Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM ở Việt Nam Phần 2

Chia sẻ: leslie88

Chương 2 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Ở hầu hết các nước ngành ngân hàng được coi là một khu vực then chốt đảm bảo cho nền kinh tế quốc gia hoạt động một cách nhịp nhàng.

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM ở Việt Nam Phần 2

66


Chương 2
PHÂN TÍCH CÁC NHÂN T NH HƯ NG N HI U QU HO T
NG C A CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG M I VI T NAM




h u h t các nư c, ngành ngân hàng ư c coi là m t khu v c then
ch t m b o cho n n kinh t qu c gia ho t ng m t cách nh p nhàng, vì v y
khu v c này ư c chính ph các nư c c bi t quan tâm, và là m t trong
nh ng ngành ư c giám sát ch t ch nh t trong n n kinh t , c bi t là t i các
nư c ang phát tri n. Tuy nhiên, ho t ng c a các ngân hàng t i các nư c
này thư ng b ch trích m nh m ó là thi u s c c nh tranh và còn th ng
trong ho t ng. Ngoài ra, cơ ch và b máy qu n lý quan liêu nh ng nư c
ang phát tri n cũng làm cho ho t ng c a các ngân hàng thương m i còn
nhi u h n ch . K năng qu n tr ngân hàng cũng còn y u làm cho các ngân
hàng thương m i không t ư c hi u qu chi phí, ví d , các kho n cho vay
không có kh năng thu h i ã làm tăng chi phí và d n n m t kh năng thanh
toán c a ngân hàng.

Hơn 20 năm qua, nh có i m i và h i nh p, Vi t Nam ã ki m soát
ư c l m phát, n nh kinh t vĩ mô, t o ra các i u ki n thu n l i cho tăng
trư ng kinh t cao và d n d n chuy n i cơ c u kinh t theo hư ng hi n i
hoá và công nghi p hoá, thu ư c nhi u thành t u to l n trong vi c xoá ói
gi m nghèo, n nh và nâng cao i s ng nhân dân. Cũng nh chính sách i
m i kinh t trong 20 năm qua, ngành ngân hàng Vi t Nam ã có nh ng thay
i to l n và Vi t Nam ã xây d ng ư c các cơ s quan tr ng v ti n t và
h th ng ngân hàng phù h p hơn v i n n kinh t th trư ng.
67


Hi n nay, trong quá trình cơ c u l i h th ng ngân hàng, Vi t Nam ã
t ư c nhi u thay i trong ngành ngân hàng. Tuy nhiên, ho t ng c a các
Ngân hàng thương m i Vi t Nam v n còn nhi u b t c p và chưa ư c quan
tâm úng m c. có th xây d ng ư c m t h th ng ngân hàng hi n i có
năng l c c nh tranh trong th i kỳ h i nh p, chúng ta c n ánh giá l i ho t
ng c a ngân hàng thương Vi t Nam trong th i gian qua m t cách khách
quan. Qua ó giúp chúng ta nhìn th y b c tranh toàn c nh c a h th ng ngân
hàng Vi t Nam i m m nh là gì và i m y u là gì? Có như v y m i giúp cho
vi c ho ch nh chính sách cũng như qu n tr ngân hàng thương m i ngày
càng tr lên có hi u qu ho t hơn và nh ó mà nâng cao ho t ng ngân
hàng, óng góp vào tăng trư ng kinh t .

2.1. Th c tr ng ho t ng c a h th ng ngân hàng Vi t Nam

2.1.1. H th ng ngân hàng Vi t Nam trư c 1990

Trư c nh ng năm 1988, h th ng ngân hàng Vi t Nam ư c t ch c là
h th ng ngân hàng m t c p bao g m Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam và h
th ng chi nhánh t trung ương n a phương phân b theo a gi i hành
chính. H th ng này v a m nh n ch c năng qu n lý Nhà nư c v các m t
ho t ng ti n t , ngân hàng, tín d ng và thanh toán v a th c hi n ch c năng
kinh doanh c a m t ngân hàng thương m i. H th ng ngân hàng theo mô hình
này ơn thu n ch là công c th c hi n các ch th , m nh l nh, các ch tiêu
k ho ch ti n t c a chính ph giao cho ngân hàng. Tính ch t ho t ng c a
ngân hàng g n gi ng như “cơ quan tài chính th 2” bên c nh B tài chính
c p phát v n cho n n kinh t .

Sau năm 1988 là th i kỳ th c hi n thí i m h th ng ngân hàng hai c p
theo Ngh nh 53 c a H i ng B trư ng. T ch c h th ng Ngân hàng theo
Ngh nh 53 ư c th c hi n trong th i kỳ 1988-1990 có ưu i m là tách
ư c ch c năng kinh doanh kh i ch c năng qu n lý c a Ngân hàng Nhà nư c
68


và trao ch c năng kinh doanh cho các ngân hàng chuyên doanh. Sơ 2.1 mô
t khái quát cơ c u t ch c c a h th ng ngân hàng Vi t Nam giai o n 1988-
1990 theo Ngh nh 53.

H th ng Ngân hàng Vi t Nam




Ngân hàng Chuyên doanh Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam




Chi nhánh NH Nhà nư c VN


NH T XD VN
NH PT NN VN




NH NT VN
NH CT VN




Chi nhánh NH T XD
Chi nhánh NH PTNN




Chi nhánh NH NT
Chi nhánh NH CT




Sơ 2.1. T ch c h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam
giai o n 1987-1990

V i mô hình t ch c m i này các ngân hàng bư c u chú ý n hi u
qu ho t ng b i v y ã thúc y tăng trư ng tín d ng c bi t là tín d ng
ng n h n, trong ó cho vay v n lưu ng chi n t 90 n 95% t ng dư n cho
vay n n kinh t . Tín d ng theo nh m c v n lưu ng ã ư c xóa b , tín
d ng trong th i kỳ này ch nh m b sung nhu c u v n vư t quá v n c n thi t
c a doanh nghi p. i u này ã phát huy ư c òn b y tín d ng, ch ng bao
c p, thu h p d n ph m vi c p phát v n c a ngân sách Nhà nư c thông qua tín
d ng. B ng vi c cho vay trong và ngoài h n m c tín d ng ã bư c ug n
ư c ho t ng tín d ng c a các ngân hàng v i ho t ng kinh doanh c a các
doanh nghi p và bu c các doanh nghi p ph i s d ng v n hi u qu hơn. Tuy
69


nhiên ho t ng c a các ngân hàng trong giai o n này v n còn r t nhi u h n
ch như:

- Các ngân hàng luôn b ng trong ho t ng c a mình do không n m
ư c nhu c u v n c a các ơn v theo t l trên cơ s nh m c. i u này làm
cho nhu c u v v n luôn căng th ng, áp l c in ti n ph c v s n xu t và lưu
thông luôn cao hơn h n m c tín d ng c a n n kinh t .

- Tín d ng ngân sách tăng m nh và chi m t trong l n n u năm 1986
cho vay ngân sách ch chi m 22% thì n năm 1990 ã lên t i 74,4%. i u
này g n cùng v i t l l m phát gia tăng trong th i kỳ này.

- Ho t ng tín d ng c a ngân hàng không theo cơ ch ho ch toán kinh
t th hi n m c lãi như: lãi su t cho vay < lãi su t huy ng < t l l m phát
và bình quân lãi su t ti n g i giai o n 1987-1990 là 72% năm, lãi su t cho
vay 51,6% và t l l m phát là 183,8%.

Nguyên nhân ch y u c a nh ng y u kém k trên ó là các ngân hàng
Vi t Nam còn b ch u nh hư ng n ng n c a cơ ch qu n lý cũ vì ây là giai
o n n n kinh t Vi t Nam b t u bư c nh ng bư c i u ti n sang cơ ch
th trư ng có s qu n lý vĩ mô c a Nhà nư c, cơ ch qu n lý m i chưa hoàn
ch nh, chưa m nh thoát ra kh i cơ ch cũ.

2.1.2. H th ng ngân hàng Vi t Nam giai o n 1991-1999

Giai o n này ph n ánh nhi u chuy n bi n tích c c i v i ho t ng
c a h th ng ngân hàng hai c p Vi t Nam. Ho t ng c a các ngân hàng
t ng bư c áp ng t t hơn nhu c u v n c a n n kinh t . Ngân hàng ã duy trì
ư c m c lãi su t dương và ti n d n n m c lãi su t th trư ng, t ng bư c
a d ng hóa các ho t ng tín d ng và phát tri n các d ch v ngân hàng m i.

Nh ng thành t u mà h th ng ngân hàng Vi t Nam t ư c trong giai
o n i m i căn b n và toàn di n trong th p k 90 b t u ư c ánh d u
70


b ng vi c s ra i c a pháp l nh v Ngân hàng Nhà nư c và pháp l nh v
các t ch c tín d ng vào năm 1990. V i hai pháp l nh này h th ng ngân
hàng Vi t Nam ã ư c t ch c tương t như h th ng ngân hàng các nư c có
n n kinh t th trư ng. Sơ 2.2 dư i ây mô t t ch c h th ng ngân hàng
Vi t Nam theo tinh th n pháp l nh năm 1990.


H th ng Ngân hàng Vi t Nam




NHTM Nhà nư c Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam
Ngân hàng thương m i




NHTM c ph n Chi nhánh NH Nhà nư c VN



NHTM liên doanh



Chi nhánh NHTM NN



Sơ 2.2. T ch c h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam
theo pháp l nh v ngân hàng năm 1990

H th ng ngân hàng theo pháp l nh năm 1990 là ã xoá b ư c tính
ch t c quy n Nhà nư c trong ho t ng ngân hàng b ng vi c cho phép
thành l p ngân hàng thương m i thu c nhi u lo i hình s h u khác nhau. M t
khác, v i vi c chính ph cho phép thành l p các ngân hàng liên doanh và chi
nhánh ngân hàng nư c ngoài ã góp ph n h tr cho vi c thu hút v n u tư
nư c ngoài cũng như nhanh chóng chuy n giao công ngh ngân hàng hi n i
vào Vi t Nam.

Hơn n a vi c c i cách h th ng ngân hàng l n này ã chú tr ng n vai
trò ngân hàng trung ương c a Ngân hàng Nhà nư c th hi n thông qua các
quy nh v qu n lý d tr b t bu c i v i các ngân hàng thương m i nh m
b o m an toàn cho c h th ng ngân hàng thương m i ho t ng m t cách
lành m nh, tránh ư c s c v như ã t ng x y ra trư c khi có pháp l nh.
71


C i cánh h th ng ngân hàng năm 1990 ã góp ph n a d ng hoá ho t
ng ngân hàng v m t hình th c s h u cũng như s lư ng ngân hàng. B ng
2.1 cho th y s phát tri n c a s lư ng và hình th c s h u ngân hàng thương
m i t 1991 n 1997.

B ng 2.1. Cơ c u h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam
th i kỳ 1991 - 1997

Lo i hình ngân hàng 1991 1993 1995 1997 1999

Ngân hàng thương m i Nhà nư c 4 4 4 5 5

Ngân hàng c ph n 4 41 48 51 48

Ngân hàng liên doanh 1 3 4 4 4

Chi nhánh ngân hàng nư c ngoài 0 8 18 24 26

T ng c ng 9 56 74 84 83

Ngu n: Báo cáo c a Ngân hàng Nhà nư c

Tuy nhiên các ngân hàng thương m i nhà nư c v n n m gi m t t
tr ng th ph n chi ph i toàn h th ng. B ng 2.2 cho bi t th ph n c a các ngân
hàng thương m i t năm 1993 n năm 1996.

B ng 2.2. Th ph n các ngân hàng thương m i Vi t Nam
giai o n 1993-1996
ơn v : %
Năm/lo i hình T ng th ph n ti n g i T ng th ph n tín d ng

1993 1994 1995 1996 1993 1994 1995 1996

1. NHTM NN 91 88 80 76 89 85 75 74
2. NHTMCP 6 8 9 10 7 11 15 14
3. NH LD 1 2 3 3 1 2 3 5
4. CN NH nư c ngoài 2 2 8 11 3 2 7 7
Ngu n: Hideto Saito th i báo kinh t Vi t Nam s 69, 28/8/1999
72


c bi t khi Lu t Ngân Hàng Nhà Nư c Vi t Nam và Lu t Các T
Ch c Tín D ng ư c Qu c H i thông qua ngày 2/12/1997 và có hi u l c thi
hành vào ngày 1/10/1998 ã th c s t o ra m t sân chơi bình ng và m t n n
t ng pháp lý v ng ch c cho ho t ng c a các ngân hàng Vi t Nam. Cơ c u
t ch c h th ng ngân hàng Vi t Nam theo Lu t ngân hàng năm 1997 có th
ư c mô t khái quát trong Sơ 2.3.


H th ng Ngân hàng Vi t Nam




Các ngân hàng thương m i Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam



Chi nhánh NH Nhà nư c VN




NHLD & NH NN
NH TM NN




NH TMCP




NHNT NHCP ô th NH LD


NHNo NHCP nông thôn Chi nhánh NHNN


NH T&PT


NHCT


NHPT nhà BSCL


Sơ 2.3. T ch c h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam hi n nay

Chính s hoàn thi n v khuân kh pháp lý trong th i kỳ này ã y
nhanh t c gia tăng d n tín d ng cho n n kinh t và ngày càng chi n m t
t tr ng khá l n trong t ng dư n cho vay. i u này cho th y vai trò c a h
th ng ngân hàng thương m i ngày càng ã óng vai trò tích c c hơn trong
73


vi c t o v n cho n n kinh t và thông qua ó óng góp m t ph n không nh
vào vi c thúc y tăng trư ng kinh t Vi t Nam trong th p niên 1990.

B ng 2.3. Dư n tín d ng c a h th ng ngân hàng thương m i
i v i n n kinh t th i kỳ 1991-1999
ơn v : t ng
Ch tiêu 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

GDP 76.701 110.528 140.257 178.534 228.892 272.038 313.617 361.024 399.938

Cho vay
9.505 13.868 22.467 32.283 43.670 54.393 67.013 83.310 98.891
n n kinh t

% so v i
12,4% 12,5% 16,0% 18,1% 19,1% 20,0% 21,4% 23,1% 24,7%
GDP

Ngu n: Niên giám th ng kê, Ngân hàng Nhà nư c, % so v i GDP tác gi t tính.

Tuy các ngân hàng Vi t Nam ã có nhi u n l c trong vi c hoàn thi n
cơ ch qu n lý, a dang hóa các lo i hình cho vay và huy ng v n nhưng
ho t ng chính c a các ngân hàng v n d a ch y u vào ho t ng cho vay
chính i u này y các ngân hàng thương m i ph i gánh ch u nhi u r i ro như
không thu h i ư c n ho c khó thu h i n và ây cũng là th i kỳ n x u gia
tăng m nh t i t t c các ngân hàng.

14 13.7 13.2
12.4 12
12 11.1
10 9.3
8 7.8
6
6
4

2

0
1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999



th 2.1. N quá h n/t ng dư n c a h th ng ngân hàng thương m i
Vi t Nam th i kỳ 1992-1999

Ngu n: Th i báo Kinh t VN 2/1998, và th ng kê c a Ngân hàng th gi i 2001.
74


Như v y, giai o n này ch ng ki n th y s thay i m nh m chưa
t ng th y t trư c t i nay v s thay i c a h th ng ngân hàng Vi t Nam c
v s lư ng và ch t lư ng. Nh ng ti n cơ b n ban u áp ng nh ng cam
k t ã ký trong quá trình h i nh p c a khu v c ngân hàng ã ư c t o l p.
T o i u ki n thu n l i cho h th ng ngân hàng v ng bư c h i nh p kinh t
qu c theo xu hư ng c a n n kinh t và th i i.

Tuy nhiên, ho t ng c a h th ng ngân hàng hi n nay v n còn có
nhi u t n t i và tr thành các thách th c l n i ngành ngân hàng Vi t Nam
trong th i kỳ h i nh p như: h u qu c a cơ ch cũ l i, h th ng pháp lu t
còn nhi u h n ch , n n kinh t phát tri n chưa n nh, trình c a i ngũ
cán b ngân hàng còn nhi u b t c p.

2.1.3. H th ng ngân hàng Vi t Nam giai o n 2000-2005

ây là giai o n các ngân hàng thương m i nhà nư c y m nh ti n
trình tái cơ c u l i toàn di n h th ng ngân hàng theo án tái cơ c u l i ngân
hàng thương m i nhà nư c ư c chính ph phê duy t 10/2001 nh m cơ c u
l i t ch c b máy, tăng cư ng năng l c ho t ng, qu n lý kinh doanh, năng
l c tài chính, phân bi t ch c năng cho vay c a ngân hàng chính sách v i ch c
năng kinh doanh ti n t c a ngân hàng thương m i.

Còn i v i các ngân hàng thương m i c ph n ã ư c c ng c và
phát tri n theo hư ng tăng cư ng năng l c qu n lý v tài chính, ng th i gi i
th , sát nh p, h p nh t ho c bán l i các ngân hàng thương m i c ph n y u
kém v hi u qu kinh doanh. B o m quy n kinh doanh c a các ngân hàng
và t ch c tài chính nư c ngoài theo các cam k t ã ký trư c h t là hi p nh
thương m i Vi t-M , hi p nh khung v thương m i d ch v (AFAS) c a
ASEAN. Th i kỳ này s lư ng các ngân hàng c ph n có gi m xu ng m t
chút so v i nhưng năm cu i c a th p k 1990, tuy nhiên s các chi nhánh và
i di n c a các ngân hàng nư c ngoài có xu hư ng gia tăng (xem b ng 2.4).
75


B ng 2.4. Cơ c u h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam
th i kỳ 2001 -2005

Lo i hình ngân hàng 2001 2003 2005

Ngân hàng thương m i Nhà nư c2 5 5 5

Ngân hàng c ph n 39 37 37

Ngân hàng liên doanh 4 4 5

Chi nhánh ngân hàng nư c ngoài 26 27 31

T ng c ng 74 73 78

Ngu n: Báo cáo c a Ngân hàng Nhà nư c

Dù v y, trong giai o n này các ngân hàng Vi t Nam ã t rõ vai trò
quan tr ng i v i n n kinh t . Hi n ngân hàng ang là kênh huy ng, cung
ng v n chính cho n n kinh t v i 30% v n u tư phát tri n hàng năm và
40% t ng nhu c u v n c a các doanh nghi p ư c tài tr b i tín d ng ngân
hàng. Tuy còn th p hơn so v i m t s nư c khác, nhưng t ng dư n tín d ng
qua h th ng ngân hàng u tăng và n cu i năm 2005 ã t 65,6% GDP,
cao hơn m c bình quân chung c a các nư c có thu nh p th p.

B ng 2.5. Dư n tín d ng c a h th ng ngân hàng iv i
n n kinh t th i kỳ 2000-2005

ơn v : T ng

Năm 2000 2001 2002 2003 2004 2005

GDP 441.646 481.295 535.762 613.443 715.307 839.211

T ng tín d ng 155.720 189.103 231.078 296.737 420.335 550.673

% so v i GDP 35,3% 39,3% 43,1% 48,4% 58,8% 65,6%

Ngu n: Ngân hàng Nhà Nư c, % so v i GDP tác gi t tính


2
Ngân hàng Ngo i thương, Ngân hàng Công thương, Ngân hàng u tư và Phát tri n, Ngân hàng Nông
nghi p và Phát tri n Nông thôn, Ngân hàng Nhà ng b ng sông C u long.
76


Ngoài ra, các s n ph m d ch v , nh t là d ch v ngân hàng bán l , ngày
càng a d ng và phong phú hơn. S c nh tranh gi a các ngân hàng ngày càng
gia tăng, các ngân hàng thương m i c ph n, ngân hàng nư c ngoài ngày càng
óng vai trò tích c c hơn trong ngành.

B ng 2.6. Th ph n các ngân hàng thương m i Vi t Nam ( %)

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
A. T ng th ph n ti n g i
1. NHTM NN 76,0 74,0 72,7 75,3 78,7 75,5 67,7
2. NHTMCP 18,0 20,5 20,1 13,4 12,0 14,6 21,6
3. CN NH NNg và LD 6,0 5,5 7,3 11,3 9,3 9,9 10,7
B. T ng th ph n tín d ng
1. NHTM NN 75,3 75,4 73,0 72,1 72,0 73,1 70.7
2. NHTMCP 18,7 18,1 18,0 15,8 15,8 16,5 19,6
3. CN NH NNg và LD 6,0 6,5 9,0 12,1 12,2 10,4 9,7
Ngu n: tính toán c a tác gi trên ngu n s li u thu th p ư c t tài c p b , mã
s B2005.38.129 i h c KTQD và Ngân hàng Nhà nư c.

B ng 2.6 cho th y th ph n c a NHTM NN có xu hư ng gi m nh
nhưng v n chi m m t t tr ng cao n tháng 12/2006 th ph n ti n g i c a
các NHTM NN (g m 5 ngân hàng thương m i và ngân hàng chính sách) là
67,72% và th ph n tín d ng là 70,7%. Th ph n ti n g i và tín d ng c a các
NHTM CP có xu hư ng gia tăng tính n tháng 12/2006 th ph n c a các lo i
hình ngân hàng này tương ương là 21,6%; 19,6% còn i v i các NHTM
Nư c Ngoài và Liên Doanh có th ph n tương ương là 10,7%; 9,7%.

V cơ b n các ngân hàng ã trang b m i ki n th c v ho t ng ngân
hàng trong cơ ch th trư ng cho h u h t cán b ch ch t và chuyên viên ngân
hàng, trên cơ s ó m t quá trình chuy n t i công ngh m i v i u hành và
ho t ng kinh doanh ngân hàng ã ư c tri n khai khá ng b , t o ra m t
77


i m xu t phát m i v tư duy và trình ho t ng ngân hàng trong quá trình
ti n t hoá n n kinh t và thương m i hoá các ngu n v n Vi t Nam.




50.0%

40.0%

30.0%

20.0%

10.0% DEPO
CRED
0.0%
2001 2002 2003 2004 2005




th 2.2. T c tăng trư ng tín d ng (CRED) và huy ng v n
(DEPO) c a h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam 2001-05

Ngu n: Tác gi t tính d a trên s li u c a Ngân hàng Nhà nư c

T c tăng trư ng ngu n v n huy ng c a các ngân hàng qua các
năm khá cao và cơ c u huy ng cũng a d ng hơn t các hình th c huy ng
như ti t ki m, ch ng ch ti n g i, ti n g i thanh toán n vi c phát hành kỳ
phi u, trái phi u.


2005



2004



2003



2002



2001



2000


0 .0 0 % 2 .0 0 % 4 .0 0 % 6 .0 0 % 8 .0 0 % 10 .0 0 % 12 .0 0 %




th 2.3. N quá h n/t ng dư n c a h th ng ngân hàng Vi t Nam

Ngu n: Ngân hàng nhà nư c.
78


Tuy nhiên, t l n quá h n v n còn cao, th 2.3 cho th y trong th i
gian qua t l ph n trăm n quá h n có xu hư ng gi m, song tính s tuy t i
thì ây là kho n n quá h n khá l n c a n n kinh t . N u s n này tr thành
n khó òi, n x u thì s nh hư ng không nh n ho t ng c a ngân hàng
thương m i và ho t ng kinh doanh c a các doanh nghi p vay v n trong n n
kinh t .

th 2.4 dư i ây kh o sát n quá h n c a 6 nư c trong kh i ASIAN
và Vi t Nam cho th y, n th i i m 2005 ch có 3 trong 6 nư c ó là
Hongkong, Singapore, ài loan có m c n x u dư i 5%, các nư c còn l i có
n quá h n u trên 5% trong ó n quá h n c a h th ng ngân hàng Thái
Lan là l n nh t trong 7 nư c ư c kh o sát (10,2%). Như v y, n quá h n c a
h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam n th i i m 2005 cũng ch là
m c trung bình so v i các nư c trong khu v c.


18

16

14

12

10

8

6

4

2

0
2003 2004 2005


HONGKONG INDONESIA MALAYSIA SINGAPORE TAIWAN THAILAND VIETNAM



th 2.4. N quá h n/t ng dư n c a h th ng ngân hàng m t s nư c
trong khu v c và Vi t Nam
79


2.2. Nh ng h n ch và nguyên nhân y u kém c a h th ng ngân hàng
Vi t Nam hi n nay

Trong th i gian qua quá trình toàn c u hóa và khu v c hóa ang di n ra
nhanh chóng và ph c t p, m c dù ngành ngân hàng ã ch ng và tích c c
m r ng các ho t ng h p tác và h i nh p qu c t trong lĩnh v c ngân hàng,
cùng v i các ngành khác bư c vào ti n trình h i nh p chung c a n n kinh t .
Tuy nhiên, cùng v i ti n trình này ngành Ngân hàng Vi t Nam ngày càng
ph i i m t v i nhi u yêu c u khó khăn hơn c v khách quan và ch quan
trong quá trình m c a và t do hóa n n kinh t .

2.2.1. Nguyên nhân khách quan.

Trong báo cáo phát tri n g n ây c a Ngân hàng Th gi i, lĩnh v c c i
cách ch m nh t trong n n kinh t Vi t Nam th i gian qua chính là ho t ng
c a ngành ngân hàng. M c dù, không h n ng tình v i nh n nh này nhưng
NHNN cũng th a nh n r ng ho t ng d ch v ngân hàng c a Vi t Nam xu t
phát i m còn th p v trình phát tri n th trư ng, ti m l c v v n y u, công
ngh và t ch c ngân hàng l c h u và trình qu n lý th p hơn so v i nhi u
nư c trong khu v c cũng như trên th gi i.

- M t ph n nh ng y u kém trên là do n n kinh t Vi t Nam có xu t
phát i m th p, cơ c u kinh t không h p lý, th h ng c nh tranh th p –theo
b ng x p h ng năng l c c nh tranh toàn c u do di n àn kinh t th gi i
(World Economic Forum_WEF) ti n hành năm trong nh ng năm g n ây cho
th y ví trí c nh c a n n kinh t Vi t Nam luôn b t t h ng: n u năm 2002 v
trí c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam là 65 (trong ó ch s chi n lư c và
ho t ng kinh doanh c a doanh nghi p 67, ch s v tham nhũng 71) thì
sang các năm 2003, 2004, 2005 v trí c nh tranh c a n n kinh t Vi t Nam
v n ti p t c không ư c c i thi n. Theo công b m i nh t c a WEF ngày
26/9/2006 thì năng l c c nh tranh c a n n kinh t vi t Nam ng th 77 t t 3
80


b c so v i năm 2005, trong kh i ASEAN Vi t Nam ch x p trên Cambodia
(103). Môi trư ng pháp lý cho ho t ng kinh doanh nói chung c a Vi t Nam
và nói riêng cho ho t ng c a ngân hàng thương m i chưa hoàn thi n (theo
công b c a WEF năm 2006 thì ch s v th ch c a Vi t Nam ư c x p th
74) . B i v y, trong i u ki n toàn c u hoá và n n kinh t th gi i có nhi u
bi n ng như hi n nay, ã làm cho r i ro c a các doanh nghi p ngày càng
gia tăng và h th ng NHTM Vi t Nam cũng không n m ngoài b i c nh này.
Hi u qu ho t ng ngân hàng ph n ánh hi u qu ho t ng c a các doanh
nghi p, c a n n kinh t : s thành t c a khách hàng là s thành tc a
ngân hàng. i u này ng nghĩa v i r i ro c a NHTM tăng lên g p b i do
tính b t n nh, khó d oán c a th trư ng và tính lan truy n r i ro c a th i
i công ngh thông tin.

- Hơn n a, ho t ng c a các ngân hàng Vi t Nam n m trong b i c nh
c a m t n n kinh t phát tri n t cơ ch t p trung chuy n sang cơ ch th
trư ng v i nh ng cơ ch chính sách chưa hoàn ch nh và ng b , chưa nh t
quán và thích h p v i các quy nh và chu n m c qu c t ; các th trư ng phát
tri n còn d ng sơ khai như th trư ng ch ng khoán, th trư ng lao ng, th
trư ng b t ng s n...

- Cơ s h t ng công ngh và k thu t còn nhi u h n ch , c bi t là h
th ng công ngh thông tin và vi n thông qu c gia ã có nh ng nh hư ng khá
nhi u n hi u qu ho t ng c a h th ng ngân hàng Vi t Nam.

- Khuôn kh pháp lý trong ho t ng c a ngân hàng nói chung và ho t
ng thanh toán ngân hàng nói riêng chưa phù h p và ng b , nhi u quy
nh và chính sách trong lĩnh v c ngân hàng chưa phù h p v i nguyên t c th
trư ng.
81


2.2.2. Nguyên nhân ch quan: nh ng y u kém n y sinh t n i t i h
th ng NHTM Vi t Nam

Xu t phát i m h i nh p c a h th ng ngân hàng Vi t Nam là th p
thi u chi n lư c phát tri n t ng th dài h n cùng v i l trình và các gi i pháp
tri n khai c th , c ng v i t c c i cách th ch , công ngh , qu n lý i u
hành h th ng ngân hàng di n ra ch m, theo ki u l n mò, thi u quy t sách
mang tính t phá. Cho n nay, nh hư ng phát tri n NHNN và NHTM ch
y u mang tính i phó. Nh ng chính sách bi n pháp i u ch nh c a ngân
hàng Nhà nư c ph bi n mang tính tình th và ng n h n trong khi môi trư ng
ti n t , ngân hàng luôn b tác ng b i quá trình c i cách h i nh p qu c t .

Hơn n a s y u kém c a h th ng ngân hàng Vi t Nam còn xu t phát
t nh ng y u kém n y sinh trong ho t ng c a h th ng NHTM như: ti m
l c v v n còn y u, công ngh và t ch c ngân hàng l c h u, trình qu n lý
th p...ph n dư i ây s ánh giá m t cách y nh ng y u kém hi n nay mà
các NHTM Vi t Nam ang ph i i m t.

2.2.2.1. T ch c b máy còn nhi u b t c p

Mô hình t ch c hi n nay c a h u h t các NHTM VN ư c t ch c
theo ki u truy n th ng ó là căn c vào lo i hình nghi p v phân nh
ch c năng các phòng, ban. Trong khi các ngân hàng tiên ti n, các ho t ng
hư ng t i khách hàng c a h l i ư c phân theo tiêu th c i tư ng khách
hàng - s n ph m nh m áp ng t t hơn các yêu c u c a khách hàng và nâng
cao ch t lư ng ph c v khách hàng. Trong i u ki n các NHTM ho t ng
v i quy mô nh , tính ch t ơn gi n như hi n nay thì mô hình trên v n t ra
phù h p v i m c t p trung quy n l c cao. Song khi ngân hàng phát tri n
v i quy mô ngày càng l n, v i s lư ng chi nhánh ngày càng m r ng, kh i
lư ng và tính ch t công vi c ngày càng nhi u và ph c t p thì mô hình trên s
b c l nh ng i m b t h p lý.
82


2.2.2.2. Năng l c qu n lý, i u hành còn nhi u h n ch so v i yêu c u
c a NHTM hi n i

Các công c và cách th c qu n lý i u hành c a NHTM VN còn chưa
theo k p v i yêu c u c a NHTM hi n i. Chi n lư c kinh doanh c a các
NHTM VN hi n t p trung ch y u u tư theo chi u r ng ch không ph i
ch t lư ng theo tiêu chu n qu c t .

H th ng thông tin, theo dõi n , qu n lý r i ro không k p th i chính
xác, d n t i s thi u minh b ch trong ho t ng tài chính ngân hàng. Các
NHTM VN ch y u v n coi tài s n th ch p là cơ s m b o ti n cho vay, k
c i v i tín d ng ng n h n. Các ngân hàng còn xem nh b o m theo d
án, trong khi vi c x lý tài s n th ch p thu h i n là v n khó khăn do
vư ng m c v m t pháp lý, vì v y khó thu h i ư c v n vay. Kh năng chi tr
c a các NHTM VN r t th p (t l gi a tài s n Có có th thanh toán và tài s n
N ph i thanh toán ngay c a nhi u NHTM VN thư ng nh hơn 1, th p xa so
v i t l này các nư c trong khu v c và th gi i).

2.2.2.3. V n i u l , v n t có và t l an toàn v n còn th p

V n i u l là m t ch tiêu ph n ánh ti m l c tài chính, m b o an
toàn trong ho t ng tài chính c a NHTM và t o lòng tin v i công chúng.
Tuy nhiên, hi n nay v n i u l c a NHTM VN còn nh bé, k c các NHTM
nhà nư c.

M c dù trong quá trình th c hi n án cơ c u l i các ngân hàng thương
m i nhà nư c, Nhà nư c ã "bơm" v n cho các ngân hàng này t i 4 l n,
nhưng t ng v n i u l c a các ngân hàng thương m i nhà nư c g m 5 ngân
hàng thương m i nhà nư c và m t ngân hàng chính sách xã h i tính n năm
2005 m i t kho ng 22.394 t ng, làm h n ch kh năng huy ng và cung
ng tín d ng cho toàn n n kinh t .
83


B ng 2.7. V n t có c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam

ơn v : T ng
4 Ngân hàng NHCS và NH Các t ch c T ng c h
Năm
Nhà nư c nhà BSCL tín d ng khác th ng
2000 5.414 1.115 10.1340 16.668

2001 5.421 1.515 10.953 17.889

2002 10.061 1.715 11.153 22.929

2003 14.517 2.269 12.398 29.185

2004 17.363 3.076 14.860 35.299

2005 18.430 3.964 19.355 41.749

Ngu n: Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam

Năng l c tín d ng cung ng cho n n kinh t ch t 35,3% GDP vào
năm 2000 (các ngân hàng các nư c trong khu v c 60%) m c dù t l này có
gia tăng qua các năm nhưng n năm 2005 t l dư n tín d ng cũng ch b ng
65,6% GDP, th p xa so v i m c trên 80% c a các nư c trong khu v c. Bình
quân m c v n t có c a các ngân hàng thương m i nhà nư c n 8/2006
kho ng 6.231 t ng hay x p x 390 tri u USD (trong ó hi n nay Ngân
hàng Nông nghi p và Ngân hàng Ngo i thương có m c v n cao nh t cũng ch
kho ng 9,4 nghìn t hay 590 tri u USD và 8 nghìn t hay 500 tri u USD), ch
b ng m t ngân hàng c trung bình trong khu v c; còn l i h u h t các ngân
hàng c ph n (tính c ngân hàng c ph n ô th và nông thôn) thì m c v n t
có bình quân ch kho ng t 500 t ng hay x p x 32 tri u USD (trong ó có
3 ngân hàng thương m i c ph n ô th hi n nay có s v n l n nh t là Ngân
hàng Sài gòn Thương tín (2,4 nghìn t hay 151 tri u USD), Ngân hàng Á
Châu (1,4 nghìn t hay 86 tri u USD) và Ngân hàng Nhà Hà N i (1,2 nghìn t
hay 74 tri u USD).
84


Năng l c tài chính và qui mô ho t ng c a các t ch c tín d ng nhìn
chung th p so v i ngân hàng trong khu v c và thông l qu c t . Do v n t có
th p, nên t l an toàn v n th p, theo thông l qu c t thì t l v n t có so
v i t ng tài s n có r i ro t i thi u là 8% . Tuy nhiên hi n nay trong th c t ,
n u s d ng t ng v n ch s h u/ t ng tài s n có ph n ánh t l an toàn
v n thì h u h t các ngân hàng Vi t Nam, nh t là h th ng các NHTM NN, ch
áp ng ư c t l kho ng 5% (năm 2001 t l này bình quân c a 4 NHTM
NN là 4,2% và năm 2005 là 5,6%), th p xa so v i yêu c u c a chu n m c
qu c t là 8%. Tình tr ng này c a các ngân hàng c ph n khá hơn, nhưng vào
th i i m cu i 12/2003 cũng có n 16/37 ngân hàng c ph n có t l này
dư i 7% và vào năm 2005 là 11/37. N u l y v n t có xác nh thì t l
này còn th p hơn n a (v i 4 NHTM NN thì trung bình t l này năm 2001 ch
là 2,7% và năm 2005 là 3,1%). V i v n t có th p, v n ư c phép huy ng
cũng s th p, do ó h n ch ho t ng u tư, nh t là u tư vào các d án
l n, nguy cơ r i ro, nh t là i v i các t ch c tín d ng lo i nh ang chi m
a s v s lư ng. M c v n t có nh còn làm h n ch kh năng m r ng cho
vay b o lãnh i v i các d án l n c a các NHTM vì theo c a Lu t các t
ch c tín d ng ( i u 79) quy nh t ng dư n cho vay i v i m t khách hàng
không ư c quá 15% v n t có c a t ch c tín d ng.

Hơn n a, t l v n an toàn t i thi u không nh ng ph n ánh năng l c
v n c a các ngân hàng d ng tĩnh mà còn th hi n năng l c này trong m i
quan h v i hi u qu c a quá trình s d ng v n.

Hi n nay, b ph n v n dài h n (l n hơn 5 năm) chi m m t t tr ng còn
nh trong cơ c u ngu n v n c a h th ng Ngân hàng Vi t Nam. ô la hoá k t
h p v i tâm lý s r i ro xu t phát t s thi u tin tư ng vào h th ng ngân
hàng và nh ng bi n ng vĩ mô trong th i gian qua khi n cho ph n l n ngư i
ti t ki m ch quan tâm t i lo i ti n g i có kỳ h n dư i 12 tháng. B ph n
85


ngu n v n huy ng qua phát hành trái phi u trung và dài h n có tăng lên
nhưng th i h n ch y u kho ng t 1 - 2 năm và t tr ng nói chung còn nh .
T l này các ngân hàng ngoài thương m i nhà nư c còn th p hơn n a,
kho ng 1-2%.

2.2.2.4. Trình cán b nhân viên ngân hàng chưa áp ng ư c yêu c u
c a cơ ch th trư ng

Hi n nay ch t lư ng và trình cán b ư c các NHTM VN c bi t
quan tâm và coi ó là m t y u t quan tr ng c a vi c nâng cao năng l c c nh
tranh. Trong th i gian qua do các ngân hàng m r ng m ng lư i ho t ng
quá nhanh do v y có nhu c u c n tuy n d ng thêm cán b tăng r t m nh tuy
nhiên vi c tuy n d ng i ngũ cán b , nhân viên m i v n theo truy n th ng
ki u cũ, trình h n ch v m i m t, làm cho chi phí ho t ng tăng và nh
hư ng n hi u qu ho t ng c a h th ng NHTM VN. Như có nhi u cán b
ngân hàng không có trình ngo i ng hay kh năng s d ng công ngh
thông tin. Nhi u cán b ngân hàng chưa hình dung ư c nh ng d ch v ngân
hàng tiên ti n trên th gi i ư c gi i thi u qua báo, ài. Ti m n r i ro tín
d ng cao là m t minh ch ng cho s chưa thành th o nghi p v tín d ng. S
ngư i hi u bi t tư ng t n lu t qu c t , các quy nh chung c a t ch c th
gi i không nhi u.

2.2.2.5. Máy móc, công ngh ngân hàng còn l c h u

Máy móc, công ngh là nh ng y u t căn b n thu c v “l c lư ng s n
xu t” c a ho t ng ngân hàng, hi n nay còn y u kém, các công ngh ch y u
v n còn d a và k năng truy n th ng, các ti n ích ngân hàng còn nghèo nàn.

M c dù trong th i gian qua, các ngân hàng ã y m nh u tư vào
công ngh thông tin, trang thi t b máy móc. Song nhi u NHTM, máy móc
trang b v n còn l c h u so v i m t b ng chung c a th gi i. Nhi u máy móc
ư c trang b t các năm trư c ây cũng ã tr nên l c h u, trong khi ó các
86


ngân hàng nư c ngoài ang trang b nh ng h th ng hi n i nh t. Lo i máy
ATM cho phép nh n c ti n m t t ng, giao d ch như m t ngân hàng t
ng ã ư c phát tri n khá lâu các nư c trên th gi i thì g n ây m i có
m t m t s ngân hàng Vi t Nam, mà h u h t là các chi nhánh ngân hàng
nư c ngoài t t i Vi t Nam.

Năm 2005 các ngân hàng thương m i Vi t Nam ã phát hành tương
ng ư c 2,5 tri u th n i a và 134,7 nghìn th qu c t nhưng m i ch có
1.738 máy ATM ư c l p t trên toàn qu c.

B ng 2.8. T ng quan th trư ng d ch v th c a các ngân hàng thương
m i Vi t Nam n ngày 31/12/2006

S lư ng th
Máy
TT Ngân hàng Th POS
Th n i a ATM
qu c t
1. NH Ngo i thương Vi t Nam 1.550.000 72.500 740 4.500
2. NH Công thương Vi t Nam 487.575 3.895 400 800
3. NH NN&PTNT Vi t Nam 625.878 0 602 139
4. NH u tư & PT Vi t Nam 580.000 0 400
5. NH TMCP Sài Gòn Công thương 100.000 0 53 300
6. NH TMCP ông Á 600.000 0 250 500
7. NH TMCP Á Châu 23.423 199.678 60 6.251
8. NH TMCP Sài Gòn (*) 2.235 4
9. NH TMCP Xu t nh p kh u 20.233 16.710 20
10. NHTMCP K thương 150.000 12.200 165 2.300
11. NHTM CP Quân i 19.821 0 24
12. NHTMCP Ngoài Qu c Doanh 252 1
13. NHTMCP Sài Gòn Thương Tín (*) 46.450 600 58 123
14. NH TMCP Qu c t 85.000 2.100 60 500
15. NHTMCP Vi t Á 534 5
16. NH TMCP Phương ông 7.861 0 0 0
17. T ng c ng toàn h th ng 4.298.875 242.531 2.782 11.282
Ngu n: Hi p h i Ngân hàng. Ghi chú (*) : S li u n ngày 30/06/2006
87


n cu i năm 2006 s lư ng th ã là 4,2 tri u th n i a và 242,5
nghìn th qu c t . Tuy nhiên, m i ngân hàng l i phát tri n h th ng ATM
theo cách riêng c a mình, m c dù hi n nay ã có 4 liên minh th g m: liên
minh th c a Ngân hàng ngo i thương Vi t Nam; Công ty c ph n chuy n
m ch tài chính qu c gia (Banknet VN); Liên minh th NHTMCP ông Á,
NHTMCP Sài Gòn Công thương và NHPT nhà BSCL; Liên minh th
NHTMCP Sài Gòn Thương tín và ANZ. Chính vì v y chưa t o s liên k t
m nh gi a các ngân hàng trong phát tri n d ch v nh t là các d ch v v thanh
toán th có th phát huy ư c hi u qu c a h th ng máy móc thi t b ,
nâng cao s c c nh tranh, ti t ki m chi phí... ng th i vi c ng d ng công
ngh c a các ngân hàng các m c khác nhau, t o s chênh l ch khá cao
v trình công ngh m t s ngân hàng.

M t s ngân hàng do chưa i u ki n v v n nên ng d ng công
ngh (chi phí th p kho ng 100 n 200 ngàn USD) v n ch m c ph n ánh,
ghi chép, qu n lý các ho t ng nghi p v trong ph m vi c a m t ơn v ; các
nghi p v liên chi nhánh chưa ư c x lý t c th i. B i v y, vi c qu n tr tài
chính, qu n tr kinh doanh ngân hàng, th c hi n các modul nghi p v b ng
công ngh m i không th th c hi n ư c. Ngư c l i, m t s ngân hàng khác
i u ki n v v n, ng d ng công ngh m c cao, th c hi n kênh phân
ph i d ch v , h th ng thông tin qu n lý, h tr tác nghi p, qu n tr d li u và
các quy trình nghi p v , th c hi n các modul nghi p v , qu n tr tài s n n -
tài s n s n có, qu n tr r i ro, qu n tr thanh kho n,….Công ngh này giúp
cho ngân hàng nâng cao năng l c ho t ng, năng l c qu n tr NH, phát tri n
nhi u d ch v ti n ích, hi n i. Tuy nhiên, hi n nay m t s quy trình, chu n
m c nghi p v chưa ư c ban hành y nên các ngân hàng này chưa s
d ng khai thác, ng d ng h t các công ngh ngân hàng hi n i.
88


2.2.2.6. Năng l c c nh tranh c a các NHTM Vi t Nam còn y u

Vi t Nam ang theo u i quá trình h i nh p kinh t qu c t , trong ó
có h i nh p tài chính-ngân hàng. H i nh p tài chính-ngân hàng l i òi h i t
do hóa tài chính. T do hóa tài chính cũng ng nghĩa v i vi c m r ng c nh
tranh trong các ho t ng tài chánh mang tính ch t trung gian. i u này ng
nghĩa v i vi c xóa b s phân bi t i x v pháp lý gi a các lo i hình ho t
ng khác nhau.

Theo Hi p nh thương m i Vi t – M . Cam k t l trình 9 năm v i 7
c t m c tháo d m i h n ch i v i các ngân hàng c a M ư c bãi b hoàn
toàn. Cho n tháng 12/2004, các nhà cung c p d ch v M (tr ngân hàng và
công ty thuê mua tài chính) ch ư c ho t ng t i Vi t Nam dư i hình th c
liên doanh v i i tác Vi t Nam, sau th i gian ó nh ng h n ch này ã b bãi
b . Sau 9 năm t c là t tháng 12/2010, các ngân hàng M ư c phép thành
l p ngân hàng con 100% v n c a M t i Vi t Nam. Trong th i gian 9 năm ó,
các ngân hàng M có th thành l p ngân hàng liên doanh v i i tác Vi t
Nam theo t l góp v n 30-49% v n i u l c a ngân hàng liên doanh. Theo
ó các nhà cung c p d ch v tài chính M ư c phép cung c p 12 phân ngành
d ch v ngân hàng theo l trình v i 7 c t m c. L trình này xác nh rõ m c
tham gia các lo i hình d ch v ngân hàng và hình th c pháp lý mà các nhà
cung c p d ch v M ư c phép ho t ng t i Vi t Nam, i u này cũng ng
nghĩa v i yêu c u c t gi m b o h v kinh doanh d ch v ngân hàng iv i
các NHTM trong nư c, ph i lo i b d n nh ng h n ch i v i các ngân hàng
c a M , cho phép h ư c tham gia v i m c tăng d n vào m i ho t ng
ngân hàng t i Vi t Nam.

Như v y, trong th i gian t i các h n ch i v i các ngân hàng nư c
ngoài ho t ng trên lãnh th Vi t Nam s ư c lo i b và các ngân hàng
nư c ngoài s t ng bư c tham gia vào lĩnh v c ho t ng ngân hàng t i nư c
89


ta. i u này có nghĩa là s t o ra s c ép c nh tranh trong ngành Ngân hàng và
bu c các ngân hàng Vi t Nam ph i tăng thêm v n, u tư k thu t, c i ti n
phương th c qu n tr và hi n i hoá h th ng thanh toán nâng cao hi u
qu ho t ng và năng l c c nh tranh.

Thách th c v c nh tranh i v i các ngân hàng Vi t Nam trong th i
gian t i là khá l n, c bi t trong ph m vi ho t ng kinh doanh c a các lĩnh
v c mà các ngân hàng nư c ngoài có ưu th như: thanh toán qu c t , tài tr
thương m i, u tư d án và các khách hàng chi n lư c như các doanh nghi p
có v n u tư nư c ngoài, các doanh nghi p xu t kh u… hơn th n a các
ngân hàng nư c ngoài còn hơn h n chúng ta v v n, công ngh , năng l c t
ch c qu n lý cũng như kinh nghi m... Trong khi i m m nh c a các ngân
hàng nư c ngoài là d ch v (chi m t i trên 40% t ng thu nh p) thì tình tr ng
" c canh” tín d ng v n còn ph bi n h u h t các ngân hàng Vi t Nam, thu
lãi cho vay c a toàn b h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam vào năm
2005 chi m 88% (v i ngân hàng ngo i thương thì t tr ng này cũng chi m
n 79,8%) và t i th i i m 8/2006 là 89%, thu v ho t ng d ch v ch
chi m t trong nh 12% năm 2005 và 11% vào th i i m 8/2006. Rõ ràng các
s n ph m d ch v còn nghèo nàn, thi u các nh ch qu n lý theo tiêu chu n
qu c t như qu n tr r i ro, qu n tr tài s n n , tài s n có, nhóm khách hàng,
lo i s n ph m, ki m toán n i b .

Hơn nưa, tình tr ng các ngân hàng Vi t Nam ( c bi t là các ngân hàng
thương m i nhà nư c) u tư t p trung quá nhi u vào các DNNN mà ph n l n
các doanh nghi p này u có th b c x p h ng tài chính th p thu c các ngành
có kh năng c nh tranh y u. ây là nguy cơ r i ro r t l n i v i các NHTM
nói chung và các NHTM nhà nư c nói riêng

Ngoài ra, h i nh p qu c t làm tăng các giao d ch v n và r i ro c a h
th ng ngân hàng, trong khi ó cơ ch qu n lý và h th ng thông tin giám sát
90


ngân hàng còn r t ơn gi n, chưa phù h p v i thông l qu c t , Lu t ho t
ng c a các t ch c tín d ng hi n hành còn có m t s i m chưa phù h p
v i n i dung c a GATS và Hi p nh Thương m i Vi t - M , chưa có hi u
l c b o m vi c tuân th nghiêm pháp lu t v ngân hàng và s an toàn
c a h th ng ngân hàng, nh t là trong vi c ngăn ch n và c nh báo s m các r i
ro trong ho t ng ngân hàng.

2.2.2.7. Cơ ch và th ch qu n lý còn nhi u h n ch

Lu t Ngân hàng nhà nư c và Lu t các t ch c tín d ng còn nhi u n i
dung b t c p v i xu hư ng phát tri n ho t ng ngân hàng - c bi t là nh ng
n i dung v v th c a Ngân hàng Nhà nư c, ch c năng, nhi m v c a Th ng
c và m t s quan h gi a ngân hàng v i các c p ngành trong n n kinh t
qu c dân còn b gò bó và l thu c r t l n. Theo ó, vi c t ch c, i u hành
còn b ch ng chéo, c ng k nh, còn nhi u hi n tư ng l n l n gi a lu t v i
l nh, gi a ho t ng kinh doanh v i ho t ng chính sách, các t ch c tín
d ng phi ngân hàng ho c nhi u ho t ng ngân hàng phi chính th c còn ti p
t c t n t i ngoài vòng ki m soát c a ngành. C u trúc h th ng ngân hàng tuy
phát tri n m nh m v chi u r ng (c khu v c qu n lý l n khu v c kinh
doanh) nhưng hi u qu và ch t lư ng ho t ng kém.

Các chi nhánh Ngân hàng Nhà nư c t i các t nh, thành ph hi n ho t
ng như là “S ngân hàng” c a chính quy n a phương hơn là chi nhánh
c a NHTƯ vì v y làm cho hi u qu qu n lý NHTƯ b h n ch . Mô hình kinh
doanh c a các t ch c tín d ng Vi t Nam hi n nay v n mang tính ch t “ c
canh”, khoanh vùng v i m t c u trúc s h u còn chưa khuy n khích quá trình
c nh tranh bình ng gi a các thành ph n kinh t ư c phép kinh doanh trong
lĩnh v c ngân hàng. Hơn n a, trong qu n tr ngân hàng chưa làm rõ ư c m i
quan h gi a ngư i s h u và ngư i i u hành (principal - agent), n u v n gi
nguyên mô hình s h u nhà nư c 100%. Quy n h n c a m t giám c ngân
91


hàng thương m i nhà nư c là quá l n, trong khi trách nhi m r t khó xác nh,
d n n tình tr ng các kho n tín d ng m i liên t c tăng nhưng ch ng m y ai
quan tâm n n x u.

2.2.2.8. Cơ c u khách hàng không cân i

Hi n nay d ch v ngân hàng c a các NHTM Vi t Nam còn ơn i u,
nghèo nàn, tính ti n l i chưa cao, chưa t o thu n l i và cơ h i bình ng cho
các khách hàng thu c các thành ph n kinh t trong vi c ti p c n và s d ng
d ch v ngân hàng. Tín d ng v n là ho t ng kinh doanh ch y u t o thu
nh p cho các ngân hàng, các nghi p v m i như d ch v thanh toán qua ngân
hàng, môi gi i kinh doanh, tư v n d án chưa phát tri n. Cho vay theo ch
nh c a Nhà nư c v n chi m t tr ng l n trong cơ c u tín d ng c a các
NHTM nhà nư c Vi t Nam (xem th 2.5).

Tuy vi c m r ng tín d ng cho khu v c kinh t ngoài qu c doanh ã có
chuy n bi n tích c c nhưng v n còn nhi u vư ng m c. H u h t các ch trang
tr i và công ty tư nhân khó ti p c n ư c ngu n v n ngân hàng và v n ph i
huy ng v n b ng các hình th c khác.


12.0% 11.5%
10.6%
10.0%
8.6%
8.0% 7.6%


6.0% 5.3% 5.4%

4.0%

2.0%

0.0%
2000 2001 2002 2003 2004 2005




th 2.5. Cho vay theo ch nh so v i t ng d n cho vay n n kinh t

Ngu n: Tính toán c a tác gi d trên s li u c a Ngân hàng nhà nư c
92


Theo i u tra m i nh t c a T ng c c th ng kê hi n t i c nư c có hơn
200.000 doanh nghi p v a và nh , óng góp 40% GDP, t o trên 12 tri u vi c
làm cho xã h i. T c tăng trư ng tín d ng dành cho kh i doanh nghi p v a
và nh ã có xu hư ng tăng nh : năm 2004 là 20,18% và năm 2005 là 22%.
Riêng hai năm g n ây, s v n mà các ngân hàng thương m i cho các doanh
nghi p v a và nh vay chi m bình quân 40% t ng dư n . Th m chí có nh ng
trư ng h p chi m t 50-60% t ng dư n như Ngân hàng Công thương Vi t
Nam. Tuy nhiên, C c Phát tri n doanh nghi p (B K ho ch - u tư) công
b m i ây cho th y, ch có 32,38% s doanh nghi p cho bi t có kh năng
ti p c n ư c ngu n v n các ngân hàng thương m i, kho ng 35,24% s doanh
nghi p không ti p c n ư c.

Hơn n a, nh ng kho n tín d ng có v n t p trung ch y u các
doanh nghi p nhà nư c, c bi t các ngành ch bi n nông ph m và công
nghi p n ng d a vào tài nguyên như xi măng, s t, thép, ư ng, phân bón,…
là nh ng ngành mà i v i các doanh nghi p Vi t Nam ( a s thu c các
doanh nghi p nhà nư c l n, các t ng công ty 90-91) hoàn toàn không có
nhi u l i th c nh tranh trên th trư ng qu c t và ang ư c Nhà nư c b o
h thu quan. B i v y, trong cơ c u n x u chi m hơn 90% t p trung kh i
doanh nghi p thì n x u c a các doanh nghi p nhà nư c chi m t i 60%. Như
v y, h i nh p kinh t qu c t t các doanh nghi p Vi t Nam, mà c bi t là
các doanh nghi p nhà nư c l n, các ngân hàng thương m i nhà nư c Vi t
Nam trư c nh ng b t l i to l n. Khi k t qu tài chính c a các doanh nghi p
tr nên y u kém do h u qu c a c nh tranh, thì các kho n cho vay không thu
h i ư c c a các ngân hàng thương m i nhà nư c s ch c ch n tăng trong
th i gian t i.
93


2.2.2.9. N khê ng c a h th ng ngân hàng thương m i

Thông thư ng, m t ngân hàng ư c coi là ho t ng có hi u qu khi t
su t sinh l i trên t ng tài s n (ROA) t i thi u ph i t t 0,9-1% và ư c coi
là v n khi h s v n (CAR) ph i t t i thi u 8%. Th nhưng, năm
2003, ROA c a b n ngân hàng thương m i nhà nư c ch kho ng 0,3%; năm
2004 là 0,61% và năm 2005 là 0,71%, h s v n vào cu i năm 2005 m i
t 5,6%. N u trích d phòng r i ro y thì hai ch s này ch c ch n còn
nh n a. B ng 2.8 dư i ây cho th y, các ch tiêu ROE, ROA và CAR ngân
hàng các nư c trong khu v c u t ho c vư t m c chu n qu c t . Như v y,
ph n nào cho th y các ngân hàng thương m i Vi t Nam ho t ng hi n nay
còn có hi u qu và năng l c tranh th p so v i các nư c trong khu v c.

B ng 2.8. M t s ch tiêu ph n ánh hi u qu ho t ng c a khu v c ngân
hàng m t s nư c trong khu v c và Vi t Nam.

ơn v tính: %
ROE ROA
Ch tiêu/Nư c
2003 2004 2005e 2003 2004 2005e
HONGKONG 16,7 18,4 16,6 1,07 1,2 1,16
INDONESIA 23,6 26,1 21,9 2,18 2,74 2,4
MALAYSIA 13,2 9,8 11,7 1,08 0,85 1,05
SINGAPORE 10,2 11,6 11,4 1,15 1,36 1,1
TAIWAN 12,3 14,2 13 0,98 1,07 1,08
THÁI LAN 5,4 22,8 18,8 0,91 1,45 1,44
VI T NAM 6,54 6,53 6,5 0,38 0,41 0,42

Ch tiêu/Nư c CAR NPL
HONGKONG 12,9 12,9 12,6 3,17 2,02 2,12
INDONESIA 27,6 26,9 23 7,65 3,87 6,37
MALAYSIA 16,6 15,6 15,4 8,89 8,43 7,65
SINGAPORE 16,3 16,4 16,9 6,57 4,98 4,25
TAIWAN 11,5 12,3 13 2,78 2,02 1,9
THAILAND 15,3 13,8 13,4 17,17 13,96 10,22
VIETNAM* - - - 5,01 4,98 5,25
Ngu n: Material Prepared for Vietcombank, Credit Suisse first Boston và NHNN
94


Không nh ng ho t ng kém hi u qu , v n ch t lư ng tín d ng và
n x u cũng là i u áng báo ng. Tuy t l n x u trong báo cáo thư ng
niên năm 2004 c a Ngân hàng Nhà nư c Vi t Nam kho ng 4,98% và so v i
các nư c trong khu v c thì n quá h n cũng ch m c trung bình, nhưng theo
ánh giá c a IMF và WB t i Vi t Nam, cũng như các chuyên gia nghiên c u
c l p thì t l n x u c a các ngân hàng Vi t Nam ph i chi m t 15-30%
(con s tuy t i t 45.000-90.000 t ng), cao hơn v n i u l c a các ngân
hàng r t nhi u.

ây th c s là thách th c i v i các NHTM VN, nh t là các NHTM
NN trong quá trình c i thi n tình tr ng t l an toàn v n t i thi u. Tình tr ng
và cơ c u n quá h n ôi khi không hoàn toàn ph thu c vào b n thân các
NHTM mà nó còn ph thu c vào m c r i ro h th ng c a n n kinh t . n
lư t nó, y u t này l i liên quan n nh ng v n mang tích ch t th ch và
không th i u ch nh trong ng n h n.

Theo s li u c a Ngân hàng Nhà nư c, r i ro tín d ng hi n chi m t
tr ng 70% trong cơ c u r i ro c a các ngân hàng thương m i t i Vi t Nam.
Con s này cao hơn nhi u so v i thông l qu c t (ch có 52%). i u này cho
th y m t th c tr ng là hi n nay vi c cung c p các d ch v ngân hàng Vi t
Nam còn h n ch .

S dĩ có hi n tư ng này là do cơ c u ti n g i c a các ngân hàng
thương m i chưa v ng ch c, ph n l n v n s d ng cho vay c a các ngân
hàng là t ngu n ti n g i c a các t ch c và ti n g i ti t ki m c a dân cư.
Hi n nay, 55,4% v n huy ng c a các ngân hàng thương m i Hà N i là
c a các t ch c kinh t -xã h i và các nh ch tài chính (không ph i các t
ch c tín d ng). T l này TP HCM là 51%. c bi t, ti n g i c a các doanh
nghi p là các t ng công ty l n (t hàng ch c n hàng ngàn t ng) u là
ngu n v n không kỳ h n ho c ng n h n, b t c lúc nào cũng b rút t ng t,
95


ã làm tăng nguy cơ m t cân i v n trong ho t ng c a ngân hàng thương
m i.

Theo ph n ánh c a m t s ngân hàng, các kho n cho vay i v i doanh
nghi p nhà nư c ang có d u hi u ti p t c tăng do kh i xây d ng, giao thông
ã h t th i h n cơ c u l i n nhưng v n không thanh toán ư c n . N x u
cũng xu t hi n m t s doanh nghi p xu t kh u nh y c m v i nh ng bi n ng
c a th trư ng. Bên c nh ó n ng trong cho vay lĩnh v c b t ng s n
cũng không ph i là ít...

Theo báo cáo th c hi n phân lo i n c a các ngân hàng thương m i cho
th y tình hình n x u c a h u h t các ngân hàng thương m i n th i i m
31-12-2005 khá th p. T l n x u trên t ng dư n c a kh i ngân hàng
thương m i CP ch y u dư i 2%, trong khi t l này i v i các ngân hàng
thương m i nhà nư c bình quân là 5,4%. Tuy nhiên ho t ng tín d ng c a
các ngân hàng thương m i hi n nay còn ti m n nhi u r i ro và tình hình ch t
lư ng tài s n có c a các ngân hàng có th x u hơn s li u ã báo cáo.

M c dù có nh ng c g ng nhưng trên th c t các ngân hàng thương m i
nhà nư c v n y u kém hơn so v i m c ư c th a nh n công khai. Theo
ư c tính c a Ngân hàng Th gi i, n t n ng chi m trên 15% t ng dư n c a
n n kinh t , hay hơn 8% GDP. Trong t ng s n x u c a các NHTM nhà
nư c có n 60% là n không tr ư c c a các doanh nghi p nhà nư c. Các
kho n n này ã ư c th m tra và n u xác nh do nguyên nhân b t kh
kháng thì ư c Nhà nư c cho khoanh ho c xóa n . Do chưa có ngu n thu nên
dù ã ưa ra kh i dư n tín d ng, nhưng các NHTM v n h ch toán kho n
n ph i thu và v n là tài s n có c a NHTM. Ho c nh ng kho n n quá h n ã
ư c xét cho t m khoanh nhưng v n còn h ch toán tài kho n n quá h n và
như v y v n còn n m trong dư n tín d ng. Có th nói r ng ây là s tài s n
96


không có th c nhưng NHTM ph i theo dõi, ph i h ch toán vào trong b ng cân
i cho n khi nào có ngu n x lý.

Hơn n a, hi n nay các ngân hàng thương m i ang ph i im tv i
nguy cơ gia tăng t l n x u do có r i ro trong th trư ng b t ng s n. Ư c
tính dư n cho vay mua s m nhà và kinh doanh b t ng s n ang m c
50.000 t VND, chi m 10% t ng dư n cho vay c a n n kinh t (mua s m
nhà chi m 50%). Trong ó 80% dư n có th i h n cho vay t 1-5 năm, 20%
còn l i có th i h n trên 5 năm. Tuy n x u trong cho vay b t ng s n hi n t i
m c th p, chi m kho ng 2%, t l này có nguy cơ gia tăng n u th trư ng
b t ng s n (B S) ti p t c tr m l ng khi các kho n vay n th i kỳ tr n .
Theo m t chuyên gia Vi n khoa h c Tài chính, t i TP HCM, t l n x u cho
vay B S c a các ngân hàng năm 2003 là 0,32%, năm 2004 là 0,67% và n
2005 ã tăng v t lên 1,25%.

Như v y, qua phân tích trên chúng ta th y hi n nay ho t ng c a h
th ng ngân hàng thương m i c a Vi t Nam còn khá nhi u b t c p và tr thành
nh ng thách th c l n i v i h th ng ngân hàng Vi t Nam trong th i h i
nh p kinh t qu c t . gia tăng hi u qu ho t ng c a các ngân hàng
thương m i t ó làm tăng năng l c c nh tranh c a các ngân hàng òi h i
ph i các cơ quan qu n lý nhà nư c nh t là Ngân hàng Nhà nư c ph i có
nh ng nh hư ng và gi i pháp ng b cho h th ng ngân hàng Vi t Nam,
ng th i b n thân các ngân hàng thương m i cũng ph i phát huy n i l c, tích
c c cơ c u và i m i ho t ng c a ngân hàng mình theo hư ng chu n hóa
qu c t .
97


2.3. o lư ng hi u qu và các nhân t nh hư ng n hi u qu ho t
ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam: cách ti p c n tham s
(SFA) và phi tham s (DEA)

Hi n nay ánh giá hi u qu ho t ng nói chung c a các ngân hàng
thương m i Vi t Nam, các nhà qu n lý v n ch y u ti p c n theo phương
pháp ánh giá truy n th ng ó là ánh giá ho t ng c a các ngân hàng qua
các ch tiêu tài chính. Hơn n a, trong quá trình tìm hi u th c t và thu th p s
li u v các ngân hàng thương m i Vi t Nam, tôi nh n th y h th ng các ch
tiêu tài chính ư c s d ng ph bi n trong phân tích ánh giá ho t ng c a
các ngân hàng thương m i Vi t Nam có th chia thành 3 nhóm như sau: (1)
nhóm ch tiêu ph n ánh chi phí, (2) nhóm ch tiêu ph n ánh k t qu ho t ng
và (3) nhóm ch tiêu ph n ánh hi u qu . Tuy nhiên, các ch tiêu này ư c
dùng ây ch y u là các ch tiêu tuy t i, v cơ b n nó ph n ánh quy mô s
d ng các u vào t o ra các u ra trong ho t ng c a các ngân hàng và
ch y u là các ch tiêu mang tính ch t th i i m. ng th i ây cũng ch là
các ch tiêu ơn m c dù có các ch tiêu ph n ánh ho t ng toàn b c a ngân
hàng nhưng cũng ch cho phép so sánh hai bi n s v i nhau.

Hơn n a, do các ch tiêu ph n ánh còn quá ơn i u và h t s c chung,
khó giúp cho các nhà qu n lý có th ưa ra ư c các quy t nh úng th i
i m và h u như các ch tiêu này ch y u nghiêng v m c tiêu báo cáo tài
chính hơn là i sâu phân tích k t qu ho t ng c a ngân hàng. Chính vì v y
hi n nay i v i các nhà qu n tr ngân hàng, khi ra quy t nh h ph i d a
ch y u vào năng l c và s nh y bén c a b n thân mình là ch y u.

Ngoài ra hi n nay các nhà qu n tr ngân hàng cũng quan tâm hơn n
các ch tiêu theo chu n m c qu c t như CAMELS mb o n nh cho
ngân hàng phát tri n. Tuy nhiên, do m t s ch tiêu c a CAMELS khó lư ng
hóa ư c Vi t Nam vì th gây ra s lúng túng cho các ngân hàng thương
98


m i khi ph i tính toán các ch tiêu theo chu n m c qu c t b i v y các ngân
hàng hi n nay cũng ch s d ng m t s các ch tiêu cơ b n.

b sung cho nh ng ph n h n ch c a phương pháp phân tích truy n
th ng, hi n nay trên th gi i còn s d ng cách ti p c n tham s (SFA) và phi
tham s (DEA) o lư ng hi u qu và lư ng hóa các nhân t nh hư ng n
hi u qu ho t ng c a các ngân hàng thương m i. Tuy nhiên, m i phương
pháp u có nh ng như c i m riêng c a mình, nâng cao m c tin c y
trong phân tích và h n ch các như c i m c a chúng, trong ph n này tôi s
d ng c hai cách ti p c n o lư ng hi u qu và phân tích các nhân t nh
hư ng n hi u qu c a các ngân hàng. K t qu phân tích nh lư ng này s
là m t kênh cung c p thông tin b sung giúp các nhà qu n tr ngân hàng nhìn
th y m t b c tranh toàn c nh hơn v th c tr ng ho t ng c a ngân hàng,
ng th i qua ó th y ư c nh ng nhân t nh hư ng m nh n hi u qu ho t
ng và t ó có th xu t nh ng gi i pháp kh thi nh m nâng cao hi u qu
ho t ng c a các ngân hàng.

Tuy nhiên, m t trong nh ng v n ph c t p và gây nhi u tranh cái
trong phân tích nh lư ng ó là vi c xác nh các u vào và u ra c a các
ngân hàng thương m i, mà c bi t là liên quan n vai trò c a ti n g i: khi
nào nó ư c coi là u vào và khi nào nó ư c coi là u ra? Hi n nay, có 5
quan i m khác nhau v vi c x lý v n này (như ã trình bày trang 52
c a lu n án). Tuy nhiên, theo Berger và Humphrey (1997) m c dù không có
cách ti p c n hoàn h o trong vi c xác nh các u ra và u vào c a ngân
hàng vì không cách ti p c n nào có th ph n ánh ư c t t c các ho t ng,
vài trò c a các ngân hàng v i tư cách là ngư i c p c p các d ch v trung gian
tài chính. Theo hai ông cách ti p c n trung gian có th là phù h p nh t iv i
vi c ánh hi u qu ho t ng c a các t ch c tài chính vì cách ti p c n này
quan tâm n c các kho n chi tr lãi, khi mà các kho n chi phí này thư ng
99


chi m ½ n 1/3 t ng chi phí ho t ng c a ngân hàng. Hơn n a cách ti p c n
trung gian phù hơn cho vi c ánh giá hi u qu biên vì nó quan tâm nhi u n
kh năng sinh l i c a t ch c tài chính, v i m t tri t lý ơn gi n ó là t i
thi u hóa chi phí là i u ki n c n t i a hóa l i nhu n. Chính v y, trong
phân tích nh lư ng các ph n dư i ây, tôi d a trên cơ s c a cánh ti p c n
trung gian coi các ngân hàng là các trung gian tài chính, ngư i k t n i khu
v c ti t ki m v i khu v c u tư c a n n kinh t , phân tích và ánh giá
hi u qu ho t ng c a các ngân hàng. Theo cánh ti p c n này thì các kho n
ti n g i ư c x lý như m t u vào trong quá trình t o ra các u ra như cho
vay, u tư, thu t lãi, thu ngoài lãi...trong ho t ng c a ngân hàng.

2.3.1. Mô t th ng kê s li u m u nghiên c u

Ngu n s li u ư c s d ng trong các mô hình ư c lư ng các o
hi u qu ư c thu th p t b ng cân i tài s n và báo cáo thu nh p và chi phí
c a 32 ngân hàng thương m i Vi t Nam (bao g m 5 ngân hàng thương m i
nhà nư c, 23 ngân hàng thương m i c ph n và 4 ngân hàng liên doanh) th i
kỳ 2001-2005. D a trên ngu n s li u hi n có và nh ng g i ý t k t qu
nghiên c u c a các tác gi trên th gi i v lĩnh v c mà lu n án nghiên c u,
cũng như th c t ho t ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam, lu n
án ã l a ch n các bi n u vào g m: t ng tài s n c nh ròng (K) tính b ng
tri u ng, ư c l y x p x b ng t ng tài s n tr i các kho n cho vay và các
kho n u tư [89], chi cho nhân viên (L) tính b ng tri u ng [30, 40, 57,
88...]; t ng v n huy ng t khách hàng (DEPO) tính b ng tri u ng và các
u ra bao g m: thu v lãi và các kho n tương ương (Y1) tính b ng tri u
ng, thu ngoài lãi và các kho n tương ương (Y2) tính b ng tri u ng; hai
bi n u ra này ã ư c l a ch n trong nghiên c u c a Cevdet A. Denizer
and Mustafa Dinc (2000) [30], Matthews, C. and Tripe, D (2002) [81],
Richard S. Barr, Kory A. Killgo, and Thomas F. Siems (1999) [87], Thomas,
100


F Siems. and Richard, S Barr (1998) [88]... Ngoài ra tính ư c hi u qu
chi phí, hi u qu phân b chúng ta c n bi t giá c a các u vào. Giá c a các
u vào ư c x p x như sau: giá c a tư b n (W1) = Chi v tài s n/t ng tài
s nc nh ròng, giá c a lao ng (W2) = Chi cho nhân viên/t ng s nhân
viên và giá c a v n huy ng (W3) = chi tr lãi và các kho n chi tương
ương/DEPO. T t c s li u ư c s d ng trong nghiên c u ã ư c i u
ch nh theo ch s giá i u ch nh GDP l y năm 1994 làm g c.

B ng 2.9. Th ng kê tóm t t các bi n s d ng trong mô hình DEA và SFA

Thu Lao Giá c a giá c a giá c a ti n
Thu lãi Tư b n Ti n g i
Tên bi n ngoài lãi ng lao ng Tư b n g i
Y1 Y2 L K DEPO W1 W2 W3
Chi cho Tài s n ti n g i
Thu nh p ho t L/t ng s chi ngoài chi tr
nh nghĩa bi n nhân c nh khách
ng lao ng lãi/K lãi/DEPO
viên ròng hàng
Trung bình 361154 35205 27506 52042 4097891 23,372 1,431 0,115
Giá tr l n nh t 3080591 297535 415320 634541 34336644 96,041 5,333 1,968
2001




Giá tr nh nh t 222 14 67 72 833 5,061 0,160 0,019
l ch chu n 849699 74068 79312 126732 9450621 22,225 1,166 0,339
S quan sát 32 32 32 32 32 32 32 32
Trung bình 382625 42439 30689 61569 5073031 24,479 1,298 0,068
Giá tr l n nh t 3749438 366545 413161 752382 41608147 97,170 5,192 0,423
2002




Giá tr nh nh t 887 44 261 242 4276 7,624 0,192 0,020
l ch chu n 894080 90561 81392 147356 11707822 22,127 1,179 0,069
S quan sát 32 32 32 32 32 32 32 32
Trung bình 486993 56739 38792 73619 5892473 23,787 1,227 0,078
Giá tr l n nh t 4951115 439595 530202 926864 50647249 94,787 3,744 0,227
2003




Giá tr nh nh t 2871 37 391 263 5391 8,315 0,202 0,024
l ch chu n 1129342 122367 102907 178485 13584780 17,943 0,904 0,044
S quan sát 32 32 32 32 32 32 32 32
Trung bình 567406 63462 45118 97133 6606251 24,584 1,184 0,075
Giá tr l n nh t 6279030 552234 622839 1115301 59156193 88,319 3,733 0,246
2004




Giá tr nh nh t 5006 84 483 544 40327 7,768 0,060 0,026
l ch chu n 1328162 137295 117705 223541 14871775 16,818 0,918 0,043
S quan sát 32 32 32 32 32 32 32 32
Trung bình 723823 81161 63608 113737 7548178 26,480 1,032 0,091
Giá tr l n nh t 7596765 604949 801391 1185509 60069385 81,492 6,243 0,280
2005




Giá tr nh nh t 9430 102 825 1050 23252 9,144 0,066 0,028
l ch chu n 1600037 169316 156966 240256 16197358 15,385 1,097 0,055
S quan sát 32 32 32 32 32 32 32 32

Ngu n: tác gi t tính t s li u thu th p ư c trên các báo cáo thư ng niên
và báo cáo l lãi c a 32 ngân hàng thương m i Vi t Nam
101


B ng 2.9 trình bày tóm t t k t qu th ng kê giá tr l n nh t, nh nh t,
trung bình và l ch chu n c a các bi n s ư c s d ng làm u vào và u
ra trong trong các mô hình ư c lư ng các o hi u qu .

Qua B ng 2.9 và th 2.6 cho ta th y xu hư ng bi n ng c a thu lãi
và thu ngoài lãi. Có th th y ph n thu t lãi c a 32 ngân hàng trong m u
nghiên c u hi n v n là ph n thu nh p ch y u c a các ngân hàng.


800000
700000
600000
500000
400000
300000
200000
100000
0
2001 2002 2003 2004 2005

Y1 Y2


th 2.6. Xu hư ng bi n ng c a thu lãi và thu ngoài lãi

Thu ngoài lãi và các kho n tương ương m c dù có xu hư ng tăng theo
th i gian tuy nhiên so v i thu t lãi thì hi n nay thu ngoài lãi v n ch chi m
m t t tr ng nh . Như v y, rõ ràng ho t ng các ngân hàng ư c nghiên c u
trong m u v n ch y u d a vào các ho t ng cung c p tín d ng truy n th ng
và i u này có nguy cơ không nh d n n r i ro v m t h th ng.

Các bi n u vào L, K, DEPO cũng có xu hư ng tăng theo th i gian,
tuy nhiên bi n DEPO tăng m nh vào nh ng năm cu i th i kỳ 2001-2005, i u
này có th gi i thích m t ph n nh vào s tăng trư ng c a n n kinh t Vi t
Nam n nh trong th i kỳ này (tăng trư ng bình quân th i kỳ 2001-2005 là
7,5%) làm tăng xu hư ng ti t ki m trong dân cư, m t ph n cũng do n i l ng
102


qu n lý c a NHNN trong ho t ng tín d ng và ph n quan tr ng là do b n
thân s i m i và l n m nh c a h th ng ngân hàng thương m i Vi t Nam
c bi t là các ngân hàng thương m i c ph n vào năm 2005.

2.3.2. Ch nh mô hình, l a ch n các bi n u ra và u vào

2.3.2.1. Ch nh mô hình DEA

l a ch n các u ra và các u vào trong mô hình ư c lư ng hi u
qu c a các ngân hàng, tôi ã s d ng cách ti p c n trung gian ó là cách ti p
c n coi các ngân hàng thương m i là các t ch c trung gian tài chính th c
hi n ch c năng huy ng v n t các tác nhân trong n n kinh t sau ó cho các
tác nhân kinh t khác vay. Theo cách ti p c n này, các u ra c a các ngân
hàng có th ư c o b ng: t ng cho vay (thư ng bao g m cho vay các t ch c
kinh t và cá nhân), các ho t ng u tư và cung c p các d ch v ngân hàng.
Trên th c t , trong qu n tr ngân hàng có hai bi n s khác ó là thu v lãi và
thu ngoài lãi cũng ư c coi như các u ra, tuy nhiên do thu t lãi là ph n thu
ch y u c a các món cho vay và u tư, s d ng ki m nh tương quan cũng
cho chúng ta h s tương quan gi a các bi n s này khá cao (0,9776), b i v y
khi ưa các bi n này vào mô hình tránh hi n tư ng a công tuy n chúng ta
ch l a ch n 2 trong 3 bi n này.

Còn các u vào ư c l a ch n trong mô hình có th bao g m s nhân
viên ho c chi cho nhiên viên (L), tư b n hi n v t (K), ti n g i (D) và chi tr
lãi. Trong ó ti n g i bao g m có ti n g i không kỳ h n, ti n g i có kỳ h n và
ti n g i ti t ki m. Tư b n hi n v t (K) c a ngân hàng ch y u ư c ph n ánh
b ng tài s n c nh ròng ho c ư c x p x b ng t ng tài s n tr i các kho n
cho vay và u tư. Chi tr lãi là chi phí c a v n vay mà trong ó ti n g i là
m t b ph n ch y u. Như v y, khi ưa các bi n này vào mô hình ư c lư ng
DEA tránh a c ng tuy n chúng ta ch ư c ch n m t trong hai bi n s ó.
K t qu phân tích tương quan gi a hai bi n s này cũng cho ta h s tương
103


quan là 0,944 như v y nó hoàn toàn minh ch ng cho vi c quy t nh l a ch n
bi n là úng n.

Hơn n a, xác nh xem các u vào và u ra phù h p v i b s li u
c a các ngân hàng thu th p ư c, tôi ã s d ng ki m nh tương quan h ng
Spearman. Th t c ư c th c hi n như sau, trư c h t chúng ta tính hi u qu
k thu t cho 4 mô hình b ng vi c s d ng b s li u c a năm 2005 bao g m
32 ngân hàng. Trong ó, mô hình 1 là mô hình ư c l a ch n làm mô hình
g c và 3 mô hình còn l i ư c s d ng phân tích ‘‘nh y’’ th y ư c s
khác bi t trong hi u qu k thu t.

B ng 2.10. K t qu phân tích l a ch n các bi n u vào, u ra

Các ch tiêu Mô hình 1 Mô hình 2 Mô hình 3 Mô hình 4

u ra
T ng dư n cho vay * *
Thu lãi * * *
Thu ngoài lãi * * * *
u vào
Chi cho nhân viên * * *
Tư b n * * * *
T ng v n huy ng * * * *
*
S lư ng lao ng
K t qu ư c lư ng
H s tương quan Spearman (SCC) - 0,949 0,752 0,908
ki m nh m c ý nghĩa 5%
Hi u qu trung bình (Mean) 0,820 0,854 0,815 0,844
l ch chu n (Std. Dev.) 0,152 0,139 0,151 0,154
Hi u qu nh nh t (Minimum) 0,495 0,497 0,462 0,530
S ngân hàng t hi u qu toàn b 7 9 8 9

Ngu n: Tác gi t tính toán d a trên k t qu t các mô hình ư c lư ng ư c
104


K t qu ki m nh tương quan h ng Spearman c a mô hình 2 v i mô
hình 1, mô hình 3 v i mô hình 1 và mô hình 4 so v i mô hình 1 b ng 2.10
cho th y h s tương quan v i mô hình 1 khá cao l n lư t b ng 0,949; 0,752
và 0,908 như v y mô hình 1 là mô hình thích h p nh t i v i b s li u thu
th p ư c. Như v y, d a trên k t qu phân tích trên, mô hình DEA ư c l a
ch n trong vi c ư c lư ng hi u qu k thu t bao g m 2 bi n u ra và 3 bi n
u vào. Trong ó các bi n s u vào và u ra ư c nh nghĩa như sau:

• Các u vào bao g m:

o T ng tài s n c nh ròng (K)

o T ng chi cho nhân viên (L)

o T ng v n huy ng (DEPO)

• Các u ra:

o Thu v lãi và các kho n tương ương (Y1)

o Thu phi lãi và các kho n tương ương (Y2)

có th tính ư c hi u qu chi phí, hi u qu phân b và hi u qu quy
mô chúng ta c n bi t thêm các thông tin v giá c a các u vào. Thông
thư ng giá c a 3 u vào này ư c tính x p x như sau:

o Giá c a tư b n (W1) = Chi v tài s n/T ng tài s n c nh ròng.

o Giá c a lao ng (W2) = Chi cho nhân viên/t ng s nhân viên

o Giá c a v n huy ng (W3) = chi tr lãi và các kho n chi
tương ương/DEPO

2.3.2.2. Ch nh mô hình SFA

V i cách ti p c n tham s , chúng ta c n gi nh m t hàm s n xu t c
th và mang tính c trưng cho ho t ng c a ngành. B i v y, các hàm s n
105


xu t Cobb-Douglas; và lôga siêu vi t l n lư t ư c ki m nh b ng t s h p
lý l a ch n d ng hàm thích h p nh t v i t p s li u. Th t c ki m nh l a
ch n v d ng hàm như sau:

- Trư c h t là: (i) ư c lư ng hàm ư c lư ng hàm lôga siêu vi t d ng:

ln Yi = α 0 + α1 ln Li + α 2 ln K i + α 3 ln Di + β1 ln L2 − β 2 ln K i2 + β3 ln Di2
i
(50)
+ β 4 ln Li ln K i + β 5 ln Li ln Di + β 6 ln K i ln Di + vi − ui

- (ii) Ư c lư ng hàm Cobb-Douglas d ng lôga tuy n tính:

ln Yi = α 0 + α1 ln Li + α 2 ln K i + α 3 ln Di + vi − ui (51)

S d ng các giá tr c a các t s h p lý thu ư c t vi c ư c lư ng các
mô hình trên ki m nh d ng hàm. Th ng kê ki m nh là:
LR = −2[ L( H 0 ) − L( H1 )] , Trong ó L(H0) là giá tr lôga h p lý trong mô hình b

ràng bu c, và nó ư c coi là gi thuy t g c H0; và L(H1) là giá tr lôga c a
hàm h p lý trong mô hình biên t ng quát, và ư c coi là gi thuy t i H1,
Ki m nh th ng kê này có phân ph i x p x Khi-bình phương (χ2) ho c Khi-
bình phương h n h p v i b c t do b ng chênh l ch gi a các tham s tương
ng trong gi thuy t g c và gi thuy t i.

K t qu c a ki m nh cho các tham s c a mô hình hàm s n xu t biên
ng u nhiêu (SFA) ư c trình bày tóm t t trong b ng 2.11 g m:

(1). Ki m nh d ng hàm: l a ch n gi a hàm Cobb-Douglas và hàm
lôga siêu vi t. Gi thuy t H0 là hàm s n xu t Cobb-Douglas là thích h p v i
t p s li u, nghĩa là H0: β1=β2 =β3 =β4=β5 =β6 = 0. Th ng kê ki m nh là
th ng kê LR tuân theo phân ph i Khi bình phương h n h p v i 6 b c t do.
Như ã ch ra trong b ng LR =55,199 l n hơn các giá tr t i h n v i c m c ý
nghĩa 1% và 5% vì v y gi thuy t H0 b bác b . Hàm ư c ch n cho nghiên
c u này là hàm lôga siêu vi t.
106


(2) Gi thuy t H0: Hàm lôga siêu vi t có hi u qu không i theo quy
mô và gi thi t i là bi n i theo quy mô, i u này tương ương v i gi
thi t: H0: α1 + α2 + α3 =1 và β1 + β2 + β3 + β4 +β5 +β6 = 0. Th ng kê ki m
nh là th ng kê LR tuân theo phân ph i Khi bình phương h n h p v i 2 b c
t do b ng 6,389 l n hơn các giá tr t i h n v i c m c ý nghĩa 5% nhưng nh
hơn m c ý nghĩa 1%. Như v y gi thuy t H0 b bác b m c ý nghĩa 5%
nhưng không bác b m c ý nghĩa 1%.

B ng 2.11. Ki m nh t s h p lý t ng quát cho tham s c a mô hình
hàm s n xu t biên ng u nhiên (SFA)
Giá tr c a Giá tr t i h n
Gi thuy t H0 th ng kê ki m Quy t nh
nh (LR) 1% 5%
1. L a ch n gi a hàm Cobb-Douglas và hàm lôga siêu vi t (b c t do: df = 6)

H0: β1 =β2 =β3 =β4 =β5 =β6 = 0 55,199 16,074 12,590 Bác b

2. hi u qu không i theo quy mô (b c t do: df = 2)
H0: α1 + α2 + α3 =1 và Không bác b
6,389 8,237 5,138
β1 + β2 + β3 + β4 +β5 +β6 = 0 m c ý nghĩa 1%

3. Phân ph i nhi u phi hi u qu là phân ph i bán chu n (b c t do: df = 1)

H0: µ = 0 0,023 5,412 2,706 Không bác b

4. Ki m nh xem có t n t i phi hi u qu k thu t không (b c t do df = 2)
H0: không t n t i Phi hi u qu k
107,146 8,237 5,138 Bác b
thu t
5. Ki m nh xem phi hi u qu k thu t có b t bi n theo th i gian không (b c t do df = 1)

H0: η = 0 40,671 5,412 2,706 Bác b

* Giá tr t i h n thu ư c t b ng 1 c a Kodde & Palm (1986).

Ngu n: Tác gi tính d a trên k t qu ư c lư ng ư c.

(3) Gi thuy t H0: là nhi u tuân theo bán chu n và gi thuy t i là
nhi u tuân theo phân ph i chu n c t. Theo b ng 2.11, giá tr c a th ng kê
ki m nh LR là 0,023 nh hơn giá tr t i h n t t c các m c ý nghĩa. Do ó
107


chúng ta không t b gi thuy t H0, nhi u c a mô hình tuân theo phân ph i
bán chu n.

(4) Gi thuy t H0: là không có phi hi u qu k thu t hay không t n t i
phi hi u qu k thu t, K t qu ki m nh cho th y gi thuy t H0 b bác b . Dĩ
nhiên n u gi thuy t H0 úng thì s không có tham s biên trong phương trình
h i quy và ư c lư ng tr thành ư c lư ng OLS. K t qu ki m nh này g i ý
r ng hàm s n xu t trung bình không th bi u th cho công ngh c a các ngành
trong th i kỳ m u và n u s d ng hàm s n xu t trung bình s ư c lư ng th p
ư ng biên th c t vì có nh hư ng c a phi hi u qu k thu t.

(5) Gi thuy t H0: phi hi u qu k thu t không bi n i theo th i gian,
Gi thuy t này cũng b bác b c m c ý nghĩa thông kê 1% và 5%.

Như v y mô hình chúng ta xem xét là mô hình hàm s n xu t lôga siêu
vi t v i phi hi u qu k thu t bi n i theo th i gian và nhi u phi hi u qu có
d ng bán chu n.

2.3.3. K t qu ư c lư ng hi u qu k thu t và ch s Malmquist b ng DEA

K t qu ư c lư ng hi u qu th c hi n
Sau khi l a ch n ư c các bi n i di n u vào, u ra cho m u
nghiên c u g m 32 ngân hàng thương m i Vi t Nam th i kỳ 2001-2005, theo
cách ti p c n phi tham s (DEA) v i s h tr c a ph n m n DEAP 2.1, tôi
ã th c hi n ư c lư ng hi u qu toàn b , hi u qu thu n và hi u qu quy mô
cho t ng ngân hàng (xem ph l c 13) và k t qu thông kê mô t ư c trình
bày tóm t t b ng 2.12 dư i ây cho toàn b m u và t ng lo i hình ngân
hàng.

B ng 2.12 cho k t qu th ng kê mô t c a các ch tiêu hi u qu c a
toàn b m u nghiên c u cũng như ư c chia ra thành các nhóm ngân hàng
thu c các lo i hình s h u khác nhau.
108


B ng 2.12. Hi u qu toàn b , hi u qu k thu t thu n và hi u qu qui mô
c a các lo i hình ngân hàng trung bình th i kỳ 2001-2005

Trung l ch Giá tr Giá tr S
Năm Tiêu chí bình chu n l n nh t nh nh t quan sát
(Mean) (Std. Dev) (Maximum) (Minimum) (Obs)
Toàn b m u
TE 0,735 0,216 1,000 0,253 32
PE 0,841 0,196 1,000 0,437 32
SE 0,886 0,179 1,000 0,253 32
NHTMQD
TE 0,794 1,000 0,588 0,197 5
PE 0,993 1,000 0,967 0,015 5
SE 0,798 1,000 0,608 0,191 5
2001




NHLD
TE 0,514 0,671 0,417 0,111 4
PE 0,567 0,706 0,437 0,139 4
SE 0,917 1,000 0,762 0,105 4
NHTMCP
TE 0,760 1,000 0,253 0,216 23
PE 0,855 1,000 0,463 0,180 23
SE 0,899 1,000 0,253 0,186 23
Toàn b m u
TE 0,751 0,210 1,000 0,345 32
PE 0,847 0,192 1,000 0,416 32
SE 0,894 0,159 1,000 0,345 32
NHTMQD
TE 0,775 1,000 0,612 0,206 5
PE 1,000 1,000 1,000 0,000 5
SE 0,775 1,000 0,612 0,206 5
2002




NHLD
TE 0,512 0,649 0,407 0,101 4
PE 0,595 0,840 0,416 0,181 4
SE 0,882 0,978 0,773 0,107 4
NHTMCP
TE 0,787 1,000 0,345 0,203 23
PE 0,858 1,000 0,452 0,174 23
SE 0,923 1,000 0,345 0,149 23

(...còn ti p)
109


B ng 2.12. Hi u qu toàn b , hi u qu k thu t thu n và hi u qu qui mô
c a các lo i hình ngân hàng trung bình th i kỳ 2001-2005 (ti p theo...)

Trung l ch Giá tr Giá tr S
Năm Tiêu chí bình chu n l n nh t nh nh t quan sát
(Mean) (Std. Dev) (Maximum) (Minimum) (Obs)
Toàn b m u
TE 0,834 0,159 1,000 0,522 32
PE 0,909 0,141 1,000 0,525 32
SE 0,919 0,103 1,000 0,663 32
NHTMQD
TE 0,727 0,851 0,585 0,109 5
PE 0,970 1,000 0,852 0,066 5
SE 0,747 0,851 0,663 0,082 5
2003




NHLD
TE 0,750 1,000 0,522 0,249 4
PE 0,751 1,000 0,525 0,248 4
SE 0,998 1,000 0,995 0,002 4
NHTMCP
TE 0,872 1,000 0,554 0,140 23
PE 0,924 1,000 0,559 0,115 23
SE 0,942 1,000 0,770 0,072 23
Toàn b m u
TE 0,815 0,180 1,000 0,405 32
PE 0,883 0,167 1,000 0,406 32
SE 0,928 0,125 1,000 0,562 32
NHTMQD
TE 0,861 1,000 0,703 0,134 5
PE 1,000 1,000 1,000 0,000 5
SE 0,861 1,000 0,703 0,134 5
2004




NHLD
TE 0,703 1,000 0,405 0,247 4
PE 0,710 1,000 0,406 0,248 4
SE 0,990 1,000 0,977 0,010 4
NHTMCP
TE 0,824 1,000 0,467 0,177 23
PE 0,888 1,000 0,485 0,150 23
SE 0,931 1,000 0,562 0,131 23

(...còn ti p)
110


B ng 2.12. Hi u qu toàn b , hi u qu k thu t thu n và hi u qu qui mô
c a các lo i hình ngân hàng trung bình th i kỳ 2001-2005 (ti p theo...)

Trung l ch Giá tr Giá tr S
Năm Tiêu chí bình chu n l n nh t nh nh t quan sát
(Mean) (Std. Dev) (Maximum) (Minimum) (Obs)
Toàn b m u
TE 0,820 0,152 1,000 0,495 32
PE 0,922 0,119 1,000 0,605 32
SE 0,889 0,111 1,000 0,596 32
NHTMQD
TE 0,732 0,865 0,564 0,108 5
PE 0,989 1,000 0,947 0,024 5
SE 0,738 0,865 0,596 0,096 5
2005




NHLD
TE 0,852 1,000 0,565 0,205 4
PE 0,866 1,000 0,605 0,186 4
SE 0,979 1,000 0,934 0,031 4
NHTMCP
TE 0,834 1,000 0,495 0,150 23
PE 0,917 1,000 0,650 0,116 23
SE 0,906 1,000 0,656 0,092 23
Toàn b m u
TE 0,791 0,137 1,000 0,477 32
PE 0,880 0,138 1,000 0,487 32
SE 0,903 0,099 1,000 0,622 32
NHTMQD
TE 0,778 0,921 0,650 0,106 5
PE 0,991 1,000 0,970 0,014 5
2001-2005




SE 0,784 0,921 0,660 0,105 5
NHLD
TE 0,666 0,832 0,477 0,150 4
PE 0,698 0,862 0,487 0,156 4
SE 0,953 0,981 0,899 0,038 4
NHTMCP
TE 0,816 1,000 0,516 0,133 23
PE 0,888 1,000 0,525 0,120 23
SE 0,920 1,000 0,622 0,088 23
Ngu n: Tác gi t tính d a trên k t qu ư c lư ng ư c
111


Hi u qu toàn b bình quân c a c m u th i kỳ nghiên c u 2001-2005
t 0,791 i u này cho th y các ngân hàng thương m i Vi t Nam t o ra
cùng m t m c s n lư ng u ra như nhau thì hi n m i ch s d ng ư c
79,1% các u vào hay nói m t cách khác các ngân hàng còn s d ng lãng phí
các u vào kho ng 26,4%3.

Xét v lo i hình s h u thì k t qu cho th y hi u qu bình quân th i kỳ
2001-2005 ư c lư ng ư c g p c a c các ngân hàng thương m i c ph n (23
ngân hàng) và ngân hàng liên doanh (4 ngân hàng) là 0,741 th p hơn các ngân
hàng thương m i nhà nư c (0,778). Tuy nhiên n u ch tính bình quân cho 23
ngân hàng thương m i c ph n thì hi u qu bình quân c a kh i ngân hàng này
(0,816) l i l n hơn kh i ngân hàng thương m i nhà nư c. i u này cho th y
trong th i kỳ nghiên c u các ngân hàng thương m i c ph n d n d n s d ng
có hi u qu các ngu n l c.

i v i các ngân hàng kh i liên doanh thì hi u qu toàn b trung bình
th i kỳ nghiên c u là th p nh t m c dù t năm 2003 n 2005 hi u qu có
tăng nhưng do hi u qu bình quân c a 2 năm 2001 và 2002 th p do ó tính
chung c th i kỳ nghiên c u ch t ư c 66,6%. N u tính theo ti n trình th i
gian t 2001 n 2005 thì k t qu ư c cho th y các ngân hàng liên doanh
ngày càng s d ng có hi u qu các u vào, gi m thi u chi phí ho t ng và
gia tăng hi u qu các u ra. Tuy các NHLD hi n t i có quy mô nh , kh
năng cung c p a d ng các lo i hình d ch v bán buôn h n ch , nhưng trong
th i gian qua các ngân hàng liên doanh ã chú tr ng hơn n các nghi p v
bán l , khai thác t t các s n ph m hi n có và hoàn thi n b máy qu n tr theo
hư ng g n nh do ó ã làm tăng c hi u qu quy mô và hi u qu thu n.

Hơn n a vì hi u qu toàn b là tích c a hi u qu k thu t thu n v i
hi u qu quy mô, b i v y l n c a các ch tiêu hi u qu này s ph n ánh

3
M i quan h gi a hi u qu (OTE) và phi hi u qu (IOTE) là OTE = 1/(1+IOTE)
112


ngu n phi ho t qu trong ho t ng c a các ngân hàng. Ta th y hi u qu k
thu t thu n trung bình c a m u th i kỳ nghiên c u là 0,88 nh hơn so v i
hi u qu quy mô bình quân (0,903). Như v y, có th th y trong th i kỳ m u
nghiên c u thì các nhân t ph n ánh quy mô ho t ng c a ngân hàng óng
góp vào hi u qu toàn b là l n hơn so v i hi u qu k thu t thu n. Nhưng
riêng i v i khu v c ngân hàng thương m i nhà nư c thì b ng trên cho th y
hi u qu k thu t thu n trung bình (0,991) l i l n hơn hi u qu quy mô trung
bình (0,784). Các ch s này cho ta k t lu n r ng các nhân t ph n ánh quy
mô ho t ng c a ngân hàng thương m i nhà nư c là nhân t gây ra ngu n
phi hi u qu l n hơn so v i các nhân t v m t k thu t.

B ng 2.13 tóm t t k t qu ư c lư ng ư c c a mô hình DEA cho bi t
c th s lư ng các ngân hàng thương m i Vi t Nam ang ho t ng dư i
i u ki n hi u su t gi m theo quy mô, hi u su t tăng theo quy mô và hi u su t
không i theo quy mô (xem ph l c 13).

B ng 2.13. S lư ng các ngân hàng có hi u su t gi m (DRS), tăng (IRS) và
không i theo quy (CONS), th i kỳ nghiên c u 2001-2005

2001 2002 2003 2004 2005
DRS 15 15 16 13 20
IRS 7 6 5 6 5
CONS 10 11 11 13 7
T ng c ng 32 32 32 32 32
Ngu n: Tác gi t tính d a trên k t qu ư c lư ng ư c

B ng 2.13 cho th y s lư ng các ngân hàng i m t v i hi u su t gi m
theo quy mô tăng qua các năm. Như v y, n u các ngân hàng này ti p t c tăng
quy mô ho t ng s làm gi m hi u qu ho t ng toàn b .

Cũng theo k t qu ư c lư ng ư c t mô hình DEA này thì các ngân
hàng thương m i nhà nư c hi n ang i m t v i hi u su t gi m theo quy mô
(DRS), như v y có th tăng ư c hi u qu ho t ng c a mình các ngân
hàng này không th t p trung vào m r ng quy mô c a các s n ph m hi n có
113


mà nên phát tri n các s n ph m m i có th c i thi n năng su t các y u t
u vào. Còn trong nhóm các ngân hàng thương m i c ph n thì các ngân
hàng c ph n nông thôn v n có th ti p t c m r ng các s n ph m ang cung
c p cho th trư ng vì nh ng ngân hàng này ang ho t ng trong i u ki n
hi u su t tăng theo quy mô (IRS).

K t qu ư c lư ng thay i hi u qu và năng su t
K t qu ư c lư ng các ch s Malmquist bình quân cho toàn b m u,
t ng lo i hình ngân hàng và t ng ngân hàng th i kỳ 2001-2005 ư c trình
bày tóm t t trong b ng 2.14 và b ng 2.15 (chi ti t xem ph l c 9).

B ng 2.14. Ch s Malmquist bình quân th i kỳ 2001-2005

Năm Lo i hình obs effch techch pech sech tfpch
Toàn b m u 32 1,029 0,898 1,009 1,020 0,924
NHTMQD 5 0,973 0,991 1,007 0,966 0,964
2001-2002
NHLD 4 0,998 0,898 1,038 0,962 0,897
NHTMCP 23 1,047 0,879 1,005 1,042 0,920
Toàn b m u 32 1,137 0,905 1,091 1,042 1,028
NHTMQD 5 0,956 0,976 0,968 0,987 0,933
2002-2003
NHLD 4 1,424 0,915 1,251 1,138 1,304
NHTMCP 23 1,135 0,888 1,093 1,038 1,008
Toàn b m u 32 0,970 0,904 0,964 1,006 0,877
NHTMQD 5 1,184 0,900 1,032 1,147 1,066
2003-2004
NHLD 4 0,930 1,077 0,938 0,992 1,002
NHTMCP 23 0,935 0,878 0,954 0,980 0,821
Toàn b m u 32 1,016 1,055 1,057 0,961 1,071
NHTMQD 5 0,850 1,055 0,989 0,859 0,897
2004-2005
NHLD 4 1,244 0,858 1,259 0,988 1,067
NHTMCP 23 1,019 1,094 1,040 0,980 1,114
Toàn b m u 32 1,036 0,938 1,029 1,007 0,972
Trung bình NHTMQD 5 0,984 0,979 0,999 0,985 0,963
2001-2005 NHLD 4 1,133 0,934 1,113 1,018 1,057
NHTMCP 23 1,032 0,930 1,022 1,010 0,960
Trong ó: effch:Thay i hi u qu k thu t; techch: thay i ti n b công ngh ; pech: thay
i hi u qu thu n; sech: thay i hi u qu quy mô và tfpch là thay i năng su t nhân t
t ng h p.
Ngu n: k t qu ư c lư ng ư c c a tác gi t ch s Malmquist
114


B ng 2.14 cho th y s thay i c a năng su t nhân t t ng h p (tfpch)
trong th i kỳ m u nghiên c u nh hơn 1 hay ch t 0,972 mà nguyên nhân
ch y u là do s thay i c a ti n b công ngh (techch) ch t 0,938 m c dù
s thay i c a ti n b công ngh theo k t qu ư c lư ng ư c b ng 2.14
cho th y có s gia tăng trong các năm. i u này có th ư c gi i thích là do
ti n b công ngh chưa phát huy ư c trong th i kỳ này và nhi u ngân hàng
v n nghiêng v nh ng công ngh s d ng nhi u lao ng.

B ng 2.15. K t qu ư c lư ng effch, techch, pech, sech và tfpch cho 32
ngân hàng thương m i trung bình th i kỳ 2001-2005

STT Tên Ngân hàng effch techch pech sech tfpch
1 VBARD 1,0370 1,0140 1,0000 1,0370 1,0510
2 VCB 0,9320 0,9020 1,0000 0,9320 0,8410
3 BIDV 1,0370 0,9590 1,0000 1,0370 0,9950
4 ICB 0,9900 1,0230 0,9950 0,9950 1,0120
5 ACB 0,9130 1,0340 0,9910 0,9210 0,9440
6 STB 1,0460 0,9720 1,0440 1,0020 1,0160
7 MHB 0,9280 1,0020 1,0000 0,9280 0,9300
8 EIB 1,2030 0,8180 1,0000 1,2030 0,9840
9 TCB 0,9950 1,0560 1,0470 0,9510 1,0510
10 VIB 0,8790 0,9630 0,9440 0,9310 0,8460
11 EAB 0,9610 0,9370 1,0000 0,9610 0,9010
12 MB 0,8920 0,9110 0,9270 0,9630 0,8130
13 HBB 0,9670 1,0740 0,9970 0,9690 1,0380
14 MSB 1,0830 0,9800 1,0800 1,0030 1,0610
15 VPB 1,0610 0,9360 1,0770 0,9850 0,9940
16 OCB 1,0590 1,0190 1,0630 0,9960 1,0790
17 IVB 1,1350 0,9010 1,0660 1,0650 1,0230
18 VSB 1,1050 1,0520 1,0910 1,0120 1,1620
19 SGB 1,0440 0,9820 1,0360 1,0080 1,0260
20 VID 1,0540 0,9170 1,0720 0,9830 0,9660
21 PNB 0,9850 0,9900 0,9970 0,9880 0,9750
22 WB 1,0000 0,7060 1,0000 1,0000 0,7060
23 CVB 1,2450 0,8750 1,2300 1,0120 1,0890
24 HDB 1,0860 0,9950 1,1110 0,9770 1,0810
25 NAB 1,0830 0,9710 1,0800 1,0030 1,0520
26 ABB 1,3570 0,9060 0,9750 1,3920 1,2290
27 GPB 1,0860 0,8970 1,0000 1,0860 0,9740
115


28 NASB 1,0000 0,9200 1,0000 1,0000 0,9200
29 DAB 0,9410 0,6950 0,9620 0,9780 0,6540
30 RKB 0,9530 0,9540 1,0000 0,9530 0,9090
31 MXB 1,0480 0,8150 1,0000 1,0480 0,8530
32 SCB 1,2020 0,9950 1,2100 0,9940 1,1960
Trung bình 2001-2005 1.0360 0,9380 1,0290 1,0070 0,9720
Ngu n: k t qu ư c lư ng ư c c a tác gi t ch s Malmquist

2.3.4. K t qu ư c lư ng hi u qu k thu t b ng SFA

B s li u ư c s d ng trong mô hình SFA cũng như DEA ư c l y
t b ng t ng k t tài s n và báo cáo l lãi c a 32 ngân hàng thương m i Vi t
Nam (g m 5 ngân hàng thương m i nhà nư c, 4 ngân hàng liên doanh và 23
ngân hàng thương m i c ph n) th i kỳ 2001-2005. K t qu ư c lư ng hi u
qu k thu t trung bình th i kỳ m u ư c trình bày tóm t t b ng 2.16 và
cho t ng ngân hàng ph l c 10, 11, 12.

B ng 2.16. Hi u qu k thu t (TE) th i kỳ 2001-2005 ư c lư ng theo mô
hình hàm s n xu t biên ng u nhiên (SFA) và (DEA)

Trung l ch Giá tr Giá tr S
Tiêu chí
bình chu n l n nh t nh nh t quan sát
Toàn b m u
TE_CRS (SFA) 0,7404 0,1591 0,9553 0,3757 32
TE_VRS (SFA) 0,7298 0,1602 0,9593 0,3714 32
TE_CRS (DEA) 0,7910 0,1366 1,0000 0,4770 32
NHTMQD
TE_CRS (SFA) 0,8717 0,0493 0,9278 0,8029 5
TE_VRS (SFA) 0,8808 0,0461 0,9332 0,8164 5
TE_CRS (DEA) 0,7780 0,1062 0,9214 0,6500 5
NHLD
TE_CRS (SFA) 0,5187 0,1072 0,6191 0,3941 4
TE_VRS (SFA) 0,5432 0,1052 0,6414 0,4206 4
TE_CRS (DEA) 0,6658 0,1499 0,8318 0,4768 4
NHTMCP
TE_CRS (SFA) 0,7504 0,1438 0,9553 0,3757 23
TE_VRS (SFA) 0,7657 0,1372 0,9587 0,4021 23
TE_CRS (DEA) 0,8155 0,1329 1,0000 0,5156 23
Ngu n: K t qu ư c lư ng ư c c a tác gi t mô hình SFA & DEA
116


B ng 2.16 cho k t qu ư c lư ng hi u qu k thu t dư i i u ki n CRS
và VRS b ng phương pháp biên ng u nhiên (SFA) l n lư t là 0,740 và 0,729
nh hơn k t qu ư c lư ng b ng mô hình DEA (0,791). Trong kh i ngân hàng
thương m i nhà nư c thì VCB hi n v n là ngân hàng có hi u qu k thu t l n
nh t. Còn i v i các ngân hàng thương m i c ph n có hi u qu k thu t trên
70% s d ng có hi u qu các u vào t o ra các u ra tương ng như
nhau là các ngân hàng ACB, STB, TCB, VIB, EAB, MB, HBB, VPB...

2.3.5. K t qu ư c lư ng mô hình Tobit ánh giá các nhân t nh hư ng
n hi u qu c a các ngân hàng thương m i

Ph n này t p trung vào phân tích nh ng nhân t có kh năng tác ng
t i hi u qu ho t ng toàn b ư c lư ng ư c t ph n trên c a 32 ngân hàng
trong m u nghiên c u. V i c trưng c a c u trúc d li u là b c t c t, do ó
mô hình phù h p ư c l a ch n s d ng ây là mô hình h i quy Tobit v i
d li u h n h p g m 160 quan sát (32 ngân hàng thương m i, quan sát trong 5
năm 2001-2005).

Các h s trong mô hình phân tích các nhân t nh hư ng n hi u qu
toàn b c a các ngân hàng ư c lư ng ư c b ng h i quy Tobit (mô hình ã
ư c trình bày trong m c 1.1.3.3 c a chương 1) ư c trình bày b ng 2.17
và k t qu ư c lư ng mô hình Tobit chi ti t ư c trình bày trong ph l c 15.

B ng 2.17 cho th y h s ư c lư ng ư c c a bi n quy mô BANKSIZE
có ý nghĩa th ng kê m c ý nghĩa 1% và úng v i d u ư c kỳ v ng là
dương. i u này có nghĩa là tính chung cho toàn b m u nghiên c u thì hi u
qu ho t ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam th i kỳ 2001-2005
tăng khi t ng tài s n c a các ngân hàng tăng. Tuy nhiên, dù có m i quan h
dương gi a BANKSIZE và hi u qu ho t ng c a các ngân hàng, nhưng h
s này nh hư ng n hi u qu k thu t không l n, như v y m t s ngân hàng
c n cân nh c k trư c khi quy t nh tăng v n m r ng quy mô ho t ng
117


hi n t i c a mình b i vì theo k t qu nghiên c u trên (b ng 2.13) thì có khá
nhi u các ngân hàng thương m i Vi t Nam hi n nay ang i m t v i xu
hư ng hi u su t gi m theo quy mô ( c bi t là i v i các ngân hàng thương
m i có t ng tài s n l n như các NHTM nhà nư c - xem ph l c 13), nghĩa là
n u các ngân hàng này tăng v n quá nhi u có th làm hi u qu toàn b gi m.
tránh nh ng tác ng c a quy lu t này các ngân hàng thương m i Vi t
Nam nên u tư phát tri n theo chi u sâu và cung c p các lo i hình d ch v
ngân hàng m i, trong ó các d ch v này c n ph i d a trên n n t ng ti n b
công ngh ngân hàng có v y các ngân hàng thương m i Vi t Nam m i có
th nâng cao năng su t các y u t u vào.

B ng 2.17. K t qu ư c lư ng mô hình Tobit phân tích các y u t tác ng
n hi u qu ho t ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam

Sai s Kho ng tin c y
Các bi n H s z P>|z|
chu n 95%
BANKSIZE 0,0243 0,0027 8,9300 0,0000 0,0190 0,0297
NPL -0,2661 0,1475 -1,8000 0,0710 -0,5553 0,0230
TCTR -0,2259 0,0287 -7,8700 0,0000 -0,2822 -0,1697
DLR -0,0517 0,0063 -8,2300 0,0000 -0,0640 -0,0394
ETA 0,0928 0,0380 2,4400 0,0150 0,0184 0,1672
MARKETSHARE 0,3904 0,0768 5,0900 0,0000 0,2399 0,5408
KL 0,0094 0,0016 5,9800 0,0000 0,0063 0,0125
LOANTA -0,1434 0,0241 -5,9500 0,0000 -0,1906 -0,0961
FATA -1,1841 0,3236 -3,6600 0,0000 -1,8184 -0,5497
OWNERNN 0,2989 0,0159 18,7600 0,0000 0,2677 0,3302
OWNERCP 0,2221 0,0091 24,4200 0,0000 0,2043 0,2399
Y02 0,0369 0,0068 5,4100 0,0000 0,0235 0,0503
Y03 0,0525 0,0072 7,3200 0,0000 0,0385 0,0666
Y04 0,0760 0,0076 10,0300 0,0000 0,0611 0,0908
Y05 0,0916 0,0081 11,3500 0,0000 0,0758 0,1074
TRAD -0,0637 0,0321 -1,9900 0,0470 -0,1266 -0,0009
_CONS 0,3909 0,0682 5,7300 0,0000 0,2572 0,5246
Ngu n: K t qu ư c lư ng ư c c a tác gi t mô hình Tobit
Các h s ư c lư ng ư c c a hai bi n ph n ánh tác ng c a lo i hình
ngân hàng thương m i n hi u qu ho t ng –OWNERNN ph n ánh nh ng
118


ngân hàng thương m i thu c s h u nhà nư c và OWNERCP i di n cho
các ngân hàng thương m i c ph n – u có ý nghĩa th ng kê m c ý nghĩa
1% và có d u dương. K t qu ư c lư ng ư c cho th y, ho t ng c a các
ngân hàng thương m i nhà nư c có nh hư ng n hi u qu k thu t c a
ngành l n hơn là các lo i hình ngân hàng còn l i. Như v y, có th th y h
th ng ngân hàng thương m i nhà nư c v n là "cái m" cho c h th ng ngân
hàng thương m i c a Vi t Nam, tuy nhiên so v i hi u qu c a các lo i hình
ngân hàng còn l i thì nh ng năm g n ây hi u qu c a các ngân hàng thương
m i nhà nư c có xu hư ng gi m. Chính nh ng k t qu này cho ta nh ng g i ý
v m t chính sách ó là kh i ngân hàng nhà nư c là "cái m" v ng ch c
cho s phát tri n cho h th ng tài chính c a Vi t Nam, trong th i gian t i òi
h i các ngân hàng thương m i nhà nư c c n i m i m t cách toàn di n và
m nh m hơn t c u trúc ngân hàng thông qua vi c th c hi n c ph n hóa,
cách th c qu n tr i u hành, chi n lư c và nh hư ng phát tri n th trư ng,
cung c p các d ch v m i... n vi c nâng cao trình nhân viên, tăng cư ng
công tác ào t o và tuy n d ng nhân l c có như v y m i có th nâng cao hi u
qu ho t ng tăng kh năng c nh tranh trong th i kỳ h u WTO.

m c ý nghĩa th ng kê 1%, t l ti n g i - cho vay (DLR) có nh
hư ng âm n hi u qu k thu t ư c lư ng ư c. i u này có nghĩa là n u
các ngân hàng s d ng t t ngu n v n huy ng thì có th s làm tăng hi u
qu ho t ng. Tuy nhiên, các ngân hàng cũng c n nhìn th y ư c nguy cơ
ti n n b thu h p ti n g i nhanh chóng khi trên th trư ng có nh ng tình
hu ng t xu t x y ra như khách hàng rút ti n mua ch ng khoán ho c khách
hàng vay n ngân hàng n h n không tr ư c. Ngoài ra, các kho n ti n g i
hi n nay t o ra các ng cho vay có tính không n nh, s không n nh
này có th ư c gi i thích thông qua t l s d ng ng v n ng n h n cho vay
dài h n chưa h p lý, và s gia tăng c a hi n tư ng ô la hóa khá cao trong
n n kinh t , c th năm 2004 t trong v n huy ng ngo i t t kho ng 30%
119


trong ó v n huy ng dài h n chi m 28% nhưng cho vay dài h n chi m 45%
và kho ng cách này ngày càng có xu hư ng gia tăng.

H s ư c lư ng ư c c a bi n cho vay so v i t ng tài s n có
(LOANTA) có tác ng ngư c chi u v i hi u qu k thu t ư c lư ng ư c
m c ý nghĩa 1%, k t qu này cho th y không ph i ngân hàng cho vay càng
nhi u thì l i hi u qu càng cao. B i vì, s lư ng tín d ng tăng thì r i ro tín
d ng cũng gia tăng. c bi t là các kho n vay trung dài h n thư ng ti m n m c
r i ro cao, do các món vay này ch u nh hư ng b i các bi n ng c a th
trư ng, c a n n kinh t nhi u hơn. Th c t cho th y trong th i gian qua do các
ngân hàng thương m i ch y ua m r ng th trư ng tín d ng nên ã thông
thoáng hơn trong vi c th m nh các d án vay v n, trong khi ó kh năng
qu n lý, kh năng ki m soát ch t lư ng tín d ng c a các ngân hàng chưa cao,
kh năng phân tích và th m nh d án c a cán b tín d ng còn h n ch , qu n lý
r i ro còn kém, ã làm cho các món cho vay có nhi u r i ro hơn, và làm gi m
hi u qu s d ng ng v n, tăng t l n quá h n và gây ra nguy cơ r i ro v
m t h th ng c bi t là khi các ngân hàng thương m i nhà nư c v n chi m
th ph n l n cho vay và huy ng v n. Nh ng lý do trên cũng có th ư c lý
gi i qua h s ư c lư ng ư c c a TCTR, h s này là có tác ng âm v i
hi u qu k thu t m c ý nghĩa 1%, i u này có nghĩa là n u các ngân hàng
thương m i th c hi n các món cho vay có nhi u r i ro, thì s làm tăng chi phí
ho t ng tín d ng và gi m thu t chính nh ng ho t ng này. Như v y,
tăng hi u qu ho t ng tín d ng c a mình, các ngân hàng c n ph i gi m
thi u ư c chi phí ho t ng, ng th i khai thác và phát tri n nh ng s n m i
trên n n t ng công ngh hi n có có th tăng doanh thu t các ho t ng
d ch v ít r i ro này. Hơn n a, k t qu h s ư c lư ng ư c c a bi n NPL
(n quá h n/ t ng dư n cho vay) là âm và có ý nghĩa th ng kê m c 10%.
H s này là m t trong nh ng h s ư c ư c lư ng ư c có nh hư ng khá
l n n hi u qu ho t ng c a các ngân hàng, i u này cho ta th y r ng n u
120


các ngân hàng s d ng không t t ngu n v n huy ng ư c và cho vay ch y
theo doanh s thì nguy cơ n x u s tăng và làm gi m hi u qu ho t ng c a
các ngân hàng. Như v y, có th nâng cao hi u qu ho t ng c a mình
trong th i gian t i các ngân hàng thương m i c n nâng cao hi u qu s m t
ng v n huy ng b ng cách thi t l p quy trình nghi p v cho vay ng b ,
h n ch th p nh t kh năng r i ro; nâng cao năng l c qu n tr r i ro iv i
i ngũ cán b qu n tr , i u hành các c p, c bi t là nâng cao nghi p v cho
cán b tín d ng; ng th i ưa các công c ki m soát r i ro c a ngân hàng
hi n i vào qu n tr nghi p v tín d ng, c n phân tách các ch c năng nh giá
tài s n, th m nh và ti p xúc khách hàng thành các b ph n cl p gi m
thi u r ro o c trong ho t ng tín d ng; xây d ng s tay tín d ng; xây d ng
h th ng cơ s d li u khách hàng, x p h ng tín d ng khách hàng nh m t o ra
ư c m t h th ng thông tin mang tính ch t c nh báo sơm, ng th i các ngân
hàng c n ph i ưa ra ư c các k ho ch tăng trư ng tín d ng trong năm và bám
sát th c hi n theo k ho ch này ch không nên ch y theo doanh s cho vay.

H s c a bi n MARKSHARE ư c s d ng trong mô hình ki m
nh ph n chia th trư ng hay ph n ánh s c m nh th trư ng ư c lư ng ư c
có ý nghĩa th ng kê m c ý nghĩa 1% và có d u là dương. Như v y, k t qu
này cho th y ph n chia th trư ng c a các ngân hàng cũng có nh hư ng khá
l n n hi u qu ho t ng c a các ngân hàng. Các ngân hàng có ph n chia
th trư ng l n có th c i thi n ư c hi u qu ho t ng c a mình vì ph n chia
th trư ng l n hơn s làm cho chi phí ho t ng c a các ngân hàng th p hơn
và làm l i nhu n t o ra l n hơn.

H s c a t l v n ch s h u/t ng tài s n có (ETA) ư c lư ng ư c
có tác ng dương t i hi u qu k thu t m c ý nghĩa 5%, tuy nhiên m c
nh hư ng c a bi n này n hi u qu ho t ng c a các ngân hàng là không
l n. nh hư ng c a ETA n hi u qu k thu t là nh vì v n t có c a các
ngân hàng thương m i ư c xem xét trong th i kỳ nghiên c u còn nh so v i
121


quy mô tài s n c bi t là i v i các ngân hàng thương m i nhà nư c, khi
các ngân hàng thương m i nhà nư c ư c ánh giá là nh ng ngân hàng có
t ng tài s n, th ph n th trư ng ti n g i (68%) và cho vay (71%) l n nhưng
v n kh ng ghi s chi m 1/3 s v n i u l c a các ngân hàng này, t l an
toàn v n ư c duy trì dư i m c cho phép, kh năng b sung v n t có b h n
ch , do v y n u phân lo i và tính d phòng theo tiêu chu n k toán và
thông l qu c t thì ph n l n các ngân hàng thương m i nhà nư c không còn
v n t có ho c v n t có âm. K t qu này g i ý cho chúng ta th y trong ng n
h n các ngân hàng có th tăng v n tăng năng l c tài chính và kh năng
c nh tranh, nhưng vi c tăng v n c a các ngân hàng c n th n tr ng, vì tăng
v n ch s h u không ph i là phương th c h u hi u nh t làm tăng hi u
qu ho t ng c a các ngân hàng n u các ngân hàng tăng v n ang ho t ng
trong i u ki n hi u su t gi m theo quy mô. Tuy nhiên, i v i nh ng ngân
hàng có t l an toàn v n nh hơn 8% theo chu n qu c t , thì có th tăng v n
trư c m t nh m tăng kh năng thanh kho n, ch t lư ng tài s n và mb o
cho các ngân hàng này phát tri n n nh và d n d n tăng th ph n góp ph n
c i thi n ư c hi u qu ho t ng. Còn i v i nh ng ngân hàng có t l v n
ch s h u/t ng tài s n quá l n thì vi c tăng v n ch s h u là không c n
thi t b i vì v n ch s h u càng tăng thì hi u qu ho t ng chưa ch c ã
tăng n u các ngân hàng này ang i m t v i hi u su t gi m theo quy mô.
Hơn n a, h s FATA ư c lư ng ư c có tác ng âm n hi u qu k thu t
m c ý nghĩa 1% i u này có nghĩa là FATA tăng s làm tăng phi hi u qu
v m t chi phí, t ây cho phép chúng ta kh ng nh r ng n u các ngân hàng
thương m i tăng v n ch th c hi n ho t ng u tư theo chi u r ng như
m r ng ph m vi và a bàn ho t ng (m các chi nhánh và phòng giao d ch
m i) thì vi c tăng v n c a m t s ngân hàng thương m i như hi n nay có th
s làm gi m hi u qu ho t ng toàn b c a các ngân hàng này, i u này cũng
ng nghĩa v i r i ro mà ngân hàng ph i gánh ch u ngày càng tăng. Như v y,
122


c i thi n tình tr ng này thì các ngân hàng thương m i c bi t là ngân hàng
thương m i nhà nư c c n y nhanh quá trình cơ c u l i ngu n v n như s m
th c hi n c ph n hóa có th tái c u trúc l i ho t ng c a các ngân hàng
này nh m t o ra m t cơ ch qu n lý m i có như v y m i nâng cao ư c hi u
qu ho t ng c a h th ng. i v i các ngân hàng thương m i c ph n nh t
là các ngân hàng thương m i c ph n nông thôn, nâng cao hi u qu ho t
ng và kh năng canh tranh c a các ngân hàng này, NHNN c n cho phép h
cơ c u l i v n ch s h u s m chuy n i thành ngân hàng thương m i c
ph n ô th vì hi n nay a ph n các ngân hàng này ang ho t ng trong i u
ki n hi u su t tăng theo quy mô. Còn i v i các ngân hàng thương m i c
ph n ô th có quy mô v a thì trư c khi cho phép các ngân hàng thương m i
tăng v n, NHNN c n xem xét c th vi c gi i trình m c ích tăng v n c a
NHTM ng th i òi h i các ngân hàng ph i xây d ng m t l ch trình tăng
v n c th theo sát v i chi n lư c phát tri n c a ngân hàng và phù h p v i
nh hư ng phát tri n c a ngành, tránh trư ng h p cho phép các ngân hàng
này tăng v n t vì có th làm cho hi u qu ho t ng c a các ngân hàng này
gi m do h ang i m t v i hi u su t gi m theo quy mô.

H s ư c lư ng ư c c a bi n thu v lãi/thu v ho t ng TRAD có
tác ng âm t i hi u qu k thu t và m c ý nghĩa là 5%, i u này cho th y
quá trình cơ c u l i ho t ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam ã
t o ra m t môi trư ng c nh tranh hơn. V i vi c gi m thi u vi c can thi p
hành chính c a NHNN trong vi c kh ng ch biên lãi su t, thì di n bi n lãi
su t trên th trư ng ti n t trong th i gian qua ã g n như ư c xác nh b i
quy lu t cung c u v n trên th trư ng, do ó ã làm cho biên bi n ng c a
lãi su t cho vay và huy ng v n có xu hư ng gi m. Chính i u này ã làm
cho các d ch v ngân hàng truy n th ng ngày càng tr nên b c nh tranh m nh
m . Như v y, v i s c nh tranh trên các s n ph m truy n th ng ngày càng
gay g t hơn và khách hàng ngày càng tr thành nh ng ngư i thông thái hơn
123


và òi h i các d ch v ngân hàng ti n ích hơn, cao hơn trong khi ó n u các
ngân hàng v n theo u i chi n lư c m r ng các d ch v truy n th ng thì
chính i u này s làm tăng chi phí ho t ng c a các ngân hàng và làm hi u
qu ho t ng gi m. i u này cho th y rõ ràng có th nâng cao hi u qu
ho t ng và kh năng c nh tranh thì trong chi n lư c phát tri n c a mình,
các ngân hàng c n ph i chú tr ng hơn vào vi c phát tri n các s n ph m d ch
v m i và ti n ích hơn cho khách hàng

Các h s c a các bi n th i gian Y02, Y03, Y04 và Y05 ư c ưa vào
mô hình xem xét nh ng thay i c a môi trư ng vĩ mô, cũng như nh ng
thay i c a công ngh s n xu t, ư c lư ng ư c u có d u dương và có
m c ý nghĩa th ng kê 1%. Tuy các h s này nh nhưng u có xu hư ng
tăng theo th i gian, như v y ph n nào cũng cho th y nh ng c i thi n trong
môi trư ng vĩ mô Vi t Nam trong th i gian qua ã t o ra nh ng nhân t
thu n l i cho ho t ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam hay có th
nói nh ng công c ư c s d ng trong i u hành và qu n lý c a Chính ph ,
NHNN i v i khu v c tài chính ã ngày càng mang tính ch t th trư ng hơn.
ng th i các h s này còn ph n ánh s thay i ti n b công ngh trong
ngành ngân hàng th i kỳ nghiên c u, k t h p v i h s ư c lư ng ư c c a
KL có tác ng dương n TE và có ý nghĩa th ng kê 1% cho ta th y ti n b
công ngh ã góp ph n làm tăng hi u qu ho t ng c a các ngân hàng, tuy
nhiên nh ng tác ng c a ti n b công ngh này v n còn nhi u h n ch . Như
v y, ti p t c có th c i thi n ư c hi u qu ho t ng c a ngân hàng
thương m i thì (i) NHNN c n ti p t c gi m thi u các các công c can thi p
mang tính ch t hành chính, áp d ng các thông l qu c t trong ki m tra, giám
soát ho t ng c a các ngân hàng thương m i. (ii) y m nh khai thác công
ngh hi n có m t cách có hi u qu , b sung có ch n l c các công ngh m i
phù h p v i i u ki n phát tri n c a n n kinh t . ng th i không ng ng
124


nâng cao trình nghi p v , n m b t và s d ng thành th o công ngh ngân
hàng ã ư c trang b cho ngu n nhân l c hi n t i c a ngân hàng.

Qua phân tích trên cho th y trong th i gian t i nâng cao hi u qu
ho t ng c a các ngân hàng thương m i Vi t Nam thì c n ph i gi m thi u r i
ro thanh kho n, tăng cư ng năng l c c a cán b qu n lý, cán b tín d ng, s
d ng ngu n v n vay ng n h n th c hi n tài tr cho các d án u tư dài
h n m t cách h p lý hơn, gi m t tr ng cho vay i v i nh ng doanh nghi p
c bi t i v i các doanh nghi p nhà nư c không có kh năng tài chính, làm
ăn thua l , ti p t c tăng cư ng và a d ng hóa i tư ng cho vay như h gia
ình, cá nhân các doanh nghi p v a và nh . Tăng cư ng khai thác các ho t
ng d ch v hi n có và cung c p các d ch v m i nh m gia tăng kh năng
c nh tranh trên th trư ng. Hoàn t t quá trình c ph n hóa hóa các ngân hàng
thương m i nhà nư c t o ra nh ng nhân t m i áp ng yêu c u phát tri n
c a th trư ng tài chính trong th i kỳ h u WTO. Cho phép các ngân hàng
thương m i c ph n nông thôn ư c cơ c u l i v n ch s h u chuy n i
thành ngân hàng thương m i c ph n ô th , tuy nhiên Ngân hàng Nhà nư c
cũng c n th c hi n chính sách th n tr ng trong vi c cho phép các ngân hàng
c ph n ô th tăng v n.
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản