vư n, i Ng c chôn hoa và bi t ư c, nàng ã ngh B o Ng c ưa cho
mình xem. Quy n sách có m t s c cu n hút kì l i v i tâm h n nh y c m c a nàng. « i Ng c b
các nh t hoa xu ng, c m l y sách, càng xem càng thích, ch ng chưa xong b a cơm ã xem h t c
mư i sáu h i. Th y l i văn rung ng, trong mi ng dư ng có mùi thơm, i Ng c chăm chú c
ng ng n ngư i ra c nh m cho nh ». Ch v i chi ti t ó ã ch ng t s yêu thích, say mê
xong
ca i Ng c i v i văn chương lãng m n. Nàng thích nó b i nó ưa nàng n v i nh ng xúc c m,
tình c m t nhiên c a con ngư i, b i nó ch a ng nh ng tình c m t do c a nh ng con ngư i dám
yêu, dám s ng ch không khô khan, gư ng g o và sáo r ng như n n Kinh h c lúc b y gi . i Ng c
tâm c văn chương lãng m n n n i nàng nghĩ n chúng m i lúc m i nơi, khi nghe hát vi n Lê
hương (h i 23) nàng cũng nghĩ n nh ng câu trong Tây sương kí mà khóc t i ph n mình, hay trong
bu i trưa thanh v ng cô ơn nơi quán Tiêu Tương nàng l i bu t mi ng hát kh câu trong Tây sương
kí «Su t ngày mê m n b i h i, tình riêng chán ng t», ho c lúc trên ư ng i thăm B o Ng c b cha
ánh n phát m v nàng cũng ch nh lòng nghĩ n Tây Sương «Rêu xanh l p lánh sương rơi. L i
i v ng v , nào ai ra vào?» (h i 35). L i văn chương lãng m n, c vũ tình yêu t do và cái tôi cá
nhân y ã ăn sâu vào trái tim cô c và nh y c m c a i Ng c m t r i. ó nàng tìm th y s ng
c m và như ư c chia s , ó nàng như ư c th y chính b n thân mình và càng khao khát, càng
thương mình bi t bao.
Nói n s tương ph n trong thái i v i sách v c a i Ng c và B o Thoa không th
không nh c n chi ti t «thi hành t u l nh» h i 40-41. Thông qua nh ng t u l nh trong o n này,
tác gi ã th hi n ph n nào tính cách c a các nhân v t mà mình chú tâm t o ra. L i i t u l nh c a
Ti t B o Thoa là thơ ư ng – m t khuôn vàng thư c ng c c a ch phong ki n – t ra c bi t tao
nhã, ch ng t cô r t chú tâm trau d i h c t p văn chương c . L i i t u l nh c a B o Thoa là :
Bên trai là quân trư ng tam
-M t ôi chim y n kêu ran xà nhà.
Bên ph i là quân tam trư ng
-Gió ưa h nh thu lòng thòng rêu xanh
Gi a là tam l c chính khuyên
-Núi tam sơn ng ngoài mi n tr i xanh
Thuy n neo dây s t chơi vơi
-Nơi nào sóng gió là nơi bu n r u.
B o Thoa ã l y hai câu «song song y n t ng lương gian» (m t ôi chim y n kêu ran trên xà)
và «Thu h nh khiên phong thuý ái trư ng» (Gió ưa h nh thu lòng thòng rêu xanh) hình dung
quân tam trư ng v a ch hình tư ng như th t v a mang nét thú nhã. Câu «song song y n t ng
lương gian» l y trong bài Nhiên Châu t u v s nh bình c a Lưu Quý Tôn, còn câu «Thu h nh
khiên phong thuý ái ư ng» l y trong bài Khúc Giang i vũ c a Ph . Còn câu «Tam sơn bán
l c thanh thiên ngo i» (Núi Tam Sơn ng ngoài mi n tr i xanh) dùng ch quân tam l c là l y trong
bài ăng Kim Lăng Phương hoàng ài c a Lý B ch. Câu cu i cùng «nơi nào sóng gió là nơi bu n
r u» B o Thoa liên tư ng t ý thơ «Yên ba x x s u» c a Ti t Huỳnh trong bài Thu nh t h thư ng.
Như v y qua nh ng t u l nh này cũng bi t thái yêu m n c a B o Thoa i v i văn chương
chính th ng như th nào!
Nhưng nh ng t u l nh c a i Ng c l i ch a ng y cá tính c a m t tâm h n yêu thích t
do:
Quân thiên bên trái ây r i
-Ngày vui c nh p t tr i bi t sao.
Gi a bình g m p l lùng
-Song the nào th y H ng báo tin
Nh l c tám i m u nhau
-Trư c sân ng c di n s p ch u hai bên
H p thanh l ng hái hoa r ng
-gánh hoa thư c dư c thơm l ng g y tiên
(B n d ch : Nhóm Vũ B i Hoàng)
lư t th 3, i Ng c ã l y ý thơ c a Ph mà i áp r t sít sao, úng ch . Ch ng t nàng
cũng r t am tư ng ư ng thi. Nhưng lư t th 1 và th 2 i Ng c ã l y ý t M u dơn ình
và«Tây sương kí. Chi ti t này bi u hi n m t nét tính cách c a nàng: không b trói bu c b i l giáo
phong ki n. Dư i con m t c a nhi u ngư i thì vi c i Ng c l y thi t lãng m n ra i áp t u
l nh là không ng n. Vi c này theo m t cô th c n tôn sùng l giáo phong ki n như Ti t B o
Thoa là không th ch p nh n ư c vì th khi i Ng c v a c câu «Ngày vui c nh p t t r i bi t
sao» B o Thoa li n quay l i nhìn i Ng c. Và ngay sau chuy n này B o Thoa ã giáo hu n i
Ng c «Cô ti u thư nghìn vàng ơi! Cô gái cung c m ơi! Mi ng cô ã nói nh ng câu gì?»
T nh ng y u t như v y ta có th nh n ra tư tư ng c a Ti t B o Thoa và Lâm i Ng c r t
khác nhau.
2.1.2.3 TRONG CÁCH IX V I B TRÊN, K DƯ I
S xung t trong tư tư ng t t nhiên s d n ns i l p trong hành ng. Và nh ng chi ti t
bi u hi n s tương ph n trong cách i x v i các b trên và k dư i c a hai nhân v t ph n quý t c
tài hoa s càng kh c sâu thêm xung t tư tư ng ang di n ra gi a h .
Thông qua thái i v i giai c p th ng tr và giai c p b tr c a hai nhân v t ngư i cs
ph n nào nh n ra tư tư ng c a h . Ngư i mang tư tư ng b o th phong ki n t t nhiên s có ý th c
giai c p, ng c p r t l n. Còn ngư i mang tư tư ng t do dân ch thì s có thái chán ghét b n
ch t x u xa c a giai c p th ng tr và bi t yêu thương, c m thông v i nh ng s ph n bi th m, cơ c c
c a t ng l p dư i trong xã h i ương th i.
Ti t B o Thoa ư c miêu t như m t ngư i bi t cách ăn , «tuỳ th i t bi n» nên ư c lòng
t t c m i ngư i. Trong m t ngư i trên k dư i nhà h Gi , B o Thoa là m t m u ngư i hoàn h o,
x ng áng v i a v m hai trong gia ình.
Qu th t, B o Thoa quá khéo léo trong cách cư x v i m i ngư i. Cô luôn m m m ng, bi t
ngư i bi t ta, bi t lúc nào c n nói i u gì và lúc nào c n im l ng. i v i các b c «b trên» trong gia
ình h Gi , B o Thoa luôn chi u chu ng, tìm m i cách làm v a ý, làm h vui lòng. Vì th , Gi
M u r t yêu m n B o Thoa. Trong h i 22, nhân sinh nh t c a cô, Gi M u ã b ra hai mươi l ng
b c g i Phư ng Thư n s a so n ti c rư u, bày trò chơi. Gi M u h i B o Thoa thích nghe v hát
gì? Mu n ăn th c ăn gì? B o Thoa v n bi t Gi M u tu i già, thích nghe nh ng v hát vui nh n,
thích ăn nh ng ăn ng t nh li n ch n ngay nh ng cái gì Gi M u thích k ra m t lư t. T t nhiên
là Gi M u vô cùng vui thích và yêu m n B o Thoa nhi u hơn. Bi t Nguyên Xuân là ni m t hào c a
h Gi nên khi Nguyên Xuân g i câu èn v cho các ch em, B o Thoa ã gi v ng c, h mình
xu ng th p hơn Nguyên Xuân (h i 22) : «B o Thoa n th y m t bài thơ b n câu b y ch , không có
gì m i l nhưng cũng khen ng i kêu là khó oán l m. R i gi cách như nghĩ ng i, nhưng th c ra cô
ã oán ư c». B o Thoa ã bi t nhún như ng, tôn Nguyên Xuân lên cao hơn mình t tc m i
ngư i cùng vui. h i 50, khi c b n anh ch em cùng Gi M u t câu èn trong Noãn Hương
các, m i ngư i bàn n nh ng câu r t hay và r t khó, lúc ó B o Thoa ã ngh «Nh ng câu
này tuy hay y nhưng không h p ý v i ý c . Chi b ng chúng ta tìm ra nh ng v t g n gũi d trông
u thư ng th c ư c c m i vui». V i trình c a B o Thoa thì
th y ngư i nhã hay ngư i t c
nh ng câu ó không thành v n nhưng cô s Gi M u không oán ư c bà s m t vui nên m i
ngh như th . Ch ng t trong b t c trư ng h p nào cô cũng nghĩ cách làm vui Gi m u. iv i
Vương phu nhân cũng không ngo i l , B o Thoa luôn bi t cách làm bà c m th y ư c an i và vui
v . H i 32, Kim Xuy n vì b Vương phu nhân u i xua mà âm u xu ng gi ng t v n, Vương phu
nhân sùi s t khóc, B o Thoa ã n bên an i bà, th m chí cô còn em cho qu n áo c a mình gia
ình Kim Xuy n khâm li m mà không h kiêng dè khi n Vương phu nhân vô cùng c m ng. Ba
ngư i ph n quy n l c nh t trong nhà h Gi là Nguyên Xuân, Gi M u và Vương phu nhân u
h t m c hài lòng v i thái cư x c a cô.
B o Thoa l y lòng các b trên trong gia ình h Gi trư c h t vì s tôn tr ng. Cô nghĩ r ng h
tôn quý, m c thư c x ng áng ư c i x như th . Hơn n a, B o Thoa luôn l y giai c p th ng tr
mà c th là nh ng ngư i ph n quy n uy k trên làm khuôn m u, làm m c tiêu ph n u. Hay nói
khác hơn, cô mu n t n a v như h . Và chính h s giúp cô bư c lên a v cao quý c a giai c p
th ng tr mà cô h ng mong mu n nên cô ã tìm m i cách h ư c vui lòng.
Bi t l y lòng ngư i khác không ch có B o Thoa mà Phư ng Thư cũng là m t tay già d n. Tuy
nhiên Phư ng Thư ch nhún như ng, t n tu v i Gi M u, còn v i ngư i dư i thì c y tài, h ng hách
nên nhi u ngư i không ưa. V i m này B o Thoa khéo léo hơn nhi u. K h u ngư i h trong Gi
ph u khen ng i cô, b n a hoàn cũng thích g n B o Thoa, th m chí b n a hoàn còn kháo v i nhau
r ng «Cô B o nghe th y thì ch ng sao, ch cô Lâm mi ng hay xoi bói, b ng hay kh t khe…». B o
Thoa luôn t ra quan tâm n t t c m i ngư i, r ng lư ng v i ngư i ăn k nên T p Nhân khi nghe
nói B o Thoa ư c ch n làm «m Hai B o» ã vui sư ng «Th t là con m t b trên r t tinh, d m h i
như th m i áng. Mình th t có phúc, n u cô ta v ây thì mình cũng ư c m t ph n gánh
n ng». S dĩ m i ngư i yêu m n B o Thoa như th là vì cô ta bi t cách «ng t nh t», cô luôn bi t làm
cho ngư i khác c m th y ư c tôn tr ng. Ví d như h i 34, B o Thoa và T p Nhân trò chuy n v
vi c B o Ng c b cha ánh, T p Nhân ã nói l l i hàm ý ch nguyên nhân là t i Ti t Bàn, B o Thoa
không nh ng không gi n mà khi th y T p Nhân sư ng sùng B o Thoa còn nói l i giùm làm T p
Nhân vô cùng c m ng. B ngoài B o Thoa có v quý T p Nhân l m, nhưng trong lòng cô, T p
Nhân v n ch là m t a hoàn a v th p hèn, nên trong h i 35 khi T p Nhân băn khoăn v vi c mình
ư c Vương phu nhân bi t ãi, B o Thoa bĩu môi cư i nói «Có th mà cũng khó nghĩ ? Sau này còn
có nhi u vi c làm ch khó nghĩ hơn th n a kìa». Cái bĩu môi c a B o Thoa ph i chăng mang m t
chút gì c a s xem thư ng i v i ngư i a v th p hơn mình?
Trông B o Thoa b ngoài thơn th t nói cư i như th nhưng trong lòng cô gái xinh p này luôn
n ch a nh ng suy nghĩ s c l nh ôi khi làm ngư i c ph i r n ngư i. ngư i khác yêu thích
mình, B o Thoa không ng n ng i dùng nh ng th o n áng s . H i 27, B o Thoa u i theo con
bư m tr ng, vô tình nghe ư c câu chuy n «dơ b n» c a hai a hoàn, B o Thoa gi t mình nghĩ
b ng «Xưa nay nh ng a gian dâm tr m cư p, b ng d u ra trò c ! N u m c a th y ta ây, l
nào chúng nó không h th n? V l i nghe ti ng h t như con H ng phòng B o Ng c, nó xưa nay
v n to gan, không coi ai ra gì c . Nó là a a hoàn iêu ngoa, qu quái b c nh t, ngư i cùng làm
ph n, chó cùng qua tư ng. Nay ta bi t ư c s x u xa c a nó, n u không c n th n, không nh ng
thêm chuy n, mà ta cũng ch ng hay ho gì. Bây gi lánh i m t nơi thì không k p, chi b ng dùng l i
kim thi n thoát xác m i ư c » B ng nghe k t m t ti ng, B o Thoa li n c ý i n ng bư c, cư i
h i «Ch T n, tôi xem ch tr n i âu nào… ». T t nhiên hai cô a hoàn kia s nghĩ i Ng c tr n
quanh ó và ã nghe ư c câu chuy n c a h . Th là B o Thoa ã trút t t c m i s oán ghét c a hai
a hoàn lên u i Ng c. áng s hơn là sau ó, cô còn v a nói v a i, trong b ng cư i th m «Th
là ta nói quanh che gi u ã trôi. Không bi t chúng nó nghĩ th nào».
Th c ch t trong thâm tâm B o Thoa r t xem thư ng nh ng con ngư i thu c t ng l p b tr th p
kém. Ý th c giai c p trong cô gái tr này vô cùng m nh m . Chi ti t Hương Lăng t p làm thơ ã
ch ng minh ư c i u ó. Hương Lăng là m t cô gái c a bi k ch, cu c i g p nhi u gian nan b t
tr c và bi át, ph i làm nàng h u cho m t k phàm phu t c t như Ti t Bàn. Th nhưng a v th p
kém y không ngăn ư c tình yêu thơ c a Hương Lăng, Hương Lăng r t quy t tâm h c làm thơ. Có
th nói chi ti t Hương Lăng h c làm thơ ã kh c ho chân th t tính cách c a Ti t B o Thoa. B
ngoài, trông B o Thoa có v c n tr ng hoà bình, ôn nhu ôn h u, nhưng bên trong cô v n có nét l nh
nh t, c t cách cao ng o, ngư i t m thư ng không bao gi ư c cô m t t i. B o Thoa có th ưa
Hương Lăng vào trong i Quan viên là t t l m r i, sao cô còn ph i d y Hương Lăng làm thơ n a?
Hương Lăng không dám th nh giáo B o Thoa mà ph i tìm n i Ng c. i u này nói lên s phân
bi t giai c p c a B o Thoa. B o Thoa không nh ng không hi u vi c c công t p làm thơ c a Hương
Lăng là còn hay trêu ch c Hương Lăng «Sao l i ph i chu c l y phi n não…Cô v n ã ng ng n r i
nay thêm chuy n này l i càng thành iên m t thôi». Khi Hương Lăng làm ư c m t bài thơ, nh h i
cô, cô l i b o Hương Lăng sang h i i Ng c. Rõ ràng i v i vi c Hương Lăng t p làm thơ, B o
Thoa không nh ng không ng h mà còn chê cư i, trêu ch c. i v i cô, ngư i th p hèn như Hương
Lăng thì không x ng áng v i thú vui tao nhã c a t ng l p trên trong xã h i lúc b y gi .
Không nh ng khinh thư ng, mà i v i t ng l p b tr B o Thoa còn l nh lùng và tàn nh n n a.
Trư c cái ch t thương tâm c a a hoàn Kim Xuy n n m t ngư i l nh lùng như Vương phu nhân còn
ph i s t sùi khóc, v y mà B o Thoa v n t nh như không «Dì là ngư i nhân t nên nghĩ th . Ch cháu
oán thì không ph i nó b c t c mà âm u xu ng gi ng âu, có l nó ng g n hay ùa ngh ch gì
bên gi ng, s nh chân b ngã chăng? Nó nhà này b bó bu c quen r i, bây gi ư c ra ngoài t t là
i chơi ùa các nơi cho thích, ch n n i nào t c khí như th ? N u vì t c khí mà li u lĩnh, thì ch ng
, không áng ti c làm gì ?» (h i 32). L ra ph i thương tâm cho Kim Xuy n thì
qua là h ng h
B o Thoa l i « t n d ng » cái ch t c a Kim Xuy n l y lòng Vương phu nhân. Có th nói B o
Thoa mang y b n ch t tàn nh n, l nh lùng c a giai c p th ng tr . B o Thoa còn tr th mà ã có
nh ng suy nghĩ và hành ng khi n ngư i khác nhìn vào ph i c m th y s . Ch c ch n trong tương
lai cô s còn tàn nh n và l nh lùng hơn c Vương phu nhân n a. Khi cô gái nhà nghèo Vưu Tam thư
t v n ch t, kép hát Tương Liên b i tu, B o Thoa cũng ã l nh lùng nói v i m r ng « ó là nh
m nh ki p trư c c a h . Hôm n vì Tương Liên c u anh con, m nh thu x p công vi c h anh y,
nhưng nay ngư i ch t ã ch t, ngư i i ã i r i. Theo ý con m c m c h . M cũng không c n ph i
vì h mà thương c m n a».
Còn thái ca i Ng c i b trên và k dư i thì sao? Hoàn toàn trái ngư c v i B o Thoa.
V i giai c p th ng tr , i Ng c không m y may nghĩ n chuy n l y lòng các b c b trên
trong nhà. Ngày sinh nh t i Ng c, Gi M u cũng cho m i ban hát t i giúp vui và t t nhiên i
Ng c ư c ưu tiên ch n v hát. Nàng ã ch n nh ng v hát theo ý thích c a mình không chi u lòng
b t c ai c , này là Kim ng, Ng c N r i H ng Nga r i Sư qua sông (h i 85). Nàng
t Ma e m
không bao gi tìm cách l y lòng ai, ngay c trư c Nguyên Xuân nàng cũng không có ý nhún như ng.
Khi Nguyên Xuân v thăm nhà, nh tr h t tài át h n m i ngư i (h i 18). i Ng c
i Ng c ã
luôn có ý th c kh ng nh cái tôi cá nhân c a mình, không cúi u tuân ph c «các b c b trên». B i
th , Nguyên Xuân dù kh ng nh tài năng c a c i Ng c và B o Thoa nhưng n khi ban thư ng
l i ban cho B o Thoa h u hĩnh hơn. B i trong m t giai c p th ng tr i Ng c là m t k ch ng i,
m t ngh ch t v i nh ng m m m ng t do e do làm lung lay nh ng khuôn m u mà h xây d ng
bao i.
T sâu trong lòng, i Ng c chán ghét t t c nh ng s gi d i, tàn nh n c a giai c p th ng tr .
Nàng ã ph n kháng l i, dù r ng s ph n kháng ó vô cùng y u t. Nàng ch ng i giai c p th ng tr
b ng s kiêu kì cô c, b ng su i nư c m t c a mình. Các b trên trong gia ình i quý t c y nh n
ra s c h ng i c a nàng nên ã lo i nàng ra kh i cu c hôn nhân v i B o Ng c. i Ng c cũng
mang tư tư ng t do như B o Ng c, cũng mang nh ng m m m ng ph n kháng như B o Ng c nên
n u nàng l y B o Ng c thì nh ng n n p, khuôn kh mà giai c p th ng tr phong ki n dày công vun
p s b lung lay.
V i t ng l p b tr thì sao? B ngoài i Ng c có v r t kiêu kì, l nh lùng và khó g n nên b
nhi u ngư i ghét. A hoàn trong Gi ph không m y ngư i thích nàng, h luôn so sánh nàng v i B o
Thoa và cho r ng B o Thoa t t hơn. Nhưng th c ch t bên trong, i Ng c là m t ngư i dào d t tình
c m và y nhi t tình. Nàng là ngư i t cao t i, m c h vô nhân nhưng cái l nh nh t c a i
Ng c ch là v b ngoài. N u ai không xem nh nàng, bi t tôn tr ng nàng thì nàng s xem là b ng
h u, s i x n ng h u, nhi t tình không h ch p n i u gì. Như vi c Hương Lăng h c làm thơ ã
nói trên ch ng h n. N u B o Thoa xem thư ng, không giúp Hương Lăng thì i Ng c l i t n
tình ch b o cô gái t i nghi p này. i Ng c ã vui v nh n l i d y Hương Lăng, giúp Hương Lăng
xoá i n i m c c m khi n Hương Lăng thêm can m, nghiêm ch nh h c làm thơ và cu i cùng ã
thành công. i Ng c có th i x v i ngư i khác m t cách chân thành như th , l y chuy n giúp
ngư i làm vui, ra s c ch b o không gi l i i u gì. Trư c m t Hương Lăng, i Ng c không có gì là
kiêu kì, không l v gì là k b trên c . Nàng t n tâm truy n th , ch b o m t cách vô tư, khuy n
khích Hương Lăng, khi n ngư i ta ca t ng không thôi.
Trư c cái ch t thương tâm c a Kim Xuy n, i Ng c cũng au lòng, cũng căm ghét nh ng k
th ng tr tàn nh n. Nàng hoàn toàn ng tình v i B o Ng c thương xót nh ng s ph n a hoàn nh bé
t i nghi p, h i 43 khi B o Ng c lén ra ngoài i t Kim Xuy n tr v , i Ng c ã nói «T ch nào
ch ng ư c, l i c ph i ra t n b sông? T c ng nói trông v t l i nh n ngư i, nư c kh p m t
t u do m t ngu n mà ra, múc m t bát nư c nơi nào cũng ư c, r i nhìn vào ó mà khóc, th
cũng ã h t lòng v i ngư i ã khu t r i». Trong câu nói y, i Ng c ch không ng tình vi c B o
Ng c tr n ra ngoài, còn vi c B o Ng c tư ng nh Kim Xuy n nàng hoàn toàn ng h , b i trong
thâm tâm nàng cũng thương xót Kim Xuy n như B o Ng c v y. Không ch thương xót Kim Xuy n
mà i v i s ph n bi th m c a a hoàn Tình Văn, i Ng c cũng c m thương không nguôi. H i 77,
B o Ng c làm Văn t hoa Phù Dung khóc cho cái ch t th m thương, oan c c a Tình Văn, i
Ng c b t ng xu t hi n, nàng xem bài văn t m t cách trân tr ng và còn góp ý B o Ng c s a l i
cho có ph n thanh nhã hơn. i Ng c không ng ý cho B o Ng c dùng nh ng ch «a hoàn», «ti u
thư» i u ó ch ng t nàng không h có ý xem thư ng nh ng con ngư i b c m nh thu c t ng l p
dư i. Có l thông qua s ph n bi át c a nh ng con ngư i thu c t ng l p b tr , i Ng c nhìn th y
bóng dáng cu c i mình nên nàng có m t s ng c m h t s c sâu s c.
Qua nh ng chi ti t trên ngư i c nh n rõ s tương ph n trong thái i v i giai c p b trên,
k dư i c a hai nhân v t ph n quý t c tài hoa này. Thông qua ó, tác gi ã góp ph n miêu t
thành công nh ng xung t tư tư ng gi a h .
Nhưng s r t thi u sót n u không k n s tương ph n trong thái i v i tình yêu nam n t
do c a i Ng c và B o Thoa. B i tình yêu luôn là i di n l n nh t cho nh ng khát v ng c a con
ngư i trong b t kì th i i xã h i nào.
2.1.2.4 CHI TI T BI U HI N S TƯƠNG PH N TRONG THÁI I V I TÌNH YÊU NAM
N T DO
Tình yêu c a i Ng c dành cho B o Ng c là m t th tình yêu ư c xây d ng trên cơ s th ng
nh t v i lý tư ng ch ng phong ki n cho nên mang màu s c m i m và có ý nghĩa xã h i r ng rãi.
Trư c h t, có th th y i Ng c r t ngư ng m nh ng tình yêu nam n t do. Nàng ã say mê,
ng c m i v i nh ng m i tình n ng cháy ư c miêu t trong văn chương lãng m n như Tây
sương kí hay M u ơn ình. ó là nh ng tình yêu nam n không b trói bu c b i l giáo phong ki n.
ó là tình yêu cháy b ng c a nh ng con ngư i dám yêu, dám làm t t c cho tình yêu c a mình. i
Ng c xem ó là hình m u lý tư ng cho mình.
Th n, có th kh ng nh r ng i Ng c là ngư i s ng h t mình cho tình yêu. Tình yêu là t t
c nh ng gì nàng có, là t t c nh ng gì nàng luôn trăn tr day d t, là th quý giá mà nàng u tranh
quy t li t có ư c.
i Ng c là m t cô gái y u u i, a s u a c m, m t cánh hoa rơi, m t cành li u r , ti ng gió
mưa trong êm thu, c nh nh n nh p ph n hoa c a i Quan viên u làm nàng ch nh lòng bu n t i.
M t khác, b n ch t «kiêu kì cô c» c a cô thi u n lá ng c cành vàng cũng bu c cô ph i c nh giác,
lúc nào i Ng c cũng s ngư i khác khinh mi t mình, lúc nào cũng ng ng cao u ch ng ch i v i
hoàn c nh. Gi a lúc ó thì tình yêu n gõ c a trái tim i Ng c. Tình yêu c a m t ngư i b n tâm
giao, tri âm tri k ã mang n cho cu c s ng cô ơn c a nàng bi t bao n cư i và cũng l m nư c
mt ng cay.
Tình yêu v i B o Ng c ã ti p s c cho nàng, giúp cho nàng kh i b cái b t l c và buông th
ánh b i. Tuy nhiên, trong xã h i phong ki n y l giáo kh c nghi t kia thì m t tình yêu nam n t
do như th b xem là phi o c, là không th ch p nh n ư c. Nhưng m t ph n như i Ng c
không h b nh ng quan ni m phong ki n ó chi ph i. Dù có ôi lúc nàng trong tr ng thái mâu
thu n: m t m t mu n ngư i mình yêu th l tâm s nên luôn tìm cách th lòng B o Ng c, nhưng khi
B o Ng c m nh d n t tình nàng l i gi n không nói nên l i cho là B o Ng c nói b y, khinh r lăng
nh c mình (h i 23). Tr ng thái mâu thu n ó, t trong c nh ăn nh u l i có thêm tình ch B o
Thoa, Tương Vân càng làm cho i Ng c au kh , ch còn bi t khóc th m than tr m. Cái b nh a
s u a c m l y nư c m t r a m t c a i Ng c không ơn gi n ch là b nh ho n m y u mà còn là
bi u hi n c a s u tranh cho tình yêu tha thi t c a mình dù r ng s ph n kháng ó có ph n tiêu c c
và y u t.
Tình yêu trong i Ng c ngày càng l n m nh và sâu s c. H i 57, T Quyên th y i Ng c âu
s u và y u d n i vì lo l ng cho s ph n c a tình yêu v i B o Ng c, nên ã t ra câu chuy n ly kỳ
nh m th lòng B o Ng c. Chàng B o Ng c si tình c tư ng i Ng c s p v Tô Châu th t li n tr
nên ngây d i. i Ng c th y ngư i yêu như th thì lòng au như c t, « m t gay, tóc r i bù, m t
i Ng c m ng T Quyên «Ch không ph i
sưng húp, gân n i lên, c g c u xu ng mà th ». m
n th t c tôi ch t i là hơn». Trong lòng ch phong ki n, tình yêu c a i
n a c mang th ng
Ng c v n không ng ng l n lên n m c tư ng như hai ngư i h không th s ng thi u nhau ư c
n a.
Càng yêu sâu m bao nhiêu thì i Ng c l i càng trăn tr , lo s b y nhiêu b i nàng bi t rõ tuy
B o Ng c m t lòng nghĩ n mình nhưng bà và m l i không t ý gì. H i 82, i Ng c nghìn s u
muôn m i ch t ch a trong lòng ã mơ m t gi c mơ kh ng khi p. i Ng c mơ th y Gi Vũ Thôn
n ón mình v Nam kinh l y ch ng, m i ngư i trong nhà như Phư ng Thư, Hình phu nhân,
Vương phu nhân u l nh nh t v i n i ho ng s c a nàng, ngay c Gi M u cũng l nh lùng khi nàng
van xin «cái ó không can gì n ta». i Ng c van xin mãi không ư c bèn nghĩ n chuy n t t .
i Ng c gi n mình không còn m , tuy bà ngo i, các m , các ch em thư ng i ãi v i mình h t
s c t t nhưng ch ng qua là gi d i c . i Ng c c u c u B o Ng c nhưng anh ch ng th làm ư c
gì, i Ng c ã nói m t câu kh ng khái «Em ã nh t quy t s ng ch t cũng theo anh ». Sau ó B o
Ng c m b ng, moi qu tim ra cho nàng xem. Nàng h t ho ng t nh d y.
Chi ti t gi c m ng k trên ã ph n ánh ư c t t c n i lo s c a i Ng c. Trong ti m th c
nàng nh n rõ r ng ch ng ai ng h cu c nhân duyên c a mình. i Ng c qu là m t cô gái thông
minh và nh y c m. Nhưng quan tr ng hơn h t là qua gi c m ng y ta th y ư c quy t tâm iv i
tình yêu c a i Ng c. Dù s ng hay ch t nàng cũng nh t quy t gi v ng tình yêu c a mình, không
bao gi buông xuôi, không bao gi t b .
Khi tình yêu c a i Ng c chín mu i cũng là lúc nàng phát hi n s ngăn c n kiên quy t c a
các b c b trên. S xung t ó không làm nàng tuy t v ng mà càng hun úc thêm quy t tâm c a
nàng. H i 89, nghe b n a hoàn n r ng Gi M u i d m v cho B o Ng c, i Ng c nư c m t ch y
ròng ròng, c ý giày vò b n thân mình, ch ng nghĩ gì n cơm nư c, ngày m t y u d n, không mu n
ai n thăm cũng không ch u u ng thu c, ch mong cho mình mau ch t. Rõ ràng i Ng c ang ph n
kháng cho tình yêu c a mình nhưng nàng ch n m t cách ph n kháng quá tiêu c c b i ngoài cách ó
ra i Ng c ch ng còn bi t ph i làm gì hơn.
i Ng c ph n u m t cách quá cô c và l loi bên c nh th l c phong ki n hùng m nh và
c u k t ch t ch v i nhau. i Ng c ã dùng c m ng s ng ph n kháng, vì v i nàng tình yêu là t t
c là quan tr ng hơn h t. Giai c p th ng tr phong ki n v n không ch p nh n tình yêu y. i Ng c
ơn c u tranh m t cách vô v ng và ơn c mang s th t b i v bên kia cu c s ng (h i 97).
Ngay c khi nàng ng m h n mà ch t i thì nàng v n gi tr n tâm h n trong s ch và ph m ch t kiêu
kỳ không khu t ph c c a mình. Nàng ã có m t tình yêu th t p và luôn t ra x ng áng v i tình
yêu y. Ph i th a nh n r ng i Ng c có m t thái h t s c áng trân tr ng i v i tình yêu nam n
t do. V i nàng, ư c yêu ho c là ch t, không th có con ư ng khác hơn.
Trái v i i Ng c, B o Thoa có m t quan ni m r t b o th v tình yêu nam n t do. Nàng cho
r ng trong xã h i phong ki n ch có l giáo, cha m t âu con ph i ng i ó vì th không th có ch
cho tình yêu nam n t do ư c.
T u, B o Thoa ã quy t tâm vào cung vua nên h t s c c n tr ng trong m i quan h v i B o
Ng c. B o Thoa luôn tuân th l giáo phong ki n «nam n th th b t thân», nên trong m t B o
Thoa quan h thân m t gi a B o Ng c và i Ng c là không ng n. B o Thoa luôn tìm cách
tránh B o Ng c «B o Thoa nh l i trư c kia m mình nói chuy n v i Vương phu nhân v vi c v sư
cho cái khoá vàng, b o ch ngày sau ai có ng c m i k t hôn, vì th ch mu n tìm cách tránh xa B o
Ng c. Hôm n , Nguyên Xuân l i cho các th cũng như B o Ng c, trong lòng càng thêm áy náy khó
nghĩ. May sao B o Ng c l i hay qu n quýt v i i Ng c lúc nào cũng tâm ni m n i Ng c nên
n vi c y» (h i 28).
B o Thoa cũng không ý
Tuy v y, trong lòng B o Thoa v n có nh ng rung ng khi ng trư c B o Ng c như h i 28
B o Thoa ngư ng ngùng khi B o Ng c mê m n nhìn mình. Ho c như h i 33, khi B o Ng c b cha
ánh m t tr n òn nên thân, B o Thoa cũng au lòng xót xa, tranh cãi v i Ti t Bàn và khóc nn i
i Ng c ã m a mai r ng «Ch nên gi mình c n th n. Dù có khóc ra hai vò nư c m t cũng không
th ch a lành ư c v t òn âu». H i 95, Nguyên Xuân ch t, B o Ng c tr nên ngây d i, B o Thoa
r t nghi ng s hãi nhưng «h i ra không ti n nên ành ch nghe ngư i khác bàn tán làm như không
liên quan gì n mình c ».
Nu i Ng c b t ch p t t c s ng v i tình yêu c a mình thì B o Thoa luôn tr n tránh. B i
l giáo phong ki n không ch p nh n nh ng tình yêu t do nên B o Thoa luôn ti t ch tình c m c a
mình. B o Thoa ch ng bao gi dám s ng v i c m xúc th t. Cô dùng lý trí nhìn tình c m. Cô t
tình yêu lên bàn cân mà cân o n ng nh thi t hơn. B o Thoa ã giam trái tim mình trong cái vòng l
giáo và t hài lòng v i nh ng khuôn phép mà mình tuân th .
Th c n phong ki n như B o Thoa không bao gi dám nghĩ n chuy n yêu ương và cũng
không dám t ch n i tư ng, t quy t nh h nh phúc cho b n thân mình. Cũng h i 95, khi Ti t
phu nhân h i B o Thoa có b ng lòng l y B o Ng c không, cô ã nghiêm nét m t nói: «M nói th là
không úng. Vi c c a con gái là do cha m làm ch ; gi cha con m t r i, m nên làm ch l y, không
n a thì h i anh con, sao l i h i con ». V i B o Thoa, «tam tòng t c» là quan tr ng nh t, còn tình
yêu ch là th nh m nhí không th ch p nh n ư c. Ngư i ph n không ư c quy n quy t nh hôn
nhân i s c a c cu c i mình. Chính vì nh ng suy nghĩ ó mà giai c p th ng tr phong ki n ánh
giá cao cô, m cô càng thêm yêu m n cô và h Gi thì h t s c hài lòng khi cư i ư c m t cô dâu bi t
l nghĩa như cô.
Và cũng như giai c p th ng tr phong ki n, B o Thoa xem hôn nhân như m t hành vi chính tr
c ng c a v dòng h , c ng c gia phong. Vì th B o Thoa ã quá lý trí trong tình yêu. iv i
vi c yêu ch ng và gi ch ng mà cô cũng ph i bày k . H i 109, B o Thoa th y B o Ng c c mãi thơ
th n tư ng nh i Ng c, «B o Thoa cúi u nghĩ ng i… n u c c u ta ng ngoài mãi, v n s n
lòng tà s l i vương chuy n yêu ma. V l i, b nh cũ c a c u ta, v n là vì n ng tình v i ch em. V y
ph i có cách làm cho c u ta xoay lòng chuy n d , thì sau này m i kh i sinh chuy n». Và B o Thoa
ã t ra tình âu y m cho B o Ng c g n gũi làm cái k «d i hoa n ch p cành kia» h u níu kéo trái
tim B o Ng c tr v v i mình. K t qu , B o Thoa ã mang thai – mang gi t máu k nghi p dòng h
Gi . T i cho B o Thoa m t i thông minh, ngay c trong tình yêu cũng ph i tính k . Cu i cùng, dù
h t lòng v i ch ng như ngư i ta v n nói «án t ngang mày» thì trái tim B o Ng c cũng v n ch có
m t mình em Lâm mà thôi. Trái tim t do c a B o Ng c không th nào p cùng nh p v i trái tim l
giáo c a B o Thoa mà ch luôn hư ng v trái tim dám s ng ch t cho tình yêu c a i Ng c. Gi a
i Ng c và B o Thoa có l khó phân nh s ư c m t nhưng có th th y rõ m t i u h có quan
ni m v tình yêu và có cách yêu hoàn toàn i l p nhau.
Tóm l i, thông qua vi c miêu t nh ng y u t tương ng cùng v i vi c xây d ng h th ng
nh ng y u t bi u hi n s tương ph n như trên, tác gi ã kh c ho rõ nét làm ngư i c nh n t h c
ư c nh ng xung t tư tư ng âm th m mà quy t li t, tri t gi a hai nhân v t ph n quý t c tài
hoa này. Xâu chu i các y u t này l i ngư i c s nh n ra gi a h có r t nhi u i m tương ng mà
tư tư ng l i quá khác bi t nhau. T s khác nhau th m chí trái ngư c nhau ã d n n xung t. Và
nh ng xung t tư tư ng không ch ư c miêu t khéo léo b ng h th ng các chi ti t mà còn ư c
bi u hi n m t cách tr c ti p, khách quan, chân th t thông qua các phương ti n khác như c tho i n i
tâm và i tho i ch ng h n. T t c th hi n ngòi bút s c s o tài hoa và m ý v xã h i nhân sinh c a
tác gi H ng lâu m ng.
2.2 C THO I N I TÂM VÀ I THO I B C L XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI
KI U NHÂN V T PH N QUÝ T C TÀI HOA
Như ã nói trên, song song v i vi c s p x p h th ng chi ti t tương ng và tương ph n, tác
gi H ng lâu m ng còn xây d ng các l p c tho i n i tâm và i tho i cs c làm n i b t xung
t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u thuy t này.
Ngư i Vi t Nam có câu «Vàng thì th l a th than, chuông kêu th ti ng ngư i ngoan th
l i». Qu th t, l i nói là m t trong nh ng tiêu chu n quan tr ng ánh giá m t con ngư i. Và trong
văn h c các nhà văn cũng ã dày công xây d ng nh ng l p h i tho i c trưng miêu t b n ch t
nhân v t c a mình. Tác gi H ng lâu m ng cũng v n d ng bi n pháp này m t cách có hi u qu trong
vi c miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa, t ó cho ngư i c
th y rõ tư tư ng cơ b n c a m i ngư i.
Rõ ràng tư tư ng không ch chi ph i hành ng mà còn chi ph i vi c nói năng c a con ngư i
b i ngôn ng không ch là công c giao ti p mà còn là công c con ngư i tư duy. Thông qua các
lp c tho i n i tâm và i tho i c a hai ki u nhân v t, c th là Lâm i Ng c và Ti t B o Thoa,
ngư i c s hi u ư c nh ng cơn sóng lòng ang ch y tràn trong tâm trí h .
Trư c h t, ph i công nh n r ng tác gi H ng lâu m ng là b c th y trong vi c miêu t nhân v t
b ng nh ng l p c tho i n i tâm. Ngư i c như hoà theo dòng suy tư c a nhân v t t ó hi u và
c m nh n sâu s c di n bi n n i tâm, tình c m cũng như nh ng khuynh hư ng tư tư ng mà h p,
eo u i. Khá n tư ng v i ngư i c c ó l ph i k nl p c tho i n i tâm c a Lâm i Ng c
h i 29,«v n bi t b ng anh bao gi cũng ý n tôi, tuy có câu vàng ng c sánh ôi, nhưng khi nào
anh l i tin l i nh m nhí y mà không yêu quý tôi? Tôi dù có nh c n chuy n vàng ng c anh cũng l
i như không nghe không th y, th m i th c là anh yêu quý tôi, không có m y may gì gi d i c .
Nhưng m i khi tôi g i n chuy n vàng và ng c anh l i c cu ng cu ng lên, bi t b ng anh lúc
nào cũng nghĩ n chuy n vàng và ng c. Anh s tôi ng v c, c ý làm ra s ng s t ánh l a
tôi». Tác gi ã v nên chân dung m t i Ng c a s u a c m v i nhi u cung b c c m xúc n cùng
m t lúc, nàng lo âu, nàng v n chưa t tin. Và ngư i c c m nh n ư c r ng cô gái y u u i y
quan ni m tình yêu là ph i tuy t i, không th nào ch p nh n s s chia hay thay i dù ch là chút
ít. Tương t h i 32, i Ng c nghe B o Ng c khen ng i mình trư c Tương Vân, nàng ã tr i qua
cùng m t lúc th t nhi u c m xúc an xen vào nhau «m ng m ng, s s , t i t i, thương thương. M ng
là: m t mình không nh m, ngày thư ng v n cho anh y là ngư i tri k , gi qu th c như v y. S là:
trư c m t ngư i khác anh y v n nghĩ n mình, v n khen ng i mình, bi t m i tình n ng nàn
không h e ng i tý gì; t i là: anh ã là tri k c a tôi, thì t t nhiên tôi cũng là tri k c a anh. Anh và tôi
ã là m t ôi tri k , thì t i sao còn có chuy n vàng v i ng c. M c dù có chuy n vàng ng c thì vàng
ng c y áng l là c a anh và c a tôi, ch t i sao còn có cô B o Thoa n a? Thương là: cha m m t
s m, dù có nh ng l i ghi lòng t c d , nhưng không có ai tác thành cho ta. V chăng, g n ây ã
ch m có b nh, tinh th n ho ng h t. Th y thu c b o khí huy t suy kém, s r i sinh ch ng lao. Tôi dù
là tri k c a anh nhưng s không th ch lâu ư c. Anh dù là tri k c a tôi nhưng tôi b c m nh thì
làm th nào». M t l n n a qua màn c tho i n i tâm c a i Ng c, tác gi ã kh ng nh r ng v i
ngư i con gái này thì tình yêu là tuy t i. ng th i, chính b n thân nàng cũng hi u ư c xung t
quy t li t gi a nàng và B o Thoa, có l gi a hai ngư i ch có m t là có th t n t i mà thôi, có ngư i
này thì t t nh t ng nên có ngư i kia n a. i Ng c v i nh ng suy nghĩ v tình yêu quy t li t như
th ph n nào ã th hi n tư tư ng t do dân ch nơi nàng dù nó chưa làm thành s c m nh nàng
u tranh nhưng cũng khi n nàng tr thành «ngh ch t » i u v i các th l c phong ki n b o
th mà trư c h t là thiên kim Ti t B o Thoa danh giá.
Tư tư ng b o th phong ki n c a B o Thoa cũng ã ư c tác gi xây d ng qua m t s l p c
tho i n i tâm mà c th là h i 27, «B o Ng c và i Ng c t bé cùng m t nơi, anh em h nhi u
lúc không bi t tránh s hi m nghi, cư i ùa không gi ý, vui gi n b t thư ng, i Ng c tính n t nh
nhen, l i hay ghen ghét, bây gi mình n ây, m t là không ti n cho B o Ng c, hai là i Ng c
sinh ng , chi b ng ta tr v là hơn». B o Thoa phê phán cách s ng c a i Ng c là buông tu ng, t
do không bi t gi l nghi. i v i B o Thoa thì chuy n i Ng c và B o Ng c g n gũi nhau như th
là không th ch p nh n ư c và cô càng không th ch p nh n «cái tôi cá nhân» quá l n c a Lâm i
Ng c, cô g i ó là s nh nhen, ghen ghét. B o Thoa chuyên kh c k ph c l nên i v i cô vi c làm
c a Lâm i Ng c ương nhiên là ma tà, không chính áng và tuy t nhiên không th t n t i trong xã
h i phong ki n ư c.
on i tho i h i 42, B o Thoa ã giáo hu n i Ng c, c nh i nhét vào u óc cô thi u n
t do này nh ng l giáo mà B o Thoa cho là khuôn phép úng n bu c m i ngư i u ph i tuân
theo, ai làm trái l i u l à hư h ng c .
Khi v vư n, n ch r , B o Thoa g i i Ng c: «Cô T n, theo ta vào ây, có câu chuy n mu n
h i»
i Ng c cư i, theo B o Thoa n Hành Vu Uy n. Vào phòng, B o Thoa ng i xu ng cư i b o: «sao
mày không quỳ xu ng? Ta nh tra xét m t vi c»
i Ng c không hi u t i sao, cư i nói: «Xem kìa, con B o này iên r i! Ta có vi c gì mà mày tra
xét?»
«G m th t, cô ti u thư nghìn vàng ơi! Cô gái cung c m ơi! Mi ng cô ã nói nh ng câu gì? Thôi hãy
nói th c ra i».
i Ng c không hi u, ch cư i nhưng trong b ng cũng có ý ng ng và nói «Nào tôi có nói gì âu?
Ch ng qua ch b t n n tôi y thôi. Có i u gì sai ch hãy nói tôi nghe nào».
«Cô l i còn gi v à? Trong cu c t u l nh hôm n , cô nói gì th ? Tôi không bi t nh ng câu y âu
ra à?»
i Ng c nghĩ mãi m i nh hôm n mình không gi gìn có c hai câu chuy n M u ơn ình và Tây
sương kí, t nhiên m t lên, li n ch y l i ôm l y B o Thoa cư i nói: «Ch ơi! Vì em quên i, bu t
mi ng c ra, ch B o m i rõ. T gi tr i em không dám c nh ng câu y n a!»
«Tôi cũng không hi u, nghe th y cô c hay quá, nên bây gi h i l i cô»
«Ch ơi! Xin ch ng nói v i ngư i khác, t nay em không dám c nh ng câu y n a!»
B o Thoa th y i Ng c th n m t, c van xin mãi, nên cũng không v n h i n a. Li n kéo i
Ng c ng i xu ng u ng nư c trà và ân c n khuyên b o: «Cô cho tôi là ngư i như th nào? Xưa nay
tôi v n bư ng b nh. T khi b y, tám tu i tôi ã làm r y rà ngư i ta. Nhà tôi v n là nhà nho, ông cha
cũng r t thích ch a sách. Khi trư c, nhà tôi ông ngư i, anh ch em tôi cùng m t nơi, không ai
thích xem sách ng n c . Có ngư i thích thơ, có ngư i thích t , như «Tây sương», «Tỳ bà»,
«Nguyên nhân bách ch ng», b gì cũng có. H c xem gi u chúng tôi, chúng tôi xem gi u h . Sau
th y tôi bi t, ab ánh, a b m ng, sách l i b t, b xé m t h t. Vì th b n con gái chúng ta
không bi t ch càng t t. ám con trai h c không hi u nghĩa lý thì thà không h c còn hơn; hu ng chi
là tôi v i cô? Ngay n vi c làm thơ vi t ch , ã không ph i ph n s ch em mình, mà cũng không
ph i ph n s c a b n con trai n a. Ngư i con trai c sách ph i hi u nghĩa ra giúp nư c tr dân
m i úng. Bây gi không th y nh ng ngư i như th n a, càng c sách bao nhiêu h càng hư h ng
b y nhiêu. ó không ph i là sách làm hư h ng h , ti c r ng chính h ã bôi nh sách. B i th không
b ng i cày, i buôn còn hơn. Còn b n chúng ta, ch nên bi t vi c thêu thùa may vá m i ph i, th mà
còn h c òi m y ch . ã trót bi t ch thì nên ch n sách ng n mà xem, ch xem lo i sách nh m,
s i h n tâm tình i, không th s a l i ư c».
B o Thoa phê phán thái say mê c a i Ng c i v i văn chương lãng m n. Cô là cái loa tuyên
truy n giáo lý c a ch phong ki n. o n i tho i trên cũng ã gián ti p cho th y thái c aB o
Thoa v i vi c c sách l p thân khác hoàn toàn v i i Ng c. T t c nh ng i u này là do tư tư ng
c a hai cô thi u n i l p v i nhau. Tư tư ng i l p nhau nên b t ng quan i m, luôn không
b ng lòng và phê phán i phương. H i 51, B o C m làm mư i bài thơ hoài c , m i ngư i xem xong
u khen ch có B o Thoa là ph n i: «S tích tám bài u có chép trong s , còn hai bài cu i
i Ng c
không có sách nào chép, chúng tôi không hi u rõ, chi b ng làm l i hai bài khác thì hơn».
v i ngăn l i: «Ch B o th t là g n phím g y àn, câu n v v i quá. Dù trong s sách không chép,
các truy n ngoài cũng không nói n, nên không bi t u uôi ra sao, nhưng chúng ta ch ng ã xem
a tr lên ba cũng bi t n a là». o n i tho i trên ã cho th y rõ B o
th y hai v hát là gì?
Thoa là ngư i r t tôn sùng khuôn m u, v i cô nh ng gì ư c ghi chép trong sách s - nh ng gì ư c
ngư i xưa công nh n m i là m c thư c. Còn i Ng c thì t do phóng khoáng nên nàng ã g t ý
ki n c a B o Thoa sang m t bên. Dù ch là o n i tho i ng n nhưng ã l t t ư c xung t tư
tư ng gi a hai ngư i ph n này m t cách t nhiên và khéo léo.
Và qua nh ng o n i tho i gi a các nhân v t, B o Thoa còn th hi n mình là m t «cái loa
tuyên truy n cho o c phong ki n». h i 64, i Ng c làm m y bài thơ g i g m tâm s c a
mình, B o Ng c l y xem và nh mang v thì b B o Thoa giáo hu n cho hai ngư i m t tr n «…C u
vi t vào qu t, l quên i, mang ngoài thư phòng, các ông nhà nho trông th y, l nào h không
h i ai làm? L h n i ra ngoài l i càng không hay. Ngư i xưa nói con gái không có tài y là c
y! Con gái c n ph i l y trinh tĩnh làm ch , n công gia chính cũng ch là vi c th hai. Còn như thi
t , ch ng qua là chơi ùa trong khuê các mà ch ng bi t cũng ư c. Chúng tôi là con gái trong
n ti ng khen ng i tài hoa y». B o Thoa ã th hi n rõ tư tư ng b o
nh ng nhà th này, không c n
th phong ki n c a mình, cô không ng tình v i vi c i Ng c hay suy tư hay làm thơ, cô luôn
tuyên tuy n cho giáo lý phong ki n. Qu th t nh ng tư tư ng, l i nói và vi c làm c a cô ã ph c v
c l c cho tr t t xã h i phong ki n mà giai c p th ng tr t ra ào t o nh ng « a con trung
thành t n tu ».
L i nói c a B o Thoa còn ch ng t cô là m t «môn ngoan o» c a o c phong ki n, cô
luôn kh c ghi và làm theo nh ng giáo lý y. B o Thoa luôn ghi nh câu «nam n th th b t thân»,
vì th có l n cô ã phê phán l i s ng c a i Ng c, và h i 78 i u này m t l n n a l i ư c th
hi n qua l i B o Thoa nói v i Vương phu nhân «Vì m y năm trư c cháu còn bé trong nhà không có
vi c gì, nên vào trong ó cùng ch em h p m t vui ùa, khâu vá, hơn là m t mình ng i bu n rũ
ngoài. Bây gi b n chúng cháu u l n c r i. M y năm nay dì bên này g p nhi u vi c không ư c
v a lòng. Th mà c mãi trong vư n l ra cháu trông nom không xu , s l i sinh chuy n. Ch b t
ph i b n tâm». B o Thoa ã ch n l y m t l i s ng, m t con ư ng khác v i Lâm i
ngư i i s
Ng c.
Có th nói nh ng o n c tho i n i tâm và i tho i y d ng tâm c a tác gi ã kh c ho sâu
s c xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n này. Không ch xung t tr c di n v i nhau, mà
th m chí khi i Ng c ch t r i thì nh ng tư tư ng c a nàng còn b B o Thoa phê phán. h i 115,
B o Thoa khuyên răn B o Ng c «Làm con trai ph i lo l p thân, làm cho r ng r ti ng tăm ch ? Ai
l i như c u ch toàn là nh ng tâm tình y u u i và ý nghĩ riêng tây. C u không th y là mình không
có chí khí c ng r n gì h t, l i b o ngư i ta là con m t ăn l c à?». Quan ni m v công danh c a B o
Thoa hoàn toàn khác v i i Ng c – m t ngư i v n không quan tâm t i công danh khoa c . B o
Thoa phê phán l i s ng tình c m t do c a B o Ng c nhưng câu nói c a cô làm ngư i c liên tư ng
n i Ng c vì trên th c t i Ng c v n y u u i, v n hay suy tư v nh ng chuy n tình c m riêng
tây, phê phán B o Ng c cũng là phê phán i Ng c b i hai ngư i h u là «ngh ch t » c a nh ng
l giáo phong ki n v n ã ki t qu , l i th i.
N u như h th ng các chi ti t mà tác gi xây d ng ã t o nên nh ng xung t tư tư ng gi a i
Ng c và B o Thoa thì nh ng l p c tho i n i tâm và i tho i góp ph n kh c sâu và làm n i b t
nh ng xung t quy t li t y. Nhưng nh ng xung t ó, không ch ư c th hi n tr c ti p qua l i
« hai ngư i trong cu c» mà tác gi còn mư n l i nh n xét c a nhân v t khác vi c miêu t ưc
khách quan và thuy t ph c hơn nhi u.
2.3 MƯ N L I NH N XÉT C A NHÂN V T KHÁC MIÊU T XUNG T TƯ TƯ NG
GI A HAI KI U NHÂN V T PH N QUÝ T C TÀI HOA
i Ng c và B o Thoa, m i ngư i mang m t tư tư ng khác nhau nên vi c d n n xung t là
i u t t y u. B n thân m i ngư i u ý th c sâu s c l p trư ng tư tư ng c a mình, h cũng hi u rõ
nh ng xung t tư tư ng d n ns i u và khác bi t gi a h . Không ch b n thân B o Thoa và
i Ng c mà c nh ng ngư i xung quanh cũng nh n rõ i u ó.
Chính vì th , tác gi H ng lâu m ng ã mư n l i nh n xét c a các nhân v t khác miêu t
xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u thuy t. Ngư i ta v n nói
«ngư i ngoài cu c s có cách nhìn và s ánh giá sáng su t hơn». Qu th t, tác gi ã khéo léo khi
mư n l i các nhân v t khác ánh giá xung t tư tư ng gi a Lâm i Ng c và Ti t B o Thoa. Làm
như th s mang n m t s c m nh n khách quan và công tâm hơn ng th i cũng cho th y ư c
xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t này không còn âm mà ã b c l ra m t cách quy t li t
khi n ngư i khác có th nh n th y ư c.
Xung t tư tư ng gi a hai nhân v t, trư c h t có th hi u là nh ng s i l p trong l i suy
nghĩ cũng như cách s ng và hành ng, s i l p trong nhân sinh quan và th gi i quan c a m i
ngư i. S khác bi t này c a hai nhân v t i Ng c và B o Thoa ã ư c miêu t m t cách gián ti p
qua l i nh n xét c a các nhân v t khác trong ti u thuy t. Có th nói, tác gi ã r t khéo léo khi xây
d ng l i nh n xét t c hai phe b o th và t do. ng v phe b o th ng h B o Thoa là c gia
ình quý t c th ng tr mà tiêu bi u là Gi M u. ng v phe t do sát cánh cùng i Ng c là Gi
B o Ng c. Tác gi ã cho Gi M u và Gi B o Ng c ng trên l p trư ng, quan i m c a mình
mà gián ti p nói lên xung t tư tư ng gi a hai nàng i Ng c và B o Thoa.
Trư c tiên, là nh ng l i nh n xét c a Gi B o Ng c. Ai cũng nh n rõ r ng anh chàng này v n
là m t ngư i có tư tư ng t do, anh luôn mu n i ngư c l i nh ng gì giáo i u phong ki n ã t ra
như quan ni m công danh khoa c , quan ni m tr ng nam khinh n , quan ni m phân bi t giai c p…
Trong H ng lâu m ng, B o Ng c và i Ng c cùng là nh ng «ngh ch t » c a ch phong ki n.
H ng c m v i nhau cách nh n th c và cách s ng nên ương nhiên B o Ng c là ngư i ng v
phe i Ng c trong cu c xung t này.
H i 32 Tương Vân khuyên B o Ng c chăm ch h c hành thành t trong khoa c , B o Ng c
nghe th y nh ng câu y trái tai l m li n u i Tương Vân v , B o Ng c ã nói: «Cô Lâm có bao gi
n tôi ã xa cô y t lâu». Qua câu nói c a B o Ng c ta nh n
nói nh ng câu nh m nhí y, n u nói
ra r ng i Ng c không như b n B o Thoa, Tương Vân và nh ng ngư i khác am mê công danh
khoa c . i Ng c cùng như B o Ng c r t chán ghét cái b n «xú nam nhân», cái b n «m t ăn l c»
và nh ng «chi c c n câu cơm». Vì th B o Ng c m i ánh giá cao i Ng c và xem nàng là tri âm
tri k .
Còn v i B o Thoa thì sao? Trong h i 32, cũng nh c n vi c B o Thoa khuyên B o Ng c h c
hành «kinh bang t th », B o Ng c ã ng h ng m t ti ng r i x giày i luôn. V i B o Ng c,
ngư i con gái xinh p tài hoa như B o Thoa ch ng qua cũng ch là «con m t ăn l c», nh ng l i cô
y nói cũng u là l i nh m nhí. Vì B o Ng c là ngư i có tư tư ng t do dân ch nên không th ch p
nh n l i khuyên c a m t ngư i mang tư tư ng b o th phong ki n như B o Thoa ư c.
Chính vì tư tư ng c a i Ng c và B o Thoa i l p nhau nên m t ngư i thì phê phán B o
Ng c còn m t ngư i thì ng h nh ng hành ng «gàn d » c a anh. B o Ng c nh n th c r t rõ tư
tư ng c a hai ngư i ph n y vì th có l n anh ã nói «N u i h i B o Thoa ch c cô y l i trách
i Ng c thì hơn» (h i 62). Rõ ràng, v i B o Thoa nh ng hành vi t
mình là gàn d , chi b ng i h i
do c a B o Ng c là không th ch p nh n ư c, còn v i i Ng c nàng luôn ng h và ng c m
cùng anh. Gi a B o Thoa và i Ng c qu th t có m t s i l p r t sâu s c và tri t mà qua nhi u
chi ti t, nhi u câu tho i và nhi u l i nh n xét ngư i c có th th y ư c.
Ngoài B o Ng c, còn có m t nhân v t khác cũng thư ng ưa ra nh n xét v B o Thoa và i
Ng c, ó là Gi M u. Gi M u là ngư i nhi u tu i ã tr i nghi m chuy n i, bà là ngư i có quy n
l c t i cao trong nhà h Gi . Bà thương yêu i Ng c vì nàng côi cút, bé nh nhưng bà không ng
tình v i nàng. Trong m t bà B o Thoa m i là ngư i con gái t t nh t, ngư i con gái có y ph m
ch t mà giai c p th ng tr phong ki n c n. H i 35, khi Gi B o Ng c g i chuy n Gi M u khen tài
ăn nói c a i Ng c, Gi M u ã th ng th n bày t thái c a mình: «Ngư i nói không khéo cũng
có ch áng thương; ngư i gi ng lư i khéo léo mà có ch áng ghét, thì không b ng ngư i không
nói khéo còn hơn». B o Ng c cư i nói: «Th thì ch c không hay nói mà cũng thương như ch
Phư ng. N u ch b o nh ng ngư i nói khéo m i áng thương, thì ám ch em ây ch áng thương
ư c ch Phư ng và cô Lâm mà thôi».
Gi M u nói: «Nói n ám ch em, thì không ph i trư c m t dì ây ta nói l y lòng âu: c th c mà
nói, trong b n a cháu gái nhà này, không ai b ng cháu B o c ».
Câu nói c a Gi M u cho th y r ng bà không hài lòng v i s s c s o c a i Ng c, s s c s o
c a m t cái tôi y ý th c cá nhân. M t b trên như Gi M u, m t ngư i có trách nhi m duy trì n
n p phong ki n như Gi M u tuy t nhiên không th b ng lòng v i nh ng tư tư ng t do c a i
Ng c, nàng mà h p cùng B o Ng c thì cái tr t t phong ki n trong gia ình y s b e do lung lay.
Ngư c l i, ngư i ôn nhu, bi t ngư i bi t ta như B o Thoa m i thích h p làm dâu h Gi , m i có th
ti p t c duy trì gia phong dòng h cũng như ti p t c duy trì và phát tri n nh ng gì ch phong ki n
t ra c ng c và b o v quy n l i giai c p. Gi M u ánh giá B o Thoa cao hơn ám ch em
trong nhà là b i tư tư ng phong ki n b o th m nh m c a cô ta, i m này i Ng c không th có
ư c. B o Ng c mu n bà khen i Ng c nhưng k t qu là câu trư c bà không ng tình v i i
Ng c, câu sau bà khen B o Thoa. S khen chê khác nhau ó ã gián ti p nói lên s i l p tư tư ng
gi a hai ngư i.
Và ã hơn m t l n Gi M u th hi n thái c a mình i v i B o Thoa và i Ng c. M t
ngư i mang tư tư ng b o th phong ki n và m t ngư i mang tư tư ng t do dân ch nên t t nhiên
Gi M u s có s nhìn nh n và ánh giá khác nhau.
H i 83, i Ng c trong lòng s u trăm m i nên sinh ra m y u, Gi M u r t không hài lòng v
i u này. Th t ra nư c m t và s au m c a i Ng c không ch ơn gi n là bi u hi n c a b nh lý
mà m t góc nào ó có th xem là s ph n kháng c a nàng i v i giai c p th ng tr và nh ng
khuôn phép phong ki n. i Ng c luôn mang trong lòng m t cái tôi cá nhân r t l n, nàng a s u a
c m và kiêu hãnh. i Ng c ã làm Gi M u ph t ý «Con Lâm gi ã l n r i, ph i gi gìn thân th .
ý t ng ly t ng tý quá». i Ng c nh n ra s gi d i c a giai c p th ng tr iv i
Ta th y nó hay
nàng vì th nàng ngày càng cô c. Nàng mu n ph n kháng, mu n ch ng i, dù ch là s ch ng i
y u t nhưng m t ngư i tinh ý như Gi M u cũng nhìn th y và không ch p nh n ư c vì s r t nguy
hi m n u s c h ng i c a nàng g p g s ch ng i c a B o Ng c. Hơn n a là m t ngư i th c
n phong ki n thì nàng ph i bi t gi gìn l giáo, không th có nh ng bi u hi n «n i lo n» như th .
Càng không hài lòng v i i Ng c bao nhiêu thì Gi M u càng yêu quý B o Thoa b y nhiêu.
H i 84, Gi M u nói: «Tôi xem con B o tính cách d u dàng, hoà nhã, tuy tu i còn tr nhưng so v i
ngư i khác thì hơn nhi u… Th t là trăm ngư i không có m t ngư i b ng d tính khí như nó! Không
ph i tôi nói quá khen ch nó mà v làm dâu nhà ngư i ta thì b m ch ng nào ch ng thương yêu,
ngư i trong nhà ai ch ng kính ph c». Bà ã ch n B o Thoa vì cô là ngư i bi t kh c k ph c l s có
l i cho gia ình bà và giai c p c a bà v sau. Còn i Ng c thì ngư c l i, Gi M u nh n xét r ng:
«Con Lâm tính tình tinh ranh, ó cũng là i u t t cho c a nó, nhưng ta không mu n d m nó cho B o
Ng c cũng ch vì i u ó. V l i nó y u u i như th , s không th . Ch có con B o là t t hơn
h t» (h i 90). Tính tình tinh ranh, hay nói khác hơn là tư tư ng quá t do ã làm i Ng c b Gi
M u và các b trên trong ph Gi lo i ra kh i v trí «m Hai B o». i Ng c không ư c nhưng B o
Thoa thì ư c giai c p th ng tr l a ch n vì tư tư ng c a cô hoàn toàn il pv i i Ng c. Ch ng
nh ng Gi M u mà t t c «các b c b trên» trong h Gi u ng tình v i bà, Vương phu nhân ã
nói: «Ch ng nh ng c nghĩ như th mà chúng con cũng u nghĩ như th c » (h i 90).
Gi M u hài lòng khi ch n B o Thoa «Con B o là a thông minh sáng su t không c n ph i
lo» (h i 96). Câu nói ó phát ra t m t ngư i có a v cao như Gi M u thì ch ng t l p trư ng tư
tư ng phong ki n ã th m nhu n, ăn sâu trong tâm kh m B o Thoa. Còn cái tư tư ng t do nơi i
Ng c, c nhiên giai c p th ng tr phong ki n không th nào ch p nh n ư c. H i 97, i Ng c u t
ngh n n n i s p lìa i, Gi M u không nh ng không c m thương mà còn ng trên l p trư ng
phong ki n phê phán tư tư ng t do c a nàng «Tr con t khi nh v i nhau m t ch , thân thi t
nhau là l thư ng, nhưng bây gi khôn l n, ã hi u vi c i, cũng nên phân bi t m i úng là thân
ph n ngư i con gái, m i x ng v i lòng yêu thương c a ta. N u b ng nó có ý nghĩ gì khác thì còn ra
ngư i th nào n a? Có ph i là ta ã hoài công thương nó không?»… «Nhà chúng ta ây, vi c khác
c nhiên không có, còn cái th tâm b nh y l i càng không th có. Con Lâm n u m c b nh khác thì
m t bao nhiêu ti n ta cũng b ng lòng, nhưng n u là b nh y thì ch ng nh ng không ch a ư c mà ta
cũng ch ng thương».
Că n b nh c a i Ng c là căn b nh c a nh ng ngh ch t mà giai c p th ng tr phong ki n c n
ph i tiêu di t tránh m m m ng h u ho v sau. M t gia ình i quý t c th ng tr như nhà h Gi
không th ch p nh n dung dư ng trong lòng mình m t tâm h n t do «nhi u s u nhi u b nh» như
Lâm i Ng c ư c. Gi M u t ng r t yêu thương i Ng c nhưng tình máu m cũng không làm bà
c m thông cho tư tư ng t do c a cô cháu ngo i nh bé t i nghi p, nên trong cu c xung t y bà ã
ng h n v phía Ti t B o Thoa vì quy n l i và tương lai c a giai c p, c a gia ình mình.
Th m chí, n khi i Ng c không còn trên cõi i, Gi M u v n không thôi nói v s khác
bi t tư tư ng gi a nàng và Ti t B o Thoa «Nhưng tôi xem con B o không ph i là a hay nghĩ ng i,
ch tính khí như con cháu ngo i nhà tôi thì khác h n, nên nó không th » (h i 98).
Gi M u và B o Ng c, hai th h , hai tâm h n v i tư tư ng khác nhau nên có nh ng nh n xét
khác nhau v cùng m t con ngư i và cùng m t s vi c. M i ngư i ng v m t phe khác nhau.
Nhưng t u trung qua nh ng l i nh n xét c a h mà ngư i c nh n th y rõ l p trư ng tư tư ng c a
i Ng c và B o Thoa m t cách khách quan và chân th t. T ó làm n i b t lên nh ng xung t tư
tư ng gi a hai ngư i con gái quý t c tài hoa này.
Qua l i nh n xét c a m t s nhân v t khác, tác gi ã miêu t rõ nét nh ng xung t tư tư ng
gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa. ó là cách miêu t gián ti p nên em n cho ngư i
c m t s c m nh n t nhiên không gò ép. ây cũng là bi n pháp mà tác gi thư ng s d ng
trong H ng lâu m ng, miêu t m t nhân v t qua l i m t nhân v t khác.
Bên c nh ó, tác gi còn s d ng m t bi n pháp c i n nhưng cũng khá c áo khác là dùng
thơ th hi n cái chí hư ng, tâm tư, tình c m, ư c v ng c a m i ngư i r i t ó g i ra nh ng xung
t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa này.
2.4 NH NG BÀI THƠ B C L XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN V T PH
N QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U THUY T H NG LÂU M NG
Lâm i Ng c và Ti t B o Thoa u có tài thơ, h thư ng làm thơ và luôn có nh ng bài thơ
chan ch a ý tình hơn h n m i ngư i. Tuy nhiên do tư tư ng khác nhau nên i Ng c và B o Thoa
cũng có quan ni m v thơ r t khác nhau. C nhân v n thư ng nói «thi dĩ ngôn chí», thơ văn bao gi
cũng mang cái tư tư ng c a con ngư i, th nên qua nh ng bài thơ h làm ta s nh n ra ư c s khác
bi t, th m chí i l p v tư tư ng gi a h .
i Ng c, ngư i thi u n p trong lòng tư tư ng t do dân ch , nên có nh ng quan ni m h t
s c phóng khoáng v thơ. i Ng c r t yêu thích thơ c a Ph , nàng ã t ng nói v i Hương Lăng
r ng mu n h c làm thơ thì trư c h t ph i c thơ Ph . Ph là m t cây i th c a ư ng thi,
bên c nh ó Ph còn là m t nhà thơ mang m tư tư ng t do dân ch . Thơ Ph bàng b c
m t cái tôi t do phóng khoáng nên giai c p th ng tr r t «kiêng dè» trư c m t s bài thơ c a ông.
Th mà, m t n quý t c ài các như i Ng c l i ái m thơ Ph . i u ó ph i chăng là « ng
b nh tương liên»? B i i Ng c cũng chán ghét cái xã h i b c bách tù túng và mu n thoát ra, mu n
bay cao lên cùng lý tư ng c a mình. Thơ c a i Ng c luôn chú tr ng tái hi n cu c s ng m t cách
có ngh thu t và c bi t là luôn có nh ng sáng t o, phá cách t o nên nh ng «trúc tr c» y b t ng .
B o Thoa cũng có nh ng quan ni m riêng trong vi c sáng tác thơ. B o Thoa luôn chú tr ng
bi n pháp ngh thu t mà các nhà thơ xưa ã s d ng tiêu bi u là «mư n v t ng tình», nàng cho r ng
thơ không ph i c i theo cu c s ng là ư c mà quan tr ng là ph i bi t thông qua «v nh v t» «t
tình», phong cách thơ c a B o Thoa r t g n v i thi ca c i n.
Ngư i ta v n nói qua nh ng bài thơ, ngư i c có th ánh giá ư c tư tư ng, tình c m cũng
như tài năng c a ngư i làm bài thơ ó. Và t t nhiên, iv i i Ng c và B o Thoa v n không ngo i
l . H i 18, Nguyên Phi v thăm nhà, t i i Quan viên l ng l y xa hoa, i Ng c và B o Thoa ã có
cơ h i múa bút. B o Thoa ã vi t:
Bi n NGƯNG HUY CHUNG TH Y
Vư n hoa xây c nh thành
M t vùng tr i p mây lành l sao
R i hang oanh ã u cao
Trúc kia i phư ng múa chào cũng vui
Gió văn th i lúc ra chơi,
Thăm nhà tr n hi u d y ngư i noi theo
Tài tiên cao di u tuy t v i,
Th n mình còn dám thêm l i n a sao?
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
Ta bài thơ mang m t v l ng l y «H p m i màu sáng và chung úc i m t t lành», t t
nhiên r t h p tôn vinh a v tôn quý c a Nguyên phi. Trong thơ c a B o Thoa có « thành», có
«oanh u cành cao», có «chim phư ng u cành trúc» u là nh ng hình nh ư c l quen thu c c a
thơ c . Hơn th n a, B o Thoa còn khéo léo ca ng i s hi u th o và «tài tiên» c a Nguyên Xuân. Cô
t nh n ph n thua kém v mình «th n mình còn dám thêm l i n a sao», ây là m t cách nói hay g p
trong thơ c . Bài thơ c a B o Thoa xét v m t ngh thu t thì hay ã ành mà v m t n i dung cũng
r t «tr n v n» b i nó không ch ca t ng «b trên» mà còn th hi n s khiêm như ng c a tác gi .
Ch ng t B o Thoa là m t ngư i r t tôn tr ng chu n m c, tuân th l giáo phong ki n và luôn bi t
ngư i bi t ta.
Bài thơ c a i Ng c thì khác h n. T u, i Ng c « ã có ý nh tr h t tài thơ l n át
m i ngư i». Và khi làm thơ, i Ng c ã th hi n cái tôi y cá tình c a mình:
Bi n TH NGO I TIÊN NGUYÊN
D o chơi ngư i l i thêm vui
Cõi tiên nào ph i là nơi b i h ng!
p thay mư n c nh non sông,
i m tô c nh l i l lùng p hơn.
Rư u kim cúc ngát mùi hương,
Chào m ng ngư i ng c ng ngàng hoa tươi.
Mong sao trên i ơn tr i,
Vư n này thư ng ư c ón m i xe loan.
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
Ngay ta cũng ã th hi n m t tư tư ng phóng khoáng, lãng m n: «Su i cõi tiên ngoài cõi
tr n». i Ng c xem khu vư n i Quan xinh p là m t ch n ào nguyên xa xăm và hư vô, trong
tâm tư nàng dư ng như mang m t ư c mu n lánh th , thoát t c c a ch nghĩa lãng m n thoát li.
Trong thơ nàng cũng s d ng l p i l p l i hình nh c a «cõi tiên», «b i h ng», v p c a non sông
hoa lá. i Ng c nh c t i nh ng thú vui r t tài t như «d o chơi», «u ng rư u», «thư ng hoa». Và
c bi t n u B o Thoa ca ng i tính cách hi u th o c a Nguyên Xuân thì i Ng c l i nh c nv
p hình th hoa như ng nguy t th n c a «ngư i ng c» này.Chúng ta u bi t, ch hi u là m t trong
nh ng ph m ch t hàng u c a con ngư i ư c o c phong ki n ca ng i còn s c p c a ngư i
ph n là th «tai ho » mà các nhà Nho b o th phong ki n nghi ng , e ng i.
Xem xong hai bài thơ, Nguyên Xuân ã ch m ngay Ti t B o Thoa dù th a nh n B o Thoa và
i Ng c u có tài c . Nguyên Xuân ã tinh ý nh n ra r ng cái tài c a B o Thoa là cái tài c a m t
a con trung thành v i ch phong ki n; còn cái tài c a i Ng c là tài năng c a m t «con ng a
b t kham». Ch phong ki n và giai c p th ng tr không th dung dư ng m t con ngư i có tư
tư ng t do như i Ng c ư c mà h c n m t ngư i như B o Thoa. Cho nên, Nguyên Xuân ã
ng m ng m bày t s ch n l a c a mình qua vi c t ng quà cho m i ngư i: B o Ng c và B o Thoa
ư c quà như nhau là m t ôi qu t h ng nh t, hai chu i h t châu x hương, hai t m là, m t b c mành
phù dung. i Ng c thì như Nghênh Xuân, Thám Xuân và Tích Xuân m t cái qu t và vài h t châu (
h i 28).
H i 37, Thám Xuân m H i ư ng thi xã, m i ngư i làm thơ v nh hoa h i ư ng dư i s ch
trì c a Lý Hoàn. L n này, bài thơ c a B o Thoa cũng l i ng v trí cao nh t:
C a khép vì hoa khép su t ngày
Tư i hoa bình nư c s n c m tay
Ph n son r a s ch th m thu n
Băng tuy t v i v m c móc ây
L t th ch hoa càng thêm ư m v
Bu n tênh ng c cũng ph i chau mày
Mu n dâng B ch m u trong tr ng
L ng l ng ch ây lúc x tây.
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
L i thơ hàm súc h n h u, và t bài thơ này ngư i ta d dàng tư ng tư ng ra ph m ch t oan trang,
c n tr ng, ôn h u nhu mì v n có c a B o Thoa. ng th i bài thơ còn toát lên tư tư ng x th v i
khí ch t ti m tàng, trong ngoài chân ch t, l y th i ti n c a cô. Qu úng là m t bài thơ m ch t
c i n.
Còn bài thơ V nh hoa h i ư ng c a i Ng c l i tình t phong lưu hơn nhi u: Lơ
l ng rèm Tương c a khép h
t băng ch u ng c khéo xinh chưa
Lê y nh tr ng ành vay ng t
Mai s n h n thơm c mư n b a
Cõi nguy t tiên may tay áo tr ng
Bu n thu khách g t h t châu sa
Ngư ng ngùng bi t ng cùng ai nh ?
Giá l nh êm m ng ng n ngơ.
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
i Ng c ã th i c h n mình vào trong hoa, nên hoa cũng mang y tâm s c a nàng. Không ch t
hoa mà bài thơ c a i Ng c còn n ch a hình nh m t con ngư i cô c, âu s u, ng n ngơ mi
xúc c m vui bu n. Và trong bài thơ này m t l n n a i Ng c nh c n cõi tiên. Các nhà thơ lãng
m n khi bu n chán và b t c trư c cu c i th c t i thư ng mơ v m t cõi tiên xa xăm. Nàng Giáng
Châu «l y nư c m t r a m t hàng ngày» có l cũng mang m t tư tư ng thoát li như th .
H i 38, m i ngư i trong vư n i Quan cùng nhau làm thơ V nh Cúc. M t l n n a i Ng c
và B o Thoa ư c d p tr tài.
C CÚC (Nh cúc)
Ngóng gió tây v lu ng ng n ngơ
Nhìn lau li u t t ru t vò tơ
Vư n hoang, gi u v ng thu âu nh
Trăng l nh, sương trong m ng th y chưa ?
Lòng vương vít theo àn nh n khu t,
Tai văng v ng l t ti ng chày thưa
Thương mình g y cũng vì hoa y
Này ti t tùng dương hãy i ch .
(B o Thoa)
( D ch thơ : nhóm Vũ B i Hoàng)
HO CÚC (V cúc)
Thơ r i l i v th c ngông cu ng
Xanh lòng sao khéo v n vương ?
Ch m lá v y ra nghìn gi t m c
Tr hoa nhu m h n m y h n sương.
Nh t n ng v tr i hoa v n gió.
Gân gu c tay ưa thu ư m hương.
ng tư ng vư n ông mà hái b y,
Dáng bình ta thư ng ti t trùng dương.
(B o Thoa)
( D ch thơ : nhóm Vũ B i Hoàng)
B o Thoa v n dùng l i «mư n v t ng tình» kín áo. Cô s d ng nh ng thi li u quen thu c
c a các nhà thơ xưa khi vi t v mùa thu như li u, trăng, sương. Và hình như ngư i cb tg pm t
B o Thoa s ng r t nguyên t c «thư ng hoa thì ph i i n ti t Trùng dương», B o Thoa không ch
là m t cô gái tr tài hoa mà B o Thoa còn hi n lên trong thơ như m t nhà Nho phong ki n th c th
và tài tình.
i Ng c làm thơ cũng khác v i m i ngư i, nàng có phong thái c a m t ngh sĩ phóng khoáng,
khi m i ngư i làm thơ thì nàng th n nhiên u ng rư u và câu cá tìm c m xúc. Thơ i Ng c luôn
chú tr ng n c m xúc và luôn dào d t ý tình:
V N CÚC (H i cúc)
Ch ng bi t thu âu h i chào
Vư n ông l m nh m ch p tay vào
Xa i ng t ngư ng cùng ai y?
B i ng n l khéo ch m sao?
Vư n móc sân sương bu n k m y?
Nh n v s u m nh chăng nào?
ng cho không áng cùng i truy n,
Bi t nói thì ây truy n chút nao.
( i Ng c)
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
CÚC M NG (Cúc mơ)
Bên rào say gi c ti t thu trong
Trăng y hay mây hãy i cùng,
Hoa bư m tiên nào màng T t l i
N ng th b n nh nh ào công.
Mơ màng theo nh n àn xao xác
S ng s t thương sâu ti ng não nùng,
T nh gi c, n i ni m ai ã t ?
C khô khói l nh ng n ngang lòng!
( i Ng c)
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
i Ng c s d ng cách nói m i r t khác ngư i, nàng cho r ng không ph i nh ng gì ngư i xưa ã
t ng cp n thì m i áng ư c ưa vào thơ, m i th u có th là thơ, quan tr ng là nhà thơ s
d ng cách nói như th nào! Hai bài thơ mang s «ng t ngư ng» c a m t cái tôi y ý th c cá nhân
l i manh chút gì c a s b t c chí mu n thoát li vào cõi tiên, cõi m ng. c s c hơn c là bài V nh
Cúc:
V NH CÚC
S m t i ma thơ l n qu t hoài
Quang rào t a á kh ngâm chơi
Sương k ng n bút thơ giàu t ,
Trăng r i trên môi gi ng ngát mùi
M i h n ng m ng m ch t gi y,
Lòng thu gi i to bi t chăng ai?
Ph m bình t lúc nh ào l nh
Cao ti t nghìn thu r n kh p nơi.
( i Ng c)
(D ch thơ : Nhóm Vũ B i Hoàng)
Thơ làm m i, t l i m i, l t léo mà không ra v rư m rà. Không ch s d ng thi li u cũ như trăng,
nh n mà trong thơ i Ng c còn có c tiên và ma, có nư c m t và n i bu n, có s bâng khuâng và
th m chí là lòng oán h n. Thơ i Ng c không tuân theo khuôn sáo, không b t chư c ngư i xưa mà
luôn vùng v y sáng t o v i l i nói riêng c a mình.
Qua m t s bài thơ c a i Ng c và B o Thoa ngư i c có th nh n rõ tư tư ng khác bi t
gi a hai ngư i. Trư c ó, các nhà văn nhà thơ v n thư ng mư n thơ nói lên ph m ch t c a con
ngư i. ây là m t bi n pháp ngh thu t không m i. Nhưng tác gi H ng lâu m ng ã v n d ng h t
s c sáng t o và nhu n nhuy n.
N u không là m t ngư i tài hoa thì không th vi t ư c như th . B i làm thơ nói lên tư tư ng
c a mình thì d , còn làm thơ nói lên tư tư ng c a ngư i khác r t khó. Tác gi v a ph i làm thơ th
hi n tư tư ng t do dân ch c a i Ng c, v a ph i làm thơ th hi n tư tư ng b o th phong ki n
c a B o Thoa; trong cùng m t tài cùng m t hoàn c nh mà ph i phân bi t r ch ròi, không cho phép
l n l n.
Cách vi t tài hoa y ã em n cho ngư i c m t c m nh n y thi v . ng sau nh ng v n
thơ m m m i kia n ch a hai lu ng tư tư ng i l p nhau c a hai con ngư i thu c cùng m t giai c p.
T ó toát lên nh ng xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa m t cách gián
ti p, kín áo nhưng sâu s c và tri t .
3. K T QU , Ý NGHĨA C A NH NG XUNG T TƯ TƯ NG GI A HAI KI U NHÂN
V T PH N QUÝ T C TÀI HOA TRONG TI U THUY T H NG LÂU M NG
Có th nói xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u
thuy t H ng lâu m ng là nh ng xung t tri t và quy t li t. T ch tư tư ng i l p nhau h i
n c h ph nh nhau và cu i cùng ch có m t trong hai ngư i t n t i, i u ó cũng ng nghĩa v i
vi c ch có m t tư tư ng ư c th a nh n trong xã h i y. Tuy nhiên, xét n cùng thì s th ng b i
ây r t khó phân nh, dù nhìn b ngoài thì có v như tư tư ng b o th phong ki n c a Ti t B o Thoa
ã giành th ng l i.
i Ng c p ôm tư tư ng t do dân ch , lúc nào cũng mu n kh ng nh cái tôi cá nhân c a
mình, lúc nào cũng s ng h t lòng vì tình yêu t do. i Ng c dám th ng th n ph n kháng nh ng l
thói phong ki n ã l i th i và l c h u b ng m t cái tôi t do dân ch . Nàng dám nghĩ, dám làm, tính
cách quy t li t, kiêu kì, cô c ch ng bao gi ch u hoà nh p vào nh ng thói gi d i x u xa c a nh ng
k th ng tr . Th nhưng cu i cùng, i Ng c v n không thoát kh i m t k t c c bi thương. Xã h i
phong ki n hàng ngàn năm v ng b n y ã giày vò, ày o nàng không thôi, i Ng c v i tư tư ng
t do dân ch c a mình ã ph i s ng m t cu c s ng y nư c m t và ch t m t cái ch t th t thương
tâm. i Ng c su t cu c i thanh khi t và cao ng o, không bao gi ch p nh n ai coi thư ng mình.
i Ng c ã u tranh cho tình yêu c a mình ư c s ng. Cu i cùng nàng lìa i trong s gi ng xé
th m thương c a tâm h n nơi quán Tiêu Tương bu n u ám. i Ng c ã ôm m i h n tình m t mình
và ch t i âm th m trong khi các b c b trên c a gia ình h Gi ang náo n c chu n b l cư i cho
B o Ng c và B o Thoa. Giai c p th ng tr phong ki n không ch p nh n m t ngư i mang tư tư ng t
do như nàng, h càng không tâm n m i tình si tha thi t trong tim nàng. Lúc i Ng c t t th là
gi ăn cư i c a B o Thoa, quán Tiêu Tương cách quá xa phòng tân hôn nên ch ng ai nghe th y ti ng
khóc thê lương ưa ti n m t linh h n nh bé, t i nghi p. Ngoài tr i ch có gió lay cành trúc, trăng x
u tư ng, c nh tư ng thê lương m m.
Màu c a h ph c mà B o Thoa ang m c tư ng như ã ánh d u th ng l i huy hoàng
c a cô trên màu tr ng tang tóc mà cu c i dành cho i Ng c. B o Thoa có ư c t t c nh ng gì
mình mu n nhưng th t s cô không h th ng l i. Cô ư c làm m Hai nhà h Gi , nhưng h Gi ã
lâm vào bư c ư ng suy ki t không gì c u vãn n i. Cô l y ư c B o Ng c nhưng êm tân hôn
ch ng cô l i g i tên m t ngư i con gái khác, cô s ng tri n miên trong s b t an c a m t cu c hôn
nhân không tình yêu thương. Ch ng cô thi c t úng như cô mong mu n nhưng cu i cùng anh
ta cũng b i vào ch n i hoang. T t c nh ng gì cô có ch là phù phi m. B o Thoa ch còn m t
ni m an i duy nh t là a con trong b ng, ó là cái hy v ng nh nhoi, le lói khôi ph c gia ình
h Gi và duy trì b c tranh phong ki n trong bu i x tàn.
Cái ch t c a i Ng c ch là s th t b i t m th i c a tư tư ng t do dân ch . Cu c hôn nhân
c a B o Thoa cũng ch là th ng l i t m th i c a tư tư ng b o th phong ki n mà thôi. B o Thoa
th ng th vì sau lưng cô có s y m tr hùng h u c a th l c th ng tr phong ki n. H ng h cô vì cô
s ph c v t n tu cho ch phong ki n, s phát huy nh ng «khuôn vàng thư c ng c» và nh có
nh ng ngư i b o th như cô mà luân lý phong ki n m i ti p t c ư c duy trì.
Xung t tư tư ng v n chưa k t thúc b i tư tư ng t do dân ch mà i Ng c p v n còn ti p
t c âm , nhen nhóm trong lòng xã h i phong ki n suy tàn. Và khi ó giai c p th ng tr b o th phong
ki n như B o Thoa v n còn ph i u tranh và tìm m i cách tri t tiêu nó. Nhưng làm sao có th ngăn
l i vòng quay c a bánh xe l ch s khi mà ch phong ki n ang i vào bu i thoái trào. M c cho
nh ng a con trung thành ra s c c u vãn, tư tư ng b o th phong ki n v n không th mang l i cho
ch suy tàn m t gam màu tươi sáng hơn.
Như v y có th th y xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u
thuy t H ng lâu m ng không ch gi i h n trong khuôn kh xung t gi a hai cá nhân, hai con ngư i
cá bi t mà còn mang m t ý nghĩa xã h i r ng l n.
Hai ki u nhân v t i di n cho hai ki u ngư i trong cùng m t giai c p nhưng không cùng tư
tư ng. M t bên mang tư tư ng t do dân ch ang nhen nhóm hình thành còn quá l loi, y u th .
M t bên mang tư tư ng b o th phong ki n ã ăn sâu bén r hàng ngàn năm gi n lúc r u rã, l i
tàn. ng v phe i Ng c có B o Ng c. ng v phe B o Thoa có Gi M u, Nguyên Xuân, Vương
phu nhân, Phư ng Thư, Gi Chính và c m t giai c p th ng tr hùng h u. Xung t tư tư ng c a hai
ki u nhân v t này không di n ra ơn c mà g n li n v i c m t l p ngư i trong xã h i ương th i.
Và t t nhiên trong xã h i y không thi u nh ng xung t tư tư ng ki u như th .
Có th nói, xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa trong ti u
thuy t H ng lâu m ng là xung t gi a cái m i chưa s c l n m nh và cái cũ ang suy tàn nhưng
chưa s p . i u ó cho th y r ng, trong bu i thoái trào, xã h i phong ki n không ch yr y
nh ng xung t gi a giai c p th ng tr v i giai c p b tr mà còn có nh ng xung t mang tính phân
hoá gi a n i b giai c p th ng tr v i nhau. Giai c p th ng tr ã có nh ng con ngư i ti n b và bư c
u ã bi t lên ti ng cho quy n t do, dân ch c a con ngư i sau hàng ngàn năm «kh c k ph c l »
như m t c máy.
Tư tư ng t do dân ch th t b i là do nó chưa s c l n m nh lay chuy n tư tư ng b o th
phong ki n và do chưa có ti n xã h i h u thu n. Nhưng nhìn vào b c tranh th m m mà tác
gi v ra trong tác ph m, ngư i c có th d oán m t ngày tàn không xa c a ch phong ki n già
nua và l c h u.
Tóm l i, vi c miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa ã góp
ph n ưa H ng lâu m ng vư t lên kh i t m c a m t ti u thuy t tình yêu thông thư ng, chuy n t i
nh ng v n nh c nh i c a th i i. ó là m t ti n b mà không ph i quy n ti u thuy t nào cũng có
ư c. Và ph n nào cũng nh mang «n i au i» y mà H ng lâu m ng s ng mãi cùng th i gian
vư t qua m i biên gi i và ngôn ng trên qu t này.




K T LU N
Qua quá trình tìm tòi, nghiên c u chúng tôi nh n th y H ng lâu m ng úng là m t b c tranh
ngh thu t c s c và m tính nhân văn ư c v nên b i ngòi bút tài hoa, tinh t , khéo léo và y
tâm huy t c a tác gi .
H ng lâu m ng, trư c h t là m t câu chuy n tình yêu nam n . Nhưng ng sau cái ái tình riêng
tư y là c m t b c tranh hi n th c vô cùng phong phú v i y nh ng xung t và mâu thu n. Và
m t trong nh ng xung t chính ư c miêu t m t cách c s c trong tác ph m là «xung t tư tư ng
gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa». Xung t này an k t v i xung t c a Gi B o
Ng c – chàng trai ơn c ch ng l i xã h i phong ki n. Xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t
ph n quý t c tài hoa không ch gi i h n trong ph m vi cá nhân mà còn mang t m vóc xã h i b i
hai nhân v t ph n quý t c tài hoa i di n cho hai ki u ngư i mang hai ki u tư tư ng khác nhau
trong n i b giai c p quý t c phong ki n. Và th c t trong xã h i y có khá nhi u con ngư i mang
nh ng xung t tư tư ng như th – xung t gi a tư tư ng t do dân ch và tư tư ng b o th phong
ki n. Vào bu i thoái trào, giai c p th ng tr phong ki n càng si t ch t vòng k m to c ng c av
ang lung lay c a mình thì nh ng xung t tư tư ng càng di n ra quy t li t hơn.
miêu t nh ng xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa, tác
gi H ng lâu m ng ã k t h p s d ng m t cách khéo léo và nhu n nhuy n nhi u bi n pháp ngh
thu t.
Trong ó áng chú ý nh t là vi c xây d ng h th ng chi ti t. Tác gi ã cùng m t lúc xây d ng
các chi ti t tương ng và tương ph n. Các chi ti t tương ng v thành ph n xu t thân, hoàn c nh
s ng, môi trư ng giáo d c, ph m ch t tài hoa hơn ngư i… t o m t cái n n chung cho hai ki u nhân
v t. Và trên cái n n chung ó tác gi l i ti p t c tri n khai các chi ti t tương ph n: tương ph n trong
thái i v i công danh khoa c , sách v thánh hi n, văn chương lãng m n, và tình yêu nam n t
do, tương ph n trong cách i x v i giai c p th ng tr và t ng l p b tr . Thông qua nh ng chi ti t ó
ngư i c s d n d n nh n rõ xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n này.
M t bi n pháp n a ư c tác gi s d ng r t thành công là xây d ng các l p c tho i n i tâm
và i tho i c a hai nhân v t làm b c l xung t tư tư ng gi a h , b i vì l i nói là m t trong
nh ng tiêu chu n quan tr ng ánh giá m t con ngư i và thông thư ng nh ng suy nghĩ cùng v i
nh ng l i nói s b c l tính ph n nào tính cách và tư tư ng c a con ngư i y.
khách quan và thuy t ph c hơn, tác gi còn mư n l i nh n xét c a các nh n v t khác
miêu t xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n . Các nhân v t xung quanh cũng t chia làm
hai phe, m i phe ng h tư tư ng c a m t ngư i. Và thông qua nh ng l i nh n xét c a h mà ngư i
c nh n ra nh ng xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n quý t c tài hoa này.
Cu i cùng, không th không k n m t bi n pháp c i n ư c tác gi v n d ng tài tình là:
xây d ng nh ng bài thơ b c l xung t tư tư ng gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa.Vì m i bài
thơ u mang tư tư ng c a ngư i ã t o ra chúng. Hai ki u nhân v t ph có tài ngâm v nh nên tác gi
ã mư n ngay nh ng bài thơ h làm ngư i c gián ti p th y ư c nh ng xung t tư tư ng
ng m ng m mà quy t li t gi a h .
T t nhiên là v n còn m t s bi n pháp khác ư c tác gi s d ng miêu t xung t tư tư ng
gi a hai ki u nhân v t ph n tài hoa trong ti u thuy t H ng lâu m ng. Khám phá h t cái hay cái p
c a H ng lâu m ng là ư c mu n muôn thu c a nh ng ngư i nghiên c u chúng tôi. Nhưng do bi n
h c là vô b và th i gian thì có h n nên chúng tôi ch tìm ư c m t s nét c s c như t h . N u c ó
i u ki n chúng tôi s c g ng tìm hi u m t cách toàn di n hơn n a.
Tuy nhiên, qua nh ng v n ã khám phá nghiên c u chúng tôi v n có th kh ng nh r ng tác
gi H ng lâu m ng là m t b c th y trong ngh thu t miêu t . Và trong b i c nh xã h i suy tàn th i
Mãn Thanh thì nh ng xung t tư tư ng ư c miêu t trong ti u thuy t H ng lâu m ng ã tr thành
nh ng b c tranh hi n th c sinh ng và y ch t ngư i, ph n nào giúp ngư i c c m nh n ư c
tình hình t nư c và con ngư i Trung Hoa th i y.
Tinh hoa n i v i tinh hoa ã ưa H ng lâu m ng vư t ra kh i biên gi i Trung Qu c, tình ngư i
n i v i tình ngư i ã ưa H ng lâu m ng n v i m i trái tim.H ng lâu m ng hôm qua, hôm nay và
ngày mai v n mãi là bông hoa thơm ngát, là tia sáng lung linh cu n hút m i ngư i khám phá và tìm
hi u v p b t t n c a mình.

PH L C
Phác th o chân dung
các n nhân v t chính trong H ng lâu m ng
(H i 5: có 14 bài thơ v nh và 14 hí khúc
miêu t và d báo s ph n nhân v t n chính trong H ng lâu m ng)


14 BÀI V NH NHÂN V T CHÍNH


Bài 1 v nh H u phó sách (H u phó sách v nh chi nh t)
Nguyên tác Phiên âm Hán Vi t
,
。散 易云彩 逢难月 霁 T nguy t nan phùng, thái vân d tán.
,
。贱 下为身 高天比 心 Tâm t thiên cao, thân vi h ti n.
。 怨人招 巧灵流 风 Phong lưu linh x o chiêu nhân oán.
,
生 谤毁 因 多 夭 寿 Th y u a nhân ph báng sinh.
a tình công t không khiên ni m.
。念牵空子公情多
D ch nghĩa D ch thơ
Trăng thanh khó g p, mây r c r d tan. Trăng trong khó g p, mây p d tan
Tâm h n ví tr i cao, thân ph n th p hèn. Lòng sao cao quý, ph n l i ê hèn
Phong lưu, khéo léo khi n ngư i ghét. Tinh khôn, ài các t t ngư i ghen
Th y u khác nhau u b ph báng Ch u ti ng ong ve ành t n th
Công t a tình ch than phi n a tình công t lu ng than phi n
Bài 2 v nh H u phó sách (H u phó sách v nh chi nh )


U ng t ôn nhu hoà thu n.
,顺和 柔温自 枉
,兰如 桂似云 空 Không vân t qu như lan.
Kham ti n ưu linh h u phúc
,福有 伶优羡 堪
Thuỳ tri công t vô duyên.
缘无子公知谁
B n tính d u dàng, hoà thu n cũng vô ích, Nhũn nh n, ôn hoà u u ng c ,
Nói r ng như hoa qu , hoa lan cũng như không, Lan thơm, qu ngát, th a thôi.
Khá khen cho con hát có phúc, Khen cho ưu linh t t phúc,
Ai bi t công t vô duyên n ! Ng âu công t vô duyên
Bài 1 v nh phó sách (Phó sách v nh chi nh t)

Căn t nh hà hoa nh t hành hương,
, 香茎一 花荷并 根
。 伤堪实 际遭生 平 Bình sinh tao t th c kham thương,
T tòng lư ng a sinh cô m c,
, 木孤生 地两从 自
Trí s hương h n ph n c hương.
。乡故返魂香使致
Chùm r sen g p s c m c m t nhánh c thơm Sen thơm li n g c n chùm hoa,
ư ng i g p g ch u au thương G pg ư ng i th t xót xa,
T lúc cây ơn tr ng hai x T lúc cây tr ng hai ch t,
mu n hương h n tr l i c hương . Hương h n tr l i ch n quê nhà.


Bài 1 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi nh t)




Kh thán ình cơ c,
,德 机停叹 可
Kham liên v nh nh tài.
。才 絮咏怜 堪
Ng c i lâm trung qu i,
,挂 中林带 玉
Kim trâm tuy t lý mai.
埋里雪簪金
Than ôi có c mà ph i d ng khung c i gi a
ch ng, Than ôi có c d ng thoi,
áng ti c cái tài ngâm thơ v nh hoa. Thương ôi cô gái có tài v nh bông.
ai ng c treo gi a r ng, Ai treo ai ng c gi a r ng,
Trâm vàng vùi trong tuy t. Trâm vàng ai ã vùi trong tuy t này.


Bài 2 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi nh )



Nh th p niên lai bi n th phi,
,非是 辨来年 十
l u hoa khai x chi u cung vi.
。 闱宫照 处开花 榴
Tam xuân tranh c p sơ xuân c nh,
, 景春初 及争春 三
h th tương phùng i m ng quy
。 归梦大 逢相兕 虎
Sau hai mươi tu i ã bi t suy xét úng sai, Sau hai mươi tu i ã tr i i,
hoa th ch l u n soi nơi cung i n kìa hoa l u n c a cung soi.
Ba xuân khó tranh c nh u xuân, Ba xuân nào ư c b ng xuân m i,
hùm th g p nhau gi c m ng l n k t thúc. th g p hùm kia gi c m ng xuôi.




Bài 3 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi tam)



Tài t tinh minh, chí t cao,
, 高自志 明精自 才
Sinh vu m t th v n thiên tiêu.
。 消偏运 世末于 生
Thanh minh di t ng giang biên v ng,
,
望边江 送涕明 清
Thiên lý ông phong nh t m ng dao.
。 遥梦一 风东里 千
Chí cao tài gi i có ai bì,
Tài thì sáng su t, chí thì cao,
G p lúc nhà suy, v n cũng suy.
Sinh nh m lúc th i h t, v n tan.
Nh ti c thanh xuân ra b n khóc,
Tr i p i ra b n sông trông ngóng
Gió ông nghìn d m m ng xa i.
Gió ông ngàn d m (th i) gi c m ng i xa.
(Bài 4 v nh Chính sách) Chính sách v nh chi t



Phú quý h u hà vi,
,为 何又贵 富
cư ng b o chi gian ph m u vi.
。 违母父 间之褓 襁
Chuy n nhãn i u tà huy,
,晖 斜吊眼 展
Tương Giang thu th , S vân phi.
。 飞云楚 逝水江 湘
Giàu sang thì ã sao,
Giàu sang cũng th thôi,
lúc còn trong nôi ã cách bi t cha m .
Quay l i nhìn bóng m t tr i chi u mà thương t bé m cha b i r i.
xót, nư c sông Tương ch y không tr l i, mây Nhìn bóng chi u ng m ngùi,
S bay i không v . sông Tương nư c ch y, mây S bay.
Bài th 5 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi ngũ)


D c khi t hà t ng khi t,
Vân không v t t không.
,洁 曾何洁 欲
Kh liên kim ng c ch t,
。空 必未空 云
chung hãm náo nê trung.
,质玉金怜可
.
中泥淖陷终
Mu n gi mình trong s ch mà chưa trong Mu n s ch mà không s ch,
s ch, nói r ng không chưa h n là không. r ng không ch a h n không.
áng thương cho t m thân vàng ng c, Thương thay mình vàng ng c,
cu i cùng b vùi l p trong bùn nhơ. bùn l y sa vào trong.
Bài 6 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi l c)




T h Trung Sơn lang,
,狼 山中系 子
c chí ti n xương cu ng.
。狂 猖便志 得
Kim khuê hoa li u ch t,
,质 柳花闺 金
nh t tái phó hoàng lương.
。粱 黄赴载 一
Gi ng chó sói núi Trung Sơn, Rõ ràng gi ng sói Trung Sơn,
ti n lúc c chí càn r ngông cu ng. g p khi c ý ngông cu ng l m thay.
T m thân hoa li u phòng khuê, Làm cho thân hoa li u này,
M t chuy n i vào gi c m ng hoàng lương. hoàng lương gi c m ng m i y m t nă m
Bài 7 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi th t)



Khám phá tam xuân c nh b t trư ng,
, 长不景 春三破 勘
Truy y n c i tích niên trang.
。 妆年昔 改顿衣 缁
Kh liên tú h h u môn n ,
, 女门侯 户绣怜 可
c ngo thanh ăng c Ph t bà.
。 旁佛古 灯青卧 独
Bi t ư c mùa xuân không th kéo dài, Bi t rõ ba xuân c nh chóng già.
Áo tu thay th qu n áo năm xưa Th i trang i l y áo cà sa.
áng thương ngư i con gái quí t c thêu thùa. Thương thay con gái nhà khuê các.
M t ng n èn xanh ng i bên c nh tư ng Ph t c . M t ng n èn xanh c nh Ph t bà.
Bài 8 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi bát)


D
Phàm i u thiên tòng m t th lai,
, 来世末 从偏鸟 凡
ô tri ái m th sinh tài.
。 才生此 慕爱知 都
Nh t tòng, nh l nh, tam nhân m c;
, 木人三 令二从 一
kh c hư ng Kim Lăng s cánh ai.
。 哀更事 陵金向 哭
Loài chim bình thư ng t i lúc h t th i,
Chim phư ng kìa sau n l i th i;
(ai n y) u bi t yêu m n cái tài này.
Lúc u nói gì ai cũng nghe, sau sai khi n ư c ngư i ngư i u yêu m n b c tài cao.
ngư i, cu i cùng b ngư i b ; M t theo, hai l nh, ba thôi c ;
ngo nh v Kim Lăng khóc càng bu n thương nhìn l i Kim Lăng lu ng ng m ngùi.
Bài 9 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi c u)




,贵 云休败 势 Th b i hưu vân quý,
。亲 论莫亡 家 gia vong m c lu n thân.
,氏刘济因偶 Ng u nhân t thôn ph ,
xo c ng ân nhân.
。人恩遇得巧
Tình th th t b i ng nói cao sang, V n suy ng k r ng sang,
nhà m t ng nghĩ n h hàng thân thu c. nhà suy ch k h hàng g n xa.
Ngư i àn bà quê mùa tình c c u giúp, Tình c c u giúp ngư i ta,
khéo g p ư c ân nhân. khéo sao Lưu th l i là ân nhân.
Bài 10 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi th p)




ào lý xuân phong k t t hoàn,
, 完子结 风春李 桃
áo u thuỳ t nh t b n lan.
。 兰盆一 似谁头 到
Như băng thu h o không tương ,
,妒相 空好水 冰
u ng d tha nhân tác ti u àm.
。 谈笑作 人他与 枉
Gió xuân hoa ào hoa lê ã k t qu , G p xuân ào lý qu muôn vàn,
R t cu c ai như m t ch u hoa lan,. r t cu c sao b ng m t ch u lan.
Như băng, nư c s ch, không ghen ghét; Nư c s ch, băng trong ghen ghét hão,
M c k ngư i i c chê khen . ti ng tăm còn l i nhân gian.
Bài 11 v nh Chính sách (Chính sách v nh chi th p nh t)



, 身情幻 海情天 情 Tình thiên tình h i o tình thân,
。 淫主必 逢相既 情 tình ký tương phùng t t ch dâm.
,出荣皆肖不言漫 M n ngôn b t tiêu giai Vinh xu t,
t o h n khai oan th c t i Ninh.
宁在实端开衅造
Tr i tình, bi n tình, tình thân cũng o,
Tr i tình, b tình là m ng o
Tình g p nhau t s (làm) cho ngư i dâm d c.
L i nói buông tu ng không h n phát ra t ph Vinh mà t i dâm kia cũng b i tình.
gây hi m khích, bày t chuy n th c t i ph Ninh u têu nào ph i Vinh hư h ng,
. m l i khơi ngu n th c t i Ninh
ª




14 bài hí khúc
(Khúc giáo u, khúc k t +
H ng lâu m ng th p nh khúc
曲二十梦楼红
曲二十梦楼红
曲二十梦楼红
曲二十梦楼红
Khúc giáo u


Nguyên tác Phiên âm Hán Vi t
H ng lâu m ng d n t
子 引梦 楼红
子 引梦 楼红
子 引梦 楼红
子 引梦 楼红 Khai t ch h ng mông, thuỳ vi tình ch ng?
, ?
种 情为谁 蒙鸿辟 开 ô ch v phong nguy t tình nùng.
.
浓情月 风为只 都 S n khán giá n i hà thiên, thương hoài nh t,
, , ,
。衷 愚遣试 时寥寂 日 怀伤 天何 奈这着 趁 t ch liêu thì, thí khi n ngu trung.
,
的玉悼金怀这出演 上此因 Nhân th thư ng, di n xu t giá bi kim i u ng c
“ ” “H ng lâu m ng”
梦楼红
D ch nghĩa D ch thơ
L im u H ng lâu m ng hí khúc Giáo u H ng lâu m ng
Thu tr i t m t mùng, ai gieo tr ng gi ng tình M t mùng khi m i m toang,
? gi ng tình ai ã ch u mang vào mình?
u ch vì gió trăng thương yêu n ng nàn. Ch vì tình l i g p tình,
u i theo cõi tr i nào, ngày thương nh , lúc gió trăng n ng ư m không ành xa nhau.
l ng l , Khi v ng v , lúc bu n r u,
Th giãi bày t m lòng si kh thành th t c a tôi. thua tr i nên giãi m i s u thơ ngây.
Nhân ây, di n xu t v “H ng lâu m ng” “M ng h ng lâu” di n khúc này,
thương vàng ti c ng c. Thương vàng ti c ng c t bày n i riêng.




Khúc 1
Chung thân ng
误身 终
误身 终
误身 终
误身 终 ô o th kim ng c lương nhân,yêm ch ni m m c
。盟前 石木念 只俺, 姻良玉 金是道 都 th ch ti n minh.
,
,忘 不终, 雪莹晶 士高中 山 着对 空
Không i trư c, sơn trung cao sĩ tinh oánh tuy t,
。 林寞寂 姝仙外 世 chung thân b t vong, th ngo i tiên xu, t ch m ch
信方今足不中 美,间人叹 lâm.
,

意底到 案举眉齐是然纵 Thán nhân gian, m trung b t túc kim phương tín.
Túng nhiên th t mi c án, áo ý nan bình.
平难
Su t il ml n
Ngư i ta u nói vàng-ng c là cu c hôn nhân
L m l su t i
t t; ta ây ch nh l i th cây- á lúc xưa.
Kho ng không trư c m t; ngư i cao sĩ trong núi Ai r ng vàng ng c duyên ưa,
tuy t, ng c sáng trong; c i không quên, nàng Ta quên cây á th xưa ư c nào.
tiên xinh p ngoài cõi i, trong r ng t ch Trơ trơ r ng tuy t trên cao,
m ch. Ngoài i r ng v ng khuây sao ư c nàng.
Than th (v i) cu c i, n nay m i tin trong Cu c i ngán n i tang thương.
cái p không h . p không hoàn p l i càng úng thay.
M c cho như án t ngang mày, t n áy lòng ý Dù cho án t ngang mày,
nghĩ (v n) khó bình l ng. Cu i cùng v n th y lòng này băn khoăn.
Khúc 2
U ng ngưng mi
Nhân cá th lãng uy n tiên ba,
眉凝枉
眉凝枉
眉凝枉
眉凝枉 nh t cá th m ng c vô hà.
,
瑕 无玉美 是个一 葩仙苑 阆是个 一
Như c thuy t m t kỳ duyên,
,
,他着 遇又偏 生今 缘 奇没说 若 kim sinh thiên h u ng khán tha.
,
? 化虚 终事心 何如 缘 奇有说 若 Như c thuy t m t kỳ duyên,
,
。挂牵 劳空个 一 呀嗟 自枉个 一 như hà tâm s chung hư hoá ?
,
。花中 镜是个 一 月中 水是个 一 Nh t cá u ng t ta nha, nh t cá không lao khiên qu i.
儿珠泪少多有能中眼想 Nh t cá th thu trung nguy t, nh t cá th kính trung
,

春 尽冬到流秋得经怎 hoa, tương nhãn trung năng h u a thi u l châu nhi.
Ch m c m c thu lưu áo ông t n, xuân lưu áo h .
!夏 到流
Chau mày oan c
Hoài công bi t nhau
M t bên là hoa trong vư n th n tiên,
m t bên là ng c quý không tì v t. M t bên hoa n vư n tiên,
B o r ng không có m i duyên l , m t bên ng c p không hoen màu.
sao ki p này tình c g p g ngư i y ? B o r ng ch ng có duyên âu,
B o r ng có m i duyên l , thì sao l i u c g p nhau ki p này.
sao cu i cùng l i nói l i thay i, gi d i ? B o r ng s n có duyên may,
M t bên u ng công than th m t mình, thì sao l i i l i thay l i nguy n.
m t bên làm nh ng vi c r c r i hư không. M t bên ng m ng m than phi n,
M t bên là trăng trong nư c, m t bên eo u i hão huy n u ng công.
m t bên là hoa trong gương. M t bên trăng r i bên sông,
Trong m t có ư c bao nhiêu gi t l m t bên hoa n bóng l ng trong gương.
(Làm) sao ch y ư c t mùa thu n h t mùa M t này có m y gi t sương,
ông, t mùa xuân n mùa h ? mà dòng ch y su t năm trư ng ư c chăng ?




Khúc 3
H n vô thư ng
常无恨
常无恨
常无恨
常无恨
。到 又常无 恨,好 正华荣 喜
H vinh hoa chính h o, h n vô thư ng h u áo
。抛全 事万把 ,睁睁 眼
Nhãn tĩnh tĩnh, b v n s toàn phao.
。耗消 魂芳把 ,悠悠 荡
ãng du du, b phương h n tiêu hao.
。高 山远路 ,乡家 望
V ng gia hương, l vi n sơn cao
:告寻 相里梦 娘爹向 故
C hương ta nương m ng lý tương t m cáo:
, 呵伦天 ,泉黄 入已命 儿
Nhi m nh dĩ nh p hoàng tuy n, thiên luân a,
! 早身抽 步退要 须
Tu y u thoái b tr u thân c o.
Oán h n s i i thay
B c t c cu c i thay
ang gi a lúc vui v t t p,n i oán gi n s i
thay l i n. ương vui ã ch t bu n ngay,
M t tr n tr ng, m i vi c ã xong. Ch t nhìn m i vi c thôi rày b qua.
H n thơm tan không h t d ng d c u ưa. H n thơm d ng d c bay xa,
Trông ngóng quê nhà, ư ng xa núi cao. Non cao tr i r ng ây là quê hương,
Tìm v cha m , trong gi c m ng tìm b o r ng: Tìm nơi báo m ng gia nương
M ng con ã nh p vào su i vàng, ch t non, Su i vàng con ã l ư ng th n hôn,
Nên lùi bư c, rút lui s m. Mau mau lùi bư c là hơn.
Khúc 4
Phân c t nh c
肉骨分
肉骨分
肉骨分
肉骨分 Nh t phàm phong vũ l tam thiên,
,千 三路雨 风 帆 一 b c t nh c gia viên t lai phao thi m.
。闪抛 来齐园 家肉骨 把 Kh ng kh c t n tàn niên, cáo ta nương hưu b nhi
,
。念 悬儿把休 ,娘爹 告 年 损哭 恐 huy n ni m.
,
? 缘无 岂合离 定有皆 通穷古 自 T c cùng thông giai h u nh, ly h p kh i vô duyên
Tòng kim phân lư ng a, các t b o bình an.
。安 平保自 各,地 两分今 从
Nô kh dã, m c khiên liên.
。连 牵莫,也去奴
Thân thích phân ly C t nh c phân ly
M t cánh bu m trên ư ng mưa gió ba ngàn (d m) ư ng xa mưa gió m t chèo,
em ngư i thân vư n nhà u b l i. C a nhà, ru t th t thôi u b qua.
S hãi khóc c năm, xin cha m ng thương nh T Con ành l i v i m cha,
xưa kh n qu n hay may m n ã s p t s n r i, chia Khóc thương ch thi t thân già y thôi,
ly, sum h p l nào không có duyên c ? Cùng thông s ã nh r i ,
T nay chia cách hai nơi, H p tan âu cũng duyên tr i chi ây?
t mình gi l y bình yên. Phân làm hai ng t ây,
V y con i, (xin) ch lo phi n . Dám mong gi ư c nh ng ngày bình yên.
Con i, xin ch lo phi n
Khúc 5
L c trung bi
Cư ng b o trung, ph m u thán song vong.
Tung cư na la tùng, thuỳ tri ki u dư ng?
H nh sinh lai, anh hào khoát i khoan hoành lư ng.
悲中乐
悲中乐
悲中乐
悲中乐
Tòng v thương nhi n tư tình, lư c oanh tâm thư ng.
。亡双 叹母父 ,中褓 襁
H o nh t t , t nguy t quang phong di u ng c ư ng.
?养 娇知谁 ,丛罗 绮那居 纵
T ư ph i c tài m o tiên lang, bác c cá a c u thiên
,量 宏宽大 阔豪英 ,来生 幸
, trư ng.
。上 心萦略 情私女 儿将未 从
Chu n chi t c u niên th i kh m khá hình tr ng..
。堂 玉耀风 光月霁 ,似一 好
Chung c u th vân tán cao ư ng, thu h c Tương
,长天 久地个 得博, 郎仙貌 才得配 厮
Giang.
。 状形坷 坎时年 幼得折 准
Giá th tr n hoàn trung tiêu trư ng s ưng ương, hà t t
。江湘 涸水, 唐高散 云是久 终
u ng bi thương ?
,
!伤悲 枉必何 当应数 长消中 寰尘是 这
Bu n trong c nh vui
M côi t lúc l t lòng,
Bu n trong c nh vui Dù nơi khuê các, ch hòng ai thương.
Cha m u ã ch t t lúc (con) còn trong nôi. Anh hào ư c tính hiên ngang,
Dù r ng nơi l a là, ai ngư i yêu thương nuôi n ng ? Tình riêng nhi n chưa vương vít lòng.
May ư c sinh thành, anh hào mang tính phóng khoáng a Thân này trăng sáng gió trong,
lư ng, Chàng tiên mong ư c sánh cùng l a ôi.
T ó, tình riêng chưa vư ng b n trong tâm Nh ng mong tr i t lâu dài,
Con m t ư c cưng chi u, trăng trong n ng gió soi nhà ng c. Bõ khi tr l i g p th i gian nan.
Chàng tiên mong ư c (s ng cùng) v i tr i t lâu dài. Ng âu nư c c n mây tan,
ã ch u th i niên thi u gian nan, Tương Giang l nh ng t, cao ư ng v ng tanh.
Cu i cùng thì mây tan quê cũ, nư c c n dòng Tương Tr n hoàn may r i ã ành,
Cõi tr n s ph n cũng phôi pha, c gì mà ph i bi thương ?! Vi c gì khóc qu n lo quanh m t mình ?!.


Khúc 6
Th nan dung
Khí ch t m như lan, tài hoa ph b tiên.
容难世
容难世
容难世
容难世 Thiên sinh thành cô tích nhân giai hãn.
,
。仙比 阜华才 兰 如美质 气 Nhĩ o th m nh c th c tinh thiên,
。罕 皆人癖 孤成生 天 Th la t c y m,
,膻 腥食肉 啖是道 你 khư c b t tri thái cao nhân dũ ,
, 厌 俗罗绮 视 quá khi t th ng hi m.
,
。 嫌同世 洁过 妒 愈人高 太知不 却 Kh thán giá, thanh ăng c i n nhân thương lão,
, ,
,了 负辜 老将人 殿古灯 青 这叹 可 cô ph li u, h ng ph n chu lâu xuân s c lan.
。 阑色春 楼朱粉 红 áo u lai,
无, 似一好 愿 心违脏 肮尘风 是旧依 ,来头 到 y c u th phong tr n kh ng t ng vi tâm nguy n.
,
,须何 又 陷泥 遭玉白 瑕 H o nh t t , vô hà b ch ng c tao nê hãm,
h u hà tu, vương tôn công t thán vô duyên.
。缘无叹子公孙王
O
i không ưa i không ưa
Ph m ch t p như hoa lan, tài hoa l n như tiên Lan ví ch t, tiên ví tài
Ngư i cô c b m sinh th t hi m. Ch hi m cô t ch, tính tr i b m sinh.
Anh nói r ng ăn th t s ng hôi tanh. Cho là ăn th t hôi tanh
Xem l a g m là thô t c, ch i t (mà) không bi t r ng cao L a the, là lư t coi khinh không thèm.
nhân b ngư i ghét, trong sáng b ngư i xung quanh b c Bi t âu cao quá i ghen,
mình. Bi t âu s ch quá i khen da mà.
áng thương, èn xanh i n c , ngư i càng già, èn xanh, n c , ngư i già
ph lòng r i, ph n h ng l u nhan s c u tàn. U ng công trang i m, xuân à kém xuân.
ã n r i, v n là dơ dáy phong tr n trái v i tâm nguy n. Ngán cho cái ki p phong tr n ,
Com m t cưng, ng c tr ng không v t r t xu ng bùn, Sau này cũng l i x u d n mãi i
làm sao chùi ? Ng c kia bùn trét en sì,
Th t bu n cho vương tôn công t vô duyên . Vương tôn công t còn gì là duyên.


Khúc 7
H oan gia
家冤喜

Trung sơn lang, vô tính thú, toàn b t ni m ương
。由根 日当念 不全, 兽情无 ,狼山 中
nh t căn do.
。 构还贪 荡淫奢 骄 的味 一
Nh t v ích ki u xa dâm ãng tham hoan c u.
,
,的 践作 柳 蒲同质 艳门侯 ,那着 觑
Th trư c na, h u môn di m ch t ng b l i u,
。流下似金千府公 ,魄艳魂芳叹
tác ti n ích, công ph thiên kim t h lưu.
。悠悠荡载一
Thán phương h n di m phách, nh t tái ãng du
du.
G p oan gia không áng l i m ng
Ngư i âu hung ác l lùng,
M ng l m oan gia Khác gì gi ng sói vùng Trung San.
Gi ng sói Trung Sơn, loài thú vô tình, ngày y B y lâu tình ái quên tràn,
ch ng ai nghĩ n ngu n c i. Kiêu dâm ch vi c mê man tháng ngày.
Ch m t thích xa x , dâm ãng tham lam gây nên. C a h u b li u thơ ngây,
Hãy nhìn xem, nhà công h u toàn thân gái p t hơ Thân ngàn vàng n a ày cho ang.
ngây, chà p lên, ngàn vàng quí t c như h lưu. M t năm duyên ã b bàng,
H i vía p h n thơm, hãy i du ngo n m t phen. H n thơm phách p su i vàng rong chơi.
Khúc 8
Hư hoa ng
Tương na tam xuân khán phá, ào h ng li u l c ãi như
hà ?
B giá thi u hoa di t, m ch na thanh m thiên hoà.
悟花虚
悟花虚
悟花虚
悟花虚 Thuy t th m ma thiên thư ng yêu ào th nh, vân trung
,
? 何如待 绿柳红 桃 破看 春三那 将 h nh nh a.
,
。 和天淡清 那觅 灭打 华 韶这 把 áo u lai, thuỳ b thu nhai quá ?
,
。多 蕊杏中 云,盛 桃夭上 天 么什 说 T c khán na, b ch dương thôn lý nhân minh y t, thanh
, ? 过 捱秋把 谁 来头 到 phong lâm h ngâm nga.
, ,
哦 吟下林 枫青 咽呜人 里村杨 白 那看 则 Canh kiêm khán, liên thiên suy th o già ph n m .
。墓 坟遮草 衰天连 ,着兼 更 Giá ích th , tác b n kim phú nhân lao l u.
,碌 劳人富 今贫昨 ,是的 这 Xuân vinh thu t hoa chi t ma.
。 磨折花 谢秋荣 春 T giá bàn, sinh quan t ki p, thuỳ năng oá ?
,
? 躲能 谁劫死 关生 般 这 似 Văn thuy t o, tây phương b o th hoán sa bà, thư ng
, , k t trư ng sinh qu .
果生长着结上 娑婆唤树宝方西 道 说闻
Bi t tu i hoa là không úng Bi t tu i hoa là không th t
S p th y rõ mùa xuân r i, C nh xuân nhìn ã rõ r i,
ào h ng li u xanh hãy i ch . Li u xanh, ào th m hãy ng i xem sao.
V t b h t c nh hoa p, Thi u hoa u i s ch i nào,
tìm nơi tr i t thanh m. Tìm nơi nhã m thanh cao khác i.
K chi ào non n r trên tr i, K chi nh ào n trên tr i,
trong mây nh hoa h nh n nhi u. K chi nh h nh l ng mùi trong mây ?
R t cùng, ai ã kéo mùa thu n mau. R t cùng nào có ai hay
Th coi xem, trong xóm b ch dương có ngư i kêu Ti t thu âu ã kéo ngay n r i.
khóc . Xóm dương than khóc ti ng ngư i
R ng phong xanh xu ng ngâm nga R ng phong v ng ti ng ma ng i ngâm nga.
êm th y c nh c gai ngút tr i che ph m m . L i còn c nh khác bày ra,
ây chính là, ã nghèo nay ngư i ch u lao l c. Ngút tr i c héo che qua n m m .
Xuân t t tươi, thu n hoa héo d p vùi. ó là bi n i l m trò,
Như s qu n quanh, s ng h t ch t cư p i, ai tr n Trư c nghèo sau có chăm lo su t i.
ư c? Dày vò hoa cũng th thôi,
Nghe nói r ng, cõi Tây phương có nơi g i là Bà sa, có Xuân m i hoa n thu m i hoa i.
cây quí sau k t qu tên là “trư ng sinh”. T sinh l y em suy,
Dù ai mu n tr n, tr n chi ư c mà.
Phương Tây có cõi Bà Sa,
Nghe n có qu tên là Trư ng Sinh.




Khúc 9
Thông minh lu
累明聪
累明聪
累明聪
累明聪
Cơ quan toán t n thái thông minh,
,
明聪太 尽算关 机
ph n toán li u khanh khanh tính m nh.
。 命性卿 卿了算 反
Sinh ti n tâm dĩ toái, t h u tính không linh.
,
。灵空 性后死 碎 已心前 生
, Gia phú nhân ninh, chung h u cá gia vong nhân t n,
散人亡 家个有 终 宁富 家
các bôn ng.
。腾奔 各
U ng phí li u ý huy n huy n bán th tâm.
,
,心 世半悬 悬意 了费 枉
H o nh t t , ãng du du tam canh m ng.
。 梦更三 悠悠荡 ,似一 好
H tl tl tt i h khuynh,
,
尽 将灯似 惨惨昏 倾厦大 似喇喇 忽
hôn th m th m t ăng tương t n.
。辛悲 忽喜欢 场一! 呀
Nha! Nh t trư ng hoan h h t bi h nh
!定难终,世人 叹
Thán nhân th , chung nan nh!
O
M c l y b i thông minh
N i kh nh c b i thông minh Vi c i tính r t thông minh,
Tính toán h t r i, thông minh quá thì b ph n l i. Còn mình,mình tính ph n mình v n sai.
Cu c s ng ã nghĩ nát ru t, S ng l n ru t ã nát r i
ch t r i ti ng khôn r ng tu ch. Ch t mang ti ng hão là ngư i tinh ranh.
Nhà giàu ngư i an khang, cu i cùng m t nhà tan, ngư i Trư c kia giàu có khang ninh,
m t, k b ch y nhanh. Bây gi cơ nghi p tan tành kh p nơi.
U ng phí tâm trí n a ih , U ng công áy náy n a i,
úng là gi c m ng su t ba canh lo l ng. Khác gì m t gi c m ng dài thâu canh.
B ng kèn th i như ngôi nhà l n nghiêng , m m như s m ình
T i th m m như èn c n d u. Ch p ch n như ng n èn xanh c n d u.
A ha, m t c nh sân kh u i hoan h b ng bu n vui V a vui v , ã âu s u,
Ôi i ngư i, khó bi t bi t h i k t c c ra sao ! i ngư i bi n i bi t âu mà lư ng.
Khúc 10
Lưu dư khánh
Lưu dư khánh, lưu dư khánh, h t ng ân nhân.
庆余留
庆余留
庆余留
庆余留 H nh nương thân, tích c âm công.
, ,
,人恩 遇忽 庆余 留 庆余 留 Khuy n nhân sinh, t kh n phù cùng.
, ,
。功阴 得积 亲娘 幸 亲娘 幸 Hưu t yêm na ái ngân ti n vong c t nh c ích ngoan
, , 穷扶困 济 生人 劝 c u gian huynh!
!兄奸 舅狠的 肉骨忘 钱银爱 那俺似 休 Chính th th a tr gia gi m, thư ng h u thương
, khung.
。穹苍有上 减加除乘是正
O
Phúc th a sót l i Phúc th a sót
Phúc th a còn sót, b ng g p ân nhân May sao g p ư c ân nhân
May có ch nương thân, gi ư c phúc sau khi ch t. Là nh dư phúc nương thân ó mà.
Khuyên ngư i i giúp k kh n, ngư i cùng ng Âm công vun l y phúc nhà
như ta ây yêu ti n, anh gian c u ác bán ngư i thân ! H t lòng c u giúp ngư i ta khi nghèo.
Chính là lu t bù tr , trên u còn có tr i xanh. Anh gian, c u ác ch theo
Nhãng tình máu m ch yêu b c ti n.
Có tr i báo ng trên.


Khúc 11
Vãn thi u hoa
C nh lý ân tình, canh na kham m ng lý công
danh!
Na m thi u hoa kh chi hà t n !
Tái hưu tú trư ng uyên khâm.
华韶晚
华韶晚
华韶晚
华韶晚 Ch giá i châu quan, phi ph ng áo, dã bt
, !名 功里梦 堪那更 情恩里 镜 li u vô thư ng tính m nh.
!迅 何之去 华韶美 那 Tuy thuy t th , nhân sinh m c th lão lai b n,
。 衾鸳帐 锈提休 再 dã tu yêu âm ch t tích nhi tôn.
, ,
。命 性常无 了不抵也 袄 凤披 冠 珠带这 只 Khí ngang ngang, u i trâm anh quang xán
, ,
。 孙儿积 骘阴要 须也 贫来老 受莫生 人 是说 虽 xán, hung huy n kim n.
, ,
印金 悬胸灿 灿光 缨 簪戴头 昂昂气 缨簪戴 头昂昂 气 Uy hách hách, tư c l c cao ăng, hôn th m
, ,
近路 泉黄惨 惨昏 登 高禄爵 赫赫威 登高禄 爵赫赫 威 th m, hoàng tuy n l c n.
? 存还可相 将来古问 V n c lai tương tư ng kh hoàn t n ?
Dã ch th hư danh nhi h u nhân khâm kính.
敬钦人后与儿名虚是只也
C nh xuân v cu i C nh xuân v cu i
Ân tình trong gương, tr i qua sao ư c công danh Còn gì ân ái trong gương
trong m ng ! Còn gì gi c m ng trên ư ng công danh.
C nh hoa p sao trôi i nhanh th ! C nh thi u hoa i sao nhanh,
L i b qua thêu chăn uyên màn g m. Chăn uyên màn g m thôi ành b qua.
ch mũ châu, áo phư ng sao ch ng l i tính m nh Mũ châu áo phư ng thư t tha,
vô thư ng. Ch ng làm sao n i v n nhà b p bênh.
Tuy nói r ng, ngư i ta không ch u già v n nghèo, Già, nghèo khó ch u ã ành,
cũng nên tu l y âm c cho con cháu v sau. Cũng nên tích c dành v sau.
Tính ngang tàng u i trâm ng c sáng l p lánh, Ngông nghênh trâm ng c trên u
ng c eo n vàng. n vàng trư c ng c muôn màu sáng trưng.
Uy quy n h ng hách, tư c l c cao sang, tr i t i Uy quy n l c v l y l ng,
s m ư ng xu ng su i vàng k bên Su i vàng bu n th m ư ng ch ng g n thôi.
H i xưa nay khanh tư ng có còn ai ? Xưa nay khanh tư ng còn ai,
Cũng ch là cái hư danh v y i sau kính tr ng. Ho còn ti ng hão cho i ng i khen.




Khúc 12
H o s chung
Ho lương xuân t n l c hương tr n.
Thi n phong tình, b nh nguy t m o,
终事好
终事好
终事好
终事好
ti n th b i gia ích căn b n.
,
。 尘香落 尽春梁 画
Cơ c u i o giai tòng Kính,
, ,
。本 根的家败 是便 貌月 秉 情风 擅
gia s tiêu vong th t i Ninh.
,
。宁 罪首亡 消事家 敬从皆 堕颓裘 箕
Túc nghi t t ng nhân tình.
。情 因总孽 宿
Vi c hay ch m d t
Vi c hay ch m d t
Hoa văn mùa xuân tàn, r ng b i hương
Gây vi c trai gái, gi v trăng, mu n yên là nguyên Xuân i hương v n còn tươi,
nhân căn b n khi n b i gia. Nguy t hoa gây v suy i vì ai?
Áo c u rách mư p u do Kính, Nhà suy b i t i Kính r i
vi c nhà tiêu vong là t i Ninh. Nhà tan tru c h t t i th i t i Ninh.
Gây nghi t u vì tình Gây nên oan trái vì tình.
Khúc k t
Thu vĩ. Phi i u các u lâm
林投 各鸟 飞。 尾 收
林投 各鸟 飞。 尾 收
林投 各鸟 飞。 尾 收
林投 各鸟 飞。 尾 收
, , , , , , Vi quan ích, gia nghi p iêu linh, phú quý ích,
生逃 里死 的 恩有 尽散 银金 的贵 富 零凋业 家 的官 为
, kim ngân táng t n, h u ân ích, t lý ào sinh, vô
。 应报明 分 的情 无
, tình ích, phân minh báo ng.
。尽已 泪 , 的泪欠 还已命 ,的命 欠
Khi m m nh ích, m nh dĩ hoàn, khi m l ích, l
。定前 皆合聚 离分, 轻非实 报相冤 冤
dĩ t n.
,
。幸 侥真也 贵富来 老 生前 问短命 知
Oan oan tương báo th c phi khinh, phân ly t h p
, ,
。命 性了送 枉 的 迷痴 门 空入遁 ,的破 看
giai ti n nh.
,
净干真 地大茫 茫白片 了落 林 投鸟尽 食似一 好
Tri m nh o n v n ti n sinh, lão lai phú quý dã
chân nghiêu h nh.
Khán phá ích, n nh p không môn, si mê ích,
u ng t ng li u tính m nh.
H o nh t t , t h c t n i u u lâm, l c li u phi n
b ch mang mang i a chân can t nh.
O
Gác bút. Chim bay t t c v r ng
Chim bay v r ng
Làm quan thì gia nghi p iêu tàn, giàu có thì ti n Quan thì cơ nghi p suy tàn,
b c c n h t; Giàu thì vàng b c cũng ta h t r i.
Có ơn thì trong cái ch t sinh ra s s ng, vô tình Có ơn, ch t tr n i
thì báo ng phân minh. Rành rành báo ng nh ng ai ph lòng.
N s m nh thì v n m nh tr l i, n nư c m t thì M ng n m ng ã tr xong.
l c h y c n. L nl ã ròng ròng tuôn rơi.
Oán l i báo oán th c không nh , chia ly g p g Oan oan ng l y làm chơi
u nh trư c. H p tan ã tr n ư c tr i hay chưa?
Bi t m nh ng n h i ki p trư c, tu i già giàu có Gian nan là b i ki p xưa
th t là may m n. Già mà phú quý là nh v n may.
Nhìn rõ thì vào ư c nơi c a Ph t, si mê thì u ng Khôn thì vào c a không này
phí c tính m nh. D i thì tính m nh có ngày m t toi.
Có th nói r ng, h t l c chim bay v r ng, nơi t Như chim khi ã m t r i.
r ng man mác m t màu yên tĩnh. Bay v r ng th m u nơi yên lành

Chép nguyên tác Hán văn, phiên âm Hán Vi t và d ch nghĩa:
Phùng Hoài Ng c, Nguy n Hoàn Anh
Ph n d ch thơ: Rút trong b n H ng lâu m ng,
nhóm ba d ch gi Nxb Văn h c, Hà N i, 1996




TÀI LI U THAM KH O
Lâm Ng ư ng. Nhân sinh quan và thơ văn Trung Hoa. 1994. Hà N i. NXB Văn Hóa.
Lê Nguyên C n, Nguy n Th Di u Linh. 2006. Tác gia tác ph m văn h c nư c ngoài trong nhà
trư ng – Tào Tuy t C n. Hà N i. NXB i h c Sư ph m Hà N i.
Lê Ti n Dũng. 1998. Giáo trình lý lu n văn h c ph n tác ph m văn h c. Hà N i. NXB Giáo d c.
L T n. 1996. Sơ lư c l ch s ti u thuy t Trung Qu c. Hà N i. NXB Văn hóa.
Lương Duy Th . 2002. Bài gi ng văn h c Trung Qu c.Thành ph H Chí Minh. NXB i h c Qu c
gia TPHCM.
Phan Thanh Anh. 2006. 60 cu n sách nên c. Hà N i. NXB Hà N i.
Phùng Hoài Ng c. 2005. cương Văn h c Trung Qu c. i H c An Giang,
Phùng Hoài Ng c. 2008. Thi ca t Trung Hoa. Thành ph H Chí Minh. NXB i h c Qu c gia
thành ph H Chí Minh.
Nguy n Gia Phu, Nguy n Huy Quý. 2001. L ch s Trung Qu c. Hà N i. NXB Giáo d c.
Nguy n Kh c Phi, Lương Duy Th . 1998. Văn h c Trung Qu c (t p 2). Hà N i. NXB Giáo d c.
Nguy n Kh c Phi, Lưu c Trung, Tr n Lê B o. 2002. L ch s văn h c Trung Qu c (t p 2). Hà N i.
NXB i h c sư ph m Hà N i.
Nguy n Th Thu Giang. 2007. Hình tư ng nhân v t nho sinh và hình tư ng nhân v t ph n
trong Liêu trai chí d c a B Tùng Linh. Lu n văn t t nghi p i h c Sư ph m Ng văn. GV hư ng
d n: Phùng Hoài Ng c, i h c An Giang.
Nguy n Th Thu Th y. 2000. M t vài phương di n ngh thu t c a k t c u H ng lâu m ng. Lu n văn
t t nghi p i h c sư ph m Ng Văn. i h c Sư ph m Hà N i.
Nh t Chiêu. 2003. Câu chuy n văn chương phương ông. Hà N i. NXB Giáo d c.
Nhi u tác gi . 1997. L ch s văn h c Trung Qu c (t p 2). Hà N i. NXB Giáo d c.
Nhi u tác gi . 2004. T i n văn h c b m i. Hà N i. NXB Th gi i.
Tào Tuy t C n (ngư i d ch: nhóm Vũ B i Hoàng). 1996. H ng lâu m ng,. Hà N i. NXB Văn h c.
Tr n Th Thu Hi n.2001. Ngh thu t xây d ng nhân v t chính di n trong ti u thuy tH ng lâu m ng .
Lu n văn t t nghi p i h c sư ph m Ng Văn. i h c Sư ph m Hà N i
Tr n Xuân . 2002. Ti u thuy t c i n Trung Qu c. Hà N i. NXB Giáo d c
Tr nh Ân Ba, Tr nh Thu Lôi. 2002 Văn h c Trung Qu c. Hà N i. NXB Th gi i.
Trương Khánh Thi n, Lưu Vĩnh Lương. 2001. M n àm H ng lâu m ng. Th a Thiên- Hu . NXB
Thu n Hóa.
Trương Qu c Phong. Ti u thuy t s tho i các th i i Trung Qu c. Thành ph H Chí Minh. NXB
Văn ngh TPHCM
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản