Luận văn tốt nghiệp: Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội

Chia sẻ: tiencuong

Vốn luôn là một trong những yếu tố đầu vào cơ bản của quá trình hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Chúng ta cần khẳng định rằng không thể thực hiện được các mục tiêu kinh tế xã hội nói chung của Nhà nước, cũng như các mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng nếu như không có vốn.

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Luận văn tốt nghiệp: Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội

Luận văn tốt nghiệp: “Giải pháp tăng
cường huy động vốn tại Ngân hàng
Thương mại Cổ phần Quân đội”
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Vốn luôn là một trong những yếu tố đầu vào cơ bản của quá trình hoạt
động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Chúng ta cần khẳng định rằng không
thể thực hiện được các mục tiêu kinh tế xã hội nói chung của Nhà nước, cũng
như các mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng nếu như không có
vốn. Đối với các NHTM với tư cách là một doanh nghiệp, một chế tài trung
gian hoạt động trong lĩnh vực tiền tệ thì vốn lại có một vai trò hết sức quan
trọng. NHTM là đơn vị chủ yếu cung cấp vốn thu lãi. Nhưng để cung cấp đủ
vốn đáp ứng nhu cầu thị trường, ngân hàng sẽ phải huy động vốn từ bên
ngoài. Vì vậy, các NHTM rất chú trọng đến vấn đề huy động vốn đáp ứng
đầy đủ nhu cầu kinh doanh của mình. Có thể nói hoạt động huy động các
nguồn khác nhau trong xã hội là lẽ sống quan trọng nhất của các NHTM.
Tại Việt Nam việc huy động vốn (khai thác lượng tiền tạm thời nhàn
rỗi trong công chúng, hộ gia đình, của các TCKT-XH hay các TCTD
khác) của NHTM còn nhiều bất hợp lý. Điều này dẫn tới chi phí vốn cao,
quy mô không ổn định, việc tài trợ cho các danh mục tài sản không còn
phù hợp với quy mô, kết cấu từ đó làm hạn chế khả năng sinh lời, buộc
ngân hàng phải đối mặt với các loại rủi ro.v.v. Do đó, việc tăng cường
huy động vốn từ bên ngoài với chi phí hợp lý và sự ổn định cao là yêu
cầu ngày càng trở nên cấp thiết và quan trọng.
Để tăng cường huy động vốn ta cần nghiên cứu các hình thức huy
động, các tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác huy động vốn như quy mô,
cơ cấu nguồn huy động đủ lớn để tài trợ cho các danh mục tài sản và
không ngừng tăng trưởng ổn định; nguồn vốn có chi phí hợp lý; huy động
vốn phù hợp với sử dụng vốn về mặt kỳ hạn; quản lý tốt các loại rủi ro

1
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

liên quan đến hoạt động huy động vốn. Cũng như phân tích các nhân tố
ảnh hưởng tới công tác huy động vốn.
NHTM CP Quân đội là một ngân hàng non trẻ. Mười năm hoạt động
không phải là một khoảng thời gian dài, nhưng với tất cả những gì NHTM CP
Quân đội đã trải qua và đạt được, ngân hàng có quyền tự hào và tin tưởng vào
sự phát triển của mình trong tương lai. Trong định hướng phát triển, tăng cường
huy động vốn vẫn là ưu tiên hàng đầu. Đây là một hoạt động vô cùng cần thiết
góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trong điều kiện hội nhập quốc tế, và để
đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu hoạt động kinh doanh cho Ngân hàng.
Điều này có thể thấy rõ trong những năm gần đây, nguồn vốn với chi
phí rẻ từ Bộ Quốc Phòng và các đối tượng trong ngành như các doanh nghiệp
quốc phòng v.v.. gửi tại NHTM CP Quân đội ngày càng eo hẹp, không đều
qua các năm. Thêm vào đó là sự cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt không
chỉ riêng hệ thống NHTM mà còn từ sự tham gia ngày càng nhiều của các tổ
chức tài chính phi ngân hàng. Từ đó đòi hỏi NHTM CP Quân đội phải có
những giải pháp huy động vốn đúng đắn thích hợp mới đáp ứng được nhu
cầu vốn cho nền kinh tế. Chính vì vậy, đây cũng là đề tài chuyên đề tốt
nghiệp đã được lựa chọn: “Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Ngân
hàng Thương mại Cổ phần Quân đội”.
2. Mục đích và ý nghĩa nghiên cứu của chuyên đề
Xuất phát từ lý luận về huy động vốn của NHTM, chuyên đề sẽ phân tích,
đánh giá thực trạng nguồn vốn, hoạt động huy động vốn từ bên ngoài của NHTM
CP Quân đội và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường huy động vốn để góp
phần nâng cao kết quả kinh doanh của NHTM CP Quân đội.
3. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu của chuyên đề
Đề tài nghiên cứu tập trung các vấn đề cơ bản về công tác huy động vốn từ

2
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

bên ngoài của NHTM. Phân tích, đi sâu nghiên cứu hoạt động huy động vốn
của NHTM CP Quân đội trên các khía cạnh: các loại hình, quy mô, cơ cấu, chi
phí vốn và sự phù hợp với sử dụng vốn trên cơ sở các số liệu của ngân hàng từ
năm 2000-2004.
4. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp khoa học: Phương pháp duy vật
biện chứng, phương pháp duy vật lịch sử, phương pháp chỉ số, phân tích,
so sánh và tổng hợp, khái quát hoá và trừu tượng hoá. Sử dụng số liêu
thống kê để luận chứng.
5. Bố cục của chuyên đề
Ngoài phần mở đầu và kết luận luận văn gồm 3 chương:
Chương I: Lý luận chung về hoạt động huy động vốn từ bên ngoài trong
NHTM
Chương II: Thực trạng hoạt động huy động vốn từ bên ngoài của NHTM
CP Quân đội thời gian qua.
Chương III: Giải pháp tăng cường huy động vốn từ bên ngoài tại
NHTMCP Quân đội.




3
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh




CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG
HUY ĐỘNG VỐN TRONG NHTM
1.1. Tổng quan về NHTM
1.1.1. Khái niệm NHTM
Hiện nay, tuy khái niệm về NHTM ở mỗi nước có đặc điểm khác nhau
nhưng đều thống nhất coi NHTM là doanh nghiệp chuyên kinh doanh tiền
tệ và cung ứng những dịch vụ tài chính cho nền kinh tế, là một trong những
tổ chức tài chính trung gian, các tổ chức tài chính trung gian này gọi chung
là các định chế tài chính có chức năng giống nhau là dẫn vốn từ nơi thừa
vốn sang nơi thiếu vốn.
Ở Việt Nam, Luật các tổ chức tín dụng theo Điều 20 có ghi “ NHTM là
loại hình TCTD được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động
kinh doanh khác có liên quan” Trong đó “ Hoạt động ngân hàng là hoạt động
kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận
gửi, sử dụng tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán”.
1.1.2. Các hoạt động cơ bản của NHTM
Ngay từ xa xưa, với sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá đã làm xuất
hiện nhu cầu trao đổi hàng với nhau. Để việc trao đổi này được tiến hành dễ
dàng và thuận lợi, người ta đã dùng tiền làm trung gian trao đổi hàng hoá. Hệ
quả là đã làm tăng tốc độ trao đổi hàng hoá, kích thích sản xuất, đưa xã hội


4
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

loài người ngày càng phát triển. Nếu không có tiền đóng vai trò trung gian thì
quá trình trao đổi sẽ vô cùng phức tạp.
Xã hội ngày càng phát triển thì vai trò của tiền tệ ngày càng được
phát huy. Các NHTM với chức năng kinh doanh tiền tệ đã biết tận dụng
ưu thế, sức mạnh của đồng tiền để sinh lời. Họ thực hiện kinh doanh tiền
tệ bằng cách trao đổi ngoại tệ: Mua, bán một loại tiền này lấy một loại
tiền khác và hưởng phí dịch vụ.
Do kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, các NHTM thường có két tốt
để cất giữ đảm bảo an toàn, vì vậy họ thực hiện cất trữ hộ tiền cho mọi
người để làm tăng thu nhập từ việc thu phí, tăng khả năng đa dạng các
loại tiền, tăng quy mô tài sản kinh doanh tiền tệ. Việc cất trữ hộ nhiều
người khác là điều kiện để thực hiện thanh toán hộ.
Ngoài ra, họ còn cho vay lấy lãi. Ban đầu, các ngân hàng đã dùng vốn của
chủ để tài trợ cho các hoạt động nhưng điều đó không kéo dài. Từ hoạt động
thực tiễn, các ngân hàng nhận thấy thường xuyên có người gửi tiền vào và có
người lấy tiền ra, song tất cả người gửi tiền không rút tiền cùng một lúc, đã tạo
số dư thường xuyên ở két. Do tính chất vô danh của đồng tiền, ngân hàng có
thể sử dụng tạm thời một phần tiền gửi của khách hàng để cho vay. Hoạt động
cho vay tạo nên lợi nhuận lớn cho ngân hàng, do vậy các ngân hàng đều tìm
cách mở rộng thu hút tiền gửi để cho vay bằng cách trả lãi cho người gửi tiền.
Như vậy, từ việc giữ hộ tiền để thu phí, ngân hàng chuyển sang huy động vốn
và trả lãi cho việc huy động số tiền nhàn rỗi, tiềm tàng trong xã hội. Bằng cách
cung cấp các tiện ích khác nhau mà ngân hàng huy động được ngày càng
nhiều tiền gửi, là điều kiện để mở rộng các hoạt động của ngân hàng.
Bước chuyển mình lớn nhất của hệ thống ngân hàng bắt đầu từ thế kỷ 20
khi mà các ngân hàng áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào hoạt động

5
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

của mình. Hàng loạt sản phẩm mới ra đời đáp ứng mọi nhu cầu của khách
hàng như bảo lãnh, cho thuê thiết bị trung và dài hạn, uỷ thác tư vấn, môi giới
chứng khoán.v.v. Ngày nay, ngân hàng đã trở thành một bộ phận không thể
thiếu của mỗi nền kinh tế. Nó được coi là mạch máu của một quốc gia.
1.1.3. Nguồn vốn của NHTM
NHTM cũng như bất cứ một doanh nghiệp nào để tồn tại và phát
triển phải có vốn. Vốn tác động đến kết cấu tài sản và khả năng sinh lời,
hạn chế các loại rủi ro trong hoạt động NHTM. Vốn của NHTM gồm 2
loại cơ bản nếu phân chia theo hình thức sở hữu là vốn chủ sở hữu và vốn
nợ (vốn huy động từ bên ngoài).
1.1.3.1. Vốn của chủ sở hữu
a, Khái niệm
Vốn chủ sở hữu là điều kiện đầu tiên để ngân hàng được luật pháp cho
phép hoạt động và đây là loại vốn ngân hàng có thể sử dụng lâu dài, hình
thành nên trang thiết bị, nhà cửa. Nguồn hình thành nên vốn chủ sở hữu gồm
nguồn hình thành ban đầu, nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động,
nguồn vay nợ có khả năng chuyển đổi thành cổ phần và các quỹ.
b, Các thành phần vốn của chủ sở hữu và đặc điểm của chúng
- Vốn ban đầu
Vốn ban đầu hình thành khi ngân hàng bắt đầu hoạt động với tính chất
sở hữu và nguồn hình thành khác nhau. Nếu là ngân hàng tư nhân thì đó là
vốn do cá nhân tự bỏ ra; nếu là ngân hàng thuộc sở hữu Nhà nước thì do
ngân sách Nhà nước cấp; nếu là ngân hàng cổ phần thì do cổ đông thông
qua mua các cổ phần (hoặc cổ phiếu); nếu là ngân hàng liên doanh thì do
các bên tham gia liên doanh góp.
Trường hợp của ngân hàng cổ phần có thể được hình thành từ cổ
phần thường và cổ phần ưu đãi.

6
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Vốn ban đầu thường phải tuân thủ các qui định của NHNN. Các qui
định thường nêu rõ số vốn tối thiểu - vốn pháp định mà chủ ngân hàng
cần phải có để bắt đầu kinh doanh ngân hàng. NHNN, luật NHNN có qui
định cụ thể cho từng loại ngân hàng trong từng điều kiện cụ thể.
Vốn thường không phải hoàn trả. Các cổ đông có thể bán cổ phiếu
trên thị trường vốn (thị trường chứng khoán). Các cổ phần thường được
hưởng cổ tức cao hay thấp tuỳ thuộc vào kết quả kinh doanh và chính
sách phân chia lợi nhuận của ngân hàng.

- Vốn chủ sở hữu hình thành trong quá trình hoạt động
Bao gồm cổ phần phát hành thêm ( hoặc ngân sách cấp thêm ) trong quá
trình hoạt động, lợi nhuận tích luỹ, thặng dư vốn, các quĩ ...
Cổ phần phát hành thêm, ngân sách cấp thêm: Ngân hàng có thể
phát hành thêm cổ phần (thường là cổ phần ưu đãi) hoặc xin cấp thêm
vốn từ ngân sách để mở rộng quy mô hoạt động, hoặc để chống đỡ rủi ro
trong trường hợp cần phải duy trì thị giá của cổ phiếu...
Huy động vốn cổ phần từ cán bộ công nhân viên ngân hàng mình:
Hình thức huy động này huy động vốn từ chính những cán bộ công nhân
viên trong ngân hàng mình, làm cho họ trở thành những cổ đông của
ngân hàng và gắn chặt quyền lợi với quyền lợi chung của ngân hàng. Đây
là hình thức mang tính lâu dài và ổn định cần được chú trọng.
Huy động từ lợi nhuận bổ sung VCC, các quỹ dự phòng tài chính, quỹ
trợ cấp, quỹ khen thưởng là các loại quỹ khác: Nếu như lợi nhuận để lại
của ngân hàng đủ để đáp ứng nhu cầu gia tăng vốn của mình thì thông
thường đây chính là nguồn bổ sung quan trọng nhất. Nguồn bổ sung này có
thể lấy trực tiếp từ các quỹ như: Quỹ dự phòng tài chính, quỹ trợ cấp.v.v.
Mặc dù vậy khó nhất là phải xác định được khi nào thì được phép trích lập
từ các quỹ trên để làm nguồn vốn bổ sung, tỉ lệ trích lập ra sao cho hợp lý.
7
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Vốn bổ sung bằng phát hành giấy nợ có khả năng chuyển đổi thành
cổ phiếu: Một số ngân hàng coi cổ phần ưu đãi có thời hạn, các trái phiếu
dài hạn cũng thuộc VCC mặc dù chúng mang nhiều tính chất của một
khoản nợ. Tuy nhiên, phần này thường bị giới hạn và kiểm soát chặt chẽ.
c, Vai trò
Vốn chủ sở hữu chỉ chiếm một phần nhỏ so với vốn nợ, do đặc trưng
trong kinh doanh ngân hàng là huy động để cho vay. Theo quy định của
NHNN Việt Nam tỷ lệ Vốn chủ sở hữu/tiền gửi tối thiểu là 1/20. Tuy chiếm tỷ
trọng nhỏ, song Vốn chủ sở hữu có vai trò rất quan trọng.
Vốn chủ sở hữu có vai trò bảo vệ người gửi tiền: Kinh doanh ngân hàng
thường xuyên đối đầu với rủi ro. Các khoản tổn thất của ngân hàng sẽ được bù
đắp bằng vốn chủ sở hữu. Như vậy, nếu quy mô vốn chủ sở hữu lớn, người
gửi tiền và người cho vay sẽ cảm thấy an tâm hơn về ngân hàng.
Vốn chủ sở hữu có vai trò tạo lập tư cách pháp nhân và duy trì hoạt động
cho ngân hàng: Như đã phân tích ở trên, để hoạt động điều kiện đầu tiên là ngân
hàng phải có được số vốn tối thiểu ban đầu. Số vốn này được sử dụng để mua
sắm trang thiết bị, nhập công nghệ, xây thêm chi nhánh, mở văn phòng đại diện...
Ngoài ra, Vốn chủ sở hữu có vai trò điều chỉnh các hoạt động của
ngân hàng: Rất nhiều quy định về hoạt động của ngân hàng có liên quan
chặt chẽ với Vốn chủ sở hữu như quy mô nguồn tiền gửi được tính theo
tỷ lệ với Vốn chủ sở hữu... Vì vậy quy mô và cấu trúc hoạt động của
ngân hàng được điều chỉnh theo vốn chủ sở hữu.
1.1.3.2. Vốn nợ
a, Khái niệm

Khác với các loại hình doanh nghiệp khác, vốn nợ của NHTM chiếm
tỷ trọng lớn hơn nhiều so với vốn của chủ và đây là loại vốn cơ bản để tài


8
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

trợ cho các danh mục tài sản của NHTM. Vốn nợ được huy động từ các
nguồn tiền gửi, vay và một số loại khác.

b, Các thành phần vốn nợ và đặc điểm của chúng
- Tiền gửi
Đặc điểm chung của tiền gửi là chúng phải thanh toán khi khách hàng yêu
cầu ngay cả khi đó là tiền gửi có kỳ hạn chưa đến hạn.
Quy mô tiền gửi rất lớn so với các nguồn khác. Thông thường nguồn
chiếm hơn 50% tổng nguồn vốn và là mục tiêu tăng trưởng hàng năm của ngân
hàng.
Tiền gửi là đối tượng phải dự trữ bắt buộc, do vậy chi phí tiền gửi
thường cao hơn lãi trả cho tiền gửi.
Tiền gửi nhất là tiền gửi ngắn hạn thường nhạy cảm với các biến động
về lãi suất, tỷ giá, thu nhập và nhiều nhân tố khác. Lãi suất cao là yếu tố
kích thích các doanh nghiệp, dân cư gửi và cho vay. Thu nhập gia tăng là
điều kiện để gia tăng quy mô và thay đổi kỳ hạn nguồn tiền gửi.
Các yếu tố khác như địa điểm ngân hàng, các loại hình huy động... đều
ảnh hưởng tới quy mô và cấu trúc của nguồn tiền.
- Tiền vay
Tỷ trọng nguồn này thấp hơn so với nguồn tiền gửi. Khác với nhận tiền
gửi, ngân hàng không nhất thiết phải đi vay thường xuyên chỉ vay lúc cần thiết
và hoàn toàn chủ động quyết định khối lượng vay phù hợp với nhu cầu sử
dụng. Các khoản vay thường có thời hạn ngắn, chỉ nhằm đảm bảo thanh toán
tức thời khi nhu cầu thanh toán của khách hàng tăng cao. Hơn nữa vay NHNN
phụ thuộc rất lớn vào chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ.
- Nguồn khác


9
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Phần lớn các nguồn này ngân hàng không phải trả lãi. Tuy nhiên, chi
phí để có và duy trì chúng là rất đáng kể. Nhìn chung, các nguồn khác
trong ngân hàng thường không lớn.
c, Vai trò

Có thể nói nếu vốn chủ sở hữu có vai trò quan trọng để ngân hàng được
đi vào hoạt động và là đệm đỡ không thể thiếu của ngân hàng thì vốn nợ lại là
yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi ngân hàng.

Trên cơ sở vốn nợ tạo lập, ngân hàng sử dụng để cho vay, đầu tư vào
chứng khoán, mua sắm tài sản cố định, tiền gửi tại ngân hàng khác và
phải được thực hiện dự trữ theo quy định để đảm bảo khả năng thanh
toán. Qui mô, cơ cấu của các nhóm tài sản này được xác định một phần
căn cứ vào qui mô, cơ cấu vốn nợ.

Thêm vào đó, tính ổn định về chi phí và thời hạn của vốn nợ quy định số
tiền phải dự trữ là cơ sở cân nhắc đầu tư bao nhiêu vào chứng khoán ngắn hạn
nên cho vay với thời hạn nào, lãi suất bao nhiêu để phù hợp với vốn.

Như vậy, vốn nợ có vai trò hết sức quan trọng trong việc quyết định danh
mục tài sản đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến thu nhập của NHTM.

Ngoài ra, qui mô và kết cấu của vốn nợ cũng ảnh hưởng rất lớn đến
sự an nguy hoạt động của NHTM. Sự không phù hợp giữa việc huy động
vốn từ bên ngoài và việc sử dụng vốn về thời hạn, độ nhạy cảm với lãi
suất, qui mô các loại tiền có thể dẫn tới các rủi ro về thanh toán, lãi suất,
tỷ giá mà ngân hàng phải gánh chịu.

Tóm lại, qua những vấn đề được đề cập ở trên thì rõ ràng vốn có vai trò
quan trọng quyết định sự sống còn của một ngân hàng đặc biệt là vốn nợ. Để
có được vốn nợ thì hoạt động huy động vốn từ bên ngoài lại càng có vai trò


10
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

hết sức quan trọng. Sau đây là những vấn đề cơ bản về hoạt động huy động
vốn từ bên ngoài trong NHTM.

1.2. Những vấn đề cơ bản về huy động vốn từ bên ngoài của NHTM
1.2.1. Các hình thức huy động vốn từ bên ngoài
Tuỳ theo các tiêu chí, mục đích huy động khác nhau có các hình thức sau:
Nếu phân theo loại vốn huy động gồm: huy động tiền gửi và tiền vay.
Nếu huy động vốn phân theo loại tiền: huy động vốn nội tệ và ngoại tệ.
Nếu phân theo phạm vi huy động: huy động vốn trong nước và nước
ngoài.
Nếu theo kỳ hạn huy động: huy động vốn ngắn, trung và dài hạn.
Nếu phân theo đối tượng huy động vốn: huy động vốn từ các cá nhân, hộ
gia đình và tổ chức kinh tế.
Ngoài ra, các NHTM còn huy động từ các nguồn bên ngoài khác.
Cụ thể:
1.2.1.1. Huy động vốn tiền gửi, vay

a, Huy động vốn tiền gửi
“Ngân hàng được nhận tiền gửi của các TCKT, cá nhân và các TCTD
khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền tửi có kỳ hạn và tiền gửi
khác” - Điều 45 Luật các TCTD số 03/1997/QH10.

Tiền gửi phân loại theo kỳ hạn bao gồm :
- Tiền gửi không kỳ hạn (tiền gửi giao dịch):
Khi tiền mặt (hoặc Séc từ một ngân hàng khác) được gửi vào ngân hàng
A, nếu muốn sẽ có thể rút tiền ra hoặc chi tiêu vào bất cứ lúc nào, ngân hàng
A sẽ sắp xếp tiền gửi đó vào nhóm tiền gửi không kỳ hạn, nghĩa là các khoản
gửi với thời gian không xác định. Người vừa mới gửi tiền vào buổi sáng, nếu
11
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

cần có thể rút ra ngay vào buổi chiều. Nếu không có nhu cầu sử dụng, có thể
mười bữa nửa tháng hoặc một năm sau mới rút ra. Tính bất định về thời gian
gửi, cùng với đặc điểm có thể rút ra bất cứ lúc nào cần đã làm cho loại tiền gửi
này còn có tên gọi tiếng Anh là Demand deposit.
Tiền gửi không kỳ hạn có lãi suất thấp hoặc không được trả lãi và
bao gồm 2 loại sau:
+ Tiền gửi thanh toán: Đó là khoản tiền gửi không kỳ hạn trước hết
được sử dụng để tiến hành thanh toán, chi trả cho các hoạt động hàng hoá,
dịch vụ và các khoản chi khác phát sinh trong quá trình kinh doanh một cách
thường xuyên, an toàn và thuận tiện.
Đối với tiền gửi thanh toán, việc rút tiền hoặc chi trả cho bên thứ ba
thường được thực hiện bằng séc hay chuyển khoản.
Tài khoản vãng lai là tài khoản có lúc dư nợ, có lúc dư có.Với tài
khoản này, khách hàng còn có thể được ngân hàng đáp ứng nhu cầu tín
dụng trong một khoảng thời gian nhất định. Đứng trên góc độ ngân hàng,
tiền gửi không kỳ hạn là một khoản nợ mà ngân hàng luôn phải chủ động
trả cho khách hàng vào bất cứ lúc nào.
+ Tiền gửi không kỳ hạn thuần tuý : Là các khoản tiền được ký gửi với
mục đích an toàn tài sản, không mang tính chất phục vụ thanh toán. Khi cần
thanh toán khách hàng có thể đến ngân hàng để chi tiêu. Ngân hàng phải thoả
mãn yêu cầu của khách hàng khi họ có nhu cầu rút tiền và chỉ được phép sử
dụng tồn khoản chi khi đã đảm bảo khả năng thanh toán chi trả.
- Tiền gửi có kỳ hạn:

Khi gửi tiền vào NHTM theo tài khoản gửi có kỳ hạn, điều ngân
hàng cần biết trước tiên là gửi với thời gian bao lâu. Thông thường định
kỳ có thể là 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 1 năm hoặc hơn nữa. Tại Việt

12
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Nam, các khoản tiền gửi có kỳ hạn thường nằm trong khoảng 6 tháng đến
24 tháng. Nguyên nhân vì các doanh nghiệp nước ta hầu hết thuộc loại
doanh nghiệp vừa và nhỏ với số vốn không lớn và tốc độ quay vòng vốn
khá nhanh. Do vậy, họ khó có thể gửi với kỳ hạn dài. Hơn nữa nếu gửi
tiền có kỳ hạn càng dài mặc dù được hưởng lãi suất cao hơn nhưng khi có
nhu cầu rút tiền đột xuất thì khoản lãi suất mà ngân hàng trả sẽ rất thấp,
do phải chịu lãi suất phạt vì đã làm ảnh hưởng đến kế hoạch của ngân
hàng.

Lãi suất mà ngân hàng trả cho tiền gửi có kỳ hạn thường là cao hơn
nhiều so với tiền gửi không kỳ hạn. Lý do ở đây là, khi đã thống nhất với
ngân hàng rằng sẽ gửi tiền trong khoảng thời gian nào đó, có đến hơn
80% những thân chủ đã giữ được cam kết nói trên. Do vậy, NHTM hoàn
toàn yên tâm sử dụng tiền gửi để cho vay. Với khoản cho vay ổn định
này, ngân hàng sẽ kiếm được nhiều lợi nhuận hơn. Vì thế tiền thu lao nó
trả cũng phải cao hơn để kích thích sự gửi tiền hơn nữa.

Tóm lại, đây là loại tiền gửi có sự thoả thuận trước giữa khách hàng
và ngân hàng về thời gian rút tiền. Đại bộ phận nguồn tiền gửi này có
nguồn gốc từ tích luỹ và xét về bản chất chúng được ký thác với mục đích
hưởng lãi. Các NHTM nhận 2 loại tiền gửi có kỳ hạn tiền gửi có kỳ hạn và
tiền gửi báo rút (tức khi muốn rút ra phải báo trước).

Tiền gửi có kỳ hạn giữ vị trí trung gian giữa tiền gửi thanh toán và tiền
gửi tiết kiệm. Đây là nguồn tiền tương đối ổn định, ngân hàng có thể sử dụng
phần lớn tồn khoản vào kinh doanh. Chính vì vậy, các NHTM luôn tìm cách
đa dạng hoá loại tiền gửi này bằng cách áp dụng nhiều kỳ hạn khác nhau vói
mức lãi suất khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu của mọi khách hàng.

- Tiền gửi tiết kiệm : Xét về bản chất, đây là một phần thu nhập của

13
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

đân cư chưa sử dụng cho tiêu dùng. Các tầng lớp dân cư đều có các khoản
thu nhập tạm thời chưa sử dụng (các khoản tiền tiết kiệm). Trong điều
kiện có khả năng tiếp cận với ngân hàng, họ đều có thể gửi tiết kiệm nhằm
thực hiện các mục tiêu bảo toàn và sinh lời đối với các khoản tiền tiết
kiệm, đặc biệt là nhu cầu bảo toàn. Nhằm thu hút ngày càng nhiều tiền tiết
kiệm, các ngân hàng đều cố gắng khuyến khích dân cư thay đổi thói quen
giữa vàng và tiền mặt tại nhà bằng cách mở rộng mạng lưới huy động, đưa
ra các hình thức huy động đa dạng và lãi suất cạnh tranh hấp dẫn.

- Tiền gửi của các tổ chức tín dụng khác: Nhằm mục đích nhờ thanh
toán hộ và một số mục đích khác, các TCTD có thể gửi tiền tại ngân hàng.
Tuy nhiên, quy mô nguồn này thường không lớn.

b, Huy động vốn vay

Vốn đi vay là quan hệ vay mượn giữa NHTM và NHTW hoặc giữa các
NHTM với nhau hay với các TCTD khác.

Các NHTM sẽ đi vay vốn để bổ sung vào vốn huy động của mình khi
ngân hàng đã sử dụng hết vốn khả dụng mà vẫn không đủ vốn hoạt động, hay
nói cách khác tạm thiếu vốn khả dụng.

Trong trường hợp vốn vay trên tiếp tục không đáp ứng được cho đủ nhu
cầu sử dụng của NHTM thì NHTM sẽ đi vay của NHTW.

a, Phát hành giấy tờ có giá
Bản chất của nghiệp vụ này là ngân hàng chủ động phát hành phiếu nợ
như chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu và trái phiếu để huy động vốn thường nhằm
mục đích đã định. Ví dụ phát hành kỳ phiếu để có tiền cho vay khắc phục hậu
quả bão lụt, để cho vay thu mua nông sản, để đầu tư cho một dự án...
Trong phát hành giấy tờ có giá thì chứng chỉ tiền gửi là phiếu nợ ngắn
hạn với mệnh giá quy định; trái phiếu là loại phiếu nợ trung và dài hạn. Hai
14
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

loại phiếu nợ trên được ngân hàng phát hành từng đợt, tuỳ theo mục đích.
Trong huy động vốn dưới hình thức phát hành chứng chỉ tiền gửi,
trái phiếu ngân hàng, các NHTM phải trả lãi suất cao hơn so với lãi suất
tiền gửi huy động. Vì vậy khi thực hiện huy động vốn dưới các hình thức
này, các ngân hàng phải căn cứ vào đầu ra để quyết định về khối lượng
huy động, mức lãi suất, thời hạn và phương pháp huy động.
Vốn này chỉ được huy động trong thời gian nhất định, khi đã huy
động đủ khối lượng vốn theo dự kiến các ngân hàng sẽ ngừng việc huy
động (bán) kỳ phiếu, trái phiếu.
b, Vay NHNN (vay ngân hàng trung ương)

Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của
NHTM. Trong trường hợp thiếu hụt dự trữ (dự trữ thanh toán...), NHTM
thường vay ngân hàng Nhà nước. Hình thức cho vay chủ yếu của NHNN là tái
chiết khấu (hoặc tái cấp vốn). Các thương phiếu đã được các NHTM chiết
khấu (hoặc tái chiết khấu) trở thành tài sản của họ. Khi cần tiền, ngân hàng
mang những thương phiếu này đến tái chiết khấu tại NHNN.

NHNN điều hành vay mượn này một cách chặt chẽ; tuỳ thuộc
chính sách tiền tệ từng thời kỳ mà NHTM phải thực hiện các điều kiện
đảm bảo và kiểm soát nhất định.

Thông thường NHNN chỉ tái chiết khấu cho những thương phiếu
có chất lượng (thời gian đáo hạn ngắn, khả năng trả nợ cao) và phù
hợp với mục tiêu của ngân hàng Nhà nước trong từng thời kỳ. Còn
trong điều kiện chưa có thương phiếu, NHNN cho NHTM vay dưới
hình thức tái cấp vốn theo hạn mức tín dụng nhất định.

Một điều cho thấy, đặc biệt là ở những nước có nền kinh tế phát triển, cho
dù NHTW áp dụng mức lãi suất tái chiết khấu hoặc lãi suất phạt cao hay thấp

15
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

thế nào đi nữa thì NHTW vẫn phải cho các NHTM vay khi NHTM bị kẹt
thanh toán để tránh những cơn khủng hoảng tài chính không đáng xảy ra và
thực hiện tốt chức năng là “là người cho vay cuối cùng” đối với các NHTM.

Đứng về phía NHTM, vay tại NHTW là một dịch vụ hết sức tiện lợi
vào những khi NHTW hạ lãi suất chiết khấu trong chính sách cung ứng
tiền tệ nới lỏng để kích thích đầu tư.

Trong trường hợp khi NHTM đến vay giữa lúc NHTW đang thắt chặt
cung ứng để chống lạm phát. Lúc đó lãi suất chiết khấu được đưa lên cao
với những khoản lỗ trông thấy khi vay vốn của NHTW, các NHTM chỉ
miễn cưỡng vay trong những tình huống thắt chặt ngặt nghèo, và tìm mọi
cách trả nợ rất nhanh. Khi đó các khoản vay này chỉ chiếm một phần rất
ít trong tổng tài sản nợ.

Tùy vào yêu cầu điều tiết của nền kinh tế mà NHTW có thể hạ hoặc
nâng lãi suất chiết khấu. Song dù sao đây cũng là nguồn cuối cùng đối
với hoạt động vốn của các NHTM.

c, Huy động vốn qua hình thức vay các TCTD khác
Đó là nguồn các NHTM vay lẫn nhau và vay của các TCTD khác trên
thị trường liên ngân hàng hay thị trường tiền tệ. Đây là hình thức cho vay,
nhưng thực chất nó là hình thức tương trợ giữa các ngân hàng để có được
sự hợp tác đôi bên cùng có lợi. Các ngân hàng đang có dự trữ vượt yêu
cầu sẽ có thể sẵn lòng cho các ngân hàng khác vay để tìm kiếm lãi suất
cao. Ngược lại, các ngân hàng đang thiếu hụt dự trữ có nhu cầu vay mượn
tức thời để đảm bảo thanh khoản.
Như vậy nguồn vay mượn từ các TCTD khác để đáp ứng nhu cầu dự
trữ và chi trả cấp bách và trong nhiều trường hợp sẽ bổ sung hoặc thay thế
cho nguồn vay mượn từ NHNN.
16
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

1.2.1.2. Huy động vốn nội tệ và ngoại tệ
Đây là hình thức xem xét vốn huy động theo loại tiền. Trong vốn huy
động của các NHTM Việt Nam gồm có vốn huy động bằng đồng VNĐ và
ngoại tệ (chủ yếu là đồng USD, EUR).
a, Huy động vốn nội tệ:
Tiền gửi bằng nội tệ của các tầng lớp dân cư : Đây chủ yếu là tiền gửi
tiết kiệm, nguồn này có quy mô, cơ cấu lớn trong tổng nguồn huy động
bằng nội tệ nhưng tăng trưởng không ổn định. Nhược điểm huy động tiền
gửi tiết kiệm có lãi suất huy động bình quân cao, kỳ hạn tiền gửi danh
nghĩa của người dân thường ngắn ngắn (kỳ hạn nhỏ hơn 12 tháng). Điều
này đã ảnh hưởng đến khả năng sử dụng vốn, khả năng dịch chuyển kỳ
hạn dư nợ, kết quả kinh doanh và giảm sức cạnh tranh của NHTM.
Tiền gửi bằng nội tệ của các TCKT-XH : Nguồn tiền này cũng có quy
mô, cơ cấu lớn trong tổng nguồn huy động. Tiền gửi này thường là tiền gửi
giao dịch hoặc có kỳ hạn ngắn, hưởng lãi suất thấp. Nếu ngân hàng huy động
được nhiều để cho vay và đầu tư thì không những kéo dài được chênh lệch lãi
suất hai đầu trần và sàn, giảm được chi phí vốn bình quân, tăng lợi nhuận.
Tiền gửi bằng nội tệ của các TCTD khác : Nguồn này có qui mô, cơ cấu
nhỏ trong tổng nguồn tiền gửi bằng nội tệ. Nguồn tiền gửi của các TCTD khác
thường có mức độ tăng trưởng khá cao nhưng chủ yếu là nguồn trong thanh
toán, ngân hàng cũng không sử dụng nhiều nguồn này để cho vay và đầu tư.
Đi vay bằng nội tệ: Tiền gửi là nguồn quan trọng nhất của NHTM.
Tuy nhiên, khi cần, ngân hàng thường vay mượn thêm. Tại nhiều nước
NHTW thường quy định tỷ lệ giữa nguồn tiền huy động và vốn chủ sở
hữu. Do vậy nhiều NHTM vào những giai đoạn cụ thể phải vay mượn
thêm để đáp ứng nhu cầu chi trả khi khả năng huy động bị hạn chế. Việc

17
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

đi vay bằng đồng nội tệ chủ yếu là để đáp ứng sự thiếu hụt dự trữ.
b, Huy động vốn bằng ngoại tệ:
Tiền gửi bằng ngoại tệ cuả các tầng lớp dân cư : Tiền gửi bằng
ngoại tệ của các tầng lớp dân cư chiếm tỷ trọng nhỏ. Việc huy động vốn
bằng ngoại tệ luôn bị tác động mạnh bởi lãi suất ngoại tệ trên thị trường
quốc tế và tính trạng khan hiếm tiền đồng VND.
Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) liên tục cắt giảm lãi suất cho vay từ
đó lãi suất huy động bằng USD của các ngân hàng luôn giảm mạnh, hệ
quả là người dân chuyển sang dùng đồng tiền có giá (đổi USD sang VND
chuyển sang gửi tiết kiệm bằng đồng VND để hưởng lãi suất cao hơn).
Tiền gửi bằng ngoại tệ của các TCKT-XH : Đây chủ yếu là các
khoản tiền gửi trong thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn ngắn thường từ 1-3
tháng.
Tiền gửi bằng ngoại tệ của các TCTD khác : Nguồn tiền này chiếm tỷ
trọng cao nhất trong tổng số vốn huy động bằng ngoại tệ. Tại Việt Nam đối
tượng cho vay chủ yếu là các NHTM nhà nước.
Tiền vay bằng ngoại tệ: cũng giống như tiền vay bằng nội tệ, chỉ khi thật
sự cần thiết NHTM mới đi vay nhất là bằng ngoại tệ với lãi suất cao và đầy
biến động. Do vậy lượng vay này thường nhỏ.
1.2.1.3. Huy động vốn trong nước và ngoài nước

a, Huy động vốn trong nước

Huy động vốn trong nước được coi là nguồn đặc biệt quan trọng
nhất là đối với các tổ chức tín dụng như NHTM. Nguồn vốn có tỷ trọng
lớn nhất trong tổng nguồn vốn trong nước mà NHTM có thể huy động
được là tiền gửi không kỳ hạn. Đây chủ yếu là tiền gửi không kỳ hạn của
các doanh nghiệp để phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình. Thông
18
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

thường ngân hàng không phải trả lãi cho nguồn tiền này nhưng ở Việt
Nam để khuyến khích huy động được nhiều nên có lãi suất mặc dù là
nhỏ. Sở dĩ khoản vốn này không hoặc lãi suất thấp vì tính chất biến động
phức tạp của nó.

Vốn trong nước có quy mô lớn tiếp theo mà NHTM có thể huy động
được là tiền gửi tiết kiệm của dân chúng và các doanh nghiệp với mục
đích hưởng lợi nhuận qua lãi suất, ở bất kỳ ngân hàng nào trên thế giới
tiền gửi tiết kiệm là ngắn hạn.

Ngoài ra phát hành kỳ phiếu và trái phiếu cũng mang lại nguồn vốn trong
nước cho ngân hàng. Tại Việt Nam việc phát hành này giúp phát triển trung
tâm chứng khoán nhưng chủ yếu là kỳ phiếu tạo vốn ngắn hạn còn trái phiếu
tạo vốn dài hạn thì ít được quan tâm. Một nguồn vốn trong nước nữa mà
NHTM có thể huy động đó là vốn đi vay. NHTM có thể đi vay NHTW hoặc
các tổ chức tín dụng khác nhưng ở Việt Nam các TCTD phát triển không
mạnh, do vậy hầu hết chỉ có hoạt động vay giữa các NHTM nhà nước. Ngoài
ra còn một số nguồn vốn khác có thể huy động được ở trong nước như vay từ
công ty mẹ, vồn uỷ thác của các tổ chức trong nước...

Trên đây là những nguồn vốn trong nước mà NHTM có thể huy động
được từ bên ngoài. Khi huy động vốn trong nước, điều mà các NHTM quan
tâm đó là lãi suất phải đảm bảo nhu cầu của thị trường. Nguyên nhân là vì
lãi suất vốn trong nước không được quyết định đơn thuần chỉ bằng bởi lãi
suất nước ngoài, tỷ lệ thay đổi kỳ vọng trong tỷ giá hối đoái và mọi chi phí
rủi ro mà còn bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi điều kiện thị trường trong nước,
bao gồm cung và cầu trong nước đối với tín dụng, cấu trúc của hệ thống tài
chính trong nước và tình trạng lạm phát mong đợi.


19
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

b, Huy động vốn nước ngoài

Xét theo lịch sử, phần lớn các khoản vốn nước ngoài chảy vào các
nước đang phát triển là mang tính chất dài hạn hoặc trung hạn (trái phiếu,
viện trợ hoặc các khoản cho vay bằng đồng tiền ngoại tệ). Hầu hết chúng
được sử dụng vào các dự án và do vậy là nhằm mục đích thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế. Đối với những nước có khó khăn về nguồn vốn trong nước
hoặc về dự trữ ngoại hối, thì việc tiếp cận được với vốn nước ngoài sẽ có
thể giúp giải quyết được nhiều trở ngại của nền kinh tế.

Hiện nay, đối với các NHTM ở Việt Nam được phép huy động vốn của
các tổ chức nước ngoài qua các hình thức sau:

+ Vay bằng tiền (vay tài chính)

+ Nhập khẩu hàng hoá dịch vụ trả chậm theo phương thức mở thư tín
dụng.

+ Thuê tài chính nước ngoài.

+ Phát hành trái phiếu ra nước ngoài.

+ Các loại hình vay nước ngoài khác.

Để huy động vốn từ nước ngoài thì các NHTM phải có các điều kiện
theo quy định của Ngân hàng nhà nước ban hành theo thông tư số
03/1999/TT-NHNN ngày 12 tháng 08 năm 1999 chỉ được sử dụng vốn vay
nước ngoài để bổ sung vốn tín dụng và phải sử dụng đúng mục đích vốn vay.

Các NHTM cần có những giải pháp sử dụng nguồn vốn tín dụng có
hiệu quả và đặc biệt nên sử dụng vào việc triển khai các chương trình
quốc gia, tham gia vào các kế hoạch cụ thể do thủ tướng chính phủ ra
quyết định để tranh thủ sự đồng tình ủng hộ từ phía nhà nước.

20
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Hiện nay, trên thị trường Việt Nam có 27 chi nhánh ngân hàng nước
ngoài, 4 ngân hàng liên doanh, 3 công ty cho thuê tài chính 100% vốn
nước ngoài và 44 văn phòng đại diện các định chế tài chính nước ngoài.
Hoạt động của các ngân hàng có vốn nước ngoài tại Việt Nam được
NHNN đánh giá cao. Hầu hết các ngân hàng này đều là ngân hàng lớn trên
thế giới của Anh, Mỹ, Pháp, Đức, Hà Lan hoạt động ở nước ta. Tổng số
vốn điều lệ đã thực sự đưa vào Việt Nam lên tới gần 600 triệu USD. Các
ngân hàng này có vai trò rất quan trọng là cầu nối cho các nhà đầu tư trong
các lĩnh vực sản suất kinh doanh đầu tư vào Việt Nam. Đồng thời nó thúc
đẩy sự phát triển hoạt động của môi trường ngân hàng ở nước ta.

Cho đến nay, chương trình khuyến khích chuyển tiền về nước qua hệ
thống ngân hàng trong nước vẫn có hai hình thức chủ yếu đó là: Sử dụng
tài khoản tiền gửi ngoại tệ đặc biệt dành cho người hồi hương và các
công trái ngoại tệ.

1.2.1.4. Huy động vốn ngắn hạn, trung và dài từ thị trường

a, Huy động vốn ngắn hạn từ thị trường
Đây là nguồn huy động cơ bản của NHTM, bao gồm:

- Tiền gửi ngắn hạn từ thị trường: là nguồn cơ bản quan trọng nhất,
luôn chiếm tỷ trọng cao trong tổng nguồn vốn. Nó không những đáp ứng
được nhu cầu kinh doanh ngắn hạn của NHTM mà còn có sự chuyển
hoán kỳ hạn để đầu tư, cho vay dài hạn giúp NHTM giảm bớt gánh nặng
thiếu vốn trung và dài hạn.

- Vay NHTW và các TCTD khác: các khoản mà NHTW và các TCTD
khác cho vay hầu hết đều ngắn hạn chỉ để khắc phục hiện tượng thiếu hụt dự
trữ bắt buộc hay để đáp ứng nhu cầu chi trả cấp bách trong thời gian ngắn.
Việc vay vốn này lãi suất thường cao nên các NHTM chỉ khi thực sự cần thiết
21
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

cấp bách mới huy động thông qua hình thức này.

- Chứng thư tiền gửi loại lớn: Đây là hình thức đơn giản của chứng
thư giống như tín phiếu do các NHTM Việt Nam tại thành phố Hồ Chí
Minh đã phát hành trong năm 1995. Giá trị bề mặt của tín phiếu hoặc
chứng thư có thể thấp hơn theo mức thu nhập của nhân dân. Ví dụ
500.000, 1.000.000, 2.500.000 hoặc 5.000.000 như ở Việt Nam. Đứng về
phía những người sở hữu chứng thư hay tín phiếu, nó là một khoản đầu tư,
một khoản cho ngân hàng vay với lãi suất cố định, và cũng là tiền, là tài
sản. Đứng về phía ngân hàng, mỗi khi phát hành tín phiếu hay CDs, nó đã
và đang huy động vốn của thị trường để hoạt động. Đây là loại vốn ngắn
hạn, dùng để giải quyết những nhu cầu về tiền mặt. Loại tài sản nợ này,
đối với ngân hàng là một hình thức của tiền gửi có kỳ hạn. Cái khác là ở
chỗ loại chứng thư này hoàn toàn không đổi thành tiền mặt được khi chưa
đến hạn (tiền gửi có kỳ hạn có thể chuyển nếu chịu lãi suất phạt). Do vậy,
vốn thu được từ phát hành chứng thư CDs hoặc tín phiếu giúp ngân hàng
chủ động trong việc kinh doanh hơn so với vốn từ tiền gửi có kỳ hạn.
- Các khoản huy động USD ngoài nước: Các NHTM cũng có thể tìm
kiếm nguồn vốn hoạt động từ việc phát hành phiếu nợ để huy động tiền ở
nước ngoài. Vì loại tiền thông dụng nhất trong thanh toán quốc tế hiện nay là
USD cho nên vay tiền ở nước ngoài thường là vay bằng USD. Khoản vay này
dùng để phục vụ các thương vụ bảo đảm tín dụng cho kinh doanh xuất nhập
khẩu... Ở nhiều nước trong đó có Việt Nam việc phát hành loại trái phiếu Euro
dollars (Euro dollars tức là những khoản tiền gửi bằng đôla Mỹ thuộc các
ngân hàng nằm ngoài nước Mỹ) chỉ được giới hạn vào một số ngân hàng đặc
biệt như Ngân hàng Ngoại thương hoặc Ngân hàng xuất nhập khẩu.
- Huy động ngắn hạn bằng phát hành RPs (Repurchase agreements):
RPs là một từ kỹ thuật, viết tắt của khái niệm thoả thuận mua lại hay hợp

22
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

đồng mua lại. Trong hoạt động mỗi ngày, việc thiếu tiền mặt bất ngờ cho
những thương vụ đầu tư đã ký kết hoặc hụt dự trữ tại NHTW là chuyện không
lạ đối với các NHTM. Ngoài những biện pháp nêu trên, NHTM có thể huy
động của thị trường trong vài ngày đến vài tuần bằng cách phát hành RPs.
Đây là một hợp đồng bán chứng khoán giữa ngân hàng và các đối tượng kinh
doanh chứng khoán tương đối thừa tiền mặt trong thị trường như các công ty
tài chính, tổ chức tín dụng, các quỹ tín dụng, các quỹ tiết kiệm, hưu trí, các
công ty kinh doanh và môi giới chứng khoán hoặc các cá nhân giàu có.
- Huy động ngắn hạn bằng giấy nợ phụ: Đây là khoản cuối cùng
trong các khoản huy động từ thị trường và cũng là loại tài sản ít thông
dụng nhất. Ngân hàng có thể vay nóng với lãi suất cao và thời gian ngắn
mỗi khi quá kẹt tiền mặt bằng những thoả thuận với các công ty và các tổ
chức tài chính... có quan hệ thường xuyên với nó.
b, Huy động trung và dài hạn
Giống như các doanh nghiệp khác, các ngân hàng cũng vay mượn bằng
cách phát hành các giấy nợ (kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu) trên thị trường
vốn. Rất nhiều NHTM thiếu nguồn tiền gửi trung và dài hạn dẫn đến không
đáp ứng nhu cầu cho vay và đầu tư trung, dài hạn.
Như vậy, hình thức tiền gửi trung và dài hạn tại các NHTM hầu như
rất ít, việc huy động trung và dài hạn chỉ chủ yếu là vay trên thị trường
vốn. Thông thường đây là khoản huy động không có đảm bảo. Những
ngân hàng có uy tín hoặc trả lãi suất cao sẽ huy động được nhiều hơn.
Các ngân hàng nhỏ thường khó vay mượn trực tiếp bằng cách này; họ
thường phải huy động thông qua các ngân hàng đại lý hoặc được ngân
hàng Đầu tư. Khả năng huy động còn phụ thuộc vào trình độ phát triển
của thị trường tài chính, tạo khả năng chuyển đổi cho các công cụ nợ dài
hạn của ngân hàng. Nghiệp vụ vay mượn này rất phức tạp. Hơn nữa tại
23
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Việt Nam, thị trường vốn đặc biệt là thị trường chứng khoán được ví như
một đứa trẻ mới lớn nên việc vay mượn này hầu như chưa phát triển.
1.2.1.5. Huy động vốn từ các cá nhân, hộ gia đình và tổ chức kinh tế:
Các NHTM với tư cách là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tài
chính trung gian, nhận tiền gửi từ khách hàng có tiền nhàn rỗi hoặc đi
vay bằng cách phát hành các công cụ tài chính như chứng chỉ tiền gửi,
trái phiếu... để thu hút vốn.
Đối với đối tượng khách hàng là các tổ chức kinh tế: hình thức mà
ngân hàng có thể huy động được nhiều nhất là tiền gửi giao dịch.
Thông qua việc làm trung gian thanh toán và chuyển hoá các phương
tiện thanh toán, các ngân hàng thu hút được số lượng lớn các tổ chức mở
tài khoản tạo ra tiền gửi giao dịch. Đây là nguồn có chi phí thấp nên các
NHTM thường xuyên cải tiến các phương tiện, nâng cao công nghệ thanh
toán để thắng thế trong việc hấp dẫn khách hàng gửi tiền và bán thêm các
dịch vụ. Các doanh nghiệp, TCKT thường mở tài khoản tiền gửi giao dịch
tại một hoặc một số NHTM nhất định, khi cần thiết yêu cầu rút ra hoặc
chuyển trả tiền cho bên thụ hưởng một cách nhanh chóng và tính chất của
tài khoản này là thanh toán theo yêu cầu. Qua đó ngân hàng vừa là thủ
quỹ, vừa cung cấp dịch vụ thanh toán theo yêu cầu của khách hàng.
Một trong những yêu cầu bắt buộc khi một doanh nghiệp sản xuất kinh
doanh phải mở tài khoản giao dịch tại một NHTM, tài khoản này một mặt là
nơi thu nhận tiền từ những người mua hàng hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp
này cung ứng, một mặt là nơi bảo quản tài sản chính, an toàn, khi cần có thể
chi trả bất cứ lúc nào và trong nhiều trường hợp số dư của nó được dùng để
bảo lãnh hay đặt cọc cho các hợp đồng và các thoả ước khác.
Trong khi thực hiện là trung gian thanh toán các NHTM còn nhận được
tiền gửi của các TCTD. Đây cũng là một loại tiền gửi giao dịch.
24
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Ngoài ra các NHTM còn cung cấp các tài khoản tiền gửi có kỳ hạn
đối với các TCKT khi việc sử dụng vốn được kế hoạch trong tương lai
các tổ chức này gửi tiền theo kỳ hạn phù hợp một mặt nhờ ngân hàng bảo
quản, mặt khác họ thu thêm một khoản tiền lời do ngân hàng trả.

Ngoại trừ một số khoản tiền gửi giao dịch để đảm bảo khả năng
thanh toán như ký quỹ, bảo lãnh dự thầu hoặc bảo lãnh thực hiện hợp
đồng được quy định mang tính chất bắt buộc, các hình thức gửi tiền khác
mang tính tự nguyện, khách hàng có thể lựa chọn ngân hàng để gửi tiền
theo các kỳ hạn khác nhau do đó cạnh tranh về huy động vốn diễn ra
quyết liệt giữa các NHTM, các TCTD.

Đối với khách hàng là cá nhân, hộ gia đình: hình thức huy động
chính là thu hút được tiền gửi phi giao dịch. Ngân hàng sử dụng các tài
khoản tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi có kỳ hạn hoặc đi vay các cá nhân, hộ
gia đình và cả tổ chức kinh tế.

Ngân hàng phát hành thẻ tiết kiệm không kỳ hạn để thu hút những
món tiền nhỏ lẻ hoặc những khoản tiền có thời gian nhàn rỗi ngắn, khách
hàng được nhận cuốn sổ tiết kiệm không kỳ hạn. Tài khoản này có thể
gửi thêm hoặc rút ra bất cứ lúc nào nhưng không được phát hành séc (đây
là diểm khác biệt với tiền gửi giao dịch).

Do nhu cầu gửi tiền của khách hàng rất đa dạng, tuỳ theo kế hoạch
sử dùng tiền của họ trong hiện tại cùng như trong tương lai nên ngân
hàng quy định nhiều loại kỳ hạn gửi tiền cho khách hàng lựa chọn, có thể
kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng để thu hút tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn.

Hình thức đi vay này chính là phát hành giấy tờ có giá ra thị trường
vốn: kỳ phiếu, trái phiếu, giấy chứng nhận tiền gửi, để phục vụ cho các

25
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

cá nhân, hộ gia đình hay các TCKT có vốn nhàn rỗi, có nhu cầu đầu tư
vào những nơi an toàn cao và thu lợi nhuận nhiều. Để huy động thông
qua hình thức này với khối lượng lớn theo nhu cầu lãi suất từng thời kỳ,
NHTM phát hành kỳ phiếu, trái phiếu với lãi suất hấp dẫn hơn vì đối
tượng khách hàng này rất quan tâm đến thu nhập từ tài sản của họ. Tại
Việt Nam việc huy động này từ các cá nhân, hộ gia đình và TCKT hầu
như chưa có gì khác hẳn với các nước phát triển đây là hình thức huy
động thu hút được khá đông mọi người và tổ chức tham gia.

1.2.1.6. Huy động vốn từ các nguồn bên ngoài khác
a, Vốn trong thanh toán
Các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt có thể hình thành nguồn
trong thanh toán (séc trong quá trình chi trả, tiền ký quĩ để mở L/C...) . Những
ngân hàng là ngân hàng đầu mối trong đồng tài trợ có thể kết số dư từ tiền của
các ngân hàng thành viên chuyển về để thực hiện cho vay.
b, Vốn vay từ công ty mẹ (Parent company)
Tại các nước đã phát triển, một công ty hoặc một tập đoàn kinh doanh
có thể là chủ của từ 1 đến rất nhiều NHTM. Thay vì ngân hàng phát hành
trái phiếu hoặc giấy nợ để vay, có thể chịu nhiều sự quản lý và ràng buộc
của NHTW về dự trữ, lãi suất và kể cả thủ tục, các công ty mẹ của ngân
hàng có thể thay thế nó làm việc đó dưới hình thức phát hành trái phiếu
hoặc cổ phiếu công ty hoặc các loại thương phiếu, rồi chuyển vốn đã huy
động được về cho ngân hàng hoạt động.
Các NHTM chỉ thuộc sở hữu của các công ty mẹ, chứ không bị công
ty mẹ chi phối sâu vào hoạt động, hơn nữa NHTM vẫn phải trả gốc, lãi lại
cho công ty mẹ vì thế nguồn vay từ công ty mẹ cũng có thể coi là nguồn
huy động từ bên ngoài.
c, Vốn khác: Các khoản nợ khách như thuế chưa nộp, lương chưa trả...
26
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Thực hiện chức năng trung gian thanh toán, các NHTM có thể sử dụng kết
dư trên các tài khoản thanh toán vãng lai như chênh lệch thu hộ lớn hơn chi hộ
các ngân hàng khác trong thanh toán liên ngân hàng. Ngoài ra còn có thể có số
dư trên các tài khoản ký quỹ hoặc các khoản quản lý giữ hộ nhưng số vốn này
không nhiều và ngân hàng không chủ động trong việc tập trung nguồn này.

Như vậy, thông qua các hình thức huy động vốn trên có thể thấy rằng:
Các NHTM huy động vốn chủ yếu qua hình thức nhận tiền để khai thác
lượng tiền tạm thời nhàn rỗi của khách hàng, trường hợp mất cân đối
giữa nguồn vốn và sử dụng vốn có thể vay vốn các TCTD hoặc dưới hình
thức chiết khấu của NHTW để tài trợ cho danh mục tài sản. Trong số các
phương thức này huy động thông qua nguồn tiền gửi giữ vai trò quan
trọng nhất do đó cho phép khai thác phát huy nội lực để phát triển kinh tế
đồng thời nguồn này thường có chi phí thấp hơn so với nguồn khác vì vốn
này nhận được trực tiếp từ người gửi tiền.
1.2.2. Công tác huy động vốn từ bên ngoài của NHTM
1.2.2.1. Mục tiêu
Huy động vốn là điều kiện đầu tiên, là yếu tố quyết định đến sự tồn
tại và phát triển của mỗi ngân hàng. Do vậy, mục tiêu của nó không nằm
ngoài mục tiêu hoạt động và phát triển của ngân hàng. Theo PGS.TS
Vương Trọng Nghĩa thì huy động vốn tức là khai thác lượng tiền tạm thời
nhàn rỗi trong công chúng, hộ gia đình, của các tổ chức kinh tế để thực
hiện 4 hoạt động cơ bản của NHTM, đó là :
- Huy động vốn để đáp ứng dự trữ bắt buộc.
- Huy động vốn để cho vay.
- Huy động vốn để đáp ứng nhu cầu thanh khoản.
- Huy động vốn để điều chỉnh kết quả hoạt động kinh doanh.

27
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

1.2.2.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác huy động vốn từ bên
ngoài

Trên đây, chúng ta đã nghiên cứu các bộ phận cơ bản của nguồn vốn từ bên
ngoài, đặc điểm của chúng và vai trò đối với mục tiêu an toàn và lợi nhuận của
ngân hàng cùng các phương thức tạo lập vốn trong đó huy động một lượng lớn
vốn nhàn rỗi từ các tầng lớp dân cư, TCKT trong xã hội là trọng tâm để khai
thác.
Vốn của NHTM khác với nhiều loại hình doanh nghiệp, vốn của chủ
chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp, vốn nợ là
nguồn chủ yếu của ngân hàng. Vốn này rất đa dạng và gồm nhiều thành
phần, trong số đó có những thành phần không ổn định, đổi lại khả năng
giao dịch lại cao và tỷ lệ lãi suất thấp, một số khác hạn chế khả năng phát
hành séc ổn định nhưng lãi suất cao hơn.
Rõ ràng phần lớn các nguồn nợ của ngân hàng liên quan tới chi phí trả
lãi. Chi phí trả lãi là bộ phận chi phí lớn nhất đối với các ngân hàng, vì vậy có
ảnh hưởng quyết định đối với thu nhập của ngân hàng. Chi phí trả lãi bị tác
động trực tiếp bởi quy mô, cơ cấu các nguồn trả lãi và lãi suất cá biệt.
Vì vậy, hoạt động huy động vốn của một ngân hàng được đánh giá là
có hiệu quả khi:
- Quy mô, cơ cấu nguồn huy động đủ lớn để tài trợ cho các danh
mục tài sản và không ngừng tăng trưởng ổn định.
- Nguồn vốn có chi phí hợp lý.
- Huy động vốn phù hợp với sử dụng vốn về mặt kỳ hạn.
- Quản lý tốt các loại rủi ro liên quan đến hoạt động huy động vốn.
a, Quy mô và cơ cấu nguồn vốn từ bên ngoài
Nguồn vốn từ bên ngoài của ngân hàng bao gồm nhiều bộ phận khác

28
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

nhau: nguồn tiền gửi, nguồn tiền vay và các nguồn khác. Mỗi thành phần này
có đặc tính khác nhau về qui mô, cơ cấu, tính ổn định, thời gian tồn tại, chi phí
phải trả, khả năng thanh toán và rủi ro lãi suất. Trong đó:
+ Qui mô là chỉ tiêu phản ánh chất lượng hoạt động của ngân hàng. Qui
mô nguồn huy động gia tăng đáp ứng cho hoạt động tài trợ không ngừng tăng
trưởng sẽ tạo điều kiện để ngân hàng mở rộng hoạt động, nâng cao tính thanh
khoản và tính ổn định của nguồn vốn.
+ Cơ cấu nguồn vốn ảnh hưởng tới cơ cấu tài sản và quyết định chi phí
của ngân hàng. Cơ cấu huy động phải phù hợp với cơ cấu sử dụng. Nếu cơ cấu
nguồn huy động không phù hợp, không đáp ứng được yêu cầu sử dụng thì sẽ
không tối đa được dư nợ tín dụng và đầu tư, ngược lại cơ cáu huy động nhiều
mà sử dụng không hết thì hoạt động không hiệu quả, ngân hàng vẫn phải chịu
lãi suất trên phần huy động thừa.
Trong điều kiện cụ thể, các nguồn có thể có tốc độ và quy mô thay đổi
khác nhau. Các ngân hàng lớn có quy mô nguồn lớn thì tốc độ tăng trưởng
nguồn có thể không cao như các ngân hàng nhỏ. Những ngân hàng ở trung
tâm tiền tệ có cơ cấu nguồn khác với các ngân hàng ở xa.

Cơ cấu nguồn vốn của ngân hàng có thể rất khác nhau, tuỳ thuộc vào đặc
điểm khách hàng, chiến lược kinh doanh và hoạt động Marketing của ngân hàng.

Nhìn chung cơ cấu nguồn vốn của một ngân hàng được xem là hợp lý
nếu các thành phần của nó đáp ứng được kế hoạch sử dụng vốn, đồng thời
với chi phí biến động thấp nhất.

Khi huy động với qui mô, cơ cấu như đã trình bày ở trên, ngân hàng sẽ tạo
lập được nguồn vốn tăng trưởng ổn định kết hợp với chi phí vốn hợp lý sẽ tạo
điều kiện cho ngân hàng hoạt động có hiệu quả: ngân hàng có thể cơ cấu lại được
nguồn vốn, mở rộng qui mô hoạt động, chủ động trong việc chuyển dịch cơ cấu
dư nợ, kết quả kinh doanh khả quan hơn, từ đó nâng cao sức cạnh tranh và uy tín.

29
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

b, Chi phí vốn
Thành phần cơ bản của chi phí huy động vốn của các ngân hàng thể
hiện ở khoản chi phí trả lãi (trả lãi cho tiền gửi và tiền vay), cùng với
khoản chi phí không dưới dạng lãi suất (chi phí phi lãi) mà ngân hàng phải
bỏ ra để huy động vốn.
Công tác huy động vốn của ngân hàng được đánh giá có chất lượng và
hiệu quả cao về phương diện chi phí khi nó đạt được những lợi ích cơ bản sau:
+ Tìm kiếm được nguồn có chi phí thấp nhất để đáp ứng nhu cầu cho
vay và đầu tư trong khi vẫn thoả mãn các yêu cầu tương xứng giữa huy
động và sử dụng về các phương diện qui mô, thời hạn tính ổn định Theo
nguyên lý chung, những nguồn có chi phí biên thấp nhất sẽ là nguồn có
ưu thế nhất về phương diện chi phí.
+ Tăng được lợi nhuận cho ngân hàng mà không nhất thiết phải chấp
nhận những rủi ro cao do sức ép tăng chi phí vốn. Lợi nhuận của ngân hàng về
cơ bản sẽ bằng tổng thu nhập trừ đi chi phí và thuế, đo đó việc tăng lợi nhuận
bằng cách tăng thu nhập (thông qua việc đầu tư vào tài sản sinh lời cao tương
ứng với rủi ro cao) sẽ mạo hiểm hơn là cách quản lý hiệu quả chi phí vốn.
Những nguồn có thời hạn ngắn thường có chi phí nguồn thấp và tính ổn
định thấp, ngược lại những nguồn có thời hạn càng dài thì chi phí cao hơn
nhưng ổn định hơn. Nên để hoạch định chiến lược kinh doanh cho mỗi giai
đoạn, căn cứ vào chi phí phải trả cho mỗi nguồn ngân hàng đưa ra các sách lược
huy động vốn phù hợp nhằm mục tiêu mở rộng kinh doanh tăng dư nợ cho vay,
đầu tư đồng thời bảo đảm lãi suất được định giá bù đắp được chi phí nguồn và
đem lại doanh lợi mong muốn mà không ảnh hưởng đến khả năng thanh toán.
Lãi suất ngân hàng quy định trả cho từng nguồn (nhóm nguồn) chỉ
phần lớn chi phi phí của nó, chi phí thực hiện cho vốn và các chi phí khác

30
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

như kiểm ngân, phí dịch vụ, phí bảo hiểm tiền gửi tính trên số được sử dụng
để đầu tư vào tài sản sinh lời.
Tuỳ theo tính chất của từng nguồn vốn sẽ có nhiều mức lãi suất danh
nghĩa khác nhau. Để cạnh tranh mở rộng nguồn tiền, các ngân hàng đều
cố gắng tạo ra các ưu thế của riêng mình trong đó có ưu thế về lãi suất
cạnh tranh. Một ngân hàng có thể đưa ra mức lãi suất danh nghĩa cao hơn
các ngân hàng khác hoặc cũng có thể tạo ra lãi suất cạnh tranh bằng các
phương pháp như trả lãi làm nhiều lần trong kỳ hoặc trả lãi trước. Để
đánh giá hiệu quả của các phương pháp này ngân hàng căn cứ vào NEC
(Net effective cost: lãi suất hiệu quả của mỗi nguồn tiền).
Giả sử không có lạm phát, dự trữ bắt buộc thì:

Lãi thực phải trả khách hàng
NEC =
Gốc thực ngân hàng sử dụng
Nếu có tính đến dự trữ bắt buộc:

Lãi thực phải trả khách hàng
NECDTBB =
Gốc thực ngân hàng sử dụng
NEC càng nhỏ thì ngân hàng càng có lợi. NEC phụ thuộc vào cách trả
gốc và lãi. Cách trả lãi khác nhau thì NEC khác nhau.
Nếu trả gốc và lãi luôn một lần thì NEC = i (lãi suất danh nghĩa)
Nếu trả lãi trước NEC = i / 1 – i
n
Nếu trả lãi n lần trong kỳ, NEC = (1 + i/n) –1

Các ngân hàng thường sử dụng phương pháp trên trong điều kiện bị
khống chế về lãi suất tối đa, hoặc để thay đổi tạm thời quy mô của các khoản
mục chi phí trả lãi trong kỳ.
Để đánh giá hiệu quả quản lý chi phí trả lãi và hoạch định các mức
lãi suất cạnh tranh (gồm lãi suất tiền gửi và lãi suất tiền vay) cho hoạt

31
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

động huy động vốn, các ngân hàng thường tình toán lãi suất bình quân.
Lãi suất bình quân của một nguồn (nhóm nguồn) được xác định bằng tỷ lệ
bình quân của chi phí trả cho nó so với số dư bình quân của nguồn (nhóm
nguồn) đó trong khoảng thời gian.
Lãi suất này cho thấy xu hướng thay đổi lãi suất của nguồn, mức độ
thay đổi mỗi nguồn, sự kết hợp giữa lãi suất cá biệt và tỷ trọng mỗi
nguồn; nó cũng cho thấy những nguồn đắt tương đối (lãi suất cá biệt > lãi
suất bình quân) và các nguồn rẻ tương đối (lãi suất cá biệt < lãi suất bình
quân). Ngoài ra, lãi suất bình quân đóng vai trò quan trọng trong việc xác
định chênh lệch lãi suất (phản ánh khả năng sinh lời của ngân hàng).
Điều này rất có ý nghĩa đối với hoạch định chiến lược nguồn vốn.
Với mỗi nguồn khác nhau, tỷ lệ có thể đầu tư vào các tài sản là khác
nhau do đó tỷ lệ dự trữ bắt buộc khác nhau. Để có thể đánh giá chi phí
cho một nguồn hay nhóm nguồn ngân hàng căn cứ vào Tỷ lệ chi phí
nguồn và Tỷ lệ chi phí hoà vốn bình quân cho nguồn tài trợ từ bên ngoài.

Tỷ lệ chi phí ∑(chi phí trả lãi + chi phí phi lãi + Lợi nhuận trước thuế)
=
nguồn ∑ Tài sản sinh lời

Tỷ lệ chi phí hoà vốn bình quân ∑(Chi phí trả lãi + chi phí phi lãi)
=
cho nguồn tài trợ từ bên ngoài ∑ Tài sản sinh lời
Nguồn vốn của ngân hàng không chỉ đa dạng về loại hình, đối tượng gửi mà
các thành phần của nó có thời hạn rất khác nhau vì thế phản ứng với sự thay đổi lãi
suất cũng khác nhau. Đó là Mức độ nhạy cảm của nguồn huy động với lãi suất.
Nguồn tiền gửi trên tài khoản giao dịch nhìn chung ít nhạy cảm với
lãi suất hơn vì mục đích của khách hàng gửi tiền chủ yếu mua các dịch
vụ của ngân hàng, không phải để hưởng lãi, nên họ đánh đổi thu nhập lấy
tính lỏng trong tài sản của họ.
Ngược lại, tiền gửi tiết kiệm của dân cư là nguồn có phản ứng mạnh nhất
32
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

với mỗi sự thay đổi của lãi suất. Vì vậy ngân hàng dựa vào phân tích độ nhạy
cảm của từng nguồn (nhóm nguồn) với lãi suất cụ thể để ấn định hệ thống lãi
suất phù hợp với từng giai đoạn. Với hệ thống lãi suất này các ngân hàng có
thể tăng qui mô huy động vốn trong cạnh tranh đồng thời điều chỉnh cơ cấu
nguồn vốn theo kế hoạch kinh doanh của mình.
c, Sự phù hợp giữa huy động vốn và sử dụng vốn về kỳ hạn
Sau khi được huy động, vốn được phân chia vào tài sản của ngân
hàng. Các danh mục tài sản của ngân hàng cũng cần được xem xét dưới
giác độ cơ cấu thời hạn để xác định sự phù hợp với nguồn vốn.
- Trước hết là kỳ hạn danh nghĩa của nguồn.
Nguồn huy động thường gắn với kỳ hạn nhất định, được ngân hàng tuyên
bố, đó là kỳ hạn danh nghĩa của nguồn. Các kỳ hạn danh nghĩa thường gắn với
một mức lãi suất nhất định, theo xu hướng nguồn có kỳ hạn danh nghĩa càng
dài, lãi suất càng cao. Kỳ hạn danh nghĩa là một chỉ tiêu phản ánh tính ổn định
của nguồn vốn. Kỳ hạn danh nghĩa có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động
của ngân hàng. Kỳ hạn liên quan đến tính ổn định và vì vậy liên quan tới kỳ
hạn sử dụng. Mặt khác, kỳ hạn liên quan tới chi phí các nguồn có tính ổn định
cao thường phải có chi phí duy trì cao. Vì vậy, kỳ hạn là một chỉ tiêu đánh giá
nội dung đảm bảo an toàn và sinh lời cho ngân hàng.
- Kỳ hạn thực của nguồn.
Từ kỳ hạn danh nghĩa, ngân hàng sẽ đưa ra kỳ hạn huy động phù hợp với
thị trường. Ngân hàng rất quan tâm tới kỳ hạn thực tế của nguồn tiền bởi kỳ
hạn thực tế liên quan chặt chẽ đến kỳ hạn các khoản cho vay và đầu tư.
Kỳ hạn thực tế của nguồn vốn là thời gian mà khoản vốn đó tồn tại liên tục
tại một đơn vị ngân hàng. Các nhân tố ảnh hưởng tới kỳ hạn danh nghĩa đều tác



33
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

động đến kỳ hạn thực tế. Bên cạnh đó, lãi suất cạnh tranh giữa các ngân hàng,
giữa các nguồn vốn, nhu cầu chi tiêu đột xuất cũng ảnh hưởng tới kỳ hạn này.
Một nguồn vốn nào đó trong ngân hàng được tạo ra bởi sự liên tục tiếp
nối của các nguồn tiền gửi và đi vay. Do đó, một nguồn với kỳ hạn danh nghĩa
là ngắn hạn, có thể tồn tại liên tục trong nhiều năm, tức là thành nguồn có kỳ
hạn thực tế là trung và dài hạn. Phân tích và đo lường kỳ hạn thực tế là cơ sở
để ngân hàng quản lý thanh khoản, chuyển hoán kỳ hạn của nguồn, sử dụng
các nguồn có kỳ hạn ngắn để cho vay với lỳ hạn dài hơn.
- Phải có khả năng chuyển hoán kỳ hạn của nguồn.

Thông thường các ngân hàng vẫn sử dụng một phần nguồn vốn có thời
hạn ngắn để đầu tư vào các tài sản có thời hạn dài hơn nhưng chỉ ở một tỷ lệ
nhất định vì nếu lớn hơn nữa tức là sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay dài hạn
thì các ngân hàng đến một thời điểm nào đó phải chịu sức ép về khả năng
thanh toán vì dư nợ cho vay là một tài sản kém lỏng mà cho vay dài hạn là
một loại tài sản kém lỏng nhất .

Ngược lại, nếu ngân hàng sử dụng nguồn vốn dài hạn để cho vay ngắn
hạn thì sẽ khó đảm bảo chênh lệch lãi suất và không hiệu quả vì nguồn
vốn dài hạn có chi phí huy động cao hơn trong khi cho vay ngắn hạn
thường thấp hơn lãi suất cho vay trung và dài hạn.

Mô hình cấu trúc kỳ hạn giúp chúng ta phân tích sự phù hợp giữa
nguồn vốn và sử dụng vốn. Dựa vào đó ngân hàng điều chỉnh cơ cấu
nguồn vốn và danh mục tài sản để vừa nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
tăng doanh lợi, đồng thời duy trì khả năng thanh toán (trường hợp thiếu
hụt dự trữ), đầu tư thêm tài sản sinh lời (trường hợp thừa vốn), hoặc
chuẩn bị tái đầu tư cho một tài sản sắp đến hạn.


34
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Danh mục tài sản và cấu trúc thời hạn của tài sản thường được xây
dựng dựa trên cơ sở qui mô, cơ cấu nguồn vốn. Tuy nhiên trong nhiều
trường hợp các ngân hàng phải điều chỉnh lại cơ cấu nguồn vốn cho phù
hợp với sử dụng vốn cho kế hoạch mở rộng kinh doanh hoặc theo chỉ định
của Chính phủ để đầu tư trong giai đoạn đó.

Sự phù hợp còn thể hiện giữa lãi suất và từng nhóm tài sản với lãi
suất phải trả cho từng nguồn vốn. Về nguyên tắc lãi suất trên tài sản phải
cao hơn lãi suất trên nguồn có cùng kỳ hạn và các tài sản có thời hạn dài
hơn phải có lãi suất cao hơn để bù đắp chi phí trả lãi cao hơn của bên
nguồn vốn.

d, Quản lý tốt các loại rủi ro liên quan đến huy động vốn
- Quản lý rủi ro lãi suất
Rủi ro lãi suất phụ thuộc vào sự tương quan giữa độ nhạy cảm lãi suất của
việc sử dụng vốn với độ nhạy cảm lãi suất của huy động vốn. Rủi ro này làm
thu nhập từ lãi ròng của ngân hàng giảm xuống (chi phí trả lãi > chi phí thu từ
lãi).
Lãi suất luôn biên động. Các nhà quản lý ngân hàng khi đầu cơ trên những
biến động này, cách thức họ làm là sử dụng nguồn ngắn hạn để cho vay hay
mua chứng khoán có thời hạn dài hơn với kỳ vọng lãi suất hạ. Nếu đúng như dự
đoán, ngân hàng có thể bán các chứng khoán có giá trị cao hơn hay giữ các
khoản cho vay chứng khoán để hưởng các khoản thu nhập cao hơn thị trường.
Đương nhiên là tình trạng ngược lại khi lãi suất tăng đến chừng mực nào đó thu
nhập lãi không đủ bù đắp chi phí vốn.
Những thay đổi khó đoán trước của lãi suất có thể làm tăng khả năng sinh
lợi của ngân hàng. Tuỳ thuộc đặc điểm của nguồn vốn và danh mục tài sản thay
đổi về lãi suất có thể làm tăng hay giảm thu nhập ròng từ lãi. Vì vậy, song song
với việc quản lý rủi ro lãi suất các ngân hàng rất quan tâm đến các cơ hội đầu tư
35
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

nếu lãi suất biến động theo hướng có lợi.
Để phân tích rủi ro lãi suất có rất nhiều mô hình được áp dụng, trong đó mô
hình được sử dụng phổ biến nhất là phân tích khe hở (GAP analysis). Theo
phương pháp này, ngân hàng quản lý thu nhập ròng từ lãi trong ngắn hạn. Rủi
ro được xác định bằng cách tính chênh lệch tài sản và nợ nhạy cảm với lãi suất
trong khoảng thời gian nhất định từ đó có thể tính được mức độ biến động của
thu nhập ròng từ lãi suất thay đổi. Khe hở kỳ hạn (GAP) tương ứng với phần
chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm với lãi suất và nợ nhạy cảm với lãi suất.
GAP = Tài sản nhạy cảm với lãi suất - Nợ nhạy cảm với lãi suất
Sử dụng những thông tin về GAP để phân tích độ nhạy cảm với lãi
suất, từ phân tích độ nhạy cảm với lãi suất các nhà quản lý có thể điều
chỉnh cơ cấu nguồn vốn cần huy động sao cho đảm bảo có khe hở tích cực
nhằm tăng thu nhập tiền lãi ròng.

Duy trì sự ổn định thu nhập từ lãi (hạn chế rủi ro lãi suất) có thể thực hiện
bằng cách điều chỉnh qui mô tài sản và nguồn vốn nhạy cảm hoặc sử dụng các
công cụ ngoại bảng của bảng tổng kết tài sản như hợp đồng tương lai, quyền
lựa chọn và hoán đổi lãi suất (Swap).

- Tính thanh khoản của nguồn vốn và quản lý rủi ro thanh khoản

Tính thanh khoản của nguồn vốn được đo bằng khả năng tìm kiếm
nguồn vốn mới với chi phí và thời gian nhỏ nhất. Đối với các ngân hàng
phân tích tính thanh khoản của nguồn vốn đang trở thành trọng tâm quản
lý nguồn vốn. Nhiều ngân hàng lớn do thực hiện chuyển hoán kỳ hạn
nguồn và duy trì tỷ lệ dự trữ thấp, rất quan tâm tới khả năng tìm kiếm
nguồn vốn mới để đáp ứng nhu cầu thanh khoản, đặc biệt là các nguồn
trong ngắn hạn. Sở dĩ như vậy là vì khả năng rủi ro thanh khoản rất dễ
xảy ra. Rủi ro thanh khoản tức là ngân hàng mất khả năng chi trả cho các

36
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

nguồn huy động từ bên ngoài. Có thể thấy các nguồn dài hạn như tiền gửi
tiết kiệm, có kỳ hạn ổn định ít bị rủi ro thanh khoản hơn các nguồn ngắn
hạn nhất là tiền gửi thanh toán.... Để hạn chế, quản lý rủi ro thanh khoản
căn cứ vào tính thanh khoản của nguồn tuỳ thuộc rất lớn vào thị trường
nợ của mỗi ngân hàng và chính sách tiền tệ được vận hành. Hơn nữa, sự
phát triển của các công cụ nợ sẽ cho phép ngân hàng có nhiều cơ hội tiếp
xúc với các nguồn, đa dạng hoá nguồn vốn huy động để phân tán rủi ro.

Phân tích tính thanh khoản của nguồn vốn bắt đầu từ việc phân tích
thị trường nguồn vốn của mỗi ngân hàng để thấy đặc điểm của mỗi
nguồn. Có thể thấy ngân hàng cần tập trung phân tích nguồn vay mượn từ
NHNN và từ các TCTD khác. Các nguồn này tuy ngắn hạn song có thể có
được trong thời gian ngắn, nhằm đáp ứng nhu cầu thành khoản trong
ngắn hạn đặc biệt là khi rủi ro thanh khoản xảy ra. Ngoài ra các nguồn
mà ngân hàng có ưu thế cũng cần được xét tới.

1.2.3. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến công tác huy động vốn từ
bên ngoài
1.2.3.1. Các nhân tố thuộc về ngân hàng
Trên đây là các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động huy động vốn từ bên
ngoài. Tuy vậy nếu chỉ căn cứ vào các chỉ tiêu trên là chưa đủ mà cần phải
xem xét thêm về các nhân tố ảnh hưởng tới công tác huy động vốn cả nhân tố
thuộc về ngân hàng lẫn nhân tố khách quan. Các nhân tố thuộc về ngân hàng
có thể thấy như:
- Chiến lược khách hàng của ngân hàng về huy động vốn

Giờ đây, khách hàng có nhiều cơ hội lựa chọn ngân hàng, mà theo họ là
thuận tiện hơn chức không chỉ là nơi cất trữ tiền tệ và kiếm lời từ lãi suất. Do
đó các ngân hàng nhận thấy cũng cần có chiến lược khách hàng đúng đắn
37
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

trong hoạt động kinh doanh nói chung và trong huy động vốn nói riêng.

Trước tiên, ngân hàng cần hiểu được động cơ, thói quen và những
mong muốn của người gửi tiền, thậm chí từng đối tượng khách hàng gửi
tiền thông qua phân tích lợi ích của khách hàng. Mục đích gửi tiền của
doanh nghiệp thường là nhờ ngân hàng quản lý, ký quĩ hoặc nhờ chi trả
trong thanh toán khi các cá nhân gửi tiết kiệm có mục đích là hưởng lãi.
Mục đích của tiền gửi trên loại tài khoản khách nhau cũng rất khác nhau
như tiền gửi giao dịch để phát hành séc thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn để
giành tiền cho tiêu dùng, đầu tư trong tương lai đồng thời hưởng lãi.

Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng xem xét đặc điểm đối tượng khách
hàng mà ngân hàng tài trợ (xem xét nhu cầu đầu tư, hình thức tài trợ, thị
hiếu của khách)

- Trên cơ sở những thông tin của khách hàng trong hoạt động huy động và
hoạt động sử dụng vốn, ngân hàng có thể đưa ra hệ thống các chính sách và
biện pháp phù hợp để có được qui mô và cơ cấu nguồn vốn mong muốn. Hệ
thống chính sách đáp ứng và gợi mở nhu cầu liên quan đến huy động vốn bao
gồm :

+ Huy động với qui mô, cơ cấu, kỳ hạn, lãi suất ra sao cho phù hợp, việc
huy động và sử dụng vốn gắn kết với nhau ra sao.

+ Các chính sách liên quan đến sản phẩm và dịch vụ tiền gửi ngân
hàng. Nhóm chính sách này nhằm vào việc đánh giá các loại sản phẩm dịch
vụ cung cấp và chất lượng sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhu cầu thị trường
đồng thời mở rộng phát triển dịch vụ mới.

+ Các chính sách về giá cả, lãi suất tiền gửi, tỷ lệ hoa hồng và chi phí
dịch vụ được coi là giá cả của các sản phẩm và dịch vụ tài chính, ngân hàng
sử dụng hệ thống lãi suất tiền gửi như một công cụ quan trọng trong việc
38
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

huy động tiền gửi và thay đổi qui mô nguồn vốn. Để duy trì và thu hút thêm
vốn ngân hàng cần ấn định mức lãi suất cạnh tranh, thực hiện những ưu đãi
về giá cho những khách hàng lớn, gửi tiền thường xuyên.

Hơn nữa, hệ thống lãi suất cần linh hoạt, phù hợp với qui mô và cơ cấu
nguồn vốn. Qui mô và cơ cấu nguồn vốn còn bị chi phối bởi giá cả của các
dịch vụ khách như chi phí chuyển tiền, phí dịch vụ thanh toán, ngân quĩ.

+ Các chính sách về tổ chức kỹ thuật: Đây là các chính sách và biện
pháp nhằm làm thuận lọi, nhanh chóng, đơn giản trong quan hệ với khách
hàng. Bao gồm việc bố trí mạng lưới thu hút vốn, hoàn thiện công nghệ ngân
hàng, cơ chế tài chính đồng thời tổ chức thông suốt hệ thống thanh toán sao
cho nhanh chóng, an toàn, chính xác.

+ Các chính sách trong phục vụ và giao tiếp: Các chính sách này được
các NHTM rất quan tâm nhằm tạo, củng cố uy tín của mình trên thị trường,
gắn bó với khách hàng truyền thống và hấp dẫn khách hàng mới. Trong điều
kiện khó có thể duy trì sự khác biệt về sản phẩm và giá cả như hiện nay, chất
lượng dịch vụ trở thành công cụ cạnh tranh vô cùng quan trọng để thu hút
vốn. Thái độ phục vụ thân thiện, chu đáo , bố trí hệ thống thanh toán khoa
học là những điều hết sức cần thiết để giữ vững khách hàng hiện có và thu
hút thêm khách hàng.
- Quy mô vốn chủ sở hữu:
Vốn của chủ đóng vai trò như cái đệm chống đỡ sự sụt giảm giá trị tài
sản của NHTM, nó đảm bảo lòng tin của khách hàng đối với ngân hàng cũng
là yếu tố quyết định giới hạn tối đa của qui mô huy động vốn.
- Chiến lược kinh doanh của ngân hàng:
Ngân hàng phải dự đoán sự thay đổi của môi trường để xây dựng chiến
lược kinh doanh phù hợp mà trong đó chiến lược phát triển qui mô và điều

39
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

chỉnh cơ cấu nguồn vốn là một bộ phận.
- Cơ sở vật chất kỹ thuật:
Đây là một trong các nguồn lực để ngân hàng hoạt động có hiệu quả. Đó
là mạng lưới các chi nhánh, các điểm giao dịch với đặc thù ,vị trí, hệ thống
thông tin và thiết bị khác.
- Tài sản vô hình:
Tài sản vô hình quan trọng nhất của ngân hàng là uy tín của nó trong hệ
thống, của các thành viên trong hội đồng quản trị, ban giám đốc. Thuộc nhóm
này phải kể đến các quan hệ mà ngân hàng đã tạo lập được với khách hàng hiện
có, khách hàng tiềm năng, các trung gian tài chính và các cơ quan nhà nước. Các
khách hàng được ngân hàng huy động vốn, họ đều có tâm lý là muốn đảm
bảo chắc chắn tiền của mình không bị rủi ro và có lãi. Bởi vậy, họ tìm
đến những ngân hàng có uy tín, có thương hiệu lớn. Như vậy những
NHTM có thương hiệu, có uy tín cao sẽ thu hút được nguồn vốn cao hơn
những NHTM khác.
- Tính chất sở hữu của ngân hàng:
Yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp, sâu sắc đến mô hình, cơ cấu tổ chức và
cơ chế tài chính, chiến lược kinh doanh từ đó ảnh hưởng đến hoạt động huy
động vốn và quản lý, sử dụng vốn.
Ngoài ra: mạng lưới huy động, trình độ công nghệ ngân hàng, trình độ
cán bộ... cũng là những yếu tố ảnh hưởng khác.
1.2.3.2. Các nhân tố khách quan (môi trường kinh doanh của ngân
hàng)
Hoạt động huy động vốn nói chung và huy động vốn của ngành ngân
hàng nói riêng luôn gắn với môi trường kinh doanh ngân hàng, đặc biệt là
môi trường kinh tế và pháp lý.

40
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

- Việc huy động của ngân hàng bị các chỉ tiêu kinh tế như tốc độ tăng
trưởng của nền kinh tế, thu nhập dự tính của người lao động, tâm lý người
gửi tiền, chu kỳ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, sự ổn định vĩ mô của
nền kinh tế... tác động trực tiếp. Có thể thấy khi nền kinh tế có sự trượt giá
của đồng tiền dẫn đến việc nguồn vốn nhàn rỗi hầu như sẽ được chuyển
thành những thứ có giá trị bền vững hơn (vàng bạc, kim cương ...) để an toàn
hơn; nhất là khi tỷ lệ trượt giá cao hơn cả lãi suất huy động thì vấn đề khai
thác nguồn vốn lại càng khó khăn hơn.
- Ngân hàng là doanh nghiệp kinh doanh đặc biệt chịu tác động bởi nhiều
chính sách, các qui định của Chính phủ và của NHTW. Thay đổi chính sách của
nhà nước, của NHTW về tài chính, tiền tệ, tín dụng, lãi suất sẽ ảnh hưởng đến
hoạt động kinh doanh cũng như khả năng thu hút vốn của NHTM. Sự ổn định
về chính trị hay chính sách ngoại giao cũng tác động đến quan hệ nguồn vốn
của một ngân hàng với các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới.
- Thông tin đại chúng: chính phương tiện truyền thông cũng ảnh hưởng
đến khả năng khai thác vốn của NHTM, bởi chính nó là thứ chuyển tải những
thông tin về các chính sách, tiện ích của NHTM đến mọi người, để mọi
người có thể hiểu về lợi ích của mình kho gửi tiền vào ngân hàng.
- Phân bố dân cư, thu nhập của người dân là một nguồn lực tiềm tàng có
thể khai thác nhằm mở rộng qui mô huy động vốn của NHTM.
- Môi trường văn hoá như tâm lý, tập quán, thói quen sử dụng tiền của dân
cư ảnh hưởng nhiều đến quyết định kinh tế của người có thu nhập về tiêu dùng
và tiết kiệm, mức độ chấp nhận rủi ro khi gửi tiền vào các TCTD hay quyết
định chi số tiền nhàn rỗi của họ đầu tư vào bất động sản, động sản, chứng
khoán.
Hoạt động kinh doanh ngân hàng ngày càng có sự tham gia của nhiều
loại hình ngân hàng mới và các tổ chức tài chính phi ngân hàng. Cạnh tranh
41
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

có xu hướng gia tăng mạnh, làm giảm đi sự khác biệt giữa các NHTM với
các tổ chức tài chính phi ngân hàng. Khách hàng có tiền nhàn rỗi có thể đầu
tư trực tiếp vào mua chứng khoán của Chính phủ và công ty. Xu hướng cạnh
tranh trong ngành ngân hàng ngày càng gia tăng do các yếu tố: Thay đổi
chính sách về tài chính- tiền tệ, đổi mới tài chính của doanh nghiệp kinh
doanh tiền tệ, xu hướng chứng khoán hoá.
Trong môi trường ngành ngân hàng, cạnh tranh về tiền gửi diển ra dưới
nhiều hình thức. Các ngân hàng có thể áp dụng các điều kiện giống nhau cho
tất cả các khách hàng gửi tiền. Vì lý do này, các sản phẩm dịch vụ liên quan
đến tiền gửi được mở rộng và được phổ biến nhanh chóng. Thêm vào đó
nhiều tổ chức tài chính phi ngân hàng có thể huy động gửi tiền có kỳ hạn,
thậm chí còn cung cấp các tài khoản không kỳ hạn ( tiết kiệm bưu điện). Do
cạnh tranh, lãi suất tiền gửi tăng lên trong khi giá dịch vụ liên quan đến tiền
gửi giảm xuống, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh của
các ngân hàng.

Trên đây là hệ thống lý luận liên quan đến hoạt động của ngân hàng và
nguồn vốn, chúng ta đã nghiên cứu các thành phần, cơ cấu nguồn vốn đối với
hoạt động kinh doanh của NHTM, các phương thức tạo lập vốn và các nhân
tố ảnh hưởng đến qui mô, cơ cấu nguồn vốn.




CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN TỪ BÊN NGOÀI

42
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

CỦA NHTM CP QUÂN ĐỘI THỜI GIAN QUA

2.1. Tổng quan về NHTM CP Quân đội

2.1.1. Giới thiệu chung về NHTM CP Quân đội

Trong những năm đầu thập kỷ 90, nhu cầu vốn và các dịch vụ tài chính
cho hoạt động kinh tế quốc phòng nhằm thực hiện những công trình quốc
phòng, dự án quốc gia... của các doanh nghiệp Quân đội là rất lớn. Tuy nhiên,
việc đáp ứng nhu cầu này của các ngân hàng còn hạn chế. Chính vì vậy, ngày
04/11/1994, NHTM CP Quân đội đã chính thức đi vào hoạt động theo Quyết
định số 00374/ GP-UB của Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hà Nội và theo Giấy
phép hoạt động số 0054/NH-GP ngày 14/09/1994 của Thống đốc Ngân hàng
Nhà nước Việt Nam. NHTM CP Quân đội là một trong 5 NHTM CP có trụ sở
tại Hà Nội với số vốn điều lệ là 20 tỷ đồng, thời gian hoạt động là 50 năm. Từ
20 tỷ vốn điều lệ đó đến 29/10/2004 số vốn chủ sở hữu là 398,4 tỷ, tăng 19,9
lần so với năm 1994.
Mục tiêu ban đầu của Ngân hàng là đáp ứng nhu cầu về vốn và các dịch
vụ tài chính của các Doanh nghiệp Quân đội làm kinh tế. Cùng với quá trình
phát triển kinh tế của đất nước, với đường lối chính sách đứng đắn, NHTM CP
Quân đội đã gặt hái được nhiều thành công, không những đáp ứng nhu cầu của
các Doanh nghiệp Quân đội mà còn phục vụ có hiệu quả tất cả các thành phần
kinh tế, đóng góp một phần quan trọng vào sự phát triển của các khách hàng
nói riêng và nền kinh tế nói chung. Đối với cổ đông, NHTM CP Quân đội
luôn đảm bảo tốt quyền lợi của cổ đông, duy trì mức cổ tức hàng năm từ 15 –
20%/năm. Đối với nhân viên, Ngân hàng không ngừng nâng cao đời sống vật
chất và tinh thần cho nhân viên, đảm bảo đầy đủ quyền lợi cho người lao
động.
2.1.2. Các sản phẩm dịch vụ do ngân hàng cung cấp



43
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

Với phương châm luôn mang lại những sản phẩm dịch vụ tiền ích đáp
ứng tốt nhu cầu khách hàng, NHTM CP Quân đội đã không ngừng nâng cao
chất lượng những sản phẩm dịch vụ hiện có cũng như nghiên cứu và phát
triển các sản phẩm dịch vụ mới.
Các sản phẩm dịch vụ của Ngân hàng Quân đội bao gồm:

- Huy động vốn từ các doanh nghiệp, các tổ chức và dân cư: Các sản
phẩm huy động vốn của NHTM CP Quân đội rất đa dạng gồm tiết kiệm và tài
khoản tiền gửi cá nhân và doanh nghiệp. Dòng sản phẩm tiết kiệm của Ngân
hàng gồm các sản phẩm Tiết kiệm truyền thống, tiết kiệm tích luỹ, tiết kiệm
trả trước với nhiều kỳ hạn và lãi suất khác nhau. Ngoài ra, Ngân hàng còn
nhận vốn uỷ thác đầu tư của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

- Hoạt động tín dụng – bảo lãnh: cung cấp cho khách hàng một dòng
sản phẩm tín dụng rất đa dạng và phong phú bao gồm Cho vay vốn ngắn,
trung và dài hạn bằng VNĐ và ngoại tệ phục vụ sản xuất kinh doanh, dịch
vụ; Tài trợ, đồng tài trợ cho các dự án; Cho vay trả góp tiêu dùng, sinh hoạt
gia đình; Cho vay mua ô tô trả góp; Cho vay trả góp mua, xây dựng và sửa
chữa nhà; Cho vay du học; Cho vay mua cổ phần của các doanh nghiệp cổ
phần hoá. Dịch vụ bảo lãnh gồm bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh thanh toán, bảo
lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh bảo hành sản phẩm...
- Thanh toán quốc tế, tài trợ xuất nhập khẩu: Với mạng lưới gần 300
Ngân hàng đại lý ở gần 70 nước trên thế giới, NHTM CP Quân đội cung
cấp một cách nhanh chóng và an toàn cho các khách hàng những sản
phẩm dịch vụ theo tiêu chuẩn quốc tế.

- Thẻ ngân hàng: Nhằm nâng cao hơn nữa dịch vụ tiện ích cho khách
hàng, năm 2004, Ngân hàng đã triển khai dịch vụ thẻ ATM Active Plus cho
khách hàng. Thẻ này mang lại cho khách hàng những tính năng ưu việt hơn
44
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

hẳn những sản phẩm thẻ của các Ngân hàng khác như cung cấp cho chủ thẻ
dịch vụ bảo hiểm cá nhân tại công ty Bảo hiểm Viễn Đông. Ngoài ra, nhờ
việc kết nối thành công với Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, khách hàng
có thể thực hiện giao dịch tại tất cả những điểm chấp nhận thẻ của NHTM
CP Quân đội và hệ thống ATM của VCB trên toàn quốc.

- Kinh doanh mua bán ngoại tệ: là lĩnh vực khá mạnh của Ngân hàng
Quân đội. Với đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp và hệ thống hỗ trợ hiện đại,
Ngân hàng có thể đáp ứng tốt nhu cầu ngoại tệ của khách hàng với mức giá
cả cạnh tranh hợp lý với thủ tục nhanh chóng thuận tiện. Ngoài ra, Ngân
hàng còn có thể tư vấn cho khách hàng để quản lý, phòng ngừa rủi ro và các
hình thức kinh doanh phù hợp có lợi.
- Các dịch vụ khác: Ngoài các sản phẩm trên, Ngân hàng còn cung cấp
cho khách hàng nhiều dịch vụ khác như Dịch vụ tư vấn tài chính, dịch vụ
ngân quỹ, chi trả lương hộ cho doanh nghiệp, dịch vụ chuyển tiền nhanh
trong nước, dịch vụ kiều hối...

2.1.3. Mô hình tổ chức

NHTMCP Quân đội được tổ chức dưới hình thức Công ty Cổ phần của
những người chủ sở hữu tài sản và các doanh nghiệp theo luật định, trong đó các
doanh nghiệp Quân đội chiếm số lượng vốn lớn trong tổng số vốn của ngân
hàng.

Cơ quan quyết định cao nhất của NHTMCP Quân đội là Đại hội cổ
đông. Đại hội cổ đông bầu ra Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát. Điều hành
ngân hàng là Tổng giám đốc do Hội đồng quản trị chọn và bổ nhiệm, được
Thống đốc NHNN chấp thuận.


45
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh




2.1.4. Kết quả kinh doanh của Ngân hàng trong những năm qua

Trong 10 năm qua, hoạt động kinh doanh của NHTM CP Quân đội đã
liên tục phát triển về quy mô, vốn điều lệ, mạng lưới, tổ chức, hoạt động



46
Chuyên đề tốt nghiệp Nguyễn Việt
Anh

đảm bảo an toàn, kết quả kinh doanh có lãi, liên tục được Ngân hàng Nhà
nước xếp loại A với số điểm đánh giá từ 92-98 điểm/100 điểm.
Kết quả hoạt động kinh doanh của NHTM CP Quân đội được thể hiện
tóm tắt trên bảng số liệu sau:

BẢNG 1: KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH Đơn vị: Tỷ
đồng

Chỉ tiêu 2001 2002 2003 29/10/04 KH04
- Vốn chủ sở hữu 250,91 278,88 340 398,45 420
+Vốn điều lệ 209,05 229,05 280 330 350
+ Vốn bổ sung 41,86 49,83 60 68,45 70
- Vốn huy động 2548,97 3118,81 3488 4010,7 4100
- Tổng tài sản 3034,46 3966,61 4320 5687,5 5100
- Tổng dư nợ 1743,77 2071,07 2951 3510,8 3600
+ Tỷ lệ nợ quá hạn 0,99% 1,62% 0,79% 1,3%

Top Download Tài Chính - Ngân Hàng

Xem thêm »

Tài Liệu Tài Chính - Ngân Hàng Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản