PHƯƠNG PHÁP CHỌN GIỐNG KHÁNG SÂU BỆNH

Chia sẻ: Nguyễn Phương Hà Linh Linh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8

0
83
lượt xem
23
download

PHƯƠNG PHÁP CHỌN GIỐNG KHÁNG SÂU BỆNH

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Lai Lai với nguồn có tính kháng và chọn lọc trong thế hệ cho phân li là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong chọn tạo giống kháng sâu bệnh ở nhiều loại cây trồng, đặc biệt ở cây cốc và các cây tự thụ phấn khác. Mục đích là kết hợp đặc điểm tốt của hai hay nhiều bố mẹ.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: PHƯƠNG PHÁP CHỌN GIỐNG KHÁNG SÂU BỆNH

  1. PHƯƠNG PHÁP CHỌN GIỐNG KHÁNG SÂU BỆNH 3.3.1. Lai Lai với nguồn có tính kháng và chọn lọc trong thế hệ cho phân li là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong chọn tạo giống kháng sâu bệnh ở nhiều loại cây trồng, đặc biệt ở cây cốc và các cây tự thụ phấn khác. Mục đích là kết hợp đặc điểm tốt của hai hay nhiều bố mẹ. Đây là những chương trình chọn tạo giống lâu dài mà nhà chọn giống có thể tiến hành từng bước. Sản phẩm của sêri này được sử dụng làm nguồn bố mẹ cho các sêri sau. Các chương trình có nhiều tổ hợp lai và đánh giá vật liệu phân li trong phổ rộng của các điều kiện môi trường thường thành công
  2. nhất. 3.3.2. Lai lại Phương pháp lai lại được sử dụng khi cần chuyển một tính trạng di truyền đơn giản vào một giống hay dòng. Phương pháp này được sử dụng trong chọn giống kháng sâu bệnh khi các giống hiện có hoàn toàn tốt nhưng cảm nhiễm với một loại sâu bệnh đơn lẻ nào đó. Lai lại có hiệu quả cao khi khả năng kháng sâu hoặc bệnh di truyền ở trạng thái đơn gen. Thông qua lai lại liên tục và chọn lọc, cuối cùng tự phối và chọn, một đoạn nhiễm sắc thể mang gen kháng bệnh mong muốn được vào kiểu gen của bố mẹ. Phương pháp lai lại cũng có thể được sử dụng có cải tiến để 16
  3. chuyển khả năng kháng sâu hay bệnh do một số gen kiểm soát. Trong trường hợp này nhiều giai đình của thế hệ con lai lại có số lượng lớn có thể được sử dụng. Thông qua giao phối giữa các thế hệ con kháng không hoàn toàn của các giai đình khác nhau mức đề kháng ban đầu có thể được phục nguyên trong nguồn kháng. Phương pháp lai lại thường cần thiết nếu gen kháng sâu hoặc bệnh nằm ở dạng hoang dại thân thuộc hoặc dạng cây trồng có nhiều tính trạng bất lợi. Chọn lọc chu kì Nhiều kiểu chọn lại chu kỳ đã áp dụng có kết quả trong chọn giống kháng sâu bệnh khi tính trạng bệnh di truyền đa gen. Ví dụ điển hình là tính kháng đa gen
  4. bệnh đốm lá ở ngô. Mức kháng ở nhiều quần thể tăng lên bằng cách lai chéo giữa các cây kháng bệnh nhất trong mỗi thế hệ cho một số chu kỳ sinh sản. Tiến độ lớn nhất thường thu được trong những chu kỳ đầu tiên. 3.3.4. Lai xa Có rất nhiều ví dụ về gen kháng bệnh được chuyển vào các giống thương mại thông qua lai giữa các loài và chi. Ðiều này thực hiện được nhờ sự hiểu biết về di truyền tế bào và sự tiến hóa của cây trồng. Ở lúa mì đã tạo ra loài các tổng hợp và chúng làm cầu nối để chuyển các gen mang vật chất di truyền đối với tính đề kháng sang các loài cây trồng. Chọn giống bằng phương pháp đột biến đã được nhiều nhà chọn giống sử
  5. dụng để tạo ra gen kháng bệnh mới trong các cây nông nghiệp. Ðến nay, một số giống kháng sâu bệnh đã được tạo ra bằng phương pháp đột biến cảm ứng. 3.3.5. Chọn lọc in vitro Nuôi cấy mô và tế bào cho phép chọn lọc khả năng kháng bệnh ở các tế bào đơn, mô thực vật không phân hóa hay phôi xôma. Tế bào hay mô nuôi cấy được xử lý với độc tố đặc thù của thể gây bệnh làm tác nhân chọn lọc. Những tế bào, callus hoặc phôi sống sót được tái sinh thành cây và những thể tái sinh này có khả năng kháng tác nhân chọn lọc. Thông qua chọn lọc in vitro người ta đã tạo ra ngô kháng bệnh đốm lá nhỏ Heminthosporium maydis khoai tây kháng bệnh mốc sương
  6. Phytophthora infestans. Ưu điểm của phương pháp này là có thể đánh giá nhiều cá thể trong điều kiện được xác định. Mỗi đĩa petri hay bình tam giác chứa hàng triệu cá thể. Một khả năng nữa có được trong quá trình nuôi cấy mô và tế bào là biến dị xôma hình thành trong quá trình nuôi cấy mở rộng khả năng chọn lọc. Phương pháp in vitro cũng có thể kết hợp với quy trình chuyển nạp gen. 3.3.6. Kỹ nghệ di truyền Kỹ thuật tế bào và di truyền phân tử cho phép chuyển vào các giống cây trồng các gen đơn lẻ (kháng sâu hay kháng bệnh) được lập từ bất kỳ cơ thể sống nào thông qua quá trình chuyển nạp di truyền. Một ví dụ quen thuộc là gen độc tố BT
  7. phân lập từ vi khuẩn Bacillus thurringiensis sexta, Heliothis virescens và Heliothis zea. Ðối với virus người ta đã xây dựng thành công nhiều chiến lược phòng trừ. Chiến lược thành công nhất là chuyễn vào cấy genmax hóa vỏ protein. Cây được chuyển gen vỏ protein có khả năng kháng virus chứa gen mã hóa protein ấy và các loại virus có quan hệ gần gũi bằng cách ngăn chặn sự lột vỏ protein của virus khi sự xâm nhập vào tế bào - một cơ chế bảo vệ chéo. Một chiến lược nữa là chuyển AND bổ sung của ARN vệ tinh kích thước nhỏ vào bộ genom của cây. Phương pháp này đã làm tăng khả năng kháng virus hoa lá ở dưa chuột, cây thuốc lá. AND vệ tinh
  8. giảm khả năng nhân và biểu hiện của virus và ứng xử như một kí sinh của virus. Một chiến lược khác và sử dụng ARN đối cảm (antisense RNA) của một số virus thực vật cũng có thể làm tăng khả năng kháng virus. ARN đối cảm chứa trình tự bổ sung của mARN đối cảm giảm sự tổng hợp sản phẩm của gen bằng cách tạo thành phân tử kép với ARN của virus, qua đó ngăn cản quá trình dịch mã.
Đồng bộ tài khoản