Phân tích bài thơ Tự tình II của Hồ Xuân Hương

Chia sẻ: buoichieunangdep

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn Trơ cái hồng nhan với nước non Chén rượu hương đưa say lại tỉnh Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn

Nội dung Text: Phân tích bài thơ Tự tình II của Hồ Xuân Hương

KH I TÌNH C MÃI V I NON SÔNG
T TÌNH (II)
ðêm khuya văng v ng tr ng canh d n
Trơ cái h ng nhan v i nư c non.
Chén rư u hương ñưa say l i t nh
V ng trăng bóng x khuy t chưa tròn,
Xiên ngang m t ñ t, rêu t ng ñám
ðâm to c chân mây, ñá m y hòn,
Ngán n i xuân ñi, xuân l i l i
M nh tình san s tí con con.
H Xuân Hương

“U ng rư u dư i trăng” - m t hình nh không xa l v i các nhà thơ c ñi n
ñ i nhà ðư ng – Trung Qu c. ðó cũng là thi li u quen thu c trong các bài thơ
ðư ng lu t c a văn h c Trung ñ i nư c ta. Nhưng c nh u ng rư u dư i trăng
trong bài “T tình II” (trong chùm 3 bài thơ T tình, mà bài thơ T tình II là tiêu
bi u nh t cho bút pháp tr tình cu H Xuân Hương) qu th t l lùng - l lùng ñ n
m c ñáng kinh ng c!
Chén rư u hương ñưa say l i t nh
V ng trăng bóng x khuy t chưa tròn,
Hình nh m t ngư i ph n xuân s c, tay cô ñơn nâng chén rư u ngang
mày, l ng l ñ c m ñ quên s u, rũ t i… sao mà chua chát, u t ngh n ñ n nao
lòng!
N a ñêm trăn tr không ng ñư c, l ng l d y, v n l i mái tóc xanh xõa
trên g i chi c, ng i câm l ng trong bóng t i vây b a chung quanh mà l ng nghe
nh ng ti ng ñêm quen thu c ñ n ñơn ñi u. Trong ñêm v ng tĩnh m ch, càng rõ
m n m t nh ng âm thanh văng v ng. Ti ng mõ th m, chuông s u (T tình I), gà
gáy, tr ng canh d n (T tình II)… “nghe nh ng ti ng thêm r u rĩ”.
ð c ñi ñ c l i câu thơ, ta ng ng hình như còn có ñi u gì g i g m, n gi u
ñ ng sau nh ng câu ch . (Không c n s ñăng ñ i trong hai câu th c, vì n sĩ
luôn có xu hư ng phá v tính quy ph m c a ðư ng thi). Xưa nay u ng rư u
ch ng m y ai ch ñ thư ng th c “hương” như ngư i thư ng hoa c ! Chén rư u
Xuân Hương ñưa, nâng lên ñ t xu ng, m i trăng, m i bóng, m i mình, càng u ng
l i càng t nh ra, mà chua xót cho thân ph n m nh tình san s ch ng v n tròn như
v ng trăng khuy t h tu n ñã x bên song c a.
Ch m nh tình thôi l i ph i san s , ch còn tí con con mà cũng ch ng gi
ñư c lâu b n. Ch p nh n s chia nhưng ñâu có d ñư c yên b chia s . Th m i
bi t ư c mơ h nh phúc gi n ñơn, bình thư ng, dung d sao mà khó l m thay!
Nh ng ngư i ph n trong thơ H Xuân Hương – cũng như chính b n thân
tác gi - ñ u th t ñ p ñ . ð p ñ o ñ c, ñ p mình vàng vóc ng c và ñ p c
tài năng (Thi u n , Tranh t n , Gi ng nư c, Bánh trôi nư c…). Nhưng tài s c
c a h không ñư c xã h i ñương th i trân tr ng, và xã h i y ñã ñ y h rơi vào
nh ng th m c nh éo le. ðó là nh ng ngư i ph n cam lòng làm l , ñó là nh ng
ngư i ph n nh d , c tin ñ n “m nh tình m t kh i thi p xin mang”; ñó còn là
nh ng ngư i ph n mà cu c ñ i trái ngang c a h không ch m t l n gi a
ñư ng ñ t gánh… Nh ng ngư i ph n y, giàu s c s ng và r t ñ i tài hoa
nhưng cu c ñ i l i g p nhi u b t h nh.


1
Bao nhiêu thân ph n ngang trái ñó như d n h t lên ñôi vai còm cõi c a H
Xuân Hương, nh ng n i ni m chua xót y như k t tinh, như ñ ng l i thành nh ng
gi t nư c m t - nh ng gi t nư c m t ngh n ngào ch y ngư c vào trong theo
nh ng gi t ñ ng, gi t cay, dù r ng c ba bài T tình không h có m t ti ng khóc!
Qua di c o thơ ñ l i, ta b t g p m t H Xuân Hương tha thi t yêu ñ i “l ng
then t o hóa, m toang ra cho thi u n ñón xuân vào” (câu ñ i). M t Xuân Hương
tài hoa, ña tình trong nh ng l i thơ tình t nh thương g i cho Nguy n Du, ngày
C n Chánh ði n h c sĩ Nguy n h u làm chánh s ñi tu c ng Trung Hoa “L u
nguy t năm canh chi c bóng chong”. Và m t H n sĩ chung th y, ư c ao h n
th cùng T n Phong:
ðư c l a tài tình cho x ng ñáng
Nghìn non muôn nư c cũng tìm theo.
Con ngư i tài hoa, ña tình ñ n v y mà b t h nh thay - h ng nhan ña truân –
trong ñ i hai l n có ch ng, thì c hai l n ñ u làm l và r i l n lư t hai l n chít
khăn sô tr ng ti n ñưa b n ñ i v ch n su i vàng!
H Xuân Hương như tr thành m t con nhím b t h nh, xù b lông gai tua
tu s c nh n lên ñ t b o v b n thân trư c xã h i b t công không dung n p
mình. Nh ng bài thơ ph n kháng quy t li t - nh ng cây gai s c nh n y ñâm
th ng vào b m t ñ o ñ c gi c a ch ñ phong ki n ñương th i.
N sĩ nén xu ng t n ñáy lòng n i ñau nhân th , g ng gư ng c ng c i
khuyên nh ng ch em ñ ng c nh ng lau nư c m t “nín ñi k o th n v i non
sông”. Nhà thơ qu c m t ch i văng m ng “chém cha cái ki p l y ch ng chung”,
ng o ngh ñ ng c m v i các ch em “không có, nhưng mà có m i ngoan”. Và hơn
th n a, Xuân Hương ng ng cao ñ u t nh n mình là l ng lơ, khinh b c “Thèo
ñ nh khen ai khéo ñ t tên”…
Con ngư i c ng c i như ng y, quy t li t như ng y, trong ñêm thâu canh
v ng – không ch m t l n - t m lòng như tr i r ng ra cùng không gian bao la, tâm
h n l ng ñ ng bao nhiêu tr ng thái tình c m, tâm lí: oán h n, r u rĩ, gi n (T tình
I), bu n, ngao ngán (T tình III), tr v v i b n ngã y u m m v n dĩ cu ngư i
ph n ñ r i cu i cùng xót xa thú nh n ngán n i xuân ñi, xuân l i l i…
Bao nhiêu n i ni m n ng n ch t ch a trong hai t l i l i! Th i gian như trêu
ngươi con ngư i, con t o v n xoay cho mùa xuân c vô tình l ng l ng ñi qua r i
ñ n ñà quay tr l i. Mùa xuân c a ñ t tr i thì c vô tư, d ng dưng như th ; còn
cái xuân thì c a ñ i ngư i ph n c mãi xa trôi, m t ñi không tr l i.
D u b n tính gai góc c a phong cách Xuân Hương không gi u che ñi ñâu
ñư c, có lúc l i hi n hi n “ñâm to c”, “xiên ngang”, nhưng rõ ràng T tình là l i
than th ñ y chua chát, oán h n cu ngư i ph n nư c ta ñ u th k XIX v thân
ph n c a chính mình.
M t h n thơ ñ y n tính, ñài các, quý phái như Bà huy n Thanh Quan th t
lên “M t m nh tình riêng ta v i ta” thì không có gì l . Nhưng m t nhà thơ quy t li t
ph n kháng ch ñ phong ki n b t công, ñ kích sâu cay m i t ng l p th ng tr
c a xã h i ñương th i; m t h n thơ ñ y cá tính và b n lĩnh c ng c i như H Xuân
Hương l i cũng có lúc tr v v i b n ngã y u m m, hi n d u c a ph n , t thú
n i ni m b t l c, y u ñu i c a mình, không che gi u, quanh co, thì qu th t là
dũng c m.
T tình là m t l i t thú th ng th n, chân th t r t ñáng c m thông, trân
tr ng. Và trư c sau, n sĩ Xuân Hương v n là m t h n thơ xù xì, góc c nh – góc
c nh c nh ng lúc “quay nhìn vào n i tâm c a mình, ñ i tho i v i lòng mình”.

2
“H Xuân Hương sáng tác ch y u là ñ tâm s , ñ giãi bày”; nhưng T
tình không còn là m nh tình riêng c a n sĩ, mà ñã tr thành kh i tình chung c a
các t ng l p ph n b t h nh ñ u th k XIX g i l i cho h u th .
Và muôn ñ i v n còn ñó, l i t tình c a H Xuân Hương - m t “Kh i tình c
mãi v i non sông”.

Nha Trang, 2001 - 2009
duongsuoidau@yahoo.com




3
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản