Một số bài phân tích mẫu môn ngữ văn

Chia sẻ: Yen Ngoc Ngoc | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:9

1
2.497
lượt xem
1.839
download

Một số bài phân tích mẫu môn ngữ văn

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu tham khảo về một số bài phân tích giảng văn 12 dành cho thí sinh nâng cao kỹ năng và kiến thức để ôn thi tốt nghiệp và cao đẳng-đại học ôn tập.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một số bài phân tích mẫu môn ngữ văn

  1.    ười trong bao Ng    Bài 1      Lịch sử xã hội Nga thế kỉ XIX là lịch sử một thế kỉ không ngừng đấu tranh chống ách nông nô chuyên chế. Văn  học hiện thực Nga thế kỉ XIX ra đời, phát triển trở thành một trong những nền văn học tiên tiến nhất của nhân loại.  Các nhà văn Nga đã trưởng thành và cống hiến cho nhân loại những giá trị văn hoá tinh thần cao quý. A. Sê­khốp  được coi là người đại biểu kiệt xuất cuối cùng của chủ nghĩa hiện thực Nga thế kỉ XIX. Trong lĩnh vực truyện ngắn,  ông là nhà cách tân nghệ thuật thiên tài. Truyện của ông thường đặt ra nhiều vấn đề có ý nghĩa xã hội và nhân bản  sâu xa. Viết trong bối cảnh xã hội Nga đang ngạt thở trong bầu không khí chuyên chế nông nô bảo thủ nặng nề thế kỉ XIX,  truyện ngắn Người trong bao đã phản ánh một cách chân thực sinh động bộ mặt xã hội và hình ảnh con người. Tập  trung vào chủ đề “con người bé nhỏ”, Sê­khốp bên cạnh sự cảm thông sâu sắc với nỗi khổ của con người, còn phê  phán nghiêm khắc những tật xấu của họ. Đặc biệt, môi trường xã hội bảo thủ nặng nề đã đẻ ra những thứ sản phẩm  người “quái thai”, “kì dị” rất đáng phê phán và loại bỏ. Hình tượng “người trong bao” là một phát hiện nghệ thuật của  nhà văn. Hình ảnh con người mắc chứng bệnh sợ hãi, bạc nhược đến nỗi sống và chết một cách thảm hại đã khái  quát một triết lí sâu sắc tiếp nối chủ đề “con người thừa” trong văn học Nga suốt thế kỉ XIX. Nhân vật Bê­li­cốp – "người trong bao", được nhà văn xây dựng bằng những thủ pháp nghệ thuật phong phú. Nhà  văn vừa miêu tả chân dung thói quen sinh hoạt của nhân vật, vừa sử dụng lời đối thoại trực tiếp của nhân vật đi kèm  với lời người kể chuyện tạo cho người đọc có cái nhìn toàn diện về nhân vật. Cách miêu tả chân dung thói quen sinh hoạt của nhân vật Bê­li­cốp khá đặc biệt thể hiện một sự quan sát chi tiết, kĩ  lưỡng. Lúc nào cũng vậy, Bê­li­cốp đều đi giày cao su, cầm ô và nhất thiết mặc áo bành tô ấm cốt bông. Ông ở  trong bao, chiếc đồng hồ quả quýt để trong bao và chiếc dao nhỏ gọt bút chì cũng ở trong bao. Bê­li­cốp với mắt  đeo kính râm, mặc áo bông chần, lỗ tai nhét bông, ngồi xe ngựa thì thu mình lại. Có vẻ như một bộ dạng hài hước  đến phi lí nhưng ngay cả bộ mặt của hắn “dường như cũng ở trong bao”. Hình ảnh cái bao như một ám ảnh đối với  người kể chuyện khi tả lại chân dung Bê­li­cốp. Tưởng như cái bao đó là một tấm vỏ đáng sợ gói chặt hắn đến ngạt  thở, làm tấm ngăn cách hắn với cuộc sống bên ngoài. Người kể chuyện vẫn còn kể thêm chi tiết “Cả ý nghĩ của  mình, Bê­li­cốp cũng cố giấu vào bao”. Tưởng như thâm hiểm, thần bí lắm nhưng thực chất đó là một kiểu người kì  quặc đến quái dị. Ngay cả “thói quen” của hắn cũng rất lạ. Việc đi hết nhà này đến nhà khác không nói không rằng,  mắt nhìn xung quanh như kiếm vật gì rồi lại cáo từ làm người ta hoảng sợ. Hắn cho đó là cách duy trì mối quan hệ  tốt đẹp. Sự im lặng – “trong bao” ấy như hàm chứa trong đó một sự bảo thủ trì trệ, ngu dốt, bạc nhược đến thảm hại. Tự giam mình trong bao, hắn sống cũng rất “thảm hại”. Buồng ngủ “chật như cái hộp”, cửa sổ đóng kín mít, khi ngủ  “kéo chăn trùm đầu kín mít”... Nhưng Bê­li­cốp nằm trong chăn rồi vẫn thấy sợ. Một nỗi sợ vô hình bao trùm hắn.  Thức, hắn sợ. Mơ, hắn cũng sợ. Những giấc mơ khủng khiếp để lại cho hắn nét mặt tái nhợt, rầu rĩ. Tâm lí sợ hãi  giống như một bóng ma vây lấy hắn, nhưng kì lạ là các nhân vật khác cũng hoảng sợ “sợ nói to, sợ gửi thư, sợ làm  quen, sợ đọc sách…”. Một sự mê muội hoang tưởng của những kẻ hèn yếu. Những kẻ tự giam mình trong vỏ ốc cá  nhân ích kỉ bạc nhược, những kẻ không dám đấu tranh vượt lên chính mình. Hình ảnh dân chúng trong vòng mươi,  mười lăm năm trở lại đây đâm ra sợ hãi khiến người đọc có những liên tưởng thú vị. Đây phải chăng là diện mạo  chung cho cả xã hội nông nô chuyên chế Nga hoàng bảo thủ khắc nghiệt. Một bầu không khí u ám đến ngạt thở mà  tất cả đều tự nhốt mình trong bao. Cả xã hội – ở mức độ này hay mức độ khác, đều là người trong bao. Cách đối thoại trực tiếp của Bê­li­cốp với Cô­va­len­cô càng bộc lộ rõ hơn tính cách “người trong bao”. Lại là một  chuyện phi lí khi Bê­li­cốp cho rằng đi xe đạp “hoàn toàn không phù hợp với tư thế của một nhà giáo dục thiếu niên”.  Vẫn là một sự nhận thức mê muội, nhảm nhí, một sự bảo thủ đến ngu dốt, nhưng khi hắn “tái mặt”, khi động đến  chuyện “cấp trên”, “chính quyền” thì tính cách của Bê­li­cốp lại có một biểu hiện khác. Hắn chính là một kẻ bạc  nhược, một sản phẩm dị hợm của xã hội bảo thủ. Những con người như Bê­li­cốp là những công cụ đắc lực của xã  hội nông nô chuyên chế Nga hoàng, những kẻ ngu dốt lại có tài bợ đỡ, luồn cúi. Hình ảnh “cấp trên”, “chính quyền”  chính là bóng ma của “quyền lực” bao phủ câu chuyện. Cái ngã lộn nhào và cái chết của Bê­li­cốp được tác giả thuật lại bằng giọng điệu hài hước. Mọi việc diễn ra “như  1
  2. không”. Bê­li­cốp không quan tâm tới việc ngã có đau không, có xây xước gì không mà điều đầu tiên xem “cặp kính  có còn nguyên vẹn không”. Hắn không quan tâm đến việc ngã như thế nào mà chỉ sợ ai đó đã trông thấy lúc hắn  ngã thì thật là “kinh khủng”. Hắn sợ mình là trò cười nhưng nỗi “sợ” của hắn đã biến hắn thành một tên hề đáng cười  nhất. Hắn run rẩy trong nỗi sợ mù quáng và cũng chết trong sự mù quáng ấy. Quả thực, tiếng cười của Va­ren­ca đã  chấm dứt cuộc đời Bê­li­cốp. Va­ren­ca cười khi cái bao che phủ con người Bê­li­cốp bị rách toạc, hình ảnh người  trong bao lộ mặt. Mọi sợ hãi của Bê­li­cốp đã thành sự thực. Không phải chết do cú ngã, hắn lên giường và không  dậy nữa. Hắn chỉ đáp “không” hoặc “có” rồi đến im lặng vĩnh viễn. Cái chết của Bê­li­cốp là tất yếu, chấm dứt cuộc đời của một kẻ quái thai trong xã hội. Đây cũng là điều khiến mọi  người thấy “nhẹ nhàng, thoải mái”. Nhưng bi kịch chính ở chỗ hắn chết trong sự thảm hại mà vẫn “tươi tỉnh lắm”,  mừng như “được chui vào trong cái bao”. Cái nhìn hiện thực sắc sảo của tác giả đã khai thác rất sâu tính bi kịch của  câu chuyện. Một kẻ ngu dốt hoang tưởng, bạc nhược hèn yếu nhưng lại không nhận ra được chính mình. Một kẻ bị  ru ngủ trong sự bảo thủ trì trệ. Ở cuối truyện, lời người kể chuyện mang đầy sắc thái chiêm nghiệm : “Trên thực tế, Bê­li­cốp đã chầu âm phủ  nhưng hiện còn bao nhiêu là người trong bao, trong tương lai cũng sẽ còn bao nhiêu kẻ như thế nữa”. Hình ảnh  người trong bao không chỉ có một mà là số đông, là cả một xã hội bạc nhược, nhát sợ. Cái xã hội mà bóng ma  chuyên chế nông nô bao phủ lấn át. Sự xuất hiện của những con người kiểu Bê­li­cốp đã kìm hãm sự phát triển  phồn thịnh của đất nước, đẩy nước Nga chìm đắm trong màn đêm đen tối lạc hậu. Lời của bác sĩ I­van có ý nghĩa  thức tỉnh sâu xa. Ý thức được bản thân mình là kiểu “người trong bao” để rồi quyết tâm phá bỏ nó là cả một quá  trình nhận thức tiến bộ. “Không thể sống mãi như thế được” – câu nói của I­van đã thắp sáng niềm tin tươi sáng vào  sự phát triển của dân tộc. Trong ánh hoàng hôn ảm đạm của nước Nga nông nô chuyên chế, sự dũng cảm loại bỏ  cái xấu xa hèn kém của chế độ Nga hoàng đã khẳng định tầm nhìn vĩ đại của Sê­khốp, khẳng định ông là một bậc  thầy của cách mạng hiện thực Nga cuối thế kỉ XIX.   Hình t   ượng người trong bao   " Qua hình tượng nhân vật người trong bao Bê li cốp, đại thi hào Sê khốp đã lên án và phê phán mạnh mẽ và sâu sắc lối sống hèn  nhát, bạc nhược , bảo thủ và ích kỷ của một bộ phận trí thức người Nga cuối thế kỉ XIX. Vấn đề là ở chổ họ chỉ biết sống chui rút  trong một khuôn khổ bó hẹp và ngột ngạt mà chính họ đã tạo nên. Hiện nay, "những cái bao" đó vẫn còn hiện diện khắp nơi mà vô  số người đã bị nó bó hep tiêu biểu là vào thời phong kiến những người phụ nữ phải chịu chèn ép và áp bứt vời cái bao lễ nghi phong  kién thì đến hôm nay học sinh chúng ta với cái bao điểm số.Còn rất nhiều những cái bao trong thực tế mà chúng ta vướng phải.  Diều quan trọng là chúng ta phải thức tỉnh và thoát khỏi những cái bao ấy chứ "Không thể sống mãi như thế được!". Chúng ta phải  vứt bỏ những cái bao kia và sống thật thoải mái , thật vui vẻ, bao dung ,vị tha và ĐỪNG BAO GIỜ LẬP LẠI CON ĐƯỜNG MÀ BÊ  LI CỐP ĐàĐI! " Ý nghĩa hình ảnh cái bao     Trước hết nói về  nhân vật Bê li­cốp.           Tác giả nhấn mạnh đến tính chất hèn nhát, sợ sệt nhỡ điều gì đó  xảy ra đến mức rút sâu vào trong bao của Bê­li­cốp. Từ đồ  đạc y cho vào bao ( cái ô,  chiếc đồng hồ quả quýt, con dao nhỏ), đến con người y cũng rụt vào bao (đeo kính che mắt, mặc áo cốt  bông, bẻ  đứng cổ áo lên, đi giày cao su, cầm ô, tai nhét bông, ngồi xe ngựa cho kéo mui); về nhà thì nằm trong buồng chật như  cái hộp, kéo chăn trùm đầu kín mít. Ý nghĩ của y, y cũng giấu kín vào bao. Y chỉ tin những chỉ thị, thông tư, những bài báo cấm  đoán điều này điều nọ mới là cái rõ ràng...Bê­li­cốp chui vào bao để tự bảo vệ, để tránh xảy ra chuyện gì. Lúc nào y cũng lo lắng  “nhỡ xảy ra chuyện gì”. Đi ngủ rồi, nằm trong chăn rồi mà y còn chưa yên tâm, vẫn còn “thấy rờn rợn”. Sau đó suốt đêm Bê ­li­cốp  nằm mơ toàn những chuyện khủng khiếp.           Cả cái chuyện lấy vợ, hắn cũng lần lữa, đắn đo, suy tính,  vì cứ sợ thế này thế nọ: “Không, lấy vợ là bước quan trọng, thoạt   tiên cần phải cân nhắc những nhiệm vụ trước mắt, trách nhiệm...để khỏi xảy ra chuyện không may. Vấn đề này làm cho tôi không  yên lòng, mấy lâu nay đêm nào tôi cũng không ngủ, và phải thú thật tôi lấy làm lo...” ( Lời Bê­li­cốp nói với Bu­rơ­kin trong đoạn  lược trích). Bu­rơ­kin nhận xét “Dự định lấy vợ ảnh hưởng xấu đến hắn, hắn gầy guộc, xanh xao và hình như càng tụt sâu vào cái   vỏ ốc của hắn”. Vì tính nhút nhát, hay sợ sệt mà dự định lấy vợ cứ lần lữa bị hoãn, mặc dù tất cả mọi người đều vun vào, dù Va­ 2
  3. ren­ca cũng đã chấp thuận. Rồi vì  nghe thấy tiếng cười Ha ha ha của Va­ren­ca khi y bị ngã, y vô cùng lo sợ chuyện đến tai ngài  hiệu trưởng, ngài thanh tra, sợ bị chế giễu bằng tranh châm biếm, sợ bị ép về hưu...Vì quá sợ hãi mà Bê­li­cốp tự kết liễu đời mình,  vĩnh viễn chui vào chiếc quan tài như cái bao vững chắc, coi như đã đạt được mục đích cuộc đời...           Bê­li­cốp còn là một kẻ bảo thủ và lên mặt dạy đời. Y không chịu nổi việc Cô­va­len­cô mặc áo thêu ra đường, đi ra phố tay  cầm sách này sách nọ, và nhất là đi xe đạp. Y cho rằng cái việc đi xe đạp ấy “hoàn toàn không hợp với tư thế của một nhà giáo   dục thiếu niên”. Y lí sự thật kì quặc : “Nếu thầy giáo đi xe đạp thì học sinh sẽ làm gì? Lũ trẻ chỉ còn thiếu nước là đi đầu xuống đất   mà thôi”. Thấy Va­ren­ca đi xe đạp, hắn sợ phát kinh lên, mắt hoa lên “đứng lặng như bị chôn chân”. Sau đó “Thảng thốt đến nỗi   không muốn đi chơi nữa và hắn bỏ về”. Rồi hôm sau hắn bực dọc suốt ngày, cảm thấy bất an; hắn bỏ cả cơm trưa, bỏ cả công việc  đến nhà Cô­va­len­cô để dạy dỗ trong cuộc đối thoại  mà chúng ta đã biết.           Nhưng nếu Bê­li­cốp chỉ có thế, thì người ta có thể  coi thường, khinh bỉ  hoặc chế giễu hắn mà thôi. Hắn chỉ là một tên nhát  gan, một giáo viên gàn dở, kì cục, đáng làm trò cười như ai đó đã vẽ tranh châm biếm “Một người tình si”, nhưng  hắn sẽ hoàn toàn  vô hại. Vậy cớ gì mà “Bọn giáo viên chúng tôi đều sợ hắn. Thậm chí cả hiệu trưởng cũng sợ hắn”; “Mà đâu phải chỉ có trường học!   Cả thành phố nữa ấy!”. Đây chính là một khía cạnh khác của con người Bê­li­cốp mà hình ảnh cái bao và sự hèn nhát đôi khi lấn  át. Chúng ta hãy xem cái cách mà Bê­li­cốp gọi là “duy trì những mối quan hệ tốt với bạn đồng nghiệp”. Hắn đi khắp các nhà giáo  viên ở. Hắn tự kéo ghế ngồi, chẳng nói chẳng rằng. Và điều quan trọng là “mắt nhìn xung quanh như tìm kiếm vật gì”. Hắn  không  nói gì nhưng lại sẵn sàng đưa chuyện “đến tai ông hiệu trưởng, đến tai ông thanh tra”, “báo cáo với ngài hiệu trưởng” như đã nói với  Cô­va­len­ cô. Chính  Cô­va­len­cô đã nói thẳng vào mặt Bê­li­cốp những lời thô bạo : “Ta là người trung thực và với những người   như “quý ngài”, ta không muốn nói chuyện. Ta không ưa những tên MÁCH LẺO”. Cần phải dẫn lại ở đây câu nói của Cô­va­len­cô  (ở đoạn Bê­li­cốp thích Va­ren­ ca bị lược bỏ): “Thật tôi không hiểu­ anh ta vừa nói với chúng tôi vừa nhún vai­ không hiểu sao các  ngài lại chịu đựng được tên MÁCH LẺO, cái miệng ô nhục ấy. Này, các ngài, tại sao các ngài lại có thể sống như thế được trong  bầu không khí nghẹt thở, bẩn thỉu”. Cô­va­len­cô còn đặt tên cho Bê­li­cốp là “Con nhện”. Phải chăng con nhện luôn giăng những  sợi tơ, kết thành mạng để tự bảo vệ mình, đồng thời đánh bẫy những kẻ khác? Chỉ biết chắc một điều, Bê­li­côp có tính xoi mói và  mách lẻo. Tất cả những gì mà hắn thấy không hợp với những “chỉ thị, thông tư, những bài báo cấm đoán điều này điều nọ” hắn đều  thấy có nghĩa vụ báo cáo với cấp trên và chính quyền. Chính vì thế mà nhà trường bị Bê­li­cốp khống chế suốt mười lăm năm trời.  Và cả thành phố cũng bị “những kẻ như Bê­li­cốp” khống chế.           Bê­li­cốp và những kẻ như Bê­li­cốp đã kìm hãm sự tiến bộ,  kìm hãm những cái gì gọi là tốt đẹp. Người ta sợ nói to, sợ gửi  thư, sợ làm quen, sợ đọc sách, giúp đỡ người nghèo, dạy học chữ... Hắn lo sợ, nhưng hắn cũng muốn cả thành phố  phải sợ  những chỉ thị, thông tư, những điều cấm kị. Hắn cứng nhắc và gàn dở cho  rằng “Nếu không có chỉ thị nào cho phép thì ta không được làm”. Nhà văn Nguyễn Tuân đã có những nhận xét sắc sảo về nhân vật  Bê­li­côp: “Bê­li­cốp, người mang áo bao, là một kẻ giả nhân giả nghĩa, một anh đạo đức giả đã nghĩ một cách kì cục là định đem   ấn cả cuộc sống phong phú muôn ngàn người vào một cái áo bao. Bệnh chủ quan, bệnh sợ thực tế sinh động, bệnh sợ cái mới, sợ   cái tiến triển đã làm cho Bê­li­cốp  dệt ra một cái áo bao. Rồi tình cảm, tính tình và cả cuộc đời Bê­li­cốp, Bê­li­cốp đều cho vào áo   bao. Từ ngày lắp mình vào áo bao, để áo bao đỡ che cho mình khỏi bị những gió máy cuộc sống bên ngoài thổi tới, Bê­li­cốp càng   trông thấy thực tế càng sợ. Y sợ cuộc đời và cuộc đời cũng sợ y” (Tìm hiểu Sê­khốp).           Nhưng giả như chỉ có một tay giáo viên tiếng Hi Lạp như Bê­li­cốp gàn dở và khống chế mọi người thì giỏi lắm, y cũng chỉ  khống chế được giáo viên và học sinh trường trung học, nơi hắn dạy mà thôi. Nhưng, như đoạn kết của thiên truyện, sau khi chôn  Bê­li­cốp rồi, cuộc sống vẫn nặng nề vì “Trên thực tế, Bê­li­cốp đã chầu âm phủ nhưng hiện còn  bao nhiêu là người trong bao,   trong tương lai cũng sẽ còn bao nhiêu kẻ như thế nữa!”.  Chế độ chuyên chế của Sa hoàng đã đẻ ra những quái thai như Bê­li­cốp, và chúng chiếm một số lượng không nhỏ. Cần phải trở  lại phần đầu câu chuyện khi I­va­nưt và Bu­rơ­kin nói đến Ma­rơ­va, vợ viên trưởng thôn “một người khoẻ mạnh và không đến nỗi   ngu hèn, nhưng suốt đời không đi ra khỏi làng, chưa hề trông thấy thành phố hoặc đường xe lửa; mười năm trở lại đây luôn luôn   ngồi bên lò sưởi, chỉ đêm đến mới đi ra đường”. Bu­rơ­kin nói : “Cái đó có gì lạ, số người tính cô độc, ru rú như gián ngày hoặc cố   khoanh tròn trong vỏ như con ốc, thế gian này hiếm gì [...] loại người như Ma­rơ­va không phải hiếm gì”. Và anh ta kể chuyện Bê­li­ cốp, là loại người như Ma­rơ­va. Đáng chú ý là trong kết thúc câu chuyện, trước khi I­va­nưt tuyên bố : “Không thể sống mãi như   3
  4. thế được”, hai người đã nằm ngủ vì khuya rồi thì  “bỗng nghe tiếng chân nhè nhẹ: tụp, tụp...có người đi đâu đây gần sân cỏ; đi một   đoạn và dừng lại, và sau một phút lại đi [...] Đấy Ma­rơ­va đi đấy­ Bu­rơ­kin nói. Tiếng chân lại im bặt”. Như thế là câu chuyện được  bắt đầu bằng Ma­rơ­va, chuyển sang Bê­li­cốp và kết thúc lại thấy Ma­rơ­va (Loại người như Bê­li­cốp bằng xương bằng thịt) đi  ngay bên cạnh hai người. Có thể nói Bê­li­cốp là một loại người vừa là nạn nhân lại vừa là thủ phạm ảnh hưởng đến xã hội, kìm  hãm sự phát triển và tiến bộ của xã hội. Chính vì thế mà một Bê­li­cốp chết rồi, bị chôn rồi nhưng cuộc sống ‘‘lại diễn ra như cũ,   nặng nề, mệt nhọc, vô vị”.            Bây giờ nói về ý nghĩa tượng trưng của  hình tượng cái bao.           Trong bản dịch của Nguyễn Hữu Vui, in năm 1957, câu chuyện này được dịch là Người mang vỏ ốc. Khi đó Nguyễn Tuân  cho rằng phải dịch là “ Người mang áo bao” thì mới đúng với lời và ý trong truyện. Các dịch giả Phan Hồng Giang, Cao Xuân Hạo  dịch là Người trong bao. Xét cho cùng thì hình ảnh cái bao là một hình ảnh tượng trưng (về phương diện này, vỏ ốc cũng là một thứ  bao). Như đã nói trên, có những cái bao để đựng đồ vật, hình thù cái bao rất rõ ràng (bao đựng ô, đựng đồng hồ, đựng dao). Bê­li­ cốp tạo ra bao, cũng là tự biến mình thành đồ vật. Nhưng vật giống như cái bao, cái vỏ (để bọc) thì không phải là một cái bao cụ  thể : giầy cao su, ô, kính râm, áo bông chần, mui xe ngựa, căn phòng hẹp, giường có mắc màn... của Bê­li­cốp.  Cả thành phố  cũng là một cái bao lớn được làm thành bởi các ngôi nhà (bao nhỡ); bao nhỡ được làm nên bởi những căn phòng ­ bao nhỏ. Nhưng  có những cái bao vô hình, không có  hình dáng cái bao để con người chui vào, nhưng nó vẫn là bao. Đúng như I­va­nứt nói :  “Chúng ta sống chui rúc ở thành phố này trong không khí ngột ngạt ( Người viết nhấn mạnh). Chúng ta viết những thứ giấy tờ vô   dụng, đánh bài đánh bạc­ những cái đó không phải là một thứ bao sao? Chúng ta sống cả đời bên những kẻ vô công rồi nghề,   những kẻ xui nguyên giục bị, những mụ đàn bà nhàn rỗi ngu si, chúng ta nói và nghe đủ thứ chuyện nhảm nhí, vô nghĩa­ đó chẳng  phải là một thứ bao sao?”.           Như vậy cái bao là không khí ngột ngạt, là giấy tờ vô dụng, là việc đánh bài đánh bạc, là những chuyện nhảm nhí...Nó trùm  lên con người một cách vô hình, nó làm cho người ta trở thành Bê­li­cốp mà không tự biết. Cái bao đó cần phải được triệt phá để  con người không phải chịu cuộc sống “như cũ, nặng nề, mệt nhọc, vô vị”.           Nhân vật Bê­li­cốp của Sê­khốp chắc chắn có chịu ảnh hưởng nhân vật Con Tép anh minh trong truyện ngắn cùng tên của  Xan­tư­cốp Sê­đrin. Nhưng con Tép chỉ là một kẻ sợ hãi chui vào hang tối và ru rú trong đó cho đến hết đời, tự coi là một hành  động anh minh, sáng suốt. Còn Bê­li­cốp thì tính cách đa dạng hơn như đã phân tích bên trên và nhất là y có thêm cái bao nổi  tiếng. Truyện của Sê­khốp phản ánh cái chế độ Sa hoàng  tàn khốc, ngột ngạt như một trại tập trung khổng lồ. Chế độ đó đã đẻ ra  những kẻ như Bê­li­cốp và những cái bao quái gở. Không thể sống mãi như thế được. Cần phải  thay đổi. Đó là ý nghĩa của hình  tượng Bê­li­cốp và hình tượng cái bao độc đáo mà Sê­khốp đã tạo ra. Nguyễn Tuân đã đúng đắn khi  viết rằng : “Sê­khốp là một viện trợ quốc tế lớn cho chúng ta, cho xã hội chúng ta đang đòi tiến  mạnh” ( Tìm hiểu Sê­khốp, tài liệu đã dẫn). MỘ_HCM * Trước tiên phải khẳng định đây là 1 bài thơ viết theo lối Đường thi, sử dụng những bút pháp của thơ cổ, vậy tinh thần thời đại sẽ ở đâu? - "cánh chim", "chòm mây" -> "lấy động tả tĩnh, lấy điểm vẽ diện" -> 1 bút pháp của Đường thi. + Sự xuất hiện của hình ảnh thiên nhiên ngay từ đầu bài thơ gợi dáng dấp cổ điển trong thơ xưa. + Dẫn chứng: cánh chim, chòm mây xuất hiện trong thơ Nguyễn Du, Bà huyện Thanh Quan, Nguyễn Khuyến, Lý Bạch, Thôi Hiệu... +Ta bỗng nhận ra 1 nét chung trong tâm hồn, cốt cách các bậc "tiền phong đạo cốt" xưa và Bác: ung dung, thanh cao như muốn vượt lên cuộc sống tầm thường. +Tuy nhiên vẫn mang tinh thần thời đại: Nếu như cánh chim trong thơ thi sĩ thời xưa gợi về xa xăm, phiêu bạt, bay vào vô tận rồi mất hút; thì trong thơ Bác cánh chim ấy lại tìm về cánh rừng để ngủ sau 4
  5. 1 ngày mệt mỏi, tìm về với nhịp sống vẫn tuần hoàn. Trong câu thơ thoáng buồn, nhưng ta đồng cảm với nỗi lòng của Bác... vaf càng nhận thấy Bác có 1 tinh thần thép (khác với cái tôi trữ tình tuyệt vọng trong thơ xưa nếu đặt tâm trạng Bác vào hoàn cảnh thực tế): dù đang bị lưu đày vẫn ung dung cảm nhận thiên nhiên -> điều này cũng phản ánh chất hiện đại trong thơ Người. - Từ phông thiên nhiên trên kia, đột ngột 2 câu sau hiện ra 1 bức tranh sinh hoạt của con người: "Sơn thôn...hồng" + Hình tượng trung tâm: người thiếu nữ trong LĐ mang nét đẹp tươi trẻ, khoẻ khắn, bình dị => điều này khác lạ với thơ xưa, vì thơ xưa thường lấy những hình ảnh tiêu biểu cho cái đẹp cao sang, quý phái, mẫu mực mang tính ước lệ tượng trưng. Bác đã đưa hình ảnh người LĐ vào trong thơ. --> hiện đại. + Ko 1 chút hoa mĩ, cầu kì nhưng ko hạ thấp giá trị thơ => Hình ảnh người con gái toả sáng trong từng động tác xay ngô => con người trở thành chủ thể (trong khi thơ xưa con người trở nên nhỏ bé, lạc lõng trước thiên nhiên). => hiện đại. + Bứt tranh thiên nhiên hiu quạnh phía trên đã chuyển mình thành bức tranh sự sống => Sự gắn bó với cuộc sống và những con người LĐ bình dị của Bác => hiện đại. + Bút pháp: láy âm, vắt dòng (mới lạ so với cổ thi) -> vòng quay của cối xay ngô -> câu thơ có sự vận động: "ma bao túc/ bao túc ma" -> sự vận động tự nó đã toát lên sự sống qua nhịp điệu xay ngô. -> giàu chất tạo hình. + Khi vừa xay xong -> thì lò than rực hồng -> ko 1 chữ tối viết ra trong câu thơ ta vẫn nhận ra trời đang tối, bởi trời tối thì ánh sáng của lò than mới rực sáng ánh lửa hồng => Bút pháp lấy sáng tả tối của thơ xưa (vd: ngõ tối đêm sâu đóm lập loè của Nguyễn khuyến trong "thu ẩm"). Tuy nhiên trong thơ xưa ánh sáng trong bóng tối thể hiện sự leo lét, yếu ớt; còn ở đây, trong thơ Bác, ánh sáng lại là hội tụ, kết tinh sự sống của toàn bài khi trời vừa chọt tối, ánh sáng trở thành điểm nhấn, điểm nổi bật giữa bóng tối. => hiện đại (điều này cũng thể hiện sự hoà quyện giữa bút pháp cổ điển và hiện đại). => Và đây cũng chính là "thi nhãn" của toàn bài thơ. Câu thơ trên thể hiện sự vận động trong thơ Bác (trong khi thơ xưa chỉ ghi nhận sự tĩnh tại, những điều đã sẵn có, là kết quả cuối cùng của 1 quá trình vận động nay đã dừng lại) -> tính hiện đại. Sự vận động từ tối -> sáng, lạnh lẽo -> ấm áp, buồn -> vui. Ánh sáng hồng ấy bừng lên hắt vào làm tôn lên vẻ đẹp khoẻ khoắn của cô gái lao động. Ánh sáng làm dậy lên niềm yêu đời, lạc quan dù trong hoàn cảnh khốc liệt => tinh thần thép. ==> Dù bài thơ được viết theo thể Đường thi, với bút pháp cổ điển, nhưng ta vẫn nhận thấy trong đó có sự hoà quyện với tinh thần hiện đại rất rõ nét và tinh tế.   Câu 1,2: C  nh chi  u t   i     m   t xóm nú   ả   ề   ố  ở   ộ   i * Hình ảnh chim bay về rừng ­> chất liệu cổ thi (TK), gợi thời gian chiều tối, gợi cảm giác mệt mỏi.         * “Quyện  điểu qui lâm tầm túc thụ”(chim mỏi về  rừng tìm chốn ngủ)® cánh chim mỏi nhưng đang hướng về  sự  sống  thường ngày, gợi vui vẻ, đầm ấm (khác thơ xưa :“ điểu phi tuyệt”, “điểu phi tận”; “ ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi” ­> bay về  chốn vô tận, vô định, gợi cảm giác xa xăm, phiêu bạt, chia lìa.)      ® Cảnh chiều muộn được gợi tả bằng một hình ảnh rất quen thuộc vừa ước lệ vừa tả thực.        * “ Cô vân mạn mạn độ thiên không”: chòm mây lẻ loi, lững lờ trôi qua bầu trời ­> (man mác phong vị Đường thi) khung  cảnh thiên nhiên nên thơ, nhẹ nhàng, có vẻ hoang vắng (nhưng không ảm đạm), đượm buồn (nhưng không thê lương) phù  hợp với tâm trạng người tù bị giải đi. 5
  6.      Þ Bằng vài nét chấm phá, tác giả đã vẽ lên bức tranh chiều muộn nhẹ nhàng, nên thơ, khoáng đạt, thể hiện tâm hồn Bác  cao rộng, hòa hợp với thiên nhiên. Vẻ đẹp của lời thơ là ở chỗ tác giả không để lộ cái mệt mỏi, cô đơn của chính mình.      2.     Câu 3,4   : Sinh hoạt của con người.             Nổi bật trong không gian chiều tối tĩnh lặng là hình ảnh con người.           * “ Sơn thôn thiếu nữ” (cô gái xóm núi) ® trẻ trung, khỏe khoắn mang lại sức sống cho bức tranh chiều muộn.           * “ma bao túc” – “bao túc ma”: điệp ngữ liên hoàn, gợi vòng quay liên tục, đều đặn của động tác xay ngô. Công việc  lao động vất vả, miệt mài  ­> Tấm lòng nhân ái của Bác.      Tác giả đặt hình ảnh “ sơn thôn thiếu nữ” ở vị trí trung tâm của bức tranh phong cảnh chiều tôi làm cho bức tranh thiên  nhiên trở thành  bức tranh  cuộc sống  con người. (Thơ xưa con người thường nhạt nhoà trước thiên nhiên rộng lớn). Trong bất cứ hoàn cảnh nào, HCM cũng gắn bó với con  người nơi trần thế, đặc biệt là cuộc sống nhân dân lao động.                 * “ lô dĩ hồng ”: lò than đỏ rực xuất hiện thật bất ngờ, tỏa sáng vào đêm tối, gợi ấm áp, vui vẻ (B dùng ánh lửa đỏ để  thể hiện thời gian đã tối). Hình tượng thơ vận động hướng về sự sống và ánh sáng. Bức tranh chiều muộn trở nên sáng đẹp.              => Sự xuất hiện hình ảnh người thiếu nũ trong khung cảnh lao động, bên lò than rực hồng đã mang lại ánh sáng và  niềm vui, mang lại sức sống mãnh liệt cho người tù xa xứ. III. Ch       :    ủ đề              Qua bức tranh về thiên nhiên và cảnh SH của con người vào lúc chiều tối,  bài thơ nói  lên  lòng yêu TN, thương con  người và  qua đó ta hiều thêm về chất thép của người tù cs Hồ Chí Minh  IV. T   ng k  t     ổ   ế              1. N   i     ộ  dung:                   * Bức tranh chiều tối đơn sơ, mênh mông mà đầm ấm.                  * Tâm hồn Bác cao rộng, hòa hợp với thiên nhiên, dạt dào niềm tin vào cuộc sống và con người             ® bản lĩnh  kiên cường.             2. Ngh   thu  t:    ệ   ậ    Bút pháp cổ điển và hiện đại.  Trong thời gian bị tù ở Quảng Tây (Trung Quốc) , Bác Hồ bị giải qua nhiều nhà lao. Không thể nói hết những nỗi gian khổ dọc  đường giải tù , nhưng Bác ít nhắc đến nỗi khổ ải đó mà nếu có nhắc đến một vài sự việc trên đường giải tù thì Người pha giọng  châm biếm , hài hước , tự trào. Bác cảm thấy có thi hứng trên đường giải tù , nhiều đề tài thơ đã được phát hiện và nhiều bài thơ  hay đã được lưu lại trong “Nhật kí trong tù”. Bài thơ “mộ” (Chiều tối) là một bài thơ đặc sắc , tưởng như không phải là thơ của tù  nhân Hồ Chí Minh mà là một bài thơ của thời thịnh Đường. Trước hết , ta nhận thấy “Mộ” (Chiều tối) là bài thơ thể hiện một cách cụ thể và sinh động tư tưởng trong bài thơ tuyên ngôn của Hồ  Chí Minh: “Thân thể tại ngục trung Tinh thần tại ngục ngoại” 6
  7. (Thân thể ở trong lao Tinh thần ở ngoài lao) Bác đã quên đi nỗi gian khổ dọc đường , nhưng những người đọc chúng ta thì không thể quên những lần giải tù đầy gian nan khổ  ải: “Năm mươi ba cây số một ngày Áo mũ dầm mưa rách hết giày” Trong điều kiện thể xác bị đày đoạ , chân bị xiềng , tay bị trói , nhưng tâm hồn Bác vẫn nhẹ tênh như một người đi ngoạn cảnh.  Người thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên , đồng cảm với chim muông , hoa lá. Không gian mở ra bao la trước buổi chiều tối: “Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ, Cô vân mạn mạn độ thiên không;” (Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ, Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không) Thơ Bác rất tinh tế , có lẽ vì tâm hồn Bác rất nhạy cảm. Vào buổi chiều , trên con đường heo hút , nhìn thấy những cánh chim bay  về rừng , Bác cảm thấy rất xúc động , cũng như những thi sĩ cổ kim đã từng rung động trước cánh chim chiều. Câu thơ “Quyện điểu  quy lâm tầm túc thụ” đầy tâm trạng. Nhìn cánh chim bay mà nhận ra vẻ uể oải của đôi cánh chim. Chỉ một cái nhìn ta nhận ra con  người đó giàu tình cảm biết bao! Có lẽ Bác vị giải đi suốt cả ngày quá mệt mỏi cho nên dễ đồng cảm với cánh chim “quy lâm” kia.  Nhưng tác giả không để lộ ra vẻ mỏi mệt của chính mình , mà chỉ thấy vẻ mỏi mệt của cánh chim: Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ Xa nữa là “Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không” (Cô vân mạn mạn độ thiên không). Câu thơ dịch đã hay , nhưng vẫn còn mất đi những từ miêu tả vẻ lẻ loi, trôi nổi , lờ lững của áng mây trong từ láy “mạn mạn”. Áng  mây cô đơn (cô vân) và mệt mỏi tưởng như không bay được nữa. Thiên nhiên hoang vắng và ảm đạm có phần phù hợp với cảnh  ngộ của người đang trên đường bị áp giải. Nhưng qua hai câu thơ trên ta vẫn thấy được một nét nổi bật trong tâm hồn của Bác là trong những giờ phút đau khổ , nặng nề ,  cực nhọc nhất của cuộc đời , Bác vẫn tha thiết với thiên nhiên và tìm thấy ở thiên nhiên sự đồng cảm. Bài thơ chuyển một cách đột ngột , từ quang cảnh buổi chiều tối buồn bã sang những hình ảnh sinh động , đầy sức sống: “Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc, Bao túc ma hoàn , lô dĩ hồng.” (Cô em xóm núi xay ngô tối, Xay hết , lò than đã rực hồng.) Hình ảnh thiếu nữ xuất hiện làm xôn xao cả buổi chiều cô quạnh. Lại có sự vận động “ma bao túc” (xay ngô tối) làm cho không khí  buổi chiều đượm một chút náo nhiệt. Cảnh chiều tối bỗng dưng có sinh khí. Chứng tỏ Bác tuy khổ sở về cảnh tù ngục , nhưng  không lúc nào là không lưu tâm đến những người lao động và những hoạt động thiết thực của họ. Nhưng nếu bài thơ chỉ dừng lại ở  đây thì thơ Bác không thể vượt lên trên những kiệt tác của thơ Đường được. Bác tiếp thu tinh hoa của thơ Đường nhưng cũng đổi  mới thơ Đường. Người không kết thúc bài thơ một cách lạnh lẽo. Người đã đem vào hình thức chật hẹp của thơ Đường tâm hồn một  người chiến sĩ Cộng sản lỗi lạc. Câu kết của bài thơ đã rực lên màu sắc thiết tha , tin yêu vào cuộc sống của Người. “Bao túc ma hoàn , lô dĩ hồng.” (Xay hết , lò than đã rực hồng.) Nhà thơ Hoàng Trung Thông đã bàn luận về tứ thơ này như sau: “Hồ Chí Minh rất Đường mà lại không Đường tí nào. Với một chữ “hồng” , Bác đã làm sáng rực lên toàn bộ bài thơ , đã làm mất đi  sự mỏi mệt, sự uể oải , sự vội vã , sự nặng nề đã diễn tả trong ba câu đầu , đã làm sáng rực lên khuôn mặt của cô em sau khi xay  ngô tối. Chữ “hồng” trong nghệ thuật thơ Đường người ta gọi là “con mắt” của thơ (thi nhãn hoặc nhãn tự) , nó sáng bừng lên , nó  cân lại , chỉ một chữ thôi với hai mươi bảy chữ khác dầu nặng đến mấy đi chăng nữa. Với chữ “hồng” đó có ai còn cảm giác nặng nề , mệt mỏi , nhọc nhằn nữa đâu mà chỉ thây màu đỏ đã nhuốm lên cả bóng đêm , cả  thân hình , cả lao động của cô gái đáng yêu kia. Đó là màu đỏ của tình cảm Bác”. Không thể tưởng tượng được bài thơ “Mộ” (Chiều tối) là một bài thơ trong tập “Nhật kí trong tù” của Hồ Chí Minh. Không hề có bóng  dáng của nhà tù. Không thấy hình ảnh của tù nhân mà cứ tưởng rằng đây là thơ của thi sĩ tự do. Mà đúng , đây là thơ của tinh thần  tự do , “Tinh thần tại ngục ngoại”. Với cách cấu tứ theo kiểu thơ Đường , tác giả đã thoả mãn được nhu cầu thẩm mĩ của người đọc  và bộc lộ được tư tưởng , tình cảm một cách kín đáo. Cả bài thơ màu sắc cứ bàng bạc để rồi kết bài thơ bằng một chữ “hồng” tươi  sáng , ấm áp , tin yêu. Đó là tấm lòng , là niềm tin của Bác. Đọc thơ Bác, chúng ta cũng cảm thấy nhuốm cái màu hồng của buổi  chiều tối Bác tả trong thơ. Những điểm cần phân tích ở bài Chiều tối (Mộ) 7
  8. a. Dù lâm vào cảnh bị đọa đày, Bác vẫn thể hiện tình cảm yêu mến thiết tha và thái độ đồng cảm, chia sẻ với tạo vật, thiên nhiên  vùng sơn cước lúc chiều buông. Cánh chim mỏi mệt (quyện điểu) và chòm mây lẻ loi (cô vân) vừa là đối tượng của niềm thương  cảm vừa chính là biểu hiện bên ngoài của nỗi buồn trong lòng người tù trên con đường đày ải, xa đất nước quê hương. b. Sự chuyển cảnh ở nửa sau bài thơ cho thấy lòng yêu con người, yêu cuộc sống đặc biệt sâu sắc của Bác. Bác đã nói về hình  ảnh cô gái xóm núi xay ngô với biết bao cảm xúc trìu mến. Bác hiểu nỗi nhọc nhằn vất vả của người lao động (cụm từ ma bao túc  được lặp lại theo trật tự đảo ngược ở câu 3 và 4 góp phần biểu đạt ý này) nhưng đồng thời cũng nhìn thấy nét đẹp riêng, chất thơ  riêng ở những cảnh đời bình dị (điều ít gặp trong thơ cổ điển). c. Ánh hồng của lò than được nhắc tới ở cuối bài (qua chữ hồng ­ nhãn tự trong tác phẩm) cho thấy tâm trạng Bác đang chuyển  biến từ buồn sang vui. Quan trọng hơn, nó giúp ta hiểu được niềm lạc quan đáng quý của nhà cách mạng. Rõ ràng trong hoàn cảnh nào Bác cũng hướng tới phần tươi sáng của cuộc đời. Khái quát về những nét đẹp trong tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh được thể hiện qua hai bài thơ a. Bác rất yêu thiên nhiên, luôn dạt dào cảm xúc thi ca trước mọi sắc thái đa dạng của nó (từ cảnh hiu hắt, tiêu sơ đến cảnh hoành  tráng, lộng lẫy). b. Bác yêu con người, gắn bó trước hết với cuộc sống con người (nhất là cuộc sống người lao động); thường biểu lộ tình cảm một  cách tự nhiên, bình dị; hoà đồng với chung quanh. c. Bác có tinh thần thép, ý thức rõ về đường đi của mình, kiên nghị trước thử thách, tự chủ trong mọi hoàn cảnh. Bác luôn lạc quan,  tràn đầy lòng tin vào cuộc sống, tương lai, vào xu thế vận động tích cực của sự vật. XUÂN DIỆU Ông tên thật là Ngô Xuân Diệu, còn có bút danh là Trảo Nha, quê quán làng Trảo Nha, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh nhưng sinh  tại Gò Bồi, xã Tùng Giản, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Cha là ông Ngô Xuân Thọ và mẹ là bà Nguyễn Thị Hiệp. Xuân Diệu lớn lên ở Qui Nhơn. Sau khi tốt nghiệp tú tài, ông đi dạy học tư và làm viên chức ở Mĩ Tho (nay là Tiền Giang), sau đó ra  Hà Nội sống bằng nghề viết văn, là thành viên của Tự Lực Văn Đoàn (1938–1940). Ông tốt nghiệp cử nhân Luật 1943 và làm tham  tá thương chánh ở Mỹ Tho một thời gian trước khi chuyển về ở Hà Nội. Bên cạnh sáng tác thơ, ông còn tham gia viết báo cho các tờ Ngày Nay và Tiên Phong. Ông là một trong những người sáng lập  Đoàn báo chí Việt Nam, nay là Hội Nhà báo Việt Nam[1]. Trong sự nghiệp sáng tác thơ văn của mình, Xuân Diệu được biết đến như là một nhà thơ lãng mạn trữ tình, "nhà thơ mới nhất  trong các nhà thơ mới", "ông hoàng của thơ tình". Xuân Diệu là thành viên của Tự Lực Văn Đoàn và cũng đã là một trong những chủ soái của phong trào "Thơ Mới". Tác phẩm tiêu  biểu của ông ở giai đoạn này: Thơ (1938), Gửi hương cho gió (1945), truyện ngắn Phấn thông vàng (1939), Trường ca (1945). Hai tập Thơ thơ và Gửi hương cho gió được giới văn học xem như là hai kiệt tác của ông ca ngợi tình yêu và qua các chủ đề của  tình yêu là ca ngợi sự sống, niềm vui và đam mê sống. Và ca ngợi tình yêu thì làm sao mà không ca ngợi tuổi trẻ, mùa xuân, ca  ngợi thiên nhiên là tổ ấm và cái nôi của tình yêu. Và Xuân Diệu cảm nhận sâu sắc đến đau đớn nỗi thời gian trôi chảy, sự mong  manh của đời người cũng như lòng khát khao vĩnh cửu, tất cả đã được diễn tả bằng những câu thơ xúc động, có khi đậm đà triết lý  nhân sinh. (Huy Cận, tháng 4 năm 2000) Năm 1944, Xuân Diệu tham gia phong trào Việt Minh. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông hoạt động trong Hội văn hóa cứu quốc,  làm thư ký tạp chí Tiền phong của Hội. Sau đó ông công tác trong Hội văn nghệ Việt Nam, làm thư ký tòa soạn tạp chí Văn nghệ ở  Việt Bắc. Xuân Diệu tham gia ban chấp hành, nhiều năm là ủy viên thường vụ Hội Nhà văn Việt Nam. Từ đó, Xuân Diệu trở thành một trong những nhà thơ hàng đầu ca ngợi cách mạng, một "dòng thơ công dân". Bút pháp của ông  chuyển biến phong phú về giọng vẻ: có giọng trầm hùng, tráng ca, có giọng chính luận, giọng thơ tự sự trữ tình. Tiêu biểu là: Ngọn  quốc kỳ (1945), Một khối hồng (1964), Thanh ca (1982), Tuyển tập Xuân Diệu (1983). 8
  9. Là cây đại thụ của nền thi ca hiện đại Việt Nam, Xuân Diệu đã để lại khoảng 450 bài thơ (một số lớn nằm trong di cảo chưa công  bố), một số truyện ngắn, và nhiều bút ký, tiểu luận, phê bình văn học. Xuân Diệu từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I. Ông còn được bầu là Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm nghệ thuật nước Cộng  hòa dân chủ Đức năm 1983. Ông đã được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I về văn học nghệ thuật (1996). Tên của ông được đặt cho một đường phố ở Hà Nội. Đời sống riêng Xuân Diệu đã lập gia đình riêng một lần với NSND Bạch Diệp nhưng hai người đã ly dị và họ không có con chung[2]. Sau khi ly dị  ông sống độc thân cho đến lúc mất vào năm 1985. Xuân Diệu là người cùng quê Hà Tĩnh với Huy Cận (làng Ân Phú, huyện Vũ  Quang, tỉnh Hà Tĩnh) nên khi gặp nhau, hai ông đã trở thành đôi bạn thân. Vợ của Huy Cận, bà Ngô Xuân Như là em gái của Xuân  Diệu. Có người cho rằng Xuân Diệu cùng với Huy Cận là hai nhà thơ đồng tính luyến ái[3]. Huy Cận và Xuân Diệu từng sống với  nhau nhiều năm. Những bài thơ "Tình trai", "Em đi" của Xuân Diệu và "Ngủ chung" của Huy Cận được cho là viết về đề tài đó.  Theo hồi ký Cát bụi chân ai của Tô Hoài thì Xuân Diệu từng bị kiểm điểm về việc này[4]. Câu nói nổi tiếng Trong tập Chân dung và đối thoại, Trần Đăng Khoa ghi lại câu nói của Xuân Diệu: "Nhà văn tồn tại ở tác phẩm. Không có tác phẩm thì nhà văn ấy coi như đã chết."  9

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản