Người kể chuyện và giọng điệu kể chuyện trong loạt truyện rối loạn tâm thần của Edgar Allen Poe

Chia sẻ: heavenmaster1992

Để giọng điệu kể chuyện thêm phần đặc biệt, Poe đã sử dụng thủ pháp tỉnh lược ở nhiều cấp độ. Thủ pháp này góp phần không nhỏ cho việc tạo ra hiệu quả "mới" và " mạnh mẽ" mà Poe luôn đề ra khi cầm bút. Nếu đọc lại ba đoạn trích mô tả hành vi giấu xác chết của ba kẻ sát nhân đã dẫn ở trên, có thể thấy những tính từ bộc lộ cảm xúc đã được loại bỏ.

Nội dung Text: Người kể chuyện và giọng điệu kể chuyện trong loạt truyện rối loạn tâm thần của Edgar Allen Poe

Người kể chuyện và giọng
điệu kể chuyện trong loạt
truyện rối loạn tâm thần của
Edgar Allen Poe
Để giọng điệu kể chuyện thêm phần đặc biệt, Poe đã sử dụng thủ pháp tỉnh lược
ở nhiều cấp độ. Thủ pháp này góp phần không nhỏ cho việc tạo ra hiệu quả "mới" và "
mạnh mẽ" mà Poe luôn đề ra khi cầm bút. Nếu đọc lại ba đoạn trích mô tả hành vi giấu
xác chết của ba kẻ sát nhân đã dẫn ở trên, có thể thấy những tính từ bộc lộ cảm xúc đã
được loại bỏ. Tất cả bọn họ đều không tỏ ra ăn năn hay sợ hãi khi đối diện với tử thi do
chính mình sát hại. Việc giấu xác nạn nhân được diễn ra nhanh gọn, lanh lẹn chẳng
khác nào một công việc lao động giản đơn. Thủ pháp "tỉnh lược" còn mở rộng tới
những cấp độ khác. Poe đã xóa đi mốc thời gian cũng như địa danh nơi xảy ra án
mạng. Tóm lại câu chuyện của ông có thể xảy ra ở bất kỳ đâu, bất cứ thời điểm nào:
thế kỷ XVII hay XX thậm chí XXI. Riêng trong Thùng rượu Amontillado có một chi
tiết nhân vật cầm đuốc đi vào hầm mộ khiến bạn đọc cảm thấy câu chuyện này có vẻ
xảy ra khá lâu rồi nhưng thời điểm nào thì không thể biết rõ. Tuổi nhân vật không xác
định, tên cũng không có. Trong Thùng rượu Amontillado nhân vật có tên họ và cũng
chỉ được gọi một lần lúc sắp kết thúc. Chính sự "tỉnh lược" triệt để này đã khiến giọng
điệu kể trong những truyện ngắn trên mang sắc thái hiện đại mặc dù chúng được viết
vào nửa đầu thế kỷ XIX.

Cuối cùng, chúng tôi muốn bàn đến nghệ thuật hài hước của Poe, yếu tố quyết
định "giọng điệu" đặc biệt của người kể chuyện trong loạt truyện Rối loạn tâm thần.
Có thể nói chất uymua đặc sắc cũng như năng lực tư duy kiệt xuất của tác giả đã
"dương bản" hoá những trang viết như được thảo từ địa ngục. Thay bằng rùng mình
kinh hãi trước những xác chết đầm đìa máu, thậm chí bị cắt nhỏ thì đa số bạn đọc lại
mỉm cười từ đầu đến cuối và thốt lên: "Điên quá".

Để hiểu hơn về nghệ thuật hài hước của Poe trong loạt truyện ngắn này chúng
ta tham khảo một ý kiến mang tính kinh điển về hài kịc h: "Cách nhìn hài k ịch về con
người là cách nhìn con người ở hai b ình diện lủng củng, xung khắc nhau: con và
người, bản năng thân xác và trí tuệ lý trí, nói và làm, thực sự sống như thế nào và lẽ
ra phải sống như thế nào"(12). Trong cả ba truyện ngắn Rối loạn tâm thần nêu trên ta
có thể nhận ra sự xung đột giữa hai b ình diện qui chiếu nói năng tỉnh táo và hành
sự điên rồ. Nhân vật kể chuyện luôn khẳng định mình t ỉnh táo, thông minh, biết lên
kế hoạch và không một lần thừa nhận bệnh trạng của mình. Thế nhưng họ lại giết
người không ghê tay và với những lý do hết sức vặt vãnh. Trong Trái tim kể tội kẻ sát
nhân giết ông già hàng xóm chỉ vì không chịu nổi ánh mắt của ông ta. Trong Con
mèo đen, kẻ sát nhân lại căm ghét con mèo của mình chẳng vì lý do cụ thể nào. Y chỉ
giải thích đúng một câu là do nghiện rượu. Còn trong Thùng rưọu Amontillado, tên
sát nhân ra tay giết người chỉ vì không chịu nổi cá tính của Fortunato, đặc biệt sự tự
tin của anh ta khi nói về rượu.

Cũng như nhiều tác giả trào phúng khác, Poe s ử dụng khá nhiều thủ
pháp phóng đại, tương phản và nhại trong loạt truyện ngắn này. Poe đã nắm bắt được
trạng thái luôn quá khích của ng ười điên và thể hiện nó qua ngôn ngữ ngoa dụ của
nhân vật. Chẳng hạn cái cách mà Montresor trong Thùng rượu Amontillado thể hiện
sự khó chịu với nạn nhân của mình. "Tôi phải gồng mình hết sức mình để chịu đựng
hàng ngàn những tổn thương mà Fortunato gây nên cho tôi, nhưng khi hắn dám cả
gan sỉ nhục tôi thì tôi thề là sẽ trả thù"(13), hay trong Con mèo đen kẻ sát nhân luôn
bộc lộ sự căm ghét quá mức với con mèo đen của y: "Ngày trước con vật không lúc
nào rời tôi nửa bước, còn sau này tôi thường xuyên giật mình từ những giấc mơ sợ
hãi khó tả để rồi nhận ra hơi thở nóng bỏng của một thứ đè trên mặt, và sức nặng ghê
gớm của nó - một cơn ác mộng bằng xương, bằng thịt mà tôi không đ ủ sức hất ra -
không ngừng đè nặng lên trái tim tôi"(14). Có thể thấy là nạn nhân càng hiền lành, tử
tế thậm chí đáng tôn trọng bao nhiêu thì k ẻ sát nhân càng khó chịu, rấm rứt bấy
nhiêu. Tất cả những sát nhân ở đây đều ở trong t ình trạng rối loạn tâm thần trầm
trọng thế nhưng họ luôn cố gắng thể hiện mình là một người tỉnh táo, sáng suốt và
hợp lý. Một kẻ điên kể lại câu chuyện bệnh hoạn của hắn bằng một giọng điệu lộn
xộn, không mạch lạc đã có thể tạo nên một ấn tượng mạnh mẽ. Thế nhưng ở đây tác
giả để nhân vật kể chuyện nhại lại giọng điệu của một người tỉnh hoặc luôn cố tỏ ra
tỉnh táo và hợp lý khiến chất uymua được duy tr ì liên tục từ đầu đến cuối. Chất
uymua này đã hà hơi tiếp sức, thổi những luồng sinh khí quí giá vào những trang viết
đậm đặc "chết chóc" của Poe. Nó đ ã giúp Poe thu hút về mình lượng bạn đọc đông
đảo đến kinh ngạc.
N ghệ thuật hài hước của Poe luôn mang đậm sắc thái khoan h òa. Tiếng c ười
trong tác phẩm nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ sắc sảo. Nh ưng sắc sảo quá có khi
lại không hay. Người Pháp có thành ngữ: "Nói những từ sắc sảo có khi lại là xấu
t hói". Đặc biệt là những lời sắc sảo xúc phạm nặng nề đến đối t ượng bị châm biếm.
C hính thế tinh thần khoan hòa trong hài hước là rất đáng trân trọng. Trong loạt
truyện Rối loạn tâm thần c ủa Poe ta thấy nhân vật kể chuyện không mô tả kỹ h ành
vi sát nhân hay tình trạng xác chết bị hủy hoại và vì thế cảm giác ghê sợ từ phía độc
giả đ ược giảm thiểu. Đọc xong ta cũng không thấ y căm ghét hay thương hại kẻ điên
hoặc xót xa cho những nạn nhân xấu số v ì "tiếng c ười vốn kỵ sự xúc động". Cũng
k hông có một bài học luân lý hay chống tiêu c ực nào được nhồi vào đầu độc giả.
Cười ở đây là để cho vui. Hầu như t ất cả trẻ con đều t ò mò, thíc h thú chạy theo xem
những người điên ăn mặc kỳ dị đi lang thang trong khi đó ng ười lớn thì e ngại thậm
c hí muốn tống khứ. Giọng điệu kể chuyện h ài hước của nhân vật trong loạt truyện
ngắn này đ ã xóa đ i s ự "e ngại" nói trên nơi độc giả. Họ đã tiếp cận nhân vật điên
c ủa ông với sự "tò mò", "thích thú" như c ảm giác đã t ừng trải qua thời thơ ấ u. Tiếng
cười "khoan hòa" Poe mang lại đậm nét nhân văn, nó góp phần quan trọng để t ên
t uổi của Poe được tôn vinh trên văn đàn thế giới.

Khi còn sống, Poe được nhiều đồng nghiệp và bạn đọc đương thời hâm mộ,
nhưng c ũng không ít người ác cảm với những tác phẩm kiệt xuất, dị thường của ông.
Giới văn chương Mỹ chính thống đã từng đánh giá Poe không cao. Ngay cả Walt
Whitman cũng có những nhận định bất công về Poe, coi ông như một nhạc công chỉ
biết chơi những phím chính của đàn Piano và không đại diện cho nền dân chủ Mỹ. Họ
cho là Poe đã không có năng lực đối diện với hiện thực của nước Mỹ với những vấn
đề nhân sinh chồng chất. Poe chỉ chiếm đ ược trọn vẹn sự ái mộ của những đ ộc giả có
khuynh hướng "nghệ thuật vị nghệ thuật". Họ nhận ra rằng ẩn d ưới những trang viết u
á m và chết chóc kia là cảm hứng nghệ thuật thuần khiết với những âm hưởng nhân
văn lan tỏa. Tuy nhiên, rất ít người dám b ài bác giọng điệu kể chuyện cũng như
những nhân vật kể chuyện đặc biệt của ông. Không chỉ trong loạt truyện Rối loạn tâm
thần mà còn ở những thể loại trinh thám, kinh dị Poe cũng tạo nên những nhân vật kể
chuyện c ùng với những giọng điệu tuyệt vời thể hiện bút lực của một bậc thầy văn
chương thế giới. Ông là người cầm bút đầu tiên đã hệ thống lại kinh nghiệm viết hay
như chính ông tự nói những "mánh lới", "xảo thuật" nghề nghiệp trong những b ài tiểu
luận của mình. Những kinh nghiệm viết của Poe, đặc biệt là kỹ năng tạo dựng cốt
truyện cũng như giọng điệu kể chuyện và sự kết hợp tài tình giữa hai yếu tố trên đã
để lại những bài học nghề nghiệp vô giá cho những nhà văn hậu thế

Top Download

Xem thêm »

Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản