Phong cách lãnh đạo độc đáo của Hồ Chí Minh

Chia sẻ: taonemay108

Hồ Chí Minh là một nhà chính trị kiệt xuất, có những giá trị vượt thời gian và quan trọng hơn là có giá trị đương đại. Ông là một nhà chính trị có những địa vị không thể nào so sánh được, có những giá trị không thể nào nhầm lẫn được. Giá trị chính trị, phong cách lãnh đạo, tài năng chính trị của ông bộc lộ trong hoàn cảnh dân tộc Việt Nam đang có những cuộc chiến tranh giải phóng dài nhất thế giới và những cuộc đụng độ với các đối tượng lớn nhất thế giới....

Nội dung Text: Phong cách lãnh đạo độc đáo của Hồ Chí Minh

Phong cách lãnh đạo độc đáo của Hồ Chí Minh
Nguyễn Trần Bạt
Chủ tịch / Tổng giám đốc, InvestConsult Group
Hồ Chí Minh là một nhà chính trị kiệt xuất, có những giá trị vượt thời gian và quan trọng hơn
là có giá trị đương đại. Ông là một nhà chính trị có những địa vị không thể nào so sánh được,
có những giá trị không thể nào nhầm lẫn được. Giá trị chính trị, phong cách lãnh đạo, tài năng
chính trị của ông bộc lộ trong hoàn cảnh dân tộc Việt Nam đang có những cuộc chiến tranh
giải phóng dài nhất thế giới và những cuộc đụng độ với các đối tượng lớn nhất thế giới.
1. Tài năng tổ chức ra tâm lý thời bình ngay cả trong thời chiến
Một trong các giá trị quan trọng nhất tạo ra tính không thể nhầm lẫn đó là tài năng tổ chức ra
tâm lý thời bình ngay cả trong thời chiến.
Khi Johnson đưa nửa triệu quân Mỹ sang Việt Nam và mở rộng cuộc chiến tranh phá hoại ra
miền Bắc, Hồ Chí Minh đã đưa ra một thông điệp cứu quốc trong đó có đoạn: “Này Tổng
thống Johnson, Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố khác có thể bị tàn phá nhưng nhân dân
Việt Nam quyết không sợ…” Hồ Chí Minh gọi tên kẻ thù mà như không có sự phân biệt nào cả.
Tôi nghe không chỉ ngôn từ mà cả lời nói của Hồ Chí Minh và nhận thấy sự khôn ngoan và phải
chăng chính trị của ông, sự phải chăng không đạt đến được đối với những người khác. Hay
trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến giọng điệu của Hồ Chí Minh vẫn rất hoà bình: “ Chúng
ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân
Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa! Không! Chúng ta thà hy sinh tất
cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.” Lời tuyên chiến ấy
giống như phản ứng của một con người đang cày dở thửa ruộng, đang dở dang một công việc
rất thông thường của đời sống con người, tức là ông không dập tắt tâm lý hoà bình ngay cả khi
viết lời tuyên chiến. Hồ Chí Minh đủ tầm nhìn để hình dung ra kết cục của cuộc kháng chiến
từ khi nó chưa kết thúc. “Ai có súng dùng súng, ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì
dùng cuốc, thuổng, gậy, gộc…” Ông xếp súng, gươm, cuốc, thuổng, gậy gộc với nhau tức là
xếp những công cụ lao động hòa bình cùng với các công cụ chiến tranh hiện đại, làm cho ngôn
ngữ chiến tranh dù rất mạnh mẽ, thôi thúc nhưng giọng điệu lại rất hòa bình. Đấy chính là
thiên tài. Một con người trong tâm tưởng phải hình dung ra kết cục của cuộc chiến tranh khi nó
chưa kết thúc thì mới có đủ trí tuệ để tổ chức ra tâm lý hoà bình. Và đó chính là tầm nhìn chính
trị, là sự trung dung vĩ đại của Hồ Chí Minh.
Có một thời trong chiến tranh chúng ta cấm hát những bài hát về tình yêu vì sợ ảnh hưởng đến
tâm lý nhất quán của chiến tranh mà không hiểu rằng đó là những nhu cầu tinh thần không thể
thiếu của con người. Người ta quên mất rằng nếu những nhu cầu tinh thần như vậy bị tiêu diệt
thì con người chỉ còn tình yêu đối với chiến tranh. Vậy chiến tranh kết thúc thì con người sẽ
quay về cuộc sống bình thường như thế nào khi con người đã đánh mất các giá trị tinh thần đối
với đời sống bình thường ấy? Hơn ai hết, nhà lãnh đạo, nhà chính trị là người cần phải biết
chăm sóc những giá trị hòa bình của con người để dẫn dắt con người đi qua một cuộc chiến
tranh mà vẫn còn là con người. Hồ Chí Minh nhìn thấy con người trong chiến tranh, sau chiến
tranh và hình dung cuộc sống một cách liên tục. Tầm nhìn con người và tầm nhìn chính trị hợp
nhất với nhau tạo ra giá trị có ý nghĩa thời đại của Hồ Chí Minh. Nếu nhận thức được điều ấy
thì chúng ta sẽ hiểu tại sao Hồ Chí Minh ngay cả sau khi mất vẫn tiếp tục có giá trị.



1
Nếu không nghiên cứu Hồ Chí Minh bằng tâm hồn của con người Hồ Chí Minh mà bằng tâm
hồn chiến tranh thì không thể tìm ra giá trị Hồ Chí Minh đích thực được. Tài năng tổ chức tâm
lý thời bình ngay cả trong thời chiến thể hiện sâu sắc sự phải chăng chính trị hay sự đa dạng
của đời sống tinh thần Hồ Chí Minh. Sở dĩ Hồ Chí Minh có được tài năng ấy là do ông tuân thủ
phép biện chứng về sự đa dạng của đời sống tinh thần con người. Có thể nói, giá trị chính trị
sau khi chết của Hồ Chí Minh là tầm nhìn chính trị của Hồ Chí Minh về thân phận của
con người, về cơ cấu tâm lý của con người, về phép biện chứng tâm hồn của con người .
Chúng ta còn thấy cả điều này trong chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh.
2. Chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh
Chủ nghĩa yêu nước cũng là một giá trị của Hồ Chí Minh, nó không chỉ là một giá trị nhân văn
mà còn là một giá trị chính trị. Thành công của cuộc Cách mạng Tháng Tám và của cả mấy
cuộc chiến tranh trong nửa thế kỷ XX ở Việt Nam chính là kết quả của chủ nghĩa yêu nước mà
Hồ Chí Minh là đại diện tiêu biểu. Có thể nói, giá trị yêu nước là một trong các giá trị quan
trọng nhất và phổ biến nhất của Hồ Chí Minh. Chủ nghĩa Marx đem lại cho Hồ Chí Minh
khả năng thành công lớn nhất chứ không phải khả năng thành công duy nhất. Hồ Chí Minh
thành công là nhờ lý tưởng yêu nước của mình cùng với nhận thức đúng đắn về độc lập, tự do,
tiếp nữa là biết huy động sức mạnh của cả dân tộc bằng sự phải chăng chính trị của mình.
Chúng ta có nhiều nhà chính trị yêu nước hay nói cách khác chủ nghĩa yêu nước không phải là
độc quyền của Hồ Chí Minh. Nhưng Hồ Chí Minh trở thành nhân vật tiêu biểu cho chủ nghĩa
yêu nước Việt Nam là bởi vì ông là nhà chính trị thành công nhất ở Việt Nam. Phần lớn những
phẩm chất trong các giá trị được gọi là thiên tài của Hồ Chí Minh là kết quả của sự chung thủy
với các sứ mệnh chứ không phải là sự kiên nhẫn thông thường. Hồ Chí Minh là người có mục
tiêu chính trị rõ ràng và suốt cả cuộc đời ông đi tìm mục tiêu ấy. “ Tôi chỉ có một ham muốn,
ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự
do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành“. Đối với Hồ Chí Minh, nhân
dân là tất cả nội dung cuộc sống của ông, nội dung chính trị của ông. Nhiều người cho rằng Hồ
Chí Minh là một nhà dân tộc chủ nghĩa vì ông luôn luôn đặt giải phóng dân tộc lên nhiệm vụ
hàng đầu. Một nhà dân tộc chủ nghĩa có thể là người không phải chăng về chính trị, một người
dân tộc chủ nghĩa có thể không phải là một người có trình độ văn hoá và sự phát triển văn hoá
cao, nhưng Hồ Chí Minh lại là người có trình độ văn hoá phát triển ở mức rất cao. Hồ Chí
Minh là một người yêu nước chủ nghĩa chứ không thuần túy là một nhà dân tộc chủ nghĩa.
Hồ Chí Minh tôn thờ độc lập dân tộc chứ không phải tôn thờ dân tộc bởi vì hơn ai hết, Hồ Chí
Minh biết rõ những nhược điểm của dân tộc mình. Một kẻ dân tộc chủ nghĩa thì chỉ nhìn thấy
dân tộc của mình còn người yêu nước là một người nhìn thấy dân tộc của mình trong mối
tương quan với những dân tộc khác. Vì theo chủ nghĩa yêu nước cho nên Hồ Chí Minh không
trở thành một người theo chủ nghĩa Marxist cực đoan được. Ở đây ranh giới giữa yêu nước
chủ nghĩa và dân tộc chủ nghĩa cũng phản ánh sự phải chăng chính trị của Hồ Chí Minh .
Sự phải chăng chính trị đã ngăn con người Hồ Chí Minh không trở thành một người cộng sản
cực đoan hay một người dân tộc chủ nghĩa cực đoan và bảo tồn nguyên vẹn tính đa dạng tinh
thần của Hồ Chí Minh.
Chúng ta vẫn nói về việc Hồ Chí Minh kêu gọi đoàn kết nhưng dường như không mấy ai
nghiên cứu xem ông làm thế nào để kêu gọi đoàn kết. Hồ Chí Minh kêu gọi đoàn kết bằng sự
phải chăng chính trị của mình chứ không chỉ thuần túy xem đoàn kết là quan trọng. Theo tôi,
nhận định rằng Hồ Chí Minh tổ chức đoàn kết chính trị bằng sự phải chăng của các
phương pháp chính trị là một phát hiện lý luận quan trọng trong lịch sử chính trị hiện đại Việt


2
Nam. Hồ Chí Minh có lẽ là người hiểu rõ nhất nguyên nhân thành công của Cách mạng tháng
Tám là do sự có mặt của cơ cấu lực lượng đông đảo và đa dạng với rất nhiều trường phái,
phong cách và mức độ tự giác về chính trị. Cơ sở của chủ nghĩa đoàn kết Hồ Chí Minh chính là
tính phải chăng chính trị của ông. Sự phải chăng chính trị ấy thể hiện ở chỗ ông chiếu cố tất cả
các lực lượng, các lợi ích, ông tôn trọng tính đa dạng tinh thần của đời sống chính trị. Cách tiếp
cận này mang tính bản năng nhưng có giá trị khoa học bởi trên thực tế nó xúc tiến được sự
đồng thuận. Đối với Hồ Chí Minh, đoàn kết dân tộc là để phấn đấu vì độc lập dân tộc và thống
nhất đất nước, tức là đoàn kết có mục đích, đoàn kết cho các mục tiêu cụ thể. Điều này giải
thích sự hẫp dẫn của Hồ Chí Minh với tất cả các lực lượng, các tầng lớp trong xã hội và tạo ra
sự thành công của nhà chính trị Hồ Chí Minh.
3. Giá trị nhận thức về tự do, dân chủ
Một giá trị chính trị quan trọng nữa của Hồ Chí Minh là giá trị nhận thức về tự do, dân chủ. Hồ
Chí Minh là người dịch chuyển nhiều, ông tắm trong các nền văn hóa khác nhau, tắm trong
những dòng nước khác nhau của đời sống con người, đặc biệt là tiếp thu tư tưởng của chủ
nghĩa nhân văn Pháp nên Hồ Chí Minh hiểu sâu sắc giá trị của tự do, dân chủ. Ông hiểu rất rõ
giá trị của con người và chính vì thế trong ông luôn có khát vọng về nhân quyền. Hồ Chí Minh
là nhà chính trị duy nhất và sớm nhất ở Việt Nam nói về nhân quyền “Con người sinh ra ai
cũng có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc…” Đó là nhà chính trị đầu tiên
trong lịch sử chính trị của dân tộc chúng ta nói về nhân quyền một cách công khai, rõ ràng trong
tuyên ngôn độc lập do chính ông soạn thảo.
Hồ Chí Minh khi viết “Tuyên ngôn độc lập” đã hình dung rất rõ ràng nội dung của độc lập và
tự do. Không có sự hình dung mập mờ về độc lập, tự do trong nhận thức của Hồ Chí Minh,
trong cảm nhận tinh thần của Hồ Chí Minh. Trong mỗi con người đều có cái gọi là tinh thần
dân tộc, danh dự dân tộc cho nên ai cũng có khát vọng độc lập dân tộc. Con người mất nước thì
con người đi tìm độc lập dân tộc, tìm độc lập dân tộc thực chất là tìm tự do cho dân tộc. Trong
khái niệm độc lập dân tộc của Hồ Chí Minh luôn bao hàm cả khái niệm tự do, tự do cho dân
tộc của mình, cho nhân dân của mình. Điều đó có nghĩa là nếu kết quả của cách mạng là mang
về một gói tự do cho dân tộc thì cần phải chia gói tự do ấy, phải phân phối gói tự do ấy cho
từng con người, phải biến tự do ấy trở thành quyền con người. Độc lập dân tộc là quyền của
các dân tộc mà dân tộc đã tự do thì con người phải tự do, con người phải được hưởng cả cái tự
do công cộng và cái tự do riêng. Một con người sống trong một cộng đồng độc lập thì con
người ấy phải có hạnh phúc. Hạnh phúc của mỗi người tạo ra hạnh phúc của dân tộc. Hơn ai
hết Hồ Chí Minh là người thấu hiểu điều đó. Nhiều người không hiểu rằng nỗi bức xúc của
ông về độc lập dân tộc không phải là sự sĩ diện của công dân một nước không có độc lập, mà
là sự bức xúc của một con người khi thấy dân tộc mình bị cùm kẹp và nhân dân mình thiếu tự
do. Hai trạng thái tâm lý đó rất khác nhau. Bởi nếu như ông không có khát vọng tự do cho con
người mà chỉ có khát vọng độc lập dân tộc thì ông sẽ làm vua. Ông sẽ được hoan nghênh hơn
nhiều bởi các đế quốc nếu ông làm vua, nhưng ông đã không làm như thế vì khát vọng tự do
con người, cho dân tộc của ông lớn hơn. Trong cương lĩnh chính trị của mình, Hồ Chí Minh
phấn đấu vì một nước Việt Nam “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc“. Hồ Chí Minh đã trở thành
một người cộng sản bởi vì vào giai đoạn ấy trạng thái chính trị của thế giới hỗ trợ những
người cộng sản.
Như vậy, cuộc cách mạng của Hồ Chí Minh là cuộc cách mạng về con người, trong đó độc lập
dân tộc chỉ là một chặng. “Nếu độc lập mà không đem lại tự do và hạnh phúc cho nhân dân thì
độc lập ấy cũng không có ý nghĩa gì“. Hồ Chí Minh trở thành một thủ lĩnh của phong trào giải


3
phóng dân tộc thế giới bởi vì ở trong ông có sự cảm thông với thân phận con người, với sự mất
nước hay mất tự do của con người. Hồ Chí Minh hiểu rằng tự do là nguồn sống của con người.
Nếu là một nhà dân tộc chủ nghĩa thì Hồ Chí Minh chỉ nghĩ đến Việt Nam và nếu là một người
chỉ nghĩ đến sự nghèo khổ của con người thì ông chỉ trở thành một thủ lĩnh của giai cấp vô sản
thế giới. Ngay cả với những dân tộc không được lãnh đạo bởi chủ nghĩa cộng sản thì Hồ Chí
Minh cũng trở thành tấm gương. Đóng góp của Hồ Chí Minh là sự đóng góp tinh thần vô giá đối
với tiến trình phát triển chính trị thế giới thông qua việc khích lệ sự đòi độc lập dân tộc. Càng
ngày, thế giới càng hiểu ra rằng họ đã may mắn như thế nào khi thoát khỏi chủ nghĩa thực dân.
Ngay cả các nước thực dân, các nước đế quốc cũng thấy rằng họ đã có cơ may thoát ra khỏi
chủ nghĩa thực dân như thế nào để trở về nguyên trạng là các quốc gia lương thiện, và họ càng
hiểu được giá trị của Hồ Chí Minh, càng cảm ơn những con người như Hồ Chí Minh. Khích lệ
nhu cầu tự do của con người là một trong những khích lệ nhân văn nhất. Ai ngăn cản tự
do, từ chối tạo điều kiện để con người tự do, từ chối hỗ trợ con người hình thành khát
vọng tự do thì đó là kẻ chống lại con người.
Một trong những cái vĩ đại của Hồ Chí Minh là ông không định làm cho mình giống với nhân
dân. Ông là người tiên phong trong việc làm cho mình giống với lý tưởng về một người lãnh tụ
nhân dân, tức là, ông trở thành vẻ đẹp lý tưởng của nhân dân chứ không phải nhân dân. Đấy là
cái khôn ngoan, cái tinh khôn của Hồ Chí Minh mà hầu như các thế hệ sau không phát hiện ra.
Khi xem các bộ phim tài liệu về Hồ Chí Minh, chúng ta thấy ông đi dọc đường, ông tắm, rồi
ông vác cái sào trên vai để phơi áo… Những hình ảnh đó thật đẹp và lúc nào cũng gây ra sự xúc
động ở người xem. Một con người thênh thang giữa trời, giữa đất, tự do mà gần gũi biết bao.
Trong phong thái Hồ Chí Minh vừa có chất lượng của một nghệ sỹ, vừa có chất lượng của tự
do. Đó không phải là tự do của một người thông thường mà là tự do của một người nghệ sỹ.
Đối với người nông dân, người lao động Việt Nam thì thái độ tự do ấy là một trong những vẻ
đẹp vĩ đại nhất mà họ tôn thờ. Chưa có ai hiểu nhân dân và tự tạo mình thành hình ảnh, thành
lý tưởng của nhân dân một cách vừa hấp dẫn, vừa khôn ngoan như Hồ Chí Minh. Ông mặc
chiếc áo bà ba rất Việt Nam, nhưng tác phong của ông cùng với điếu thuốc lá trên tay và chiếc
khăn len Pháp buộc ở cổ thì như là thủ lĩnh của một nước phương Tây. Hồ Chí Minh đã hiện
đại hoá các vẻ đẹp chính trị của mình trở thành hình mẫu về lý tưởng, về thẩm mỹ con người
của nhân dân.
Hồ Chí Minh đã mất từ cách đây gần 40 năm nhưng rõ ràng chúng ta vẫn thấy ông hiện hữu
trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam. Đó là sự tồn tại không phải của con người
Hồ Chí Minh mà là tinh thần Hồ Chí Minh hay là tinh thần tự do Hồ Chí Minh. Mỗi một lúc
chúng ta nói, chúng ta hành động, bỗng nhiên chúng ta lại nhớ đến Hồ Chí Minh bởi đấy là sự
bất tử của tinh thần Hồ Chí Minh. Tinh thần Hồ Chí Minh vẫn đang hiện hữu trong các quy tắc
hành xử của con người bởi vì con người còn tồn tại dưới dạng các giá trị văn hóa nữa. Con
người Hồ Chí Minh với tư cách là một thực thể vật lý thì không còn nhưng con người Hồ Chí
Minh với tư cách là các giá trị tinh thần được cô lại dưới hình thức của những giá trị văn hóa thì
vẫn có sức sống mãnh liệt. Đấy là sự vĩ đại của Hồ Chí Minh.




4
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản