Môi trường ven biển

Chia sẻ: Lê Hữu Lợi | Ngày: | Loại File: PPT | Số trang:28

0
224
lượt xem
97
download

Môi trường ven biển

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo về môi tường ven biển

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Môi trường ven biển

  1. 3.3. Các vấn đề ở vùng bờ Việt Nam 3.3.1. Các vấn đề chung ở vùng bờ Vùng bờ là nơi tập trung sôi động các  hoạt động phát triển và luôn chịu rủi ro  của thiên tai. Vì vậy, vùng bờ Việt Nam  cũng đang phải đối mặt với nhiều vấn đề  về môi trường và tài nguyên trong đó có  sự suy giảm sản lượng thủy sản do:  ­ Đánh bắt quá mức ­ Tàn phá quá mức các HST vùng bờ ­ Đánh bắt trái phép ­ Đánh bắt bằng các phương pháp hủy diệt ­ Ô nhiễm biển ­ Suy thoái môi trường bờ ­ Phá hủy nơi sinh cư vùng bờ ­ Thiên tai ( bão lũ, ngập lụt ven biển)
  2. Những nơi sinh cư vùng bờ bị đe dọa - Các rạn san hô - Rừng ngập mặn(tốc độ bị tàn phá 10400ha/năm từ năm 1962-1971) - Các thảm cỏ biển và bãi rong tảo - Đầm phá ven biển - Vùng cửa sông - Các vùng bờ châu thổ Chất lượng nước vùng bờ bị suy thoái - Ô nhiễm do khai thác than, canh tác nông nghiệp ven biển, bùng phát nuôi trồng thủy sản mặc lợ, do dầu tràn,… - Tổn thất đa dạng sinh học vùng bờ: giảm số lượng loài, … - Gỉam năng suất tự nhiên
  3. Nguồn lợi hải sản bị khai thác cạn kiệt   Tổng sản lượng đánh bắt không ngừng tăng,  nhưng sản lượng của một đơn vị đánh bắt hay  hiệu suất khai thác hoặc giữ nguyên hoặc giảm.   Đang có dấu hiệu khai thác quá mức.   Nguồn lợi hải sản có xu hướng giảm dần về trữ  lượng, sản lượng và kích thước cá đánh bắt. Nguyên nhân  ­ Chặt phá rừng đầu nguồn; trận lủ lịch sử  11/1999 ở Huế gây xạt lở bờ  ­ Xây dựng đường xá và cảng biển ­ Xói lở bờ biển; Sử dụng đất gây nghèo kiệt ­ Xả nước thải không qua xử lý; Triệt phá rừng  ngập mặn ­ Sa bồi và ngẽn bùn ở cửa sông, cửa đầm phá; Du  lịch ven biển ­ Khai khoáng ven biển; Phú dưỡng do nuôi trồng  thủy sản ­ Lạm dụng phân bón và thuốc trừ sâu.
  4. 3. 2. V ấn đề kinh tế- xã hội ở vùng bờ 3.   - Nghèo khó và chất lượng cuộc sống thấp của các cộng đồng ven biển ( 208 xã ven biển còn nghèo – 14%). - Thiếu hiểu biết/ giáo dục, đặc biệt ở các làng cá nổi trong các vùng eo vịnh, - Tăng thêm mâu thuẫn lợi ích trong việc sử dụng đa ngành / đa mục tiêu các tài nguyên bờ. - Thiếu sinh kế thay thế đối với người dân làm nghề đánh cá nhỏ ven bờ. - Vấn đề quản lý tài nguyên và môi trường bờ còn nhiều bất cập
  5. Ví dụ về quan hệ giữa các mâu thuẫn lợi ích trong sự phát triển ở khu vực Vịnh Hạ Long được giới thiệu trong ma trận và biểu đồ dưới đây Bị tác động Cảng TS DL NN&TLợi CN khai LN GTT (2) (3) (4) mỏ ven (6) (1) biển (5) Tác động Cảng – GTT(1) x x x x o x Thủy sản (2) x x x x o x Du lịch (3) O X X o 0 0 NN & thủy lợi (4) O X o O 0 X CN khai thác 0 X X O 0 X mỏ(5) Lâm nghiệp (6) x x x 0 0 x
  6. -Thực thi pháp luật còn yếu - Hỗ trợ của tòa án để thi hành luật pháp còn yếu - Luật và sắc lệnh cho quản lý chưa nhất quán. - Thiếu cán bộ có chức năng giữa các tổ chức chính phủ trong việc thực hiện và giám sát quản lý vùng bờ. - Sự chồng chéo chức năng giữa các tổ chức chính phủ trong việc thực hiện luật liên quan đến tài nguyên và môi trường bờ. - Thiếu thiệt chí có tính chính trị của chính phủ trong việc triển khai chương trình QLTHVB. - Thiếu một cơ chế liên ngành trong việc sử dụng đa ngành/ đa mục tiêu ở vùng bờ. - Cộng đồng địa phương vẫn chưa được lôi cuốn tham gia
  7. -3.4.1. Quaûn lyù: Quan nieäm chung: quaûn lyù ñöôïc moâ taû laø söï ñaït ñöôïc nhöõng muïc tieâu nhieäm vuï thoâng qua vieäc toái öu hoùa nguoàn vaät chaát vaø nhaân löïc ñeå thöïc hieän nhöõng keá hoaïch trong moät khoûang thôøi gian ñaõ cho. -- Quûan lyù laø quaù trình quyeát ñònh moät loaït saûn phaåm ñaàu ra seõ ñöôïc saûn xuaát ra, khi naøo, ôû ñaâu, cho ai vaø ñeå ñaûm baûo saûn löôïng ñaàu ra ñoù. “ Nhieäm vuï cô baûn cuûa quaûn lyù laø phaân boå nguoàn taøi nguyeân khan hieám trong söï caïnh tranh (thöôøng maâu thuaån) giöõa nhöõng ngöôøi söû duïng, vôùi muïc ñích cuoái cuøng laø toái öu hoùa vieäc söû duïng nguoàn taøi nguyeân naøy” (Awosika et al. 1993)
  8. 3.4.2. Khaùi nieäm veà QLTHVB  Treân thöïc teá , vuøng bôø luoân ñöôïc quaûn lyù trong quaù trình khai thaùc söû duïng taøi nguyeân cuûa caùc ngaønh hoaëc caùc söï kieän rieâng leû/ vaán ñeà chuyeân bieät khi xaûy ra vaãn nhaän ñöôïc nhöõng coá gaéng quaûn lyù cuûa caùc chuû theå/ ngöôøi söû duïng taøi nguyeân. Vì theá, tröôùc khi hieåu QLTHVB laø gì, caàn hieåu ñöôïc khaùi nieäm veà quaûn lyù ñôn ngaønh vaø quaûn lyù vaán ñeà chuyeân bieät. Quaûn lyù ñôn ngaønh: ñöôïc quaûn lyù bôûi moät (vaøi) ngaønh vaø ñöôïc ñtr: - Öu tieân ñeán lôïi ích kinh teá vaø ít/ khoâng quan taâm ñeán moâi tröôøng. - Chuù yù ñeán lôïi ích ngaønh mình maø ít chuù yù ñeán lôïi ích ngaønh khaùc, ngöôøi khaùc. - Thieáu söï phoái hôïp giöõa trung öông vaø ñòa phöông, cuõng nhö giöõa caùc ngaønh treân ñòa baøn. - Söû duïng vaø quaûn lyù taøi nguyeân mang tính töï phaùt, thieáu keá hoaïch, chuù yù nhieàu ñeán khai thaùc phuïc vuï caùc tham voïng phaùt trieån.
  9.  Keát quaû laø caùc heä thoáng TNB bò chia caét, chöùc naêng thoáng nhaát vaø hoøan chænh cuûa heä bò phaù vôõ, gaây ra caùc söï coá moâi tröôøng, sinh thaùi.  Quaûn lyù vaán ñeà chuyeân bieät (QLVÑCB) Laø moät quaù trình quaûn lyù nhaèm giaûi quyeát moät/ vaøi vaán ñeà chuyeân bieät xaåy ra vaø ñe doïa caùc nguoàn taøi nguyeân vaø moâi tröôøng vuøng bôø. Ví duï: quaûn lyù oâ nhieãm ven bieån, quaûn lyù daàu traøn. Quaûn lyù toång hôïp vuøng bôø Laø “ Moät quaù trình naêng ñoäng vaø lieân tuïc maø thoâng qua ñoù nhöõng quyeát ñònh ñoái vôùi vieäc söû duïng, phaùt trieån vaø baûo veä vuøng bôø vaø taøi nguyeân bôø ñöôïc ñöa ra. Phaàn coát loõi cuûa QLTH laø xaây döïng caùc thieát cheá vaø chính saùch ñeå ñieàu hoøa caùc giaûi phaùp ñaõ ñöôïc chaáp nhaän” (B. Cicin – Sain 1993). “… Quùa trình lieân hôïp ñöôïc söï quan taâm cuûa Chính Phuû, coäng ñoàng, khoa hoïc vaø quaûn lyù, cuûa caùc
  10. Khía caïnhtoång hôïp trong qui hoaïch/ laäp keá hoaïch QLTHVB ñöôïc hieåu theo maáy caùch sau: ­ Phoái hôïp caùc heä thoáng töï nhieân vôùi caùc heä thoáng töï nhieân vôùi caùc heä thoáng kinh teá – xaõ hoäi ôû vuøng bôø trong quaù trình laäp keá hoaïch. ­ Phoái hôïp nhieäm vuï xaây döïng keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vuøng bôø (laäp keá hoaïch moâi tröôøng) vôùi keá hoaïch phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi truyeàn thoáng ( khoâng ñeà caäp ñeán chæ tieâu moâi tröôøng). Noùi caùch khaùc ñaây chính laø nhieäm vuï loàng gheùp keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vaø taøi nguyeân vaøo keá hoaïch quaûn lyù moâi tröôøng vaø taøi nguyeân vaøo keá hoaïch phaùt trieån vuøng bôø. - Phoái hôïp chính saùch giöõa caùc caáp, caùc ngaønh, thaäm chí tieán haønh cô cheá ñoàng quaûn lyù. - Nhaát theá hoùa theå cheá quaûn lyù lieân ngaønh ôû vuøng bôø.
  11. 3.4.3. Caùc muïc tieâu vaø nguyeân taéc chæ daãn cuûa QLTHVB  3.4.3.1. Caùc muïc tieâu chung: - Phaùt trieån beàn vöõng caùc vuøng bôø. - Gæam nguy cô ñe doïa vuøng bôø do caùc thieân tai. - Baûo toaøn caùc quaù trình sinh thaùi quan troïng, caùc heä thoáng hoã trôï ñôøi soáng caùc loaøi ( keå caû loaøi ngöôøi) vaø ÑDSHVB.  3.4.3.2. Caùc muïc tieâu cuï theå: - Baûo veä, baûo toàn vaø khoâi phuïc caùc HSTVB - Naâng cao nhaän thöùc cuûa coäng ñoàng ven bieån trong quaûn lyù TNB. - Thuùc ñaåy sinh keá beàn vöõng vaø caùc heä thoáng coâng ngheä. - Taêng cöôøng caùc giaûi phaùp quaûn lyù lieân ngaønh nhaèm duy trì chaát löôïng moâi tröôøng vaø taøi nguyeân bôø. - Thöïc hieän khuoân khoå QLTHVB ôû caùc khu vöïc
  12. 3.4.3.3. Nhöõng ñaëc ñieåm cuûa moät Keá hoaïch QLTHVB - Coù tính lieân tuïc, goàm nhieàu chu kyø vaø coù theå ñieàu chænh. - Coù ranh giôùi xaùc ñònh goàm caû hai phaàn: phaàn bieån vaø ñaát lieàn. - Coù moät thieát cheá toå chöùc vôùi tö caùch laø moät toå chöùc ñoäc laäp hoaëc moät maïng löôùi cuûa caùc toå chöùc. - Toång hôïp caùc döï baùo cuûa vuøng bôø, bao goàm caû döï baùo thöïc taïi vaø tieàm naêng. - Duy trì vaø toân troïng vaên hoùa truyeàn thoáng, taâm linh vaø nhöõng kinh nghieäm baûn ñòa. - Thu huùt coäng ñoàng ñòa phöông vaø xem
  13. 3.4.3.4. Caùc nguyeân taéc chæ daãn Keá hoaïch QLTHVB caàn phaûi: - Ti eáp caän t oång hôï p, t oång t heå vaø ña ngaønh. - M oät quaù t r ì nh phaân t í ch nhaèm t ö vaán cho chí nh phuû nhöõng m c t i eâu öu t i eân, caùc t hoaû uï t huaän, caùc vaán ñeà vaø caùc gi aûi phaùp. - Laø m oät quaù t r ì nh quaûn l yù haønh chí nh naêng ñoäng vaø l i eân t uï c ñoái vôùi vi eäc söû duï ng, phaùt t r i eån vaø baûo veä vuøng bôø, cuõng nhö TN bôø phuø hôï p vôùi m c ñí ch ñaõ ñöôï c uï xaõ hoäi chaáp nhaän. - Nhaèm khai t haùc vaø gi aûi quyeát vaán ñeà t heo m oät heä t hoáng, t heo chöùc naêng t r ong m oái quan heä gi öõa caùc heä t hoáng vaø vi eäc söû duï ng vuøng bôø.
  14.  Laø m oät quaù t r ì nh ñoøi hoûi coù nhöõng gi aûi phaùp l aäp ñi l aäp l aï i ñoái vôùi caùc vaán ñeà ki nh t eá, xaõ hoäi , m oâi t r öôøng vaø l uaät phaùp phöùc t aï p. Chöùc naêng chí nh cuûa m oät keá hoaï ch QLTHVB l aø hôï p nhaát nhu caàu cuûa caùc ngaønh vaø caùc vaán ñeà m oâi t r öôøng m ñöôï c aø t höï c hi eän t hoâng qua caùc t hoaû t huaän phaùp l yù gi öõa caùc ngaønh, caùc caáp.  Phaûi ñònh r a m oät cô caáu ñeå gi aûm t hi eåu hay gi aûi quyeát caùc m aâu t huaãn coù t heå phaùt si nh ôû m öùc ñoä khaùc nhau l i eân quan ñeán vi eäc phaân phoái vaø söû duï ng t aøi nguyeân vuøng bôø.  Phaûi khuyeán kí ch naâng cao nhaän t höùc cho coäng ñoàng, cho caùc nhaø hoaï ch ñònh chí nh saùch vaø nhöõng ngöôøi l i eân quan ñeán coâng t aùc quaûn l yù vuøng bôø vaø l oâi cuoán coäng ñoàng t ham gi a t r ong suoát quaù t r ì nh l aäp keá hoaï ch quaûn l yù. Chuù yù ñeán m c t i eâu xoaù uï
  15. 3.4.3.5. Qui hoaïch/ laäp keá hoaïch “ … laø moät quaù trình chuaån bò moät loaït quyeát ñònh cho haønh ñoäng trong töông lai, nhaèm ñaït ñöôïc nhöõng muïc tieâu qua nhöõng bieän phaùp thích hôïp.” (Dror 1963 trong taøi lieäu cuûa Fauldi 1973). Hình thaønh keá hoaïch Baèng caùch traû lôøi moät loaït caâu hoûi sau: 1. Nhöõng nhu caàu gì? (xaùc ñònh caùc vaán ñeà) 2. Nhöõng nhu caàu naøo chuùng ta coù theå ñaùp öùng vaø khi naøo?(ñaùnh giaù vaán ñeà vaø xaùc laäp muïc tieâu). 3. Chuùng ta seõ ñaùp öùng ñieàu ñoù nhö theá naøo? (hình thaønh chieán löôïc). 4. Ai seõ laøm caùi gì?( toå chöùc thöïc hieän). 5. Chuùng ta seõ ñöông ñaàu vôùi nhöõng taùc ñoäng moâi tröôøng nhö theá naøo?(caùc cô cheá ñaùnh giaù). 6. Caùc nguoàn löïc naøo caàn ñöôïc phaùt trieån?( xaùc ñònh nguoàn löïc vaø laäp danh saùch).
  16.  Quaù trình qui hoaïch/ laäp keá hoaïch (NguoànIUCN, 1993) 1. Xaùc ñònh vaán ñeà  caáp baùch 7.Ñaùnh giaù 2.Ñaùnh giaù &  Ñaùnh giaù & phaân tích phaân tích 6.Thöïc hieän 3.Vaán ñeà/ caùc  löïa choïn 5.Söï thoâng  4.Hình thaønh qua
  17. 3.4.4. Caùc vaán ñeà thieát cheá toå chöùc vaø khuoân khoå luaät phaùp veà QLTHVB 3.4.4.1. Caùc thöôùc ño cuûa “söï toång hôïp”  Thoáng nhaát gi öõa caùc ngaønh  Gaén keát vuøng ven bi eån vôùi vuøng ven bôø t r ong phaï m vi nghi eân cöùu vuøng bôø.  Thoáng nhaát gi öõa caùc caáp cuûa chí nh phuû  Hôï p t aùc gi öõa caùc quoác gi a  Thoáng nhaát veà caùc nguyeân l yù
  18. 4.4.4.2. Caùc vaán ñeà böùc xuùc trong “thoáng nhaát”  Thieáu thoâng tin moâi tröôøng  Thieáu chuyeân gia ñòa phöông  Thieáu huït nguoàn lôïi  Thieáu coâng ngheä phuø hôïp  Thieáu nhaän thöùc cuûa coâng chuùng  Khoâng thích hôïp hoaëc thieáu thieát cheá chæ ñaïo  Thieáu chuyeân gia veà QLTHVB  Hoái loä vaø tham nhuõng  Caùc chính saùch taûn maïn aûnh höôûng ñeán caùc vuøng bôø  Thieáu söï cam keát
  19. 3.5. Caùc yeáu toá vaø hoaït ñoäng chính cuûa QLTHVB 3.5.1. Caùc chöùc naêng chính cuûa QLTHVB - Qui hoaïch/ laäp keá hoaïch vuøng bôø: caùc keá hoaïch söû duïng vuøng bôø hieän taïi vaø töông lai, cung caáp moät taàm nhìn daøi haïn ñoái vôùi PT VB - Xuùc tieán phaùt trieån kinh teá: xuùc tieán söû duïng thích hôïp vuøng bôø nhö nuoâi troàng thuûy saûn, du lòch sinh thaùi vaø phaùt trieån caûng,… - Quûan lyù nguoàn lôïi: baûo veä caùc HSTVB, baûo toàn ÑDSH vaø baûo ñaûm tính beàn vöõng cuûa vieäc söû duïng taøi nguyeân bôø. - Giaûi quyeát maâu thuaãn lôïi ích: Hoaø giaûi vaø caân baèng keá hoaïch söû duïng tröôùc maét vaø laâu daøi vaø giaûi quyeát caùc maâu thuaãn trong söû duïng vuøng bôø. - Baûo veä an toaøn cho coâng daân trong vuøng bôø khoûi caùc hieåm hoaï thieân tai vaø söï coá taùc nhaân cuûa con ngöôøi.
  20. 3.5.2. Caùc hoaït ñoäng chuû yeáu Ñi keøm moãi chöùc naêng treân thöôøng phaûi thöïc hieän moät soá hoaït ñoäng cuï theå nhö: 1. Qui hoaïch/ laäp keá hoaïch toång hôïp  vuøng bôø: ­ Nghieân cöùu moâi tröôøng vaø tình hình  söû duïng vuøng bôø . Xaây döïng cô sôû  döõ lieäu vaø hoà sô ( baùo caùo toång  quan) veà vuøng bôø nghieân cöùu. ­ Phaân vuøng söû duïng vuøng bôø nghieân  cöùu. ­ Ñeà phoøng vaø laäp keá hoaïch söû duïng  môùi ñoái vôùi vuøng bôø nghieân cöùu. ­ Ñieàu chænh caùc döï aùn phaùt trieån 

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản