Phân tích quan điểm: “Đảng phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng lực nhận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng”

Chia sẻ: NGO HOI | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:4

3
417
lượt xem
125
download

Phân tích quan điểm: “Đảng phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng lực nhận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng”

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần IV có đoạn viết : “Đảng phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng lực nhận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng” (Văn kiện Đại hội lần IX, NSB Sự thật – HN 1987, trang 30). Đồng chí hãy phân tích cơ sở lý luận triết học của luận điểm trên và liên hệ thực tiễn cách mạng nước ta....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Phân tích quan điểm: “Đảng phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng lực nhận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng”

  1. Đề thi : Trong văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần IV có đoạn viết : “Đ ảng ph ải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng l ực nh ận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng” (Văn kiện Đại hội lần IX, NSB Sự thật – HN 1987, trang 30). Đồng chí hãy phân tích cơ sở lý luận triết học của luận điểm trên và liên hệ thực tiễn cách mạng nước ta. Bài làm Ngay từ khi ra đời, Đảng cộng sản Việt Nam đã lấy chủ nghĩa Mác Lênin làm n ền tảng tư tưởng và vận dụng tư tưởng lý luận đó vào thực tế cách mạng nước ta đ ể đ ề ra đường lối, chủ trương, chính sách qua từng thời kỳ. Một trong những vận dụng cơ sở lý luận của triết học Mác Lênin vào công cuộc đổi mới đất nước mà Đảng đã khởi xướng bắt đầu từ Đại hội Đảng lần thứ IV là nguyên tắc khách quan, một nguyên tắc đ ược rút ra t ừ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức. Văn kiện Đại hội Đảng lần IX đã viết : : “Đ ảng ph ải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan. Năng l ực nh ận thức và hành động theo quy luật khách quan là điều kiện đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng”. Việc tìm hiểu quy luật khách quan trên cơ sở mối quan hệ giữa vật chất và ý thức đ ể vận dụng đúng đắn quy luật này vào thực tiễn là vấn đề hết sức cần thiết đối với Đảng viên. Vật chất theo quan điểm triết học Mác Lênin “là một phạm trù triết học đúng đ ể chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”. Thực t ại khách quan (tồn tại khách quan) là một nội dung cơ bản trong định nghĩa vật chất của Lênin, đó là sự tồn tại có thật, không phải do ý muốn của thần linh, thượng đế sinh ra, không phải do ý thức chức quan của con người sản sinh ra, mà đó là sự tồn tại, vận động, chuyển hóa và phát triển theo những quy luật vốn có của bản thân các sự vật, hiện tượng, dù con người có muốn, có biết hay chưa biết về sự tồn tại đó thì chúng vẫn tồn tại. Ý thức của con người theo triết học duy vật biện chứng không phải là một hiện tượng thần bí, tách rời khỏi vật chất mà là đặc tính của một dạng vật chất có t ổ chức đ ặc biệt là bộ óc của con người, là sự phản ánh sự vật, hiện tượng của thế giới bên ngoài vào bộ óc của con người trên nền tảng của hoạt động lao động sáng tạo và đ ược hi ện th ực hóa bằng ngôn ngữ. Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan. Giữa vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng, thể hiện qua vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức và tính độc lập tương đối, sự tác động trở lại của ý thức đ ối với vật chất. Theo quan điểm của triết học duy vật biện chứng, vật chất là cơ sở, cội nguồn s ản sinh ra ý thức. Vật chất là cái có trước, nó sinh ra ý thức, quyết đ ịnh nội dung và xu h ướng phát triển của ý thức. Không có vật chất thì không thể có ý thức bởi vì nguồn gốc của ý thức chính là vật chất trong đó bộ óc người là cơ quan vật chất của ý thức, cơ quan phản ánh thế giới xung quanh, sự tác động của thế giới khách quan vào bộ não ng ười, t ạo thành ngu ồn gốc tự nhiên của ý thức. Lao động trong hoạt động thực tiễn, hoạt động sản xuất của cải vật chất và ngôn ngữ (tiếng nói, chữ viết), cùng với nguồn gốc tự nhiên quyết định sự hình thành tồn tại và phát triển của ý thức. Mặt khác, ý thức là hình ảnh chủ quan của thế gi ới khách quan vật chất là đối tượng, khách thể của ý thức, nó quy định nội dung, hình thức, khả năng và quá trình vận động của ý thức. Ngoài ra, ý thức chỉ có thể trở thành sức mạnh v ật ch ất, sức mạnh cải tạo hiện thực thông qua hoạt động thực tiễn, bằng việc khai thác, sử dụng hợp lý các điều kiện phương tiện vật chất cần thiết cho hành động. Tuy nhiên, mặc dù do vật chất sinh ra và quy định nhưng ý thức l ại có tính đ ộc l ập tương đối. Sự phản ánh của ý thức đối với vật chất là sự phản ánh của ý thức đ ối v ới v ật chất là sự phản ánh sáng tạo chủ động chứ không thụ động máy móc nguyên si. S ự phát triển của ý thức là một quá trình con người không ngừng tìm kiếm tích lũy những hiểu bi ết mới ngày càng đầy đủ hơn, sâu sắc hơn về mặt bản chất, quy luật vận động và phát triển sự vật và qua đó sau khi đã hình thành, ý thức có vai trò đ ịnh hướng cho con ng ười trong vi ệc xác định mục tiêu, phương hướng tìm ra biện pháp lựa chọn các phương án, hành đ ộng t ối ưu nhất và sử dụng các điều kiện vật chất cần thiết để làm biến đổi chúng đạt đến mục tiêu đã đặt ra. Mặt khác sự tác động của ý thức đến vật chất có thể theo hai khuynh hướng : Một là ý thức sẽ thúc đẩy cùng chiều đối với sự phát triển của sự vật nếu ý thức phản ánh đúng
  2. hiện thực, khách quan nếu con người nhận thức đúng quy luật khách quan, có ý chí đ ộng cơ hành động đúng và thông qua cơ chế tổ chức hoạt động phù hợp trong thực ti ễn. Hai là ý thức kìm hảm, cản trở, thậm chí phá hoại sự phát triển bình thường của sự vật nếu ý thức phản ánh không đúng hiện thực khách quan, ý thức lạc hậu, phản khoa học, phản động, nếu con người không có ý chí, không nhiệt tình, động cơ sai …Tuy vậy, sự tác đ ộng của ý th ức đối với vật chất cũng chỉ với mức độ nhất định, nó không thể sinh ra hay tiêu diệt các quy luật vận động của vật chất. Từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức, một nguyên tắc được rút ra, đó là nguyên tắc, khách quan. Nguyên tắc khách quan trước nhất thừa nhận vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức, nó đòi hỏi trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải xuất phát từ hiện thực khách quan, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan, “ph ải lấy thực thể khách quan làm căn cứ cho mọi hoạt động của mình”. Nguyên t ắc này đòi h ỏi chúng ta trong nhận thức và hành động phải xuất phát từ chính bản thân sự vật với những thuộc tính, những mối liên hệ vốn có của nó, những quy luật khách quan, phải có thái độ tôn trọng sự thật, không được lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách, không đ ược l ấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược, sách lược cách mạng. Tuy nhiên, việc thực hiện nguyên tắc khách quan không có nghĩa là quan điểm khách quan xem nhẹ, tính năng động, sáng tạo của ý thức mà nó còn đòi hỏi phát phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, của nhân tố chủ quan. Bởi vì quá trình đ ạt t ới tính khách quan đòi hỏi chủ thể phải phát huy tính năng động, sáng tạo trong việc tìm ra nh ững bi ện pháp, những con đường để từng bước thâm nhập sâu vào bản chất của sự vật, trên cơ sở đó thực hiện việc biến đổi từ cái “vật tự nó” thành cái phục vụ cho nhu cầu lợi ích của con người Trong thực tế nhận thức và hoạt động của con người, nếu chúng ta tuyệt đối hóa một trong hai mặt của vật chất và ý thức thì sẽ có những sai lầm và rơi vào một trong 2 bệnh : chủ quan duy ý chí và bảo thủ trì trệ. Bệnh chủ quan duy ý chí là khuynh hướng, thổi phồng, tuyệt đối hóa vai trò của nhân tố chủ quan quá đề cao, cường điệu tính sáng tạo của ý thức, của ý chí, xa r ời hi ện th ực khách quan, bất chấp quy luật khách quan, điều kiện khách quan, lấy nhi ệt tình cách mạng thay thế cho sự yếu kém về trí thức khoa học. Sai lầm của bệnh chủ quan duy ý chí là lối suy nghĩ và hành động giản đơn, nóng vội áp đặt ý chí vào thực tế khi định ra chủ tr ương chính sách. Ngược lại với bệnh chủ quan duy ý chí là bệnh bảo thủ trì trệ. Đây là tình trạng ỷ lại, dựa dẫm, chờ đợi, ngại đổi mới thẩm chí cản trở cái mới, bằng lòng thỏa mãn với cái đã có do khuynh hướng cường điệu vai trò quyết định của vật chất, sùng bái sức mạnh của quy luật, hạ thấp vai trò của nhân tố chủ quan. Bệnh chủ quan duy ý chí và là bệnh bảo thủ trì trệ là một sai lầm của Đảng ta tr ước thời kỳ đổi mới (trước Đại hội lần VI tháng 12-1986). Đánh giá về mức đ ộ sai l ầm do chủ quan duy ý chí của Đảng trong thời kỳ này, Đại hội lần thứ VI đã chỉ rõ Đ ảng đã “ nóng vội chạy theo nguyện vọng chủ quan”, “giản đơn hóa, muốn thực hiện nhiều mục tiêu của CNXH trong điều kiện nước ta mới có chặng đường đầu tiên”. Do chủ quan duy ý chí và bảo thủ trì trệ, Đảng đã có những sai lầm nghiêm trọng và kèo dài về chủ trương, chính sách lớn, về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực hiện trong giai đoạn này, vi phạm các quy luật khách quan, biểu hiện qua một số lĩnh vực cụ thể được Văn kiện ĐH Đảng lần VI đánh giá nh ư sau : “chưa thật sự thừa nhận cơ cấu kinh tế nhiều thành phần ở nước ta tồn tại trong một thời gian tương đối dài” nên “đã có những biểu hiện nóng vội muốn xóa bỏ ngay các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa”, “chưa nắm vững và vận dụng đúng quy luật về sự phù hợp giữa quan hệ SX với tính chất và trình độ SX” nên “có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây d ựng công nghiệp nặng mà không chú ý phát triển công nghiệp nhẹ”. Trên thực tế, do việc đầu tư cơ sở sai và tràn lan, không có cơ sở khoa học, không phù hợp với điều ki ện thực tế về tài nguyên, lao động của từng vùng nên việc khai thác nguồn vốn đ ầu tư không hi ệu quả, nhiều công trình đầu tư dở dang và thậm chí không đủ nguyên liệu đ ể đ ưa vào hoạt động (cụ thể như đầu tư nhà máy đường đều khắp các tỉnh nhưng có tỉnh không đủ nguyên vật liệu để cung cấp cho nhà máy hoạt động). Ngoài ra, cũng do chủ quan duy ý chí trong việc dùng kế hoạch pháp lệnh đ ể chỉ huy toàn bộ nền kinh tế đất nước, “duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu bao
  3. cấp” - một cơ chế "gắn liền với tư duy kinh tế dựa trên những quan ni ệm gi ản đ ơn về ch ủ nghĩa xã hội, mang nặng tính chất chủ quan, duy ý chí", “có nhiều chủ trương sai trong vi ệc cải cách giá cả, tiền lương, tiền tệ “ cùng với “việc bố trí cơ cấu kinh tế trước hết là SX và đầu tư thường chỉ xuất phát từ lòng mong muốn đi nhanh, không tính đến điều kiện khả năng thực tế ” nên dẫn đến việc SX chậm phát triển, mâu thuẩn giữa cung và cấu ngày càng gay gắt do việc áp dụng những chính sách, chủ trương trên đã vi phạm những quy lu ật khách quan của nền kinh tế SX hàng hóa (quy luật cung cầu quy luật giá trị, quy lu ật c ạnh tranh, phá sản …). Tóm lại, việc bỏ qua không thừa nhận và vận dụng những quy luật khách quan của phương thức sản xuất, của nền kinh tế hàng hóa ... vào việc chế đ ịnh các chủ trương chính sách kinh tế làm cho nền kinh tế nước ta bị trì trệ khủng hoảng trầm trọng. Nguyên nhân của bệnh chủ quan duy ý chí và bệnh bảo thủ trì trệ mà Đảng ta mắc phải có nguyên nhân khách quan nhưng chủ yếu là do nguyên nhân chủ quan Đó là sự y ếu kém lạc hậu về tư duy lý luận, trí thức lý luận không đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Đó là việc hiểu và vận dụng chưa đúng nguyên lý, quy luật, phạm trù, chưa chú ý ti ếp thu k ế thừa những thành tựu, kỹ thuật công nghệ mới của chủ nghĩa tư bản, của nhân loại, thậm chí còn có định kiến phủ nhận một cách cực đoan những thành tựu đó, chưa chú ý t ổng k ết những cái mới từ sự vận động, phát triển của thực tiễn theo Chủ tịch Hồ Chí Minh thì nguyên nhân của bệnh chủ quan là kém lý luận, lý luận và lý luật suông. Bệnh chủ quan duy ý chí còn do nguồn gốc lịch sử, xã hội, giai cấp, tâm lý của con người chi ph ối. Những nguyên nhân khách quan ấy có thể kế như : do xuất phát điểm của nước ta quá thấp, nền SX nhỏ với trình độ SX lạc hậu, do hậu quả của chiến tranh kéo dài ảnh hưởng rất l ớn đến không chỉ đến tốc độ phát triển kinh tế - xã hội mà còn làm cho đội ngũ cán bộ - đ ảng viên không có điều kiện để học tập nên trình độ KH công nghệ, tri thức không đáp ứng đầy đ ủ những yêu cầu của sự nghiệp cách mạng, cơ chế quan liêu bao cấp, bệnh quan liêu ảo tưởng, “kiêu ngạo cộng sản… cũng tạo điều kiện cho sự ra đời của căn bệnh chủ quan duy ý chí và bảo thủ trì trệ. Rút kinh nghiệm từ những sai lầm trên, Đại hội Đảng lần VI (1986) đã chỉ rõ bài học kinh nghiệm trong thực tiễn cách mạng ở nước ta là “ Đảng phải luôn xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật là điều kiện đảm bảo sự dẫn đầu của Đ ảng ” (Văn kiện Đại hội Đảng lần VI trang 30). Đây là sự vận dụng đúng đ ắn nguyên t ắc khách quan, thừa nhận vai trò quyết định của vật chất và các quy luật khách quan v ốn có c ủa nó trong việc đề ra các chế định, chủ trương, chính sách vào thực tế của công cuộc xây d ựng đất nước ta từ sau ĐH Đảng lần VI Đại hội Đảng lần VI đã xác định xây dựng quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa là một công việc to lớn, không thể làm xong trong một thời gian ngắn, không thể nóng v ội làm trái quy luật. Văn kiện Đại hội xác định: " Nay phải sửa lại cho đúng như sau: Đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục trong suốt thời kỳ quá đ ộ lên chủ nghĩa xã hội, với những hình thức và bước đi thích hợp, làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất, luôn có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất". Đại hội cũng phát hiện một vấn đề lớn có tính lý luận, hoàn toàn mới mẻ: "Kinh nghiệm thực tiễn chỉ rõ: lực lượng sản xuất bị kìm hãm không chỉ trong trường hợp quan hệ sản xuất lạc hậu, mà cả khi quan hệ sản xuất phát triển không đ ồng bộ, có những yếu tố đi quá xa so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất". Trên cơ sở đó, Đại hội xác định: "Nền kinh tế nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ". Trong cơ cấu sản xuất và cơ cấu đầu tư, Đảng và Nhà nước đã điều chỉnh lại theo hướng "không bố trí xây dựng công nghiệp nặng vượt quá điều kiện và khả năng thực tế", tập trung sức người, sức của vào việc thực hiện ba chương trình mục tiêu: sản xuất lương thực- thực phẩm, sản xuất hàng tiêu dùng và sản xuất hàng xuất khẩu. Đây là những chương trình chẳng những đáp ứng được nhu cầu bức xúc nhất lúc bấy giờ mà còn là điều kiện thúc đẩy sản xuất và lưu thông hàng hóa, là cái gốc tạo ra sản phẩm hàng hóa. Về cơ chế quản lý kinh tế, lần đầu tiên khái niệm về hàng hóa, thị trường được đưa vào Nghị quyết một cách rõ ràng "Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước" (Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội : ). Cơ chế quản lý kinh tế được Đại hội VI xác định : "Tính kế hoạch là đặc trưng số một của cơ chế
  4. quản lý kinh tế ngay từ buổi đầu của thời kỳ quá độ. Sử dụng đúng đắn quan hệ hàng hóa - tiền tệ là đặc trưng thứ hai của cơ chế về quản lý kinh tế". Vì vậy, chúng ta phấn đấu thi hành chính sách một giá, đó là giá kinh doanh thương nghiệp và xây d ựng hệ thống ngân hàng chuyên nghiệp kinh doanh tín dụng và dịch vụ ngân hàng, hoạt đ ộng theo ch ế đ ộ hạch toán kinh tế. Vấn đề phân phối đã được chú trọng hơn trong quan hệ SX bằng vi ệc thực hi ện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh t ế là chủ yếu, đồng thời dựa trên mức đóng góp các nguồn lực khác vào kết quả sản xuất kinh doanh và phân phối thông qua phúc lợi xã hội. Tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong t ừng bước và trong suốt quá trình phát triển. Công bằng xã hội phải thể hiện cả ở khâu phân phối hợp lý tư liệu sản xuất lẫn ở khâu phân phối kết quả sản xuất. Văn kiện Đại hội chỉ rõ: "Đ ể phát triển sức sản xuất, cần phát huy khả năng của mọi thành phần kinh tế, thừa nhận trên thực tế còn có bóc lột và sự phân hóa giàu nghèo nhất đ ịnh trong xã h ội, nh ưng ph ải luôn quan tâm bảo vệ lợi ích của người lao động, vừa khuyến khích làm giàu hợp pháp, chống làm giàu phi pháp, vừa coi trọng xóa đói giảm nghèo". Đồng thời với các đổi mới trong lĩnh vực kinh tế, việc đổi mới bắt đ ầu t ừ vi ệc Đ ảng phải đổi mới tư duy lý luận, nâng cao năng lực, trình độ lý luận của Đảng để nhận thức đúng và hành động đúng phù hợp với hệ thống các quy luật khách quan. Đồng thời với việc đổi mới tư duy lý luận, việc tăng cường phát huy dân chủ, phát huy tiềm năng cán bộ KHKT, đ ội ngũ cán bộ quản lý và tăng cường công tác tổng kết thực tiễn, tổng kết cái mới, không ng ừng bổ sung, phát triển, hoàn chỉnh lý luận về mô hình, mục tiêu, bước đi, đ ổi mới và ki ện toàn t ổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị … là những biện pháp nhằm t ừng bước sửa chữa sai lầm và khắc phục bệnh của chủ quan duy ý chí. Với những đường lối, chủ trương trên của Đảng, Nhà nước đã cụ thể hóa bằng nhiều nghị quyết và chính sách phù hợp và khi tri ển khai thực hi ện đã có tác dụng rất lớn trong việc thúc đẩy sản xuất, cải thiện đời sống của người dân : đó là Ngh ị quyết 168 về chuyển đổi cơ cấu SX, các chính sách đất đai cho người dân tộc, chính sách tái định cư, chính sách cứu đói giảm nghèo ... đồng thời với thực hiện dân chủ ở cấp cơ sở và việc tôn vinh các cá nhân, tập thể có hi ệu quả năng suất lao đ ộng cao, làm kinh tế giỏi ... đã thực sự khuyến khích, tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện của cá nhân, tập thể và nhân rộng những mô hình SX, kinh tế tiên tiến Nhờ vận dụng đúng đắn các quy luật thông qua các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước ta, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân từng bước đ ược ổn định và nâng cao, các ngành nghề truyền thống được khôi phục và phát tri ển mạnh, tỷ lệ hộ đói nghèo giảm mạnh từ 20% xuống còn 11%, tăng trưởng kinh tế tăng và giữ mức ổn định, thu nhập của hộ thành thị tăng từ 10 triệu/năm lên 50 triệu/năm, chế độ XHCN ngày càng củng cố và đất nước đã ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế xã hội và đang có những bước chuyển biến tích cực trong tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội. Tóm lại, từ những phân tích trên cho thắng lợi của công cuộc đổi mới có được là dựa trên một nền tảng tư tưởng đúng, đó là chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh mà trong đó sự quán triệt và vận dụng đúng quy luật, nguyên tắc khách quan là đi ều ki ện đ ảm bảo sự dẫn dắt đúng đắn của Đảng

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản