Vui lòng download xuống để xem tài liệu đầy đủ.

Nguyên tắc quản lý báo chí

Chia sẻ: | Ngày: pdf 31 p | 141

0
276
views

Theo quy định của Luật Báo chí năm 1999 (đã sửa đổi, bổ sung), cơ quan quản lý nhà nước về báo chí gồm: cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở trung ương (Bộ Thông tin và truyền thông); các bộ, cơ quan ngang bộ; cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương (UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương). 1.1. Quản lý nhà nước về báo chí ở trung ương Thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được Luật Báo chí quy định, Bộ Thông tin và truyền thông thực hiện...

Nguyên tắc quản lý báo chí
Nội dung Text

  1. NGUYÊN T C QU N LÝ V BÁO CHÍ 1. Khái ni n qu n lý nhà nư c v báo chí Theo quy nh c a Lu t Báo chí năm 1999 ( ã s a i, b sung), cơ quan qu n lý nhà nư c v báo chí g m: cơ quan qu n lý nhà nư c v báo chí trung ương (B Thông tin và truy n thông); các b , cơ quan ngang b ; cơ quan qu n lý nhà nư c v báo chí a phương (UBND t nh, thành ph tr c thu c trung ương) 1.1. Qu n lý nhà nư c v báo chí trung ương Th c hi n ch c năng, nhi m v , quy n h n ư c Lu t Báo chí quy nh, B Thông tin và truy n thông th c hi n ch c năng qu n lý nhà nư c v báo chí trên nhi u lĩnh v c, i n hình là các lĩnh v c sau: 1.1.1 Xây d ng và ch o th c hi n chi n lư c, quy ho ch, k ho ch và phát tri n s nghi p báo chí Th i gian qua, ho t ng này ư c B Thông tin và truy n thông th c hi n nghiêm túc, úng nh hư ng và s ch o c a lãnh o ng và Nhà nư c. Th c hi n ý ki n ch o c a B Chính tr và Th tư ng Chính ph , “B ã và ang ti p t c ti n hành rà soát ch c năng, nhi m v các cơ quan báo chí, xác nh nh ng n ph m ch ng chéo v tôn ch , m c ích, ch c năng, nhi m v , không phù h p quy ho ch ã ư c Th tư ng Chính ph phê duy t năm 1999; trình Th tư ng Chính ph ký ban hành “Chi n lư c phát tri n thông tin n năm 2010”... xây d ng quy ho ch h th ng báo chí in toàn qu c” (1). Tuy nhiên, vi c quy ho ch làm không u, liên t c. Thêm n a, công tác qu n lý nhà nư c v báo chí còn “thi u ch ng trong nh hư ng chi n lư c; ch y theo v vi c, lúng túng trong quy ho ch, s p x p” (2). Th c t ho t ng báo chí hi n nay v n t n t i hi n tư ng v a th a, v a 1
  2. thi u, nh t là tình tr ng có nhi u t báo trùng l p v n i dung và thi u ch n i dung m t s m ng tài không ư c c p n, nh t là m ng tài v các ngành khoa h c. Th a, thi u còn th hi n vi c báo ư c xu t b n, phát hành phân b không u, t p trung ch y u thành th , còn nông thôn, nh t là vùng sâu, vùng xa, vùng mi n núi, nhân dân có r t ít báo ho c không có báo c. “Nhi u cơ quan báo chí ch coi tr ng a bàn thành ph , th xã vì ó có th phát hành ư c nhi u, còn các a bàn khác không ư c quan tâm úng m c. Tình tr ng ó d n n m c hư ng th sách báo quá chênh l ch gi a thành ph , th xã và vùng nông thôn, mi n núi, vùng sâu, vùng xa. Hi n nay, 75% báo chí ch y u phát hành thành ph , th xã, vùng trung tâm, còn 25% báo chí phát hành vùng nông thôn” (3). 1.1.2 Xây d ng, ban hành và t ch c th c hi n các văn b n quy ph m pháp lu t v báo chí T năm 1999 n nay, B Thông tin và truy n thông ã ch trì, ph i h p xây d ng và trình Chính ph ký ban hành, t ban hành hơn 30 văn b n quy ph m pháp lu t trong lĩnh v c báo chí. Cùng v i Lu t Báo chí, các văn b n pháp lu t này bư c u ph c v có hi u qu công tác qu n lý báo chí. Tuy nhiên, v i s phát tri n như vũ bão c a công ngh thông tin và s thay i nhanh chóng c a i s ng thì nhìn chung, các văn b n quy ph m pháp lu t này còn thi u ng b , vi c s a i, b sung ch m ư c ti n hành. V i ch c năng là cơ quan qu n lý c p trung ương, B Thông tin và truy n thông chưa k p th i, ch ng trong vi c t ch c t p hu n tri n khai n i dung các văn b n pháp lu t cho cán b qu n lý c a các s ; xu t, ki n ngh , xây d ng văn b n liên quan n báo chí còn h n ch (4). 1.1.3 Thanh tra, ki m tra ho t ng báo chí Ho t ng thanh tra, ki m tra báo chí ang ngày càng i vào n n p. “T năm 1999 n nay, B ã ti p nh n và gi i quy t hơn 1.750 ơn thư khi u n i, t 2
  3. cáo, ph n ánh v nh ng thông tin không chính xác trên báo chí do các cá nhân, t ch c trong c nư c g i t i liên quan n g n 1.000 v vi c” (5). M t s nhà báo l i d ng uy tín ngh nghi p làm trái v i o c, trách nhi m c a ngư i làm báo, vi ph m Lu t Báo chí ã b x lý nghiêm b ng các hình th c: c nh cáo, t ch thu th nhà báo, phê bình, khi n trách. Nh ng ngư i ng u cơ quan báo chí có ngư i vi ph m, do buông l ng qu n lý cũng ph i ch u nh ng hình th c k lu t úng m c. Lưu chi u là m t khâu quan tr ng c a qu n lý nhà nư c v báo chí nh m th c hi n ch c năng ki m tra trư c khi cho lưu hành nhưng hi n nay, v n có m t s t p chí không th c hi n n p lưu chi u ho c lưu chi u không úng th i h n theo quy nh c a pháp lu t. i u ód n n vi c phát hi n ch m các vi ph m, gây không ít khó khăn cho quá trình x lý và l i h u qu ph c t p. Hơn n a, “kh i lư ng công vi c ph i x lý trong công tác qu n lý nhà nư c v báo chí ngày càng nhi u và ph c t p, trong khi ó, i ngũ cán b qu n lý còn thi u và y u, m t b ph n cán b chưa áp ng yêu c u c a công tác qu n lý trong tình hình m i” (6). 1.2. Qu n lý nhà nư c v báo chí các b , cơ quan ngang b Các b , cơ quan ngang b - v i vai trò là cơ quan ch qu n báo chí - ã có nhi u c g ng trong công tác ch o, qu n lý cơ quan báo chí thu c quy n trong vi c th c hi n phương hư ng, nhi m v , k ho ch ho t ng; ng th i t ch c b máy, xây d ng i ngũ cán b báo chí m b o các tiêu chu n v chính tr , nghi p v . Nhi u cơ quan ch qu n báo chí ã ch ng xây d ng quy ch qu n lý cơ quan báo chí thu c quy n, t o i u ki n cho cơ quan báo chí ho t ng úng quy nh, có s rành m ch, th ng nh t trong ch o, qu n lý và trong công tác ph i h p c a cơ quan báo chí v i các ơn v liên quan thu c B Thông tin và truy n thông. 3
  4. Tuy nhiên trên th c t , m i quan h gi a cơ quan ch qu n và cơ quan báo chí theo lu t nh chưa ư c th c hi n m t cách rõ ràng, rành m ch. Nhi u trư ng h p cơ quan ch qu n buông l ng vai trò, trách nhi m c a mình. M t s cơ quan ch qu n không kiên quy t sáp nh p nh ng t báo có tôn ch , m c ích trùng l p, ho c không ình ch nh ng cơ quan báo chí thi u các i u ki n m b o cho t báo ho t ng bình thư ng, gây khó khăn cho vi c quy ho ch h th ng báo chí c nư c… Tình tr ng buông l ng ch o, qu n lý c a m t s cơ quan ch qu n v n di n ra. Không ít t báo xa r i tôn ch m c ích, ch y theo m c ích thương m i, không ch p hành nghiêm túc s ch o, qu n lý c a c p trên. Báo thu c lĩnh v c này l i ưa tin v lĩnh v c khác, nhi u khi nh ng s ki n l n c a ngành mình, lĩnh v c mình l i ph n ánh r t m nh t, nhưng cơ quan ch qu n v n b qua ho c có nh c nh nhưng cơ quan báo chí không th c hi n thì cũng không x lý. Tiêu chu n, quy trình b nhi m cán b lãnh o báo chí c a nhi u cơ quan ch qu n th c hi n không ch t ch . Không ít cơ quan ch qu n phó m c cho cơ quan báo chí tuy n ch n phóng viên, c ng tác viên, thu nh n c nh ng ngư i không tư cách o c, chuyên môn vào làm báo. Có cơ quan ch qu n sau khi xin ra s ph ã khoán tr ng c v n i dung l n kinh phí. V n còn hi n tư ng cơ quan ch qu n b nhi m cán b lãnh o báo chí không ư c ào t o chuyên môn, nghi p v . M t s cơ quan ch qu n báo chí không th c hi n úng quy trình b nhi m, mi n nhi n cán b , không g i văn b n th a thu n t i cơ quan qu n lý nhà nư c. M t s cơ quan xin thành l p cơ quan báo chí khi chưa các i u ki n theo quy nh c a pháp lu t như: i u ki n v tr s , trang thi t b , ngu n tài chính, t ch c b máy, cán b ... M t s cơ quan báo chí ch p hành s ch o không nghiêm túc, thư ng xuyên vi ph m ho c có nh ng vi ph m nghiêm tr ng, B Thông tin và truy n thông ã nh c nh , phê bình nhi u l n nhưng cơ quan ch qu n không tích c c ch n ch nh, x lý k lu t; ho c x lý không nghiêm (7). 4
  5. 1.3. Qu n lý nhà nư c v báo chí a phương Trong th i gian qua, các S Thông tin và truy n thông ã chú tr ng th c hi n nhi m v qu n lý nhà nư c v báo chí a phương. Các S cũng chú tr ng công tác tham mưu cho T nh y, Thành y, UBND t nh, thành ph tr c thu c trung ương v quy ho ch báo chí; so n th o m i, c th hóa, hư ng d n vi c th c hi n các văn b n pháp quy v báo chí trên cơ s n i dung c a Lu t Báo chí và Ngh nh 51/2002/N -CP; th c hi n t t ch c năng qu n lý ho t ng c a các Văn phòng i di n và phóng viên thư ng trú c a báo chí trung ương và a phương khác trên a bàn… Tuy nhiên, công tác qu n lý báo chí a phương còn nh ng m t h n ch . Nhi u a phương chưa có b ph n, th m chí chưa có cán b chuyên trách qu n lý báo chí, xu t b n. Trong công tác qu n lý ho t ng phát thanh, truy n hình, Internet - lĩnh v c có tính c thù, òi h i ph i có ki n th c v công ngh , k thu t - trình , năng l c c a cán b qu n lý m ts a phương còn chưa áp ng ư c yêu c u; a s a phương chưa có kinh phí u tư trang thi t b áp ng yêu c u ngày càng a d ng và ph c t p c a công tác qu n lý. UBND và S Thông tin và truy n thông m t s t nh, thành ph chưa nh n th c h t vai trò, trách nhi m lãnh o, qu n lý các ài phát thanh, truy n hình thu c quy n qu n lý c a mình. M ts a phương, m c dù có nhi u cơ quan báo chí, nhưng cho n nay v n không có t ch c b máy ho c cán b chuyên trách giúp UBND th c hi n ch c năng qu n lý nhà nư c v báo chí. M t s a phương th c hi n vi c x lý vi ph m c a cơ quan báo chí không nghiêm, có nơi không th c hi n úng th m quy n (8). 2. Yêu c u và gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý nhà nư c v báo chí 2.1. Yêu c u qu n lý nhà nư c v báo chí 5
  6. Ho t ng báo chí c a nư c ta trong i u ki n hi n nay ch u các tác ng: nhu c u thông tin và ư c thông tin; s phát tri n nhanh v k thu t và công ngh truy n thông; n n kinh t theo cơ ch th trư ng... Nh ng tác ng trên t ra m t s yêu c u i v i qu n lý nhà nư c v báo chí như sau: - Qu n lý nhà nư c v báo chí ph i b o m quy n t do ngôn lu n, t do báo chí, có quy n ư c thông tin c a công dân theo quy nh t i i u 69 c a Hi n pháp năm 1992 và các văn b n lu t có liên quan, nâng cao trách nhi m xã h i c a báo chí, áp ng nhu c u thông tin c a xã h i t t hơn. - Qu n lý v báo chí ph i ư c t dư i s lãnh oc a ng C ng s n Vi t Nam, qu n lý c a nhà nư c và trong khuôn kh c a pháp lu t. - Phát tri n báo chí ph i i ôi v i qu n lý ch t ch , có hi u qu toàn b h th ng báo chí cũng như t ng cơ quan báo chí. Th i kỳ m i t ra nh ng yêu c u m i c a ho t ng báo chí. Tuy nhiên, trư c tác ng c a cơ ch th trư ng, m i ho t ng c a báo chí luôn i m t v i nguy cơ t phát. Do v y, lãnh o, qu n lý báo chí ph i c bi t quan tâm n nh ng c i m c a tình hình m i, phòng ng a và h n ch tiêu c c. Bên c nh ó, cũng c n phòng khuynh hư ng nhân danh s lãnh o, qu n lý bóp ngh t s c năng ng, sáng t o c a các cơ quan cũng như cá nhân nhà báo. Qu n lý ch t ch chính là i u ki n b o m cho báo chí phát tri n úng quy ho ch, phù h p quy mô, s lư ng, tránh lãng phí. Nhưng báo chí là m t b ph n thu c lĩnh v c sáng t o văn hoá, tinh th n, r t c n nh ng kho ng tr ng riêng như V.I.Lênin ã t ng nh n m nh. Do v y, qu n lý báo chí òi h i ph i v a m m d o, v a nguyên t c m i có th t hi u qu mong mu n. - Qu n lý nhà nư c v báo chí ph i b t k p trình phát tri n cao c a phương ti n k thu t, công ngh truy n thông hi n i. B n thân s qu n lý ph i ch a ng hàm lư ng công ngh cao và i ngũ cán b qu n lý ph i hi u và s d ng ư c. i u này kéo theo vi c các văn b n quy ph m pháp lu t ư c ban 6
  7. hành có khuôn kh pháp lý phù h p v i nhi u yêu c u, trong ó có yêu c u v k thu t, công ngh truy n thông. - Qu n lý nhà nư c và pháp lu t v báo chí ph i phù h p v i cơ ch v n hành trong i u ki n kinh t th trư ng. Pháp lu t ph i i u ch nh k p th i nh ng tác ng c a th trư ng, quy lu t cung c u. Báo chí áp ng ư c nhu c u, th hi u c a qu n chúng nhưng i u ó không ư c d n n khuynh hư ng thương m i hóa m t cách tràn lan và s lũng o n c a ng ti n i v i báo chí. Nhu c u thông tin và ư c thông tin c n có s giao lưu qu c t . S giao lưu này ngày càng m r ng, nh t là khi Vi t Nam ã chính th c tr thành thành viên WTO. Pháp lu t v báo chí ph i phù h p v i các chu n m c và cam k t mà Vi t Nam ký k t ho c tham gia. 2.2. Các gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý nhà nư c v báo chí góp ph n kh c ph c s y u kém v m t qu n lý nhà nư c trong lĩnh v c báo chí, chúng tôi xin nêu lên m t s gi i pháp sau: 2.2.1 Xây d ng quy ho ch phát tri n báo chí phù h p Phương châm ch o quan tr ng c a ng và Nhà nư c ta i v i ho t ng báo chí là “phát tri n i ôi v i qu n lý t t”. S phát tri n này không ch ơn thu n là tăng v m t s lư ng mà còn bao g m c m r ng quy mô, ph m vi tác ng và nâng cao ch t lư ng thông tin. Vi c ti p t c m r ng quy mô c a báo chí trong ph m vi toàn xã h i là m t yêu c u t t y u. Xã h i luôn phát tri n, dân trí ngày càng cao, nhu c u thông tin, giao ti p tăng lên. Chính th c ti n xã h i òi h i m r ng quy mô thông tin c a t ng cơ quan báo chí cũng như s ra i c a nh ng t báo, b n tin, t p chí, chương trình phát thanh, truy n hình m i. Tuy nhiên, vi c m r ng quy mô này ph i phù h p v i quy ho ch, chi n lư c phát tri n báo chí, tránh tình tr ng ch ng chéo, vay mư n n i dung bài v ... 7
  8. Hi n nay, chúng ta ã có Chi n lư c phát tri n thông tin n năm 2010. Tuy nhiên, ho t ng báo chí trong s nghi p công nghi p hoá, hi n i hoá, trong quá trình h i nh p qu c t ngày càng sâu r ng và nh t là s bùng n c a thông tin toàn c u... ang t ra nh ng yêu c u m i v quy ho ch báo chí; òi h i chúng ta ph i xây d ng chi n lư c phát tri n thông tin lâu dài cho t nư c. Chi n lư c này ph i là m t b ph n quan tr ng trong chi n lư c phát tri n kinh t - xã h i c a qu c gia. Chi n lư c thông tin ph i ánh giá ư c th c tr ng thông tin nư c ta, ưa ra ư c các quan i m ch o phát tri n thông tin và m c tiêu phát tri n thông tin n năm 2020 và nh ng năm ti p theo, các gi i pháp ch y u th c hi n m c tiêu ó. 2.2.2 Hoàn thi n h th ng pháp lu t v báo chí Ch t lư ng, hi u qu qu n lý xã h i c a Nhà nư c pháp quy n xã h i ch nghĩa ph thu c r t nhi u vào m c hoàn thi n c a h th ng pháp lu t. Vì v y, yêu c u v m t h th ng văn b n quy ph m pháp lu t ng b trong lĩnh v c báo chí là h t s c c n thi t. Chúng ta c n th u su t quan i m: i u ch nh ho t ng báo chí thông qua nh hư ng c a ng và h th ng pháp lu t c a Nhà nư c, v a b o m s ch t ch trong quy nh, ch tài, v a b o m s thông thoáng cho nhà báo và các cơ quan báo chí phát huy tính năng ng, sáng t o. Qua 19 năm thi hành Lu t Báo chí, m t s i u quy nh c a Lu t như quy nh v các lo i hình báo chí, qu ng cáo trên báo chí, lưu chi u, c i chính trên báo chí, tài chính báo chí... n nay ã không còn phù h p. Vì v y, pháp lu t báo chí c n ư cs a i, b sung cho phù h p v i th c ti n. Vi c xây d ng và hoàn thi n h th ng pháp lu t báo chí c n hư ng vào các n i dung sau: Th nh t, c th hoá, chi ti t hoá các i u kho n quy nh. Th hai, xác nh rõ trách nhi m c a các ch th tham gia ho t ng báo chí. Th ba, rà soát, b sung nh ng v n m i do 8
  9. th c ti n và s phát tri n c a báo chí t ra. Th tư, b o m quy n t do báo chí c a công dân. 2.2.3 Hoàn thi n ch chính sách và u tư thích h p i v i lĩnh v c báo chí Ch , chính sách i v i lĩnh v c báo chí trong i u ki n phát tri n kinh t th trư ng là m t v n l n c n ư c xem xét, gi i quy t c v lý lu n và th c ti n. Th i gian qua, chúng ta ã có nh ng bư c chuy n bi n nh t nh trong vi c th c hi n ch chính sách m m d o i v i báo chí. T ng biên t p ư c t ch u trách nhi m xây d ng giá báo phù h p v i giá th trư ng, s c tiêu th và yêu c u ph c v nhi m v chính tr ; các cơ quan báo chí ch ng tr nhu n bút phù h p v i yêu c u nâng cao ch t lư ng, ng viên tác gi trong khuôn kh qu nhu n bút quy nh; khuy n khích m i năng l c phát hành báo chí, k c phát hành ra nư c ngoài; cơ quan báo chí ch ng kêu g i các hình th c qu ng cáo và tài tr báo theo lu t nh... Tuy nhiên, các ch , chính sách i v i báo chí v n còn l c h u, chưa theo k p s phát tri n ho t ng báo chí. Do v y, c n kh n trương rà soát b sung, s a i m t s chính sách, ch báo chí như: lương báo chí, thu , nhu n bút, chính sách tài tr , giá, qu ng cáo. Nhà nư c cũng c n có k ho ch kh o sát, nghiên c u các hình th c ho t ng kinh doanh c a các cơ quan báo chí l n có chính sách khuy n khích các hình th c kinh doanh phù h p, t o ngu n thu, tăng cư ng cơ s v t ch t ng th i th c hi n úng nghĩa v v i Nhà nư c. Hi n nay, Nhà nư c v n u tư khá l n cho báo chí v i cơ c u ngân sách g m: ngân sách nhà nư c cho phát thanh, truy n hình, báo in, báo i n t . Trong ó, ph n u tư cho phát thanh, truy n hình là l n nh t do các phương ti n trang thi t b ban ur t t ti n. Trong tương lai, ph n u tư cho báo i n t cũng òi h i lư ng ngân sách khá l n. Th c t , a s các báo, ài u ho t ng d a vào ngân sách. Nhà nư c v n nên c p ngân sách nhưng c n tính toán rõ các tiêu chí: m c tr c p, i tư ng, th i gian, tr c p không hoàn l i ho c cho vay ban uv i 9
  10. lãi su t th p... báo chí ho t ng úng pháp lu t, úng nh hư ng, có hi u qu . Tăng cư ng u tư cho các báo a phương vùng sâu, khó khăn; có chính sách tăng cư ng xu t b n và phát sóng thêm các ài b ng th ti ng c a các dân t c thi u s ch trương, chính sách c a ng và Nhà nư c n ư cv i ng bào các dân t c. T u chung l i, Nhà nư c c n có chính sách tài chính qu c gia, huy ng ư c các ngu n l c tài chính ph c v cho ho t ng phát tri n thông tin; có chính sách và u tư thích h p i v i ho t ng báo chí, u tư , úng tr ng i m i v i nh ng cơ quan báo chí x ng t m, c n thi t. Ho t ng báo chí là m t ngh v t v và nguy hi m. Quy t nh ch t lư ng n i dung c a m t t báo là t ng biên t p và các nhà báo, vì v y, Nhà nư c cũng ph i tính n chính sách, ch h p lý i v i nhà báo. Chính sách ưu ãi ph i b o m các i u ki n và phương ti n các nhà báo hi u bi t v ch trương, chính sách, ti p c n v i th c ti n; t o i u ki n cho các nhà báo ho t ng hi u qu , phát huy tư duy c l p, sáng t o trong quá trình vi t báo; cao trách nhi m chính tr - xã h i; có ch ãi ng c bi t i v i nh ng nhà báo tài năng, có c ng hi n xu t s c cho t nư c. 2.2.4 Tăng cư ng h p tác qu c t trong lĩnh v c qu n lý nhà nư c v báo chí M i qu c gia có i u ki n kinh t , chính tr , văn hoá, xã h i khác nhau nên có s khác nhau trong ho t ng và t ch c th c hi n qu n lý nhà nư c v báo chí. Tuy nhiên, trong xu th h i nh p toàn c u, ho t ng báo chí c n ph i áp ng yêu c u thu h p s khác bi t v công ngh , trình nghi p v .... v i các nư c trong khu v c và th gi i. S h p tác qu c t v qu n lý báo chí ph i b o m v a phát tri n quan h , nhanh chóng h i nh p v a b o m ch quy n, c l p dân t c, bình ng, các bên cùng có l i. Trư c h t, c n t ch c th c hi n t t các văn b n qu c t quan tr ng có liên quan như: Công ư c toàn c u v Lu t b n quy n, Công ư c Brussels v phân ph i các tín hi u mang chương trình truy n qua v tinh, Công 10
  11. ư c Berne v b o h các tác ph m văn h c và ngh thu t... Ch ng xây d ng các k ho ch kh o sát kinh nghi m qu n lý báo chí m t s nư c trên th gi i; tham d các h i ngh qu c t liên quan n báo chí như: Di n àn xã h i thông tin, Di n àn Liên hi p qu c v qu n lý Internet, các h i ngh B trư ng Thông tin các nư c ASEAN; tham gia các ho t ng ch ng kh ng b , ch ng t n n xã h i, xoá ói gi m nghèo, vì môi trư ng s ng, vì hoà bình và tr c ti p tham gia vào các t ch c báo chí khu v c và qu c t vì các m c ích trên. 2.2.5 Nâng cao ch t lư ng và hi u qu b máy qu n lý Th nh t, c n xây d ng các quy nh c th , rõ ràng nh m i u ch nh t t hơn ch c năng, nhi m v , cơ ch ph i h p gi a B Thông tin và truy n thông v i các b , ngành có liên quan. Th hai, a phương, c n xây d ng các quy nh m i và c th hơn t ch c l i b máy qu n lý nhà nư c cũng như nâng cao vai trò c a các S Thông tin và truy n thông. Th ba, tri n khai áp d ng phương ti n k thu t và công ngh qu n lý hi n i vào h th ng qu n lý nhà nư c v báo chí. V i m t i ngũ cán b , nhân viên thi u, trình có h n, u vi c nhi u thì y nhanh vi c áp d ng công ngh thông tin, phương pháp qu n lý hi n i vào h th ng qu n lý báo chí là vi c làm c p thi t. i u ó v a tinh gi n ư c biên ch theo ch trương chung c a ng, Nhà nư c, v a quán xuy n công vi c m t cách có hi u qu . Ngoài ra, v cán b qu n lý báo chí, pháp lu t c n quy nh h th ng tiêu chu n ch c danh, tiêu chu n nghi p v phù h p v i th c ti n, b o m công tác chuyên môn c a t ng i tư ng. Cán b qu n lý báo chí ph i có tri th c báo chí, tri th c v khoa h c công ngh thông tin và qu n lý, tri th c pháp lu t. C n có nh ng quy nh c th v tuy n d ng cán b , s p x p và b trí cán b . Có m t tình tr ng tuy không ph bi n nhưng cũng c n lưu ý là các cơ quan c p y và t ch c 11
  12. c p t nh coi ngành nào cũng gi ng ngành nào, “ ã là t nh y viên thì làm gì cũng ư c”. Do v y, nhi u ngư i làm trái ngh v n ph i nh n vì “t ch c phân công”. Cu i cùng, Nhà nư c c n có chính sách ào t o và ào t o l i nh ng ngư i qu n lý báo chí theo k p t c phát tri n chung c a xã h i và không t t h u quá xa so v i các nư c trong khu v c và trên th gi i. 2.2.6 Hoàn thi n cơ ch qu n lý Hi n nay, vi c t ch c th c thi pháp lu t báo chí c a các cơ quan nhà nư c v n còn ch ng chéo, chưa có s th ng nh t. Vì v y, c n b sung các quy nh nh m c i ti n phương th c, l l i làm vi c, cơ ch ph i h p th ng nh t gi a các cơ quan qu n lý nhà nư c v báo chí. C th : xác nh rõ các nguyên t c làm vi c và quy ch ph i h p trong s v n hành c a b máy qu n lý nhà nư c v báo chí; nh rõ th m quy n và trách nhi m gi a cơ quan qu n lý nhà nư c, cơ quan ch o, cơ quan ch qu n, ngư i ng u cơ quan báo chí. Trư c m t là quy ch làm vi c rõ ràng, c th gi a B Thông tin và truy n thông v i các ban ngành h u quan liên quan n qu n lý nhà nư c v báo chí, gi a cơ quan qu n lý nhà nư c trung ương và a phương, cơ quan qu n lý và cơ quan ch qu n. Cơ ch này ph i b o ms i u hành th ng nh t, có kh năng gi i quy t nhanh và d t i m các v vi c, ng th i ki m soát ư c liên t c ho t ng báo chí, tránh hi n tư ng ánh tr ng b dùi, d làm khó b , ùn y công vi c cho nhau, trách nhi m không rõ ràng. 2.2.7 y m nh vi c tuyên truy n, ph bi n pháp lu t báo chí Vi c tuyên truy n ph bi n pháp lu t báo chí các ch th tuân th , th c hi n là m t v n quan tr ng. “Trong gi i phóng viên, biên t p viên, th m chí c lãnh o m t s cơ quan báo chí v n còn hi n tư ng chưa n m v ng n i dung ho c nh n th c chưa y v Lu t Báo chí” (9). Vì v y, B Thông tin và truy n thông, H i Nhà báo và c bi t là các cơ quan báo chí c n có k ho ch t p hu n 12
  13. thư ng xuyên Lu t Báo chí và các văn b n quy ph m pháp lu t m i v báo chí; c n tuyên truy n, ph bi n pháp lu t t khi so n th o văn b n l y ý ki n r ng rãi các i tư ng liên quan. 2.2.8 Tăng cư ng thanh tra, ki m tra ây là nhi m v quan tr ng c a qu n lý nhà nư c v báo chí vì báo chí có quan h tr c ti p t i chính tr . Báo chí không nh ng ph n ánh dư lu n mà còn t o ra và hư ng d n dư lu n. Vì v y, ho t ng này c n di n ra thư ng xuyên, nhanh nh y k p th i ngăn ch n, x lý nh ng vi ph m pháp lu t v báo chí. 1) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t báo chí; Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 11. (2) Quý Doãn, Ho t ng báo chí, xu t b n và công tác qu n lý nhà nư c v báo chí, xu t b n hi n nay trên http://www.tapchicongsan.org.vn/details.asp?Object=18535628&News_id=10642 346. (3) Quý Doãn, Ho t ng báo chí, xu t b n và công tác qu n lý nhà nư c v báo chí, xu t b n hi n nay trên http://www.tapchicongsan.org.vn/details.asp?Object=18535628&News_id=10642 346. (4) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t báo chí; Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 15-16. 13
  14. (5) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t báo chí; Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 14. (6) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t báo chí; Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 15-16. (7) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t Báo chí, Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 16-18. (8) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t Báo chí, Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 18-20. (9) B Thông tin và truy n thông, Báo cáo t ng k t 8 năm thi hành Lu t Báo chí, Lu t s a i, b sung m t s i u c a Lu t Báo chí, Hà N i, tháng 12/2007, tr. 4. Th trư ng QUÝ DOÃN: Báo chí nư c ta 2 năm qua phát tri n r t nhanh, n tháng 5-2009, trên lĩnh v c báo chí in, c nư c có 687 cơ quan báo chí v i 896 n ph m, trong ó kh i cơ quan báo chí Trung ương có m t hãng thông t n qu c gia, 77 báo, 416 t p chí, 105 n ph m ph ; kh i báo chí a phương có 103 báo, 101 t p chí, 104 n ph m ph . C nư c có 21 báo i n t , 160 trang tin i n t t ng h p mang tính báo chí c a các cơ quan báo chí in và hàng ngàn trang tin i n t có n i dung thông tin c a các cơ quan ng, Nhà nư c và Chính ph , các oàn th , h i, hi p h i và các doanh nghi p. Hi n c nư c có trên 16.000 nhà báo ư c c p th hành ngh . Trong ó, nhi u phóng viên, biên t p viên và lãnh o nhi u cơ quan báo chí ư c ào t o v 14
  15. chuyên môn, nghi p v c trong nư c và nư c ngoài, góp ph n ưa n n báo chí cách m ng nư c ta ngày càng ti p c n v i nh ng chu n m c c a m t n n báo chí chuyên nghi p và hi n i. * Nghĩa là các ho t ng báo chí trong 2 năm qua ư c ánh giá u theo hư ng tích c c, thưa Th trư ng? * Không h n th , v n còn m t s t báo trong 2 năm qua còn thi u sót, khuy t i m. Tình tr ng m t s báo thông tin sai s th t, thi u chính xác, thi u nh y c m chính tr , n i dung xa r i tôn ch m c ích v n còn, th m chí có nơi, có lúc nghiêm tr ng. Tình tr ng nhà báo vi ph m o c ngh nghi p, pháp lu t và b x lý hình s v n di n ra… * Xin Th trư ng cho bi t nh ng t n t i ch y u trong công tác QLNN v báo chí th i gian qua? * H th ng pháp lu t v báo chí chưa áp ng yêu c u th c ti n; th m quy n QLNN v b n quy n và qu ng cáo trên báo chí ã ư c quy nh c th nhưng còn vư ng m c liên quan th m quy n mà Chính ph giao cho B Văn hóa- Th thao và Du l ch. Trình nh n th c, hi u bi t v Lu t Báo chí cũng như các văn b n còn h n ch . Công tác x lý vi ph m bư c u ã phát sinh s thi u th ng nh t, ch ng chéo do có s phân tách th m quy n qu n lý gi a lĩnh v c báo chí in và lĩnh v c phát thanh-truy n hình và thông tin i n t ; s ph i h p gi a m t s s TT-TT v i các cơ quan ch qu n báo chí, cơ quan báo chí và các cơ quan ch c năng khác a phương còn chưa ch t ch ... Suy gi m kinh t th gi i ã tác ng tr c ti p n ho t ng báo chí, như: ho t ng qu ng cáo và qu ng bá gi m sút khi n m t s cơ quan báo ph i i u ch nh k ho ch ho t ng, có 4 cơ quan báo chí ph i xin d ng ho t ng, 5 cơ quan xin gi m kỳ phát hành, 6 cơ quan báo chí xin gi m s trang. Lư ng phát 15
  16. hành c a nhi u n ph m báo chí in, trong ó có nh ng t nh t báo ã gi m kỳ phát hành t i 40%... * Công tác QLNN v báo chí c a B TT-TT th i gian t i như th nào, thưa Th trư ng? * B TT-TT ang ti n hành xây d ng án quy ho ch báo chí in n năm 2020, d trình Th tư ng Chính ph trong năm 2009. Cũng trong th i gian này, b ng th i xây d ng quy ho ch phát thanh-truy n hình và quy ho ch báo i n t trình Chính ph phê duy t. Có 2 v n quan tr ng t ra làm tr ng tâm. Th nh t, QLNN v báo chí Trung ương, g m các v n như: xây d ng và ch o th c hi n chi n lư c, quy ho ch, k ho ch phát tri n s nghi p báo chí; t ch c th c hi n các văn b n quy ph m pháp lu t v báo chí; xây d ng ch , chính sách v báo chí; t ch c thông tin cho báo chí; qu n lý báo chí; ào t o, b i dư ng nâng cao trình chính tr , nghi p v , o c ngh nghi p cho i ngũ cán b báo chí… Th hai, QLNN v báo chí a phương theo quy nh t i Lu t Báo chí và Ngh nh 51/CP trên quan i m t o cơ ch , chính sách, không kìm hãm phát tri n, không th qu n n âu cho phát tri n n ó. Mà l y m c tiêu phát tri n làm m c tiêu qu n lý. * Bao gi lu t báo chí m i s thay th lu t báo chí hi n hành, thưa Th trư ng? * T i nay, d th o Lu t Báo chí (s a i) l n th 12 ã ư c xây d ng xong. Tuy nhiên, th c hi n ý ki n ch o c a Th tư ng Chính ph và ý ki n c a các thành viên Ban Cán s ng Chính ph , B TT-TT nh n th y, thay vì xây d ng Lu t Báo chí (s a i) c n xây d ng lu t báo chí m i thay th lu t báo chí hi n hành nh m m b o yêu c u c a công tác qu n lý và phát tri n báo chí trong tình hình m i. D ki n lu t báo chí m i s ư c thông qua t i kỳ h p th 8 Qu c h i khóa XII (tháng 10-2010). 16
  17. CHƯƠNG V QU N LÝ NHÀ NƯ C V BÁO CHÍ i u 17. Qu n lý Nhà nư c v báo chí Qu n lý Nhà nư c v báo chí bao g m : 1- Xây d ng pháp lu t, quy ho ch, k ho ch, chính sách phát tri n s nghi p báo chí, chính sách tài tr báo chí, chính sách i v i nhà báo ; 2- Ban hành quy ch ho t ng báo chí, c p gi y phép ho t ng báo chí ; 3- Hư ng d n, ki m tra vi c th c hi n phương hư ng, nhi m v báo chí và các quy nh pháp lu t v báo chí ; x lý các vi ph m theo quy nh c a pháp lu t. Trong ph m vi nhi m v , quy n h n c a mình, H i ng b trư ng th c hi n quy n qu n lý Nhà nư c v báo chí trong c nư c, U ban nhân dân t nh, thành ph tr c thu c trung ương và c p tương ương th c hi n quy n qu n lý Nhà nư c v báo chí a phương theo s phân c p do H i ng b trư ng quy nh. i u 18. i u ki n ho t ng c a báo chí T ch c mu n thành l p cơ quan báo chí ph i có các i u ki n sau ây : 1- Có ngư i tiêu chu n ng u cơ quan báo chí theo quy nh t i i u 13 c a Lu t này ; 2- Xác nh rõ tên g i, tôn ch , m c ích, i tư ng ph c v , ph m vi phát hành ch y u, công su t, th i gian, t n s , ph m vi to sóng và ngôn ng th hi n c a cơ quan báo chí ; 17
  18. 3- Có tr s chính và có các i u ki n c n thi t khác b o m cho ho t ng c a cơ quan báo chí. i u 19. C p gi y phép ho t ng báo chí Cơ quan báo chí ph i có gi y phép do cơ quan qu n lý Nhà nư c v báo chí c p m i ư c ho t ng. Trong trư ng h p không c p gi y phép thì ch m nh t là ba mươi ngày, k t ngày nh n ư c ơn xin phép, cơ quan qu n lý Nhà nư c v báo chí ph i tr l i, nói rõ lý do. T ch c b t ch i c p gi y phép có quy n khi u n i v i Ch t ch H i ng b trư ng. i u 20. Hi u l c c a gi y phép Cơ quan báo chí ph i th c hi n úng nh ng i u ghi trong gi y phép ; n u mu n thay i tên g i, tôn ch , m c ích, i tư ng ph c v , ngôn ng th hi n, ph m vi phát hành ch y u, kỳ h n xu t b n thì ph i xin phép l i. Vi c xác nh, thay i công su t, th i gian, t n s , ph m vi to sóng ph i ư c phép c a cơ quan qu n lý Nhà nư c v t n s vô tuy n i n. Không ư c chuy n như ng gi y phép ho t ng báo chí cho cơ quan, t ch c khác. i u 21 . Xu t b n n ph m báo chí khác, phát sóng chương trình c bi t, chương trình ph Cơ quan báo chí, t ch c khác mu n xu t b n c san, s ph ; ài phát thanh, ài truy n hình mu n phát sóng chương trình c bi t, chương trình ph khác v i tôn ch , m c ích, ngôn ng th hi n ghi trong gi y phép thì ph i xin phép cơ quan qu n lý Nhà nư c v báo chí. i u 22. In báo chí, phát sóng chương trình phát thanh, truy n hình 18
  19. Cơ s in có trách nhi m th c hi n h p ng, b o m th i gian phát hành c a báo chí ; không ư c in báo chí không có gi y phép, không ư c in l i tác ph m báo chí ã có l nh c m lưu hành c a cơ quan qu n lý Nhà nư c v báo chí. Cơ s k thu t phát sóng cho ài phát thanh, ài truy n hình có trách nhi m b o m ph m vi to sóng quy nh. ài phát thanh, ài truy n hình, cơ s th c hi n chương trình nghe - nhìn th i s không ư c phát n i dung tác ph m báo chí ã có l nh c m lưu hành ho c t ch thu. i u 23. Lưu chi u Báo chí in ph i n p lưu chi u trư c khi phát hành ; báo nói, báo hình ph i lưu gi b n th o, phim nh a, băng, ĩa, ghi âm, ghi hình theo quy nh c a H i ng b trư ng. i u 24. Phát hành báo chí Cơ quan báo chí ư c t ch c phát hành ho c u thác cho t ch c, cá nhân có ăng ký phát hành. Không ai ư c c n tr vi c phát hành báo chí t i ngư i c, n u không có l nh c m lưu hành. Không m t t ch c, cá nhân nào ư c lưu hành n ph m báo chí không có gi y phép xu t b n ho c ã có l nh c m. i u 25. Qu ng cáo 19
  20. Báo chí ư c ăng, phát sóng qu ng cáo và thu ti n qu ng cáo. N i dung qu ng cáo ph i tách bi t v i n i dung tuyên truy n và không ư c vi ph m quy nh t i i u 10 c a Lu t này. i u 26. H p báo T ch c, công dân mu n h p báo ph i báo trư c cho cơ quan qu n lý Nhà nư c v báo chí. Nghiêm c m h p báo có n i dung vi ph m quy nh t i i u 10 c a Lu t này. 1. Nguyên t c ng lãnh o báo chí Trong th i kỳ t nư c ang có chi n tranh, n n kinh t l c h u do cơ ch quan liêu bao c p nên vi c qu n lý xã h i nói chung ch y u d a trên các Ngh quy t, Ch th c a ng ch chưa xây d ng m t Nhà nư c pháp quy n qu n lý xã h i b ng pháp lu t. Công cu c i m i do ng ta lãnh o ã tr i qua m t ch ng ư ng y th thách, cam go nhưng cũng y sáng t o, mang l i nh ng chuy n bi n toàn di n v kinh t và xã h i. ng ta ã xác nh: báo chí v a là ti ng nói c a ng, c a Nhà nư c, c a các oàn th , v a là di n àn c a nhân dân - qua ó n i k t Nhà nư c v i qu n chúng, là c u n i gi a ng v i nhân dân. Chúng ta ã bi t lãnh o là ra ch trương, ư ng l i và t ch c ng viên th c hi n, còn qu n lý là t ch c và i u khi n các ho t ng theo nh ng yêu c u nh t nh. Theo ó lãnh o báo chí là s nh hư ng v thông tin, v ch ra ư ng l i, chi n lư c thông tin; qu n lý báo chí là vi c s p x p, quy ho ch h th ng báo chí và t ch c ki m tra giám sát các ho t ng báo chí b ng pháp lu t. Có th l y ví d : ngay t u th p k 90 c a th k XX, ng ta ã s m nhìn th y nh ng bi u hi n l ch l c c a báo chí trong th i kỳ u c a công cu c i m i. Phân tích, ánh giá tình hình này, Ch th 63/CT-TW (ngày 25/7/1990) c a Ban Bí thư Trung ương ng ã phê phán: “M t s cơ quan báo, t p chí, nhà 20
Đồng bộ tài khoản