Lý thuyết sóng cơ

Chia sẻ: Nguyen Van Dan | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:5

1
927
lượt xem
225
download

Lý thuyết sóng cơ

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Là một trong những tài liệu cơ bản về lý thuyết sóng cơ học. Bổ ích cho các bạn học sinh THPT trong quá trình học cũng như ôn thi tốt nghiệp, ôn thi đại học, cao đẳng và tài liệu cho sinh viên khi học môn Vật lý đại cương phần sóng

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Lý thuyết sóng cơ

  1. Tóm tắt lý thuyết 12 SÓNG CƠ 1.Các đại lượng đặc trưng của sóng x a) Tốc độ truyền sóng: là quãng đường sóng truyền được trong thời gian t. v = t Tốc độ truyền sóng phụ thuộc vào môi trường truyền sóng b) Tần số sóng f : là tần số dao động của mỗi điểm khi sóng truyền qua, cũng là tần số nguồn gây ra sóng. Tần số sóng không phụ thuộc vào môi trường truyền sóng. 1 c) Chu kỳ sóng T : T = f d) Bước sóng λ : + Bước sóng ( λ : m) là quãng đường mà sóng truyền được trong một chu kì. + Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng và dao động cùng pha nhau. v λ = v.T = f - Những điểm cách nhau x = k.λ trên phương truyền sóng thì dao động cùng pha nhau. 1 - Những điểm cách nhau x = ( k + ).λ trên phương truyền sóng thì dao động ngược pha. 2 2. Phương trình sóng. * Giả sử biểu thức sóng tại nguồn O là: u0 = A.cos ω.t  Phương trình sóng tại M do nguồn O truyền đến (OM = x). x t x u M = A.cos(ω t-2π ) = A cos 2π ( − ) λ T λ Độ lệch pha : x - Của điểm M so với nguồn: ∆ϕ = 2π (1) λ 2π - Của hai điểm M, N so với nguồn: ∆ϕ = | x2 − x1 | (2) λ x - Hai sóng cùng pha : ∆ϕ = 2 π = 2kπ ⇒ x = k.λ λ x λ - Hai sóng ngược pha : ∆ϕ = 2 π = (2k + 1)π ⇒ x = (2k + 1) λ 2 x π λ - Hai sóng vuông pha : ∆ϕ = 2 π = (2k + 1) ⇒ x = (2k + 1) λ 2 4 3. Giao thoa sóng. Xét hai dao động S1 & S2 tại đó phát ra hai sóng kết hợp cùng pha (S1 & S2 là hai nguồn kết hợp). Giả sử phương trình sóng tại nguồn: uS1 = uS2 = Acosω t * Phương trình sóng tại M do S1 truyền đến: u 1 = Acos ω (t - d 1 ) = Acos(ω t - ω d1 ) = Acos  ω.t − 2.π .d1  (1)  λ  v v   * Phương trình sóng tại M do S2 truyền đến: d d  2.π .d 2  u 2 = Acosω (t - 2 ) = Acos(ω t - ω 2 ) = Acos  ω.t − v v  λ  (2)  | d 2 − d1 | d Độ lệch pha của hai sóng: ∆ϕ = 2π = ∆ϕ = 2π λ λ với d = d 2 − d1 : là hiệu số đường đi. * Phương trình dao động tại M do sóng từ S1 & S2 truyền đến : uM = u1 + u2 Tổ vật lý trường THPT Phan Châu Trinh 1
  2. Tóm tắt lý thuyết 12 2.π .d1 2.π .d 2 2.π .d1 2.π .d 2 Vậy uM = Acos(ω t - ) + Acos(ω t - ) = A[cos (ω t - ) + cos(ω t - )] λ λ λ λ π π uM = 2Acos (d2 - d1).cos[ω .t - (d1 + d2)] λ λ π ∆ϕ + Biên độ sóng tại M : A M = 2A|cos | d 2 − d1 ||= 2 A | cos | λ 2 π + Pha ban đầu tại M: ϕ M = − (d1 + d 2 ) λ a) Những điểm có biên độ cực đại : Amax = 2A ⇒ d = d 2 − d1 = kλ ⇒ d2 - d1 = kλ (với k = 0, ±1, ±2,.... ) Cực đại giao thoa nằm tại các điểm có hiệu đường đi của hai sóng tới đó bằng một số nguyên lần bước sóng: b) Những điểm có biên độ bằng 0 (cực tiểu): 1 λ Amin = 0 ⇒ d2 - d1 = (k + )λ = (2k +1) (với k = 0, ±1, ±2,.... ) 2 2 Cực tiểu giao thoa nằm tại các điểm có hiệu đường đi của hai sóng tới đó bằng một số nửa nguyên lần bước sóng: t d Chú ý: * Nếu phương trình sóng tại M do O truyền đến là: uM = A cos 2π ( − ) với d =MO T λ  t d  Khi     ®Þ uM ' = − A cos 2π ( T − λ )  M cè  nh  thì phương trình sóng phản xạ tại M là :  K hiM  ù  u = A cos 2π ( t − d )   t do  M '   T λ d1 − d 2 π *Hai nguồn dao động ngược pha: Biên độ dao động của điểm M: AM = 2A| cos( π + )| λ 2 Số điểm dao động cực đại trên S1S2 giao động cùng pha nhau(số gợn lồi) : Gọi M trên S1S2 là điểm dao động cực đại. d1 + d 2 = S1S2 = L ( 1)  Ta có  λ  d 2 − d1 = k ( 2 )  2 L λ (1) + (2) ⇒ 2d2 = L + k.λ ⇒ Vị trí các điểm dao động cực đại : d2 = + k .(3) 2 2 L kλ L L Ta có điều kiện : 0 < d2 < L (trừ S1 và S2) ⇔ 0 < + <L ⇒ − <k < 2 2 λ λ  L L − < k < Các điểm dao động cực đại thoả mãn:  λ λ (4) k ∈ Z  Có bao nhiêu k ∈ Z thỏa mản (4) thì có bấy nhiêu điểm cực đại trên S1S2 = Số gợn lồi(số đường hyperbol dao động cực đại trên vùng giao thoa) λ Chú ý: -Khoảng cách giữa hai hyperbol cực đại cách nhau . 2 -Khi k = 0 thì cực đại dao động là đường thẳng là trưng trực của S1S2. -Khi 2 nguồn S1, S2 cùng pha nhau thì tại trung trực là cực đại giao thoa. -Khi 2 nguồn S1, S2 ngược pha nhau thì tại trung trực là cực tiểu giao thoa, khi đó số điểm cực  L 1 L 1 − − < k < − đại thoả mản phương trình  λ 2 λ 2 k ∈ Z  Tổ vật lý trường THPT Phan Châu Trinh 2
  3. Tóm tắt lý thuyết 12 -Khi hai nguồn ngược pha ( ∆ϕ = (2 K + 1)π ) điểm cực đại có d2 – d1 = K λ + λ /2 π -Khi hai nguồn vuông pha ( ∆ϕ = + K π ) điểm cực đại có d2 – d1 = K λ + λ /4 2 π π -Khi hai nguồn lệch pha ( ∆ϕ = + 2 K π ) điểm cực đại có d2 – d1 = K λ + λ /6 3 3 Số điểm dao động cực tiểu trên S1S2 dao động cùng pha nhau (số điểm không dao động) : Gọi M trên S1S2 là điểm không dao động . d1 + d 2 = S1S2 = L ( 1)  Ta có  1 λ  d 2 − d1 = (k + ) ( 2 )  2 2 1 (1) + (2) ⇒ 2d2 = L + (k+ ).λ 2 1 (k + ).λ Vị trí các điểm dao động cực đại :d2 = L 2 (3) + 2 2 Ta có điều kiện : 0 < d2 < L (trừ S1 và S2) 1 ⇒ 0 < L (k + 2 ).λ < L ⇒ − L < k + 1 < L ⇒ − L − 1 < k < L − 1 + λ 2 λ λ 2 λ 2 2 2  L 1 L 1 − − < k < − Các điểm dao động cực đại thoả mãn:  λ 2 λ 2 (4) k ∈ Z  Có bao nhiêu k ∈ Z thỏa mản (4) thì có bấy nhiêu điểm không dao động trên S1S2 = số đường hyperbol đứng yên trên vùng giao thoa. λ Chú ý: -Khoảng cách giữa hai hyperbol cực tiểu cách nhau . 2 -Khi 2 nguồn S1, S2 ngược pha nhau thì tại trung trực là cực tiểu giao thoa, khi đó số điểm  L L − < k < không dao động thoả mản phương trình  λ λ . k ∈ Z  4.Sóng dừng. λ -Khoảng cách giữa 2 nút hoặc 2 bụng liên tiếp bằng nửa bước sóng ( ) 2 λ -Khoảng cách giữa 1 nút và 1 bụng liền kề bằng một phần tư bước sóng( ) 4 Điều kiện để có sóng dừng. a) Khi vật cản cố định(hai đầu dây AB cố định)  +   , ®Òu à   úts ng. A B  l n   ó  +   B = k λ  A  2  +Sè  ã  è  ông  ãng  k b =s b s =    +Sè  óts  n   ãng  k + 1 =  b) Khi vật cản tự do (dây có đầu A cố định, dầu B dao động) Tổ vật lý trường THPT Phan Châu Trinh 3
  4. Tóm tắt lý thuyết 12  +    à   úts ng,   l   A l n  ó B à bông  óng. s  +   B = ( k + 1 ) λ  A  2 2  +Sè  ã  b nguyªn = k   +Sè  óts  n   ãng = sè  ông  ãng = k + 1 b s c) Khi hai đầu đều là bụng sóng(giao thoa trong ống sáo)  +   ,đà Òu    . s ng A   B  l ó bông   +   B = k λ A   4  k  +sè  óts n  ãng = sè  ã  ãng = b s 2   +sè  ông ãng = k + 1 b s   2 Cường độ âm chuẩn: I0 = 10-12W/m2. 5. Sóng âm. a.Mức cường độ âm tại một điểm L: I + Khi tính theo đơn vị Ben: L( B ) = lg I0 I + Khi tính theo đơn vị ĐềxiBen: L( dB ) = 10lg I0 Với I0 = 10 W/m ở f = 1000Hz: cường độ âm chuẩn. -12 2 Đơn vị mức cường độ âm là Ben(B) hoặc đềxiben(dB) Trong thực tế người ta thường dùng là đềxiben(dB) b. Cường độ âm tại một điểm M ( I M ): L( dB ) - Khi cho mức cường độ âm L: I = I .10 L( B ) = I .10( 10 ) M 0 0 - Khi cho công suất và khoảng cách từ nguồn đến điểm ta xét: Khi nguồn âm phát ra sóng cầu có công suất P thì: + Năng lượng sóng phân bố đều trên bề mặt diện tích mặt sóng: S = 4π R 2 + Công suất của nguồn sóng P = I M .S P P Cường độ âm tại M cách S một đoạn R là: I M = = S 4π R 2 Đơn vị cường độ âm là W/m2 c. Hiệu ứng Đốp- le. Hiệu ứng Đốp – Le là hiện tượng tần số của máy thu thay đổi khi có sự chuyển động tương đối giữa máy thu và nguồn âm. - Khi nguồn âm đứng yên phát ra tần số f, người quan sát chuyển động với tốc độ vM. v + Khi người chuyển động lại gần nguồn âm với tốc độ M , người đó thu được tần số f’ v + vM f' = f , v là tốc độ truyền sóng trong môi trường. v v + Khi người chuyển động ra xa nguồn âm với tốc độ M , người đó thu được tần số f’ v - vM f' = f , v là tốc độ truyền sóng trong môi trường. v - Khi nguồn âm chuyển động với tốc độ vs phát ra tần số f, người quan sát đứng yên. v + Khi nguồn chuyển động lại gần người quan sát với tốc độ S , người đó thu được tần số f’. Tổ vật lý trường THPT Phan Châu Trinh 4
  5. Tóm tắt lý thuyết 12 v f' = f v - vS v + Khi nguồn chuyển động ra xa người quan sát với tốc độ S , người đó thu được tần số f’. v f' = f v + vS Chú ý: + Khi sóng phản xạ thì tần số sóng không thay đổi. + Khi gặp vật cản cố định thì sóng phản xạ trở thành nguồn âm mới có tần số bằng tần số khi đến vật cản nhận được. Tổ vật lý trường THPT Phan Châu Trinh 5

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản