PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ TÍCH HỢP CÁC QUY LUẬT DI TRUYỀN KHÁC

Chia sẻ: hatram_123

Trong chương trình sách giáo khoa lớp12 ở bậc Trung học phổ thông (THPT), học sinh được tiếp cận ba chuyên ngành của khoa học Sinh học, đó là: Di truyền học, Tiến hóa và Sinh thái học. Hầu hết nội dung kiến thức của các bài kiểm tra Sinh học trong các kì thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào bậc đại học đều nằm trong các chuyên ngành trên. Các kiến thức mà học sinh có phần hạn chế thường rơi vào chuyên ngành Di truyền học, đặc biệt là các kiến thức liên quan đến các...

Bạn đang xem 20 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ TÍCH HỢP CÁC QUY LUẬT DI TRUYỀN KHÁC

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP DI TRUYỀN
LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ TÍCH HỢP CÁC
QUY LUẬT DI TRUYỀN KHÁC
PHƯƠNG PHÁP GI I BÀI T P DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNH
VÀ TÍCH H P CÁC QUY LU T DI TRUY N KHÁC
I/ Lý thuy t:
+ NST gi i tính:
* Ngư i, V có vú: ♀ XX, ♂XY
* Chim, bư m, gia c m: ♀ XY, ♂XX
* B xít, r p, châu ch u: ♀ XX, ♂XO
* B nh y: ♀ XO, ♂XX
* Lưu ý: N u u bài không nêu loài nào X như sau:
- D a vào cá th mang tính l n F2:3:1 vì XY
- Lo i d n th t ng ki u NST-GT=> ki u nào cho KQ phù h p nh n
- VD: Loài 1 cá th mang 1 c p gen d h p cánh th ng lai v i cơ th khác
F1:256 c.th ng:85 c.cong (♂)
Gi i: C p gen d h p quy nh cánh th ng nên c.th ng>cánh cong
F1: 3 th ng:1cong mà l n ch con ♂ NST-GT ♂ là XY, ♀ XX
+ Nh n d ng quy lu t di truy n:
* D a vào KQ lai thu n+ngh ch:
- khác nhau mà gen-TT Gen NST GT
-TT ch XH con ♂ DT th ng gen NST GT Y
- TT ch XH con ♂ DT chéo Gen NST-GT X
* D a vào di truy n chéo:
- D u hi u: TT t Ông ngo i bi u hi n con gái không bi u hi n Cháu trai
bi u hi n gen NST-GT X
* Tính tr ng bi u hi n không ng u 2 gi i:
- Cùng 1 th h : TT nào dod ch XH con ♂ còn gi i ♀ không có và ngư c l i
gen NST-GT
+ Các t l KH và KG tương ng trong trư ng h p gen liên k t v i NST gi i tính,
không có alen tương ng trên Y.

Ki u gen P TLKH F1

XAXA x XAY 100% tr i



1
XaXa x XaY 100% l n

XAXA x XaY 100% tr i

XaXa x XAY 1 tr i:1 l n

(KH gi i c khác gi i
cái)

XAXa x XAY 3 tr i : 1 l n

(t t c TT l n thu c 1
gi i )

XAXa x XaY 1 cái tr i: 1 cái l n: 1
c tr i: 1 cl n




II/ Phương pháp gi i bài t p
1. Bài toán thu n: Bi t KH P, gen liên k t trên NST-GT X KQ lai
Bư c 1: T KH P và gen LK trên GT KGP
Bư c 2: Vi t S L X KQ
(D ng Bt d )

Bài 1:

Phép lai gi a m t chim hoàng y n ♂ màu vàng v i m t chim ♀ màu xanh sinh ra t t c
chim ♂ có màu xanh và t t c chim ♀ có màu vàng. Hãy gi i thích các k t qu này.

G i ý gi i


2
Màu s c lông là tính tr ng liên k t v i gi i tính và gi i ♂ là gi i ng giao t . Chúng ta
th y có s khác bi t v ki u hình gi a gi i ♂ và gi i ♀ cho th y có s liên k t v i gi i
tính. Vì t t c các cá th c a m i gi i gi ng nhau v ki u hình nên b m không th là
d h p t . Ta l p phép lai theo cách thông thư ng (A: xanh; a: vàng):

XAXA XaY
x

(xanh) (vàng)


XAXa , XAY

(t t c xanh)

u có màu xanh, vì chim ♀ con là
Trong trư ng h p này thì c chim tr ng và chim mái
XAXa và chim ♂ con là XAY. K t qu này không phù h p v i k t qu th c ti n. Do v y
ng giao t . Vì gi i ♂ là gi i
có th có sai l m khi chúng ta ã cho r ng gi i ♀ là gi i
ng giao t nên phép lai bây gi s là:

ZAW ZaZa
x

(♀ xanh) (♂ vàng)



ZaW ZAZa

(♀ vàng) (♂ xanh)


2. Bài toán ngh ch: Bi t KH P, gen liên k t trên NST-GT và KQ lai X KG P
Bư c 1: Tìm tr i l n và quy ư c gen
Bư c 2: Nh n d ng quy lu t DT chi ph i và T TLPL KH F+gen trên NST-GT KG P
Bư c 3: Vi t S L
Lưu ý: Bài toán ngư c có nhi u d ng bài t p như: LKGT thu n, LKGT+PL L,
LKGT+Gen gây ch t, LKGT+Hoán v gen.




3
A/ BÀI T P LIÊN K T V I GI I TÍNH THU N
* Phương pháp gi i:
Bư c 1: Tìm tr i l n và quy ư c gen
Bư c 2: Nh n d ng quy lu t DT chi ph i và T TLPL KH F+gen trên NST-GT KG P
Bư c 3: Vi t S L
* Các bài t p:
Bài 1:Gà: ♂ lông v n x ♀ lông en F1 100% Lông v n. F1 t p giao F2: 50
V n:16 en
1. Bi n lu n S L P-F2
2. . T l phân tính F3 i v i m i công th c lai:
Bài gi i

1/ + Bư c 1: Tìm tr i l n và quy ư c gen
ta có F2 v n: en=50:16=3 v n:1 en (KQ L phân ly) A-V n, a- en.
+ Bư c 2: Nh n d ng quy lu t DT chi ph i và T TLPL KH F+gen trên NST-
GT KG P
Th y F2 ch có gà mái lông en TT màu s c lông LK v i GT
Ptc: ♂Lông v n XAXA , ♀XaY
+ Bư c 3: Vi t S L


♂XAXA ♀ XaY
x

(Lông v n) (lông en)


F1: XAXa , XAY(t t c lông v n)

♂XAXa lông v n ♀XAY lông v n
x

F2: KG: 1 XAXA : 1 XAXa : 1 XAY : 1 XaY

KH: 2 tr ng v n: 1 mái v n:1 mái en



4
2/ Các công th c lai:

♂XAXA ♀ XAY
x

♂XAXA ♀ XaY
x

♂XAXa ♀ XAY
x

♂XAXa ♀ XaY
x


Bài 2: 1 gi ng gà, các gen X lông tr ng và lông s c v n n m trên NST X. Tính
tr ng s c v n là tr i so v i tính tr ng lông tr ng. T i 1 tr i gà khi lai gà mái tr ng
v i gà tr ng s c v n thu c i con b lông s c v n c gà mái và gà tr ng. Sau
ó, ngư i ta lai nh ng cá th thu ư c t phép lai trên v i nhau và thu ư c 594
gà tr ng s c v n 607 gà mái tr ng và s c v n. Xác nh KG b m và con cái th h
th 1 và 2.
Bài gi i
Quy ư c
As cv n a lông tr ng. gà tr ng có KG XX gà mái có KG XY.
Gà tr ng s c v n có KG XAXA ho c XAXa
Gà mái lông tr ng có KG XaY
F1 thu c toàn b gà có lông s c v n → Ptc
XAXA XaY
P: x
XA Xa,Y
XAXa XAY
F1:
XAXa XAY
F1 x F1 : x
XA,Xa XA,Y
GF1:
XAXA XAXa XaY XAY
F2:
Bài 3: (C 2010)
ru i gi m, tính tr ng màu m t do m t gen g m 2 alen quy nh. Cho (P) ru i gi m
c m t tr ng x ru i gi m cái m t , thu ư c F1 100% R.gi m m t . Cho F1 giao
ph i t do v i nhau F2 TLKH: 3 :1 tr ng, trong ó m t tr ng là con c. Cho m t
d h p F2 x c F3. Bi t không có t bi n, theo lý thuy t trong t ng s ru i F3
ru i cm t chi m t l bao nhiêu.

5
A.50% B.75% C.25% D.100%
G i ý:
F2: 3:1 (m t tr ng ch bi u hi n c) gen quy nh màu m t trên NST –GT. M t
-D, m t tr ng-d

) XDXD XdY (Tr ng)
P: ( x




) XDXd XDY (Tr ng)
F1: (

F2: XDXD XDXd XDY XdY

Tr ng

F2: XDXd XDY (Tr ng)
x

F3: XDXD XDXd XDY XdY

F3 ru i cm t chi m 25% ( /A C)




B/ BÀI T P LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ GEN GÂY CH T

* Lý thuy t:




6
M t tính tr ng thư ng nào ó PLKH 2:1 thì ây trư ng h p gen gây ch t tr ng
thái tr i

N u t l gi i tính 1:1 thì gen gây ch t n m trên NST thư ng, tuy nhiên n u t l v
gi i tính là 2:1 (♂/♀=2/1 ho c ♀/♂=2/1) Ch ng t gen tr i ã liên k t trên NST GT
X

* Bài t p

Bài 1: Drosophila, m t ru i ♀ lông ng n ư c lai v i ru i ♂ lông dài. i con có
42 ru i ♀ lông dài, 40 ru i ♂ lông ng n và 43 ru i ♂ lông dài.

a) H i ki u di truy n c a tính tr ng lông ng n?

b) H i t l phân ly ki u hình i con n u b n lai hai ru i lông dài.

G i ý gi i

a) Lông ng n là tính tr ng liên k t v i gi i tính nhưng là m t gen gây ch t. Chúng ta
th y có s khác bi t c v ki u hình c v s lư ng gi a ru i ♂ và ru i ♀ i con;
i u ó cho th y gen liên k t v i gi i tính là gen gây ch t bán h p t (không có ru i ♂
lông ng n). Vì gi i cái có hai ki u hình cho nên lông ng n ph i là tính tr ng tr i và phép
lai s là:

XSXs XsY
x

(lông ng n) (lông dài)



XSXs XsXs XSY XsY

(lông ng n) (lông dài) (ch t) (lông dài)

u c hai gi i. có ru i ♀ lông dài,
b) i con t t c u có lông dài và phân
ru i m ph i ng h p t và phép lai s là:

XsXs XsY
x

(lông dài) (lông dài)

Bài 2:

7
M t mèo ♀ lông khoang en vàng ư c lai v i m t mèo ♂ lông vàng. i con nh n
ư c:

♀ : 3 vàng, 3 khoang en vàng

♂ : 3 en, 3 vàng

Hãy gi i thích nh ng k t qu này.

G i ý gi i

Mèo ♀ d h p t v gen quy nh màu lông liên k t v i gi i tính. Chúng ta th y có s
con ♂ và con ♀ ch ng t tính tr ng liên k t v i gi i tính. Mèo
khác nhau v ki u hình
♀ ph i d h p t và ph i có nhi m s c th X b t ho t.

Quy ư c Xa = màu en và Xb - màu vàng. Phép lai s là:

XaXb XbY
x



XbXb XaXb XaY XbY

(vàng) ( en và ( en) (vàng)
vàng)



Bài 3: Khi giao ph i gi a ru i gi m cái có cánh ch v i ru i gi m c có cánh
bình thư ng thì thu ư c:

84 con cái có cánh ch .
79 con cái có cánh bình thư ng.
82 con c có cánh bình thư ng.
Cho bi t hình d ng cánh do m t gen chi ph i.
a. Gi i thích k t qu phép lai trên.
b. Có nh n xét gì v s tác ng c a các alen thu c gen quy nh hình d ng cánh.
10 a. Bình thư ng t l c cái là 1 : 1 nhưng k t qu phép lai cho th y t l
c cái là 1 : 2 v y m t n a s con c b ch t, cùng v i s bi u hi n tính
tr ng cho th y gen quy nh tính tr ng hình d ng cánh n m trên NST X và có


8
alen gây ch t.
Theo bài ra hình d ng cánh do 1 gen chi ph i và F1 có s t h p là 4 (k
c t hp c b ch t), ây là k t qu t h p c a hai lo i giao t c v i hai
lo i giao t cái do ó con cái P ph i d h p, cánh ch con cái là tính tr ng
tr i.




A - cánh ch , a-cánh bình thư ng.
P ♀ cánh ch x ♂ cánh bình thư ng
XA Xa Xa Y
XA ; Xa Xa ; Y
G
XAXa XaXa XAY XaY
F1
1 Cái cánh ch : 1 cái cánh bt: 1 c cánh ch (ch t): 1 c cánh bình
thư ng
b. Nh ng nh n xét v tác ng c a gen:
- Tác ng a hi u v a quy nh hình d ng cánh v a chi ph i s c s ng
cá th .
+ A quy nh cánh ch và gây ch t;
+ a quy nh cánh bình thư ng và s c s ng bình thư ng.
- tr ng thái d h p t Aa, alen A tác ng tr i v quy nh s c s ng
nhưng l i l n v chi ph i s c s ng.
KL. M i alen có th tác ng tr i tính tr ng này nhưng l i l n tính
tr ng khác.

Bài 4: Cho P: gà tr ng chân ng n, lông vàng x gà mái chân ng n,
lông m

Thu ư c F1: - Gà tr ng: 59 con chân ng n, lông m : 30 con chân dài,
lông m.
- Gà mái: 60 con chân ng n, lông vàng : 29 con chân dài, lông
vàng.
Bi t m t gen quy nh m t tính tr ng


9
a) Gi i thích k t qu phép lai trên?
b) Xác nh ki u gen c a P và vi t các lo i giao t c a P khi gi m phân bình
thư ng.
Câu 4 (3 i m)
* Xét tính tr ng màu s c: m/ vàng = 1/1 là k t qu c a phép lai phân tích
nhưng s phân tính c a gà tr ng và gà mái khác nhau ng th i có s di
truy n chéo nên c p gen quy nh màu lông n m trên NST X ( vùng
không tương ng), m t khác tính tr ng lông vàng ph bi n gà mái suy ra
lông vàng là tính tr ng lăn, lông m là tính tr ng tr i .
- Quy ư c gen: Tr ng : + vàng: XaXa + m : XAX-
Mái : + vàng : XaY + m: XAY
- P : Tr ng vàng XaXa x Mái m XAY
m XAXa : 1 mái vàng XaY
F1: 1 tr ng
* Xét tính tr ng kích thư c chân bi u hi n như nhau tr ng và mái nên c p
gen quy nh tính tr ng này n m trên NST thư ng. Ta có t l
ng n / dài = 2/1, theo quy lu t phân tính F1 (3 :1) như v y có m t t h p
gen gây ch t.
- N u tính tr ng chân ng n tr i hoàn toàn thì t h p gây ch t là ng h p
tr i. Quy ư c gen: BB – ch t ; Bb- ng n; bb- dài
- P: Tr ng chân ng n Bb x Mái chân ng n Bb
F1: 1BB (ch t) : 2 Bb (ng n) : 1 bb (dài)
- N u chân ng n là tr i không hoàn toàn thì t h p gây ch t cũng là ng
h p tr i và k t qu tương t .
* Xét chung c hai tính tr ng: Hai c p gen n m trên 2 c p NST (NST
thư ng và NST gi i tính) nên chúng PL L v i nhau.
* Ki u gen c a P: Tr ng ng n vàng: BbXaXa , Mái ng n m: BbXAY
* Giao t : - Tr ng: BXa, bXa - Mái: BXA, bXA , BY, bY

Bài 5: M t gen trong nhân t bi n làm m t tuy n m hôi gây b nh khô da. M t ph n
b b nh này có da b kh m, trên da có các vùng có tuy n m hôi xen k các vùng không
có tuy n m hôi. Hãy gi i thích hi n tư ng trên.

- Gen t bi n bi u hi n trên ki u hình t ng ph n c a da, ch ng t không
3.


10
Gi i ph i t bi n xôma, không ph i t bi n trên NST thư ng.
- Trư ng h p này ch có th gi i thích d a trên gi thuy t Lyon: Gen t bi n gây
b nh liên k t trên NST gi i tính X không có alen tương ng trên Y.
ó có ki u gen d h p t (XAXa). Trong m i t bào ch có
- Ngư i ph n
m t trong hai NST X ho t ng, NST X kia b b t ho t d ng th Barr.
- S b t ho t x y ra ng u nhiên NST X này ho c NST X kia. Do ó t o nên các
vùng kh m.

Bài 6: B nh s c t t ng ph n trên da ngư i là m t hi n tư ng hi m có, trong ó
melanine không ư c chuy n hoá b i t bào s c t , gây ra nh ng dòng t bào s c t
d ng xoáy trên da. M t ngư i ph n b b nh l y m t ngư i àn ông bình thư ng. Cô ta
có 3 a con gái bình thư ng, 2 a b b nh và 2 con trai bình thư ng. Ngoài ra, cô ta
có 3 l n s y thai mà thai u là nam gi i b d t t. Hãy gi i thích nh ng k t qu trên.

G i ý gi i

Tính tr ng ó là tính tr ng tr i liên k t nhi m s c th X và gây ch t nam gi i.
Chúng ta th y s khác nhau v ki u hình i con g i ý n s liên k t gi i tính.
Chúng ta không th y nh ng ngư i con trai b b nh nhưng l i có nhũng ngư i con trai có
ki u hình bình thư ng; i u ó ch ng t nh ng ngư i con trai ó ã nh n ư c gen l n.
V y ngư i m ph i có ki u gen d h p t v tính tr ng này. G i XA: gen gây b nh và
Xa: gen quy nh ki u hình bình thư ng. Phép lai khi ó s là:



XAXa XaY
x



XAXa XaXa XaY XAY

(b b nh) (bình (bình (ch t)
thư ng) thư ng)



Bài 7: a) Vai trò c a nhi m s c th gi i tính trong di truy n?

b) Phân bi t nhi m s c th thư ng và nhi m s c th gi i tính?

11
4 a) Vai trò c a NST gi i tính trong di truy n là:
- NST gi i tính có vai trò xác nh gi i tính nh ng loài h u tính.
- NST gi i tính còn mang gen liên quan n gi i tính và gen không liên quan
n gi i tính (gen quy nh tính tr ng thư ng liên k t v i gi i tính)
b) Phân bi t NST và NST gi i tính:
NST gi i tính NST thư ng
- Thư ng t n t i 1 c p trong t bào - Thư ng t n t i v i m t s c p l n
lư ng b i. hơn 1 trong t bào lư ng b i (n – 1
- Có th t n t i thành c p tương c p).
ng (XX) ho c không tương ng - Luôn t n t i thành c p tương ng.
(XY) ho c ch có 1 chi c (XO).
- Ch y u mang gen quy nh c
i m gi i tính c a cơ th . - Ch mang gen quy nh tính tr ng
thư ng.




12
C/ BÀI T P LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ PHÂN LY CL P
* Phương pháp gi i:
Bư c 1: Tìm tr i l n và quy ư c gen (nên xét t ng tính tr ng, xem n m trên NST
thư ng hay gi i Tính. N u tính tr ng nào u có c và cái n m trên NST thư ng,
TT n m trên NST gi i Tính có c i m c a gen trên NST GT)
Bư c 2: Nh n d ng quy lu t DT chi ph i (Nhân 2 t l riêng n u th y KQ trùng v i
TLPL KH F2 theo u bài Tuân theo QL Phân ly c l p, có 1 c p gen n m trên,
NST GT
và T TLPL KH F+gen trên NST-GT KG P
Bư c 3: Vi t S L
* Các bài t p:

Bài 1: Trong 1 thí nghi m lai ru i gi m con cái cánh dài, m t x c cánh ng n,
m t tr ng F1: 100% cánh dài-m t .

F1x ng u nhiên F2 ♀:306 Dài - :101 Ng n- và ♂: 147 Dài- :152 Dài
tr ng:50 Ng n :51 Ng n Tr ng. M i gen quy nh 1 TT. Gi i thích KQ thu ư c
và vi t S L

Bài gi i:

1. Gi i thích:

- Ru i gi m: ♂ XY, ♀XX; F1 100% Dài TT Dài>Ng n; >Tr ng


13
- Xét riêng tính tr ng hình d ng cánh

F2: Dài:Ng n= (306+147+152):(101+50+51)=3:1

♂: Dài : Ng n=(147+152):(50+51)=3:1; Con ♀; Dài : Ng n=(306):(101)=3:1

=> Gen quy nh TT hình d ng cánh n m trên NST-thư ng và tuân theo L phaanly A-
Dài, a-Ng n

- Xét riêng tính tr ng hình d ng cánh

F2: :Tr ng= (306+101+147+50):(152+51)=3:1 và có s phân b khác nhau 2 gi i
con ♂ nên gen Q TT màu m t ph i n m trên NST-
mà ta th y TT m t tr ng ch cơ
GT X và trên Y không có alen tương ng. B- , b-Tr ng

: AAXBXB
KG P ♀ dài-m t
- F1 ng tính=> P t/c và t l p lu n trên

♂ Ng n-m t tr ng:aaXbY

2. S L P F2

TLKH: 3 cái Dài :1 cái Ng n :3 c Dài :3 c dài tr ng:1 c Ng n :1 c
ng n t r ng


Bài 2: M t thí nghi m lai gi a ru i gi m cái thân xám, m t v i r u i gi m c
thân en, m t tr ng thu ư c toàn b ru i F1 thân xám, m t . Cho F1 giao ph i
ng u nhiên thu ư c F2 phân li theo t l :
Ru i cái: 75% thân xám, m t : 25% thân en,m t
Ru i c: 37,5% thân xám, m t :37,5% thân xám, m t tr ng:
12,5% thân en, m t :12,5% thân en, m t tr ng.
Bi n lu n xác nh quy lu t di truy n chi ph i các tính tr ng trên. Vi t ki u
gen c a F1. Bi t r ng m i gen quy nh m t tính tr ng.




GI I
- Xét tính tr ng màu s c thân: Bi u hi n c và cái như nhau ⇒ gen quy nh
tính tr ng n m trên NST thư ng.


14
M t khác F2: thân xám: thân en = 3/4: 1/4 ⇒ tuân theo quy lu t phân li, tr i hoàn
toàn.
Quy ư c alen A: xám; alen a: en
- Xét tính tr ng màu m t: F2: m t : m t tr ng = 3:1, tính tr ng m t tr ng ch có
gi i c ⇒ tính tr ng màu m t do gen quy nh n m trên NST gi i tính X ⇒ tuân theo
quy lu t di truy n liên k t v i gi i tính.(tr i hoàn toàn) ⇒ t l phân li F2: 1/2 ♀m t :
1/4 ♂ m t :1/4 ♂ m t tr ng.
Quy ư c alen B: m t ; alen b: m t tr ng.
- Ki u gen c a F1 là: AaXBXb; AaXBY
- Xét t l phân li c a tính tr ng màu s c thân và tính tr ng màu m t F2: (3/4 thân
xám: 1/4 thân en)(1/2 ♀ m t : 1/4 ♂ m t : 1/4 c m t tr ng) phù h p v i k t qu
thí nghi m ⇒ hai tính tr ng này di truy n tuân theo quy lu t phân li c l p.

Bài 3:Lai gà tr ng mào to, lông v n thu n ch ng v i gà mái lông không v n, mào nh
thu n ch ng, ư c gà F1 có lông v n, mào to.

a) Cho gà mái F1 lai v i gà tr ng lông không v n, mào nh , ư c F2 phân ly như sau: 1
gà tr ng mào to, lông v n: 1 gà tr ng mào nh , lông v n: 1 gà mái mào to, lông không
v n: 1 gà mái mào nh , lông không v n. Bi t r ng m i gen quy nh m t tính tr ng. Hãy
bi n lu n và l p sơ lai gi i thích cho phép lai trên.

b) Ph i lai gà tr ng F1 v i gà mái có ki u gen và ki u hình như th nào ngay th h
sau có t l phân ly ki u hình theo gi i tính 1:1:1:1:1:1:1:1.

c) Mu n t o ra nhi u bi n d nh t, ph i ch n c p lai có ki u gen và ki u hình như th
nào?

G i ý gi i

a) Kích thư c mào do gen trên NST thư ng quy nh; d ng lông liên k t gi i tính. A:
mào to, a: mào nh ; B: lông v n, b: lông không v n. Sơ lai:

P: Tr ng AAXBXB x Mái aaXbY => Fl: AaXBXb, AaXBY. Mái F1 lai v i tr ng
mào nh , lông không v n: AaXBY x aaXbXb




15
b) T l 1:1:1:1:1:1:1:1 = (1:1:1:1)(1:1) cho th y tính tr ng liên k t gi i tính phân ly 1 :
nh phân ly 1 : 1 => P: AaXBXb x
1 : 1 : 1, còn tính tr ng do gen trên NST thư ng quy
aaXbY

c) t o ra nhi u bi n d nh t, b m ph i sinh ra nhi u lo i giao t nh t. V y P ph i có
ki u gen: AaXBXb x AaXbY.

Bài 4: 1 loài chim, 2 tính tr ng chi u cao chân và dài lông c chi ph i b i hi n
tư ng 1 gen quy nh 1 tính tr ng. Cho chim tc chân cao, lông uôi dài lai v i chim
tc chân th p lông uôi ng n.F1 thu c ng lo t chân cao, lông uôi dài.

a. Cho chim mái F1 lai v i chim tr ng chân th p, lông uôi ng n c :
25% tr ng chân cao, uôi dài
25% tr ng chân th p, uôi dài
25% mái chân cao, uôi ng n
25%mái chân th p, uôi ng n
b. Cho chim tr ng F1 lai v i mái chưa bi t KG c t l sau:
37,5% chân cao, uôi dài 37,5% chân cao, uôi ng n
12,5% chân th p, uôi dài 12,5% chân th p, uôi ng n
Bi n lu n và vi t S L
Bài gi i
2 gi i → do NST thư ng quy
a. Ta có tính tr ng chi u cao chân có nh.
2 gi i → do gen trên NST gi i tính quy
Tính tr ng lông uôi phân b không u nh.
F1 ng lo t chân cao uôi dài
Quy ư c gen:
A: chân cao a: chân th p
B: uôi dài b: uôi ng n.
Tr ng: XX mái: XY
P: AAXBXB aaXbY
x
AXB aXb, aY
Gp:
AaXBXb AaXBY
F1:
Mái F1 x tr ng chân th p, uôi ng n.
AaXBY aaXbXb
x
G: AXB, AY aXb


16
aXB, aY
AaXBXb AaXbY aaXBXb aaXbY
b. Xét riêng t ng c p tính tr ng.
cao 3
= → k t qu c a phép lai Aa x Aa
thap 1

1
dài
→ k t qu c a phép lai phân tích Bb x bb
=
1
nagn
Tr ng F1 : AaXBXb → KG c a mái s là AaXbY




D/ BÀI T P LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ HOÁN V GEN

1. Ki n th c cơ b n.

+ Tóm t t cách gi i chung v bài t p hoán v gen: Có nhi u d u hi u cho th y các tính
tr ng nghiên c u ư c xác nh b i các gen liên k t v i nhau như:


17
- T l phân ly i lai khác v i t l mong i i v i hai bên phân ly cl p
cho th y các gen di truy n liên k t v i nhau.

- Các tính tr ng ư c xác nh b i các gen liên k t luôn ư c di truy n cùng
nhau.

- Liên k t gen hoàn toàn làm gi m s ki u gen và ki u hình i con lai.
Ngư c l i, trao i chéo gi a các gen làm tăng s ki u gen và ki u hình th h sau.

- T l c a các lo i giao t mang gen liên k t luôn b ng nhau, t l c a các
giao t mang gen trao i chéo cũng b ng nhau và nh hơn t l c a các giao t
mang gen liên k t.

- Trong m t phép lai phân tích, vi c có hai l p ki u hình có t n s l n b ng nhau
và hai l p ki u hình có t n s nh b ng nhau cho bi t trong ó có gen liên k t không
hoàn toàn.

+ V i các gen liên k t không hoàn toàn n m trên nhi m s c th gi i tính X mà
không có các gen tương ng trên Y, t n s hoán v gen ho c t l ki u gen, ki u
hình ư c xác nh như trong trư ng h p có trao i chéo m t bên

+ TLPL KH 2 gi i c và cái khác nhau: N u XX cho 2 KH + n u XY cho 4 l p
KH v i TL không b ng nhau Có HVG cá th XX. Tính f (t n s HVG) d a vào
KH l n nh t cá th XY.

khi t o giao t X-=Y=1
+N u u bài cho 100% Con c và 100% con cái

c và cái là 100% thì khi t o giao t X-=Y=1/2
Nu u bài cho T ng s

+ f=2x giao t Hoán v , giao t liên k t=0,5-f/2 > 25%, giao t hoán v Nh n XDa T m và Y t b
a. T Mèo c en uôi ng n F1
KG XD-XdA => Nh n XD- T m và XdA
T Mèo cái tam th , uôi dài F1
XdAY (Hung- uôi dài)
=> KG mèo b
=> KG mèo m có th là XDaXDa , XDaXda ho c XDaXDA XDaXdA Nghĩa là mèo m có
th 4 lo i KH: en- uôi ng n; Tam th - uôi ng n; en- uôi dài; tam th - uôi dài.
b, Ti p t c cho các con mèo F1 t p giao v i nhau, có các S L sau.




F1-1: ♀XDAXda ♂XDaY
x



1♀XDaXdA 1♂XDAY 1♂XdAY
F1:
1♀XDAXDa

en-dài Tam th -Dài en-dài Hung-dài



F1-2: ♀ XDaXdA XDaY
x

XDa = XdA = 50- XDa = Y = 1/2
18/2=41%

XDA =Xda = 48/2=9%,

20,5%♀XDaXdA 4,5%♀XDAXDa 4,5%♀XdaXDa
F1: 20,5%
♀XDaXDa

en-ng n Tam th -dài en-dài Tam th -ng n



19
20,5% ♂XDaY 20,5%♂XdAY 4,5% ♂XDAY 4,5%♂XdaY

en-Ng n Hung-Dài en-Dài Hung-Ng n


b) D ng bài toán ngư c
* Phương pháp gi i:

+ Bư c 1: Vi t KG gi i tính c a l i-Tìm tr i l n và Quy ư c gen:

+Bư c 2: Xét s DT c a t ng c p tính tr ng X QL DT chi ph i tính tr ng ó
và Vi t S L ki m ch ng:

+ Bư c 3: Tìm Quy lu t DT chi ph i ng th i c 2 c p tính tr ng (N u tích 2 tính
tr ng 1 gi i khác TLPLKH F và có t l KH tăng-không lý tư ng thì ch ng t
các c p gen quy nh các c p tính tr ng trên n m trên cùng 1 c p NST gi i tính và
DT theo QL Liên k t gen không hoàn toàn)

Có th ch ng minh b ng cách khác như sau (v i c là XY, n u cái XY ch ng
minh tương t ): c F2 cho 4 lo i KH khác nhau trong khi F1 c ch có th cho
2 lo i giao t ngang nhau và không có HVG V y con cái F2 ph i cho 4 lo i giao t
khác nhau và HVG ã x y ra con cái.

+ Bư c 4: Xác nh nhóm liên k t (D h p u, d h p chéo) và xác nh t n s
hoán v gen (f): (Ch n KH con c l n nh t phân tích, khi ó giao t Y = 1 khi tính
T ng KH c =cái =100%, Giao t Y=1/2 khi T ng KH c+cái=100%) => giao t
X 25% là giao t Liên k t và f=2 x g.t HV

f có th b ng t ng KH nh nh t/T ng KH

+ Bư c 5: Vi t S L và xác nh TLKG+TLKH.




Bài 1: Ru i gi m: Có 2 gen l n liên k t v i nhau: a-m t màu l u, b-cánh x . Các
tính tr ng tr i tương ph n là m t và cánh bình thư ng. KQ c a 1 phép lai P
cho nh ng s li u sau:


20
Ru i ♂ F1: 7,5% -B.thư ng:7,5% L u-x :42,5% -x :42,5% l u-b.thư ng

♀: 50% -b.thư ng: 50% -x

1. Các gen nói trên n m trên NST nào

2. Vi t S L và gi i thích KQ

Bài gi i:

1. Các gen nói trên n m trên NST nào:

+ Bư c 1: Vi t KG gi i tính c a l i-Tìm tr i l n và Quy ư c gen:

Ta có: ru i gi m ♂: XY, ♀ XX.

- QUG: A-M t màu a-M t màu l u B-Cánh bình thư ng b-cánh x

+Bư c 2: Xét s DT c a t ng c p tính tr ng X QL DT chi ph i tính tr ng ó
và Vi t S L ki m ch ng:

* Tách riêng t ng tính tr ng th h F1:

- Tính tr ng màu m t:

♂: : l u= (42,5+7,5):( 42,5+7,5)=1:1

♀: 100% M t

- Tính tr ng hình d ng cánh:

♂: Bình thư ng: x = (42,5+7,5):( 42,5+7,5)=1:1

♀: Bình thư ng: x = 50:50=1:1

Tính tr ng màu m t có hi n tư ng phân tính theo gi i, con cái toàn m t . Con
c phân tính theo 1:1 gen chi ph i các tính tr ng trên ph i di truy n theo QL
liên k t gi i tính và gen n m trên NST GT X.

Mà theo bài ra các gen chi ph i tính tr ng màu m t và HD cánh DT LK v i nhau
nên t t c chúng u n m trên NST-GT

* Sơ lai ki m ch ng cho t ng c p TT

: XAX- : 1 l u = 1XAY:1XaY
- Màu m t: F1: 100% ♀ ♂: 1 => P con ♀
ph i có XAXa con ♂ XAY nên S L



21
P: ♀XAXa ( ) ♂XAY (
x )



F1: ♀XAXA ♀XAXa ♂XaY ♂XAY

3 1l u

- Hình d ng cánh: F1: ♂ và cái u cho: 1Bình thư ng: 1 cánh x

Con ♀: 1XBX- : XbXb, con ♂: 1XBY:1XbY P con ♀ ph i có XBXb con ♂ XbY
=>
nên S L

P: ♀ XBXb (Bình thư ng) ♂XbY (Cánh x )
x



F1: ♀XBXb ♀XbXb ♂XBY ♂XbY

1♀Cánh x 1♂Bình
1♀Bình 1♂ cánh x
thư ng thư ng

+ Bư c 3: Tìm Quy lu t DT chi ph i ng th i c 2 c p tính tr ng (N u tích 2 tính
tr ng 1 gi i khác TLPLKH F và có t l KH tăng-không lý tư ng thì ch ng t
các c p gen quy nh các c p tính tr ng trên n m trên cùng 1 c p NST gi i tính và
DT theo QL Liên k t gen không hoàn toàn)

Xét s Di truy n ng th i c a 2 tính tr ng màu m t và hình d ng cánh.

- T 2 S L ki m ch ng trên: =>♂ P: XAbY m t , cánh x

con ♂: (1 :1 l u) (1b.thư ng:1 x )=1:1:1:1
- Xét s DT ng th i 2 tính tr ng
khác v i TLPLKH F1: 7,5:7,5:42,5:42,5 nên các c p gen quy nh các c p tính tr ng
trên n m trên 1 c p NST GT và ã DT liên k t không hoàn toàn.

+ Bư c 4: Xác nh nhóm liên k t (D h p u, d h p chéo) và xác nh t n s
hoán v gen (f): (Ch n KH con c l n nh t phân tích, khi ó giao t Y = 1 khi tính
T ng KH c =cái =100%, Giao t Y=1/2 khi T ng KH c+cái=100%) => giao t
X 25% là giao t Liên k t và f=2 x g.t HV

Xác nh nhóm liên k t và t n s hoán v gen (f):

22
- F1: ♂ M t l u-Cánh x =7,5%=> 7,5%XabY=(7,5%Xab♀)x(1Y♂)=> Xab
P: ♀XAbXaB => XAB =Xab = 7,5%, XAb = XaB =
=7,5 giao t hoán v
50%-7,5%=42,5%.

f=2giao t HV=2x7,5=15%

+ Bư c 5: Vi t S L và xác nh TLKG+TLKH.

2. Vi t S L và gi i thích k t qu

P: ♀ XAbXaB ( XAbY (
- x -Cánh x )
B.thư ng)

XAb = XaB = 42,5%. XAb = Y = 1

XAB =Xab = 7,5%,

42,5%♀XAbXaB 7,5%♀XABXAb 7,5%♀XAbXab
F1: 42,5%
♀XAbXAB

42,5%♂XaBY 7,5% ♂XABY 7,5%♂XabY
42,5%
♂XAbY

♀: 7,5% -bình thư ng
♂: 7,5% -bình thư ng
42,5% -X
7,5% L u- x

42,5% -x

42,5% L u-Bình
thư ng

Bài 2:Lai ru i gi m cái thu n ch ng thân xám, cánh dài, m t v i ru i c thân en,
cánh c t, m t tr ng, ư c F1 ng lo t thân xám, cánh dài, m t . Cho ru i cái F1 lai
v i ru i c khác chưa bi t ki u gen, ư c th h lai g m:

40 ru i cái thân xám, cánh dài, m t : 20 ru i c thân xám, cánh dài, m t

20 ru i c thân xám, cánh dài, m t tr ng : 40 ru i cái thân en, cánh c t, m t

20 ru i c thân en, cánh c t, m t : 20 ru i c thân en, cánh c t, m t tr ng

10 ru i cái thân xám, cánh c t, m t : 5 ru i c thân xám, cánh c t, m t


23
5 ru i c thân xám, cánh c t, m t tr ng : 10 ru i cái thân en, cánh dài, m t

5 ru i c thân en, cánh dài, m t : 5 ru i c thân en, cánh dài, m t tr ng

Bi n lu n xác nh quy lu t di truy n c a các tính tr ng trên, ki u gen c a cá th c
chưa bi t và l p sơ lai.

G i ý gi i

M i tính tr ng do 1 gen quy nh. Gen quy nh màu m t liên k t X. Gen quy nh màu
thân và hình d ng cánh liên k t không hoàn toàn trên nhi m s c th thư ng, t n s trao
i chéo = 20%. Phân tích t ng tính tr ng cho th y ru i c chưa bi t ki u gen có ki u
gen: bv/bvXWY.

Phép lai là: BV/ bv XWXw x bv/bv XWY

Bài 3:

Lai ru i gi m cái cánh bình thư ng, m t tr ng v i ru i gi m c cánh x , m t , ngư i
ta thu ư c toàn b ru i cái F1 có cánh dài bình thư ng, m t và ru i c có cánh
bình thư ng, m t tr ng. Lai phân tích ru i cái F1, ư c i con g m b n nhóm ki u
hình, trong ó ru i cánh bình thư ng, m t tr ng và cánh x , m t chi m 80% còn ru i
cánh bình thư ng, m t và cánh x , m t tr ng chi m 20%. Bi t r ng m i gen quy nh
m t tính tr ng và hai gen quy nh hai tính tr ng trên n m trong cùng m t nhóm liên k t
và tính tr ng m t tr i so v i m t tr ng. Hãy bi n lu n và l p sơ lai gi i thích cho
k t qu thu ư c phép lai trên.

G i ý gi i

Cánh bình thư ng tr i (A: cánh bình thư ng, a: cánh x ). F1 cho th y tính tr ng màu m t
liên k t X. Hai gen n m trong cùng nhóm liên k t => hai gen cùng liên k t X. Phép lai là:



T n s trao i chéo gi a hai gen là 20%.

Bài 4:

gà gen S quy nh tính tr ng lông m c s m tr i hoàn toàn so v i gen s quy nh tính
tr ng lông m c mu n. Gen B quy nh tính tr ng lông m tr i hoàn toàn so v i gen b
quy nh tính tr ng lông en. Các gen s và b liên k t v i gi i tính, có t n s hoán v gen


24
gà tr ng là 30%. ưa lai gà mái en lông m c s m v i gà tr ng thu n ch ng v 2 tính
tr ng lông m, m c mu n ư c F1 cho F1 giao ph i v i nhau ư c F2

a) Vi t sơ lai c a P và F1 trong trư ng h p c u trúc NST không thay i trong gi m
phân.

b) T l phân li ki u hình F2 trong trư ng h p c u trúc NST thay i trong gi m phân?

G i ý gi i

a) N u c u trúc NST không i trong gi m ph n nghĩa gì không có trao i chéo và t
lai : ( ♂ , ♀ )
bi n c u trúc NST. Theo gi thi t có sơ




b) C u trúc NST thay i trong gi m phân nghĩa là có trao i chéo. gà trao i chéo
ch x y ra gà tr ng. Ta có sơ lai :




25
Bài 5:

ru i gi m gen A quy nh cánh thư ng, gen a quy nh cánh x , gen B quy nh m t
, gen b quy nh m t tr ng. Các gen này n m trên NST gi i tính X.

a) Lai ru i cái d h p u v 2 gen v i ru i c có ki u hình cánh x , m t tr ng. Nêu
phương pháp xác nh t n s hoán v gen.

b) Lai ru i cái d h p v 2 gen trên v i ru i c có ki u hình cánh bình thư ng, m t .
Trình bày phương pháp xác nh t n s hoán v gen? So v i trư ng h p trên phương
pháp này khác i m nào? T i sao có s khác nhau ó?

G i ý gi i

a) Theo gi thi t ta có sơ lai sau:




26
b) K t qu lai gi a ru i cái F1 v i ru i c có ki u gen




ây ru i cái F1 u có ki u hình gi ng nhau, nên vi c tính t n s hoán v gen ph i
d a vào s cá th có ki u hình khác b m c a các cá th c F1




Khác v i phương pháp xác nh t n s hoán v gen sơ lai th nh t là sơ lai th
hai, vi c xác nh t n s hoán v gen ch d a vào cá th c F1 có s khác nhau ó, vì
sơ lai th nh t ru i c và ru i cái F1 có ki u hình khác P. Sơ lai th 2 ch có ru i
c F1 m i có ki u hình khác P.

Bài 6:

Lai ru i cái cánh thư ng, m t v i ru i c cánh xoăn, m t tr ng. F1 ư c 100% cánh
thư ng, m t . F1 ng u ph i ư c F2 v i t l như sau:


Ru i c Ru i cái


Cánh xoăn, m t 50 0


27
Cánh thư ng, m t 150 402
Cánh xoăn, m t tr ng 150 0
Cánh thư ng, m t tr ng 50 0
Xác nh quy lu t di truy n c a 2 tính tr ng. Vi t sơ lai t P → F2. (2 i m)
17 F1 100% caùnh thöôøng, maét ñoû --> caùnh thöôøng, maét ñoû laø tính traïng
Bài troäi.
gi i Quy öôùc gen: A: caùnh thöôøng > a: caùnh xoaên
B: maét ñoû > b: maét traéng
Xeùt F2:
Caùnh thöôøng/ caùnh xoaên = 3/1vaø 100% ruoài ñöïc caùnh xoaên --> gen
quy ñònh tính traïng naèm treân NST giôùi tính X khoâng coù alen treân Y -->
F1: XAXa x XAY.
Maét ñoû/ maét traéng = 3/1 vaø 100% tuoài ñöïc maét traéng --> gen quy
ñònh tính traïng naèm treân NST giôùi tính X khoâng coù alen treân Y --> F1:
XBXb x XBY.
--> coù hieän töôïng 2 gen naèm treân cuøng NST giôùi tính X vaø di truyeàn
lieân keát, kieåu gen ruoài F1 laø X B X ba x X B Y --> kieåu gen cuûa P laø
A A



X B X B x X ba Y
A A



Ruoài ñöïc F2 nhaän giao töû Y töø boá vaø nhaän giao töû X töø meï --> ruoài
caùi F1 xaûy ra hieän töôïng hoaùn vò gen.
Taàn soá hoaùn vò gen: (50+52)/405 x 100% = 25%
Sô ñoà lai
Pt/c: X B X B (caùnh thöôøng, maét ñoû) x X ba Y (caùnh xoaên, maét traéng)
A A



GP X ba , Y
A
XB

F1 X B X ba , X B Y (100% ruoài caùnh thöôøng, maét ñoû)
A A



F1 x F1: x
X B X ba
A A
X BY

GF1 X B = X ba = 37,5% X B ,Y
A A



X bA = X B = 12,5%
a



F2 hoïc sinh keû khung vaø vieát tyû keä kieåu gen, kieåu hình




28
-----------------------H T-----------------------


Bài 7 : ru i gi m, gen A qui nh m t , gen a qui nh m t tr ng ; gen B qui
nh cánh x và gen b qui nh cánh thư ng. Phép lai gi a ru i gi m cái m t , cánh x
v i ru i gi m cm t , cánh x ã thu ư c F1 ru i cái 100% m t , cánh x ; ru i
c g m có 40% cm t , cánh thư ng : 40% c m t tr ng, cánh x : 10% cm t
, cánh x : 10% c m t tr ng, cánh thư ng. Xác nh ki u gen và t n s hoán v gen
n u có.
Gi i :
Cách gi i K t qu
T k t qu phép lai cho th y 2 c p tính tr ng màu m t và d ng - Ki u gen P :
cánh c a ru i gi m di truy n liên k t không hoàn toàn trên NST ♀ XAbXaB x ♂
XABY
gi i tính X ( không có alen trên NST gi i tính Y) (0,2 i m)
, cánh thư ng (XAbY) : 40% c m t (0,4 i m)
- F1 có 40% cmt
tr ng, cánh x (XaBY) sinh ra t giao t liên k t c a ru i gi m cái - T n s hoán v
P là XAbXaB (0,4 i m)
ki u gen con cái gen = 20%
, cánh x (XABY): 10% c m t tr ng, (0,4 i m)
- F1 có 10% cmt
cánh thư ng (XabY) sinh ra t giao t hoán v gen c a ru i gi m
(0,4 i m)
cái t n s hoán v gen = 10% + 10% = 20%
P là XABY
- Ki u gen c a ru i gi m cm t , cánh x
(0,2 i m)




Bài 8 ( H 2011) : Trong quá trình gi m phân m t cơ th có ki u gen AaBbX eD X E ã
d



x y ra hoán v gen gi a các alen D và d v i t n s 20%. Cho bi t không x y ra t bi n,
tính theo lí thuy t, t l lo i giao t abX ed ư c t o ra t cơ th này là :
A. 2,5% B. 5,0% C.10,0% D. 7,5%


Gi i:




29
11 1
abX ed ư c t o ra t cơ th có KG
T l lo i giao t AaBbX eD X E là: ** =
d

2 2 10
1
0,025 = 2,5 % là tích c a các lo i giao t phát sinh t cơ th có KG AaBbX eD X E : a,
d

2

1 1 X ed (do f = 20 %)
b,
2 10
→ áp án A. 2,5%
HD: Xét 2 c p gen AaBb cho 1/4ab
Xét c p gen X eD X E x y ra hoán v v i f = 20% cho 0,1 X ed
d




T h p 3 c p gen này cho t l lo i giao t abX ed = ¼.0,1 = 0,025 = 2.5% áp án A
Bài 9( H 2011): ru i gi m, alen A quy nh thân xám tr i hoàn toàn so v i alen a
quy nh thân en; alen B quy nh cánh dài tr i hoàn toàn so v i alen b quy nh cánh
c t. Các gen quy nh màu thân và hình d ng cánh u n m trên m t nhi m s c th
thư ng. Alen D quy nh m t tr i hoàn toàn so v i alen d quy nh m t t r ng n m
trên o n không tương ng c a nhi m s c th gi i tính X. Cho giao ph i ru i cái thân
xám, cánh dài, m t v i ru i c thân xám, cánh dài, m t (P), trong t ng s các
ru i thu ư c F1, ru i có ki u hình thân en, cánh c t, m t tr ng chi m t l 2,5%. Bi t
r ng không x y t bi n, tính theo lí thuy t, t l ki u hình thân xám, cánh dài, m t
F1 là:
A.7,5% B. 45,0% C.30,0% D. 60,0%


Gi i:
+ Các gen quy nh màu thân và hình d ng cánh u n m trên m t nhi m s c th
thư ng nên các gen này liên k t v i nhau
+ Ru i có KH thân en, cánh c t, m t tr ng chi m t l 2,5 % = 0,025, suy ra các gen
(A, a) và (B, b) liên k t không hoàn toàn (Hoán v gen)
+ ru i có ki u hình thân en, cánh c t, m t tr ng chi m t l 2,5% là con s > 6,25 %
và < 50 % nên trong phép lai i P s ph i có m t bên cơ th có KG d h p t u và
m t bên cơ th ph i d h p t chéo
+ i F1 cho ru i có KH thân en, cánh c t, m t tr ng chi m t l 2,5 % = 0,025 có KG
ab d ab d d
X Y = % ab ♂ * % ab ♀ * % X * % Y → i P có m t bên cơ
X Y . Do v y, %
ab ab



30
AB D
th c thân xám, cánh dài, m t có KG d h p t u X Y ( vì ru i gi m c
ab
không x y ra hoán v gen, ch có liên k t gen hoàn toàn cho 2 lo i giao t ) và m t bên
Ab D d
cơ th cái thân xám, cánh dài, m t d h p t chéo XX
aB
ab d d
X Y = % ab ♂ * % ab ♀ * % X * % Y= 2,5 % = 0,025→
+ Căn c vào giá tr %
ab
1 11
0,025 = * x * * → x = 0,2. V y cơ th ru i gi m cái s có t n s hoán v gen s
2 22
là: f = 0,4 = 40 %
+ Xét cho t ng c p NST riêng r :
V i c p NST thư ng ch a 2 c p gen liên k t, ta có phép lai tương ng:
AB Ab AB
P: ♂ (f1 = 0 ) * ♀ (f2 = 0,4) cho cơ th có KH thân xám, cánh dài F1 ( ) có
ab aB −−
2 + f 2 − f 1 f 2 2 + 0, 4
giá tr ư c tính theo công th c t ng quát là: A − B − = = 0, 6 (a)
=
4 4
V i c p NST gi i tính ru i gi m, ta có
XD- (bao g m c cá th
P: X D X d ♀ * ♂ X DY cho cơ th có KH m t c và cá th
cái) chi m t l 75 % = 0,75 (b)




+ T k t qu (a) và (b) ta có k t qu chung cu i cùng trong trư ng h p không x y t
bi n, tính theo lí thuy t, t l ki u hình thân xám, cánh dài, m t F1 là:
% A − B − X D Y = 0,6 * 0,75 = 0,45 = 45 %
→ áp án B. 45 %
HD ki u hình thân en, cánh c t, m t tr ng chi m t l 2,5% KL : ây là t l c a con
c, ã có hoán v gen gi a c p gen quy inh màu s c và hình d ng cánh
ab d
Ta có KG c a thân en, cánh c t, m t tr ng là XY
ab

ab d ab d ab
25 % X Y = 10% X x 25% Y
ab
ab
Xét giao t = 10% là giao t hoán v t n s hoán v gen f =10x4= 40%
Xd

Ab D d
Ki u gen c a ru i cái là XX
aB



31
AB
Ki u gen c a ru i c là X DY
ab
Vi t SDL tính t l ki u hình thân xám, cánh dài, m t là 45% ư c áp án B

Bài 10 ru i gi m, tính tr ng cánh cong là do BG tr i (Cy) n m trên NST s 2 gây
nên. Ru i c d h p t v KG nói trên (Cy Cy+) ư c chi utia phóng x và cho lai v i
ru i cái bình thư ng (Cy+). Sau ó ngư ita cho t ng con ru i c F1 (Cy Cy+) lai v i
t ng ru i cái bình thư ng. K t qu c a m t trong s phép lai như v y có TLKH như
sau: - c cánh cong: 146 con; - c cánh bình thư ng: 0 con; - Cái cánh cong: 0 con; -
Cái cánh b.thư ng: 143 con K t qu trên ư c gi i thích như th nào?
Gi i

Nên i kí hi u:A cong, a bình thư ng

Rgi m có 4 c p NST.gt cho gen n m trên NST s 2(thư ng).Tuy nhiên sau khi ư c
chi u x ,phân tích
thì k t qu lai ư c DT khác nhau gi a 2 gi icó s liên k t v i gi i tính

Ch ng t sau khi ru i c F1 ư c chi u x ã x y ra t bi n chuy n o n không
tương h o n ch a gen trên t NST s 2 lên NST gi i tính.D a vào k t qu t ru i c
F1 v i cái bình thư ng aa XX gen tr i A ru i c P ư c chuy n sang NST Y( mà
không ph i X).Gen trên ru i cái P v n năm trên NST thư ng

SL

P : Aa XY x Aa XX  -a XYA x Aa XX

F1 : -AXX, -aXX, -AXYA, -aXYA, AaXX, aaXX, AaXYA, aaXYA

SDL m t trong s các c p lai F1 cho k t qu như bài :

-aXYA x aaXX
F1 x F1:

F2: -aXX, -aXYA, aaXX, aaXYA (1 c cong/ 1 cái thư ng)

Bài 12. M t ngư i àn ông m c m t b nh di truy n cư i m t ngư i ph n có ki u hình
bình thư ng. H sinh ư c 4 trai và 4 gái; t t c các con gái c a h u m c b nh gi ng



32
như b , nhưng không có con trai nào c a h m c b nh này. Phát bi u nào dư i ây
nhi u kh năng úng hơn c ?


B nh này gây ra b i _______
A. m t alen tr i trên NST thư ng.
B. m t alen l n trên NST thư ng.
C. m t alen tr i liên k t NST X.
D. m t alen l n liên k t NST X.
E. m t alen l n liên k t NST Y.

Bài 13 : Cho hai ru i u thu n ch ng là ru i cái thân vàng, cánh x và ru i c
thân nâu cánh bình thư ng lai nhau ư c F1 có ru i cái toàn thân nâu, cánh bình thư ng;
ru i c toàn thân vàng, cánh x . Cho ru i cái F1 lai v i ru i c thân nâu, cánh bình
thư ng thu ư c ru i F2 có 279 ru i thân nâu, cánh bình thư ng; 74 ru i thân vàng,
cánh x ; 15 ru i thân nâu, cánh x ; 15 ru i thân vàng, cánh bình thư ng.

a. Tính kho ng cách gi a 2 gen trên NST quy nh cho 2 tính tr ng trên.

b. N u ch căn c vào s lư ng các cá th thu ư c F2 trên thì sai s v kho ng
cách gi a 2 gen là bao nhiêu ?

Bi t r ng m i gen quy nh m t tính tr ng và m t s ru i c mang toàn gen l n
c a 2 gen trên b ch t giai o n phôi.
Cách gi i im

a) Kho ng cách gi a 2 gen trên NST
- Xét Ptc n F1 => c 2 tính tr ng u di truy n liên k t v i gi i tính,
u có gen trên NST X, không có alen tương ng trên NST Y, thân nâu,
cánh bình thư ng > thân vàng, cánh x .
Quy ư c : A- thân nâu, a- thân vàng; B- cánh bình thư ng, b- cánh
x.
1,00
=> Ptc : (Hs vi t sơ )
- Xét F1 n F2 => do ru i c em lai v i ru i cái F1 là XABY nên
ru i cái F2 ph i toàn thân nâu, cánh bình thư ng, như v y 3 KH còn l i
u là ru i c, => ru i cái F1 có hoán v gen cho 4 lo i giao t th tinh


33
v i 2 lo i giao t c cho các t h p ru i F2:
XABXAB = XABXab = XABY = XabY = a; XABXAb = XABXaB = XAbY
= XaBY = 15
=> Ru i thân nâu, cánh bình thư ng = 3a + 15 +15 = 279 => a = 83
=> Kho ng cách gi a 2 gen trên NST X = f = (15 + 15)/83 + 83 +
15 + 15 = 15,3061cM 2,00
b) Sai s v kho ng cách
F2 có 74 ru i c thân vàng, cánh x là do b ch t m t s phôi, nên
t ng s r u i c thu ư c là 83 + 74 + 15 + 15 = 187
=> Kho ng cách gi a 2 gen = f’ = (15 + 15)/187 = 16,0428cM
=> Sai s = 16,0428 - 15,3061 = 0,7367cM 2,00

Bài 14 : ru i gi m, gen A qui nh m t , gen a qui nh m t tr ng ; gen B qui
nh cánh x và gen b qui nh cánh thư ng. Phép lai gi a ru i gi m cái m t , cánh x
v i ru i gi m cm t , cánh x ã thu ư c F1 ru i cái 100% m t , cánh x ; ru i
c g m có 40% cm t , cánh thư ng : 40% c m t tr ng, cánh x : 10% cm t
, cánh x : 10% c m t tr ng, cánh thư ng. Xác nh ki u gen và t n s hoán v gen
n u có.
Gi i :
Cách gi i K t qu
T k t qu phép lai cho th y 2 c p tính tr ng màu m t và d ng - Ki u gen P :
cánh c a ru i gi m di truy n liên k t không hoàn toàn trên NST ♀ XAbXaB x ♂ XABY
gi i tính X ( không có alen trên NST gi i tính Y) (0,2 i m) (0,4 i m)
, cánh thư ng (XAbY) : 40%
- F1 có 40% cmt c m t - T n s hoán v gen =
tr ng, cánh x (XaBY) sinh ra t giao t liên k t c a ru i gi m cái 20%
P là XAbXaB (0,4 i m) (0,4 i m)
ki u gen con cái
, cánh x (XABY): 10%
- F1 có 10% cmt c m t tr ng,
cánh thư ng (XabY) sinh ra t giao t hoán v gen c a ru i gi m
(0,4 i m)
cái t n s hoán v gen = 10% + 10% = 20%
P là XABY
- Ki u gen c a ru i gi m cm t , cánh x
(0,2 i m)




34
Bài 15: gà, cho 2 con u thu n ch ng mang gen tương ph n lai nhau ư c F1 toàn
lông xám, có s c. Cho gà mái F1 lai phân tích thu ư c th h lai có 25% gà mái lông
vàng, có s c; 25% gà mái lông vàng, trơn; 20% gà tr ng lông xám, có s c; 20% gà
tr ng lông vàng, trơn; 5% gà tr ng lông xám, trơn; 5% gà tr ng lông vàng, có s c.

Bi t r ng lông có s c là tr i hoàn toàn so v i lông trơn.

N u cho các gà F1 trên lai nhau, trong trư ng h p gà tr ng và gà mái F1 u có
di n bi n gi m phân như gà mái F1 ã em lai phân tích trên. Hãy xác nh F2:
- T l gà mang các c p gen u d h p.
- T l gà lông vàng, trơn mang toàn gen l n.


Cách gi i im

- Ptc mang gen tương ph n nên F1 mang toàn gen d h p trên NST tương
ng.
- V màu lông :
Fa có lông xám : lông vàng = 1 : 3 phân b không ng u g i a 2 gi i
tính => có tương tác c a 2 c p gen không alen ng th i có di truy n liên
k t v i gi i tính, có 1 trong 2 c p gen trên NST X, không có alen tương
ng trên NST Y.
1,00
Quy ư c F1 : AaXBY x aaXbXb
(Hs vi t sơ )
- V ki u lông :
Quy ư c : D- lông có s c, d- lông trơn.
Fa có s phân b u 2 gi i tính và gà mái mang gen tr i => gen trên
1,00
NST thư ng.
=> F1 : Dd x dd
- V c 2 tính tr ng :
T l KH Fa ch ng t có s di truy n liên k t và gà mái F1 có hoán v
1,00
gen.
T gà Fa lông xám, có s c => KG gà mái F1 là AD/ad XBY, có f =
20%.
1,00
=> gà tr ng F1 là AD/ad XBXb

35
- F1 x F1 : AD/ad XBXb x AD/ad XBY
F2 : t l KG AD/ad XBXb + Ad/aD XBXb = 8% + 0,5% = 8,5% 1,00
= 0,085
T l gà lông vàng, trơn là ad/ad XbY = 4% = 0,04

Bài 16: ru i gi m: gen B: thân xám, gen b: thân en.
gen W: m t , gen w: m t tr ng.
Pt/c: ♀ thân xám, m t x ♂ thân en, m t tr ng → F1. Cho F1 t p giao.
Quy lu t di truy n nào có th chi ph i t P → F2? Bi t r ng n u có hoán v gen
thì t n s là 20%.


Hai c p gen n m trên hai c p NST thư ng khác nhau:
♀ thân xám, m t x ♂ thân en, m t tr ng
Pt/c:
BBWW bbww
F1: BbWw(xám, )
F2: 9 KG: ..........
4 KH: : 9 xám, : 3 xám, tr ng : 3 en, : 1 en, tr ng
M t c p gen n m trên NST thư ng, m t c p gen n m trên NST gi i tính:
Pt/c: ♀ thân xám, m t x ♂ thân en, m t tr ng
BBX W X W bbX wY
BbX WX w BbX WY (xám,
F1: )
F2: 12 KG: .........
4 KH: 9 xám, : 3 xám, tr ng : 3 en, : 1 en, tr ng
Hai c p gen cùng n m trên m t c p NST thư ng:
Pt/c: ♀ thân xám, m t x ♂ thân en, m t tr ng
BW bw
BW bw
BW
F2: (xám, )
bw
+ Liên k t hoàn toàn:
BW BW
F1 x F1: x
bw bw
F2: 3 KG:....


36
2 KH: 3 xám, :1 en, tr ng
+ Hoán v gen m t bên v i t n s là 20%:
BW BW
F1 x F1: x
♀ ♂
bw bw
F2: 7 KG: ........
4 KH: 70% xám, : 5% xám, tr ng : 5% en, : 20% en, tr ng.
Hai c p gen n m trên c p NST gipí tính X:
♀ thân xám, m t x ♂ thân en, m t tr ng
Pt/c:
B B b
XY
XX W
W w


B
F1: X Y (xám, )
XX
b B
W w W


+ Liên k t hoàn toàn:
B
F1 x F1: x
XX
b B
XY
W w W


F2: 4 KG: .....
2 KH: 3 xá, : 1 en, tr ng.
+ Hoán v gen m t bên v i t n s là 20%:
B
F1 x F1: x
XX
b B
XY
W w W


F2: 8 KG: ......
4 KH: 70% xám, : 5% xám, tr ng : 5% en, : 20% en, tr ng.
Bài 17 ( H 2009): Ru i gi m A thân xám, a thân en, B cánh dài, b cánh c t cùng n m
trên m t c p nst. D m t , d m t tr ng n m trên X, không có alen tương ng trên Y.
Phép lai AB//ab XDXd x AB//ab XDY cho F1 thân en, cánh c t, m t chi m t l
11,25%. Tính theo lí thuy t, t l ru i c thân xám, cánh c t, m t là:
A. 3,75% B. 5% C. 15% D. 2,5%
Gi i:
có KG: ab//ab XDX- ho c ab//ab XDY chi m t l
Ru i F1 thân en, cánh c t, m t
11,25%
nh: XDXd x XDY -> 3 ru i m t
Xét c p tính tr ng do gen trên c p nst gi i tính quy :
1 ru i m t tr ng. V y ru i m t chi m ¾
Ta có 11,25%=3/4 m t x 15% en c t.




37
ab//ab = 15% = 30% ab (♀) x 50% ab (♂) (ru i gi m hoán v gen ch x y ra
ru i cái)
f hoán v gen = 40%
có KG: Ab//-b XDY
ru i c thân xám, cánh c t, m t
XDY chi m t l ¼
Ab//-b = Ab (♀) x ab (♂) = 20% x 50% = 10%
V y t l ru i c thân xám, cánh c t, m t là: ¼ x 10% = 2,5% ( áp án D)


Bài 18. chim, Pt/c: lông dài, xoăn x lông ng n, th ng, F1 thu ư c toàn lông dài,
xoăn. Cho chim tr ng F1 giao ph i v i chim mái chưa bi t KG, F2 xu t hi n 20 chim
lông ng n, th ng: 5 lông dài, th ng: 5 lông ng n, xoăn. T t c chim tr ng c a F2 u có
lông dài, xoăn. Bi t 1 gen quy nh 1 tính tr ng. T n s HVG c a chim tr ng F1 là:
A. 5% B. 25% C. 10% D. 20%
BL
B n ch t: XX-tr ng, XY-cái.Thư ng hay b nh m theo hư ng XX-cái, XY- c)
Do b m tương ph n, F1 ng tính dài, xoăn nên dài tr i so v i ng n, xoăn tr i so v i
th ng và Pt/c.
Quy ư c: A-Dài, a-ng n; B-xoăn, b-th ng
Do tính tr ng bi u hi n không ng u 2 gi i nên c 2 gene u n m trên vùng
không tương ng c a X.
S L:
P_{tc}:XABXAB x XabY
F1: 1XABXab:1XABY
-->chim tr ng F1 có KG:XABXab
Do F2 u có chim lông dài, xoăn-->con mái lai vs F1 ph i có alen XAB--> có
KG:XABY
-->ra c phép lai-->t n s HVG=20% --> áp án D.
Bài 19: ( HQG:99-2000 Tr74)
Trong 1 phép lai th thu n ch ng có màu m t và lông hoang d i v i th c
có màu m t màu Mơ và lông màu xám F1 100% Có màu m t-màu lông hoang
d i. F1xF1 F2: 100% Cái: M t và lông Hoang d i; c: 45% M t và lông hoang
d i:45% M t mơ-Lông xám:5%M t hoang d i-lông Xám:5%M t Mơ-Lông hoang

38
di
Gi i thích KQ trên và Vi t S L P F2 Bi t 1 gen-1 Tính tr ng
G i ý gi i :
nh: P: cái: XABXAB c XabY
- Gen/NST GT do HVG quy
c Mơ Xám=> f= 10%=> F1: cái: XABXab c XABY
-
- Vi t S L
Bài 20: H 2005
Lai ru i gi m thu n ch ng: Cái M t -cánh bình thư ng x c M t tr ng-
cánh x F1 100% -Bình thư ng. F1xF1 F2: Cái: 300 -Bình thư ng; c
135: Bình thư ng:135 Tr ng-X :14 -X :16 Tr ng- bình thư ng.
1. Bi n lu n và xác nh các QLDT chi ph i các phép lai trên
2. Vi t S L P F2 bi t 1 gen-1 tính tr ng
G i ý gi i :
nh: P: cái: XABXAB c XabY
- Gen/NST GT do HVG quy
c Mơ Xám=> f= 10%=> F1: cái: XABXab c XABY
-
- Vi t S L
Bài 21 (Thi th H N H u 2011): Cho bi t m i c p tính tr ng do m t c p gen quy
nh và di truy n tr i hoàn toàn; t n s hoán v gen gi a A và B là 20%, gi a D và E
Ab D d × Ab d
không có hoán v gen. Xét phép lai X E Y, tính theo lý thuy t, các cá th
XE Xe
aB ab
con có mang A, B và có c p nhi m s c th gi i tính là X d X d i con chi m t l
E e


A. 7,5%. B. 12,5%. C. 18,25%. D. 22,5%.




E/ BÀI T P LIÊN K T V I GI I TÍNH VÀ TƯƠNG TÁC GEN

2.2.1. Ki n th c cơ b n.

Các gen có th tương tác v i nhau quy nh m t tính tr ng. Ph bi n là hai gen
không alen (và thư ng n m trên các nhi m s c th tương ng khác nhau) tương tác v i
nhau. Vì v y, t l phân ly F2 thư ng là t l bi n i c a phép lai hai tính (9:3:3:1)
c a Mendel. Ví d t l 9:6:l. Có các ki u tương tác ch y u sau:


39
- Tương tác b tr : Hai gen tr i cùng có m t trong m t ki u gen tương tác v i nhau làm
xu t hi n tính tr ng m i, khác b m . Ngoài cơ ch tương tác, các gen còn có th có các
ch c năng riêng. Vì v y, ki u tương tác b tr có th cho các t l phân ly 9:3:3:1, 9:6:1
ho c 9:7.

- Tương tác át ch . Ki u tương tác trong ó m t gen c ch s bi u hi n c a gen kia.
Gen c ch ư c g i là gen át, còn gen b c ch dư c g i là gen khu t. Tuỳ thu c vào
gen át là gen tr i hay gen l n mà F2 có th có các t l phân ly 13:3, 12:3:1 ho c 9:3:4.

- Tương tác c ng g p: Ki u tương tác trong ó m i alen tr i (ho c l n) c a m i gen
óng góp m t ph n vào s hình thành tính tr ng. Ki u tương tác này c trưng cho các
tính tr ng s lư ng. V i hai gen tương tác c ng g p, F2 s có t l phân ly ki u hình là
1:4:6:4:1. N u ki u hình không ph thu c vào s lư ng alen tr i trong ki u gen, ta có t
l phân ly 15:1 F2. Tuy nhiên cũng có nh ng trư ng h p hai gen tương tác nhưng l i
cùng n m trên m t nhi m s c th . Khi ó, ngoài quy lu t tương tác, các gen còn ch u s
chi ph i c a quy lu t liên k t và hoán v gen.

2.2.2. Bài t p.

Bài 1:

Có nh ng con chu t r t m n c m v i ánh sáng m t tr i. Dư i tác ng c a ánh sáng
m t tr i, chúng có th b t bi n d n n ung thư da. Ngư i ta ch n l c ư c hai dòng
chu t thu n ch ng, m t dòng m n c m v i ánh sáng m t tr i và uôi dài, dòng kia m n
c m v i ánh sáng và uôi ng n. Khi lai chu t cái m n c m v i ánh sáng, uôi ng n v i
chu t c m n c m v i ánh sáng uôi dài, ngư i ta thu ư c các chu t F1 uôi ng n và
không m n c m v i ánh sáng. Lai F1 v i nhau, ư c F2 phân ly như sau:

Chu t cái Chu t c

42 21
M n c m, uôi ng n

0 20
M n c m, uôi dài

54 27
Không m n c m, uôi
ng n




40
0 28
Không m n c m, uôi
dài



Hãy xác nh quy lu t di truy n c a hai tính tr ng trên và l p sơ lai.

G i ý gi i

Tính m n c m ánh sáng do tương tác b tr hai gen tr i cho t l 9:7; dài uôi
liên k t gi i tính. N u cho hai gen A và B tương tác quy nh tính m n c m ánh sáng, D
lai: AAbbXDXD x aaBBXdY => F1: AaBbXDXd và
quy nh uôi ng n thì ta có sơ
AaBbXDY.

Bài 2:

M t ru i c m t tr ng ư c lai v i ru i cái m t nâu. T t c ru i F1 có m t
ki u d i. Cho F1 n i ph i. K t qu thu ư c:

Ru i cái Ru i c

Mt : 450 Mt : 230

M t nâu: 145 M t tr ng: 305

M t nâu: 68

Hãy gi i thích các k t qu này

G i ý gi i

Có hai gen, m t gen l n trên nhi m s c th thư ng quy nh m t màu nâu và m t
gen l n liên k t v i gi i tính quy nh m t màu tr ng. B t c ru i ng h p t /bán h p
t v gen quy nh màu tr ng nào cũng s cho m t màu tr ng, dù có m t các gen khác.
F1 bi u hi n ki u d i ch ng t có hai gen và F2 có s khác nhau v t l phân ly gi i
♂ và gi i ♀ ch ng t r ng ít nh t có m t gen liên k t v i gi i tính. M t n a s con ♂
F2 có m t màu tr ng, ây là t l phân ly c a m t gen l n liên k t v i gi i tính. Chúng
ta nh n ư c t l phân ly 3 : 1 nâu, là t l phân ly c a m t gen trên nhi m s c th
: 1 nâu, cho th y t t c ru i ♀ có ít nh t m t
thư ng. T l phân ly ru i ♀ F2 là 3
nhi m s c th X bình thư ng (X+)

41
Quy ư c: X+-A- : ; X+-aa : nâu; Xw : tr ng. Phép lai s là:



X+X+aa X+YAA
x



X+XwAa X+YAa

(T t c t
p h i)

3 X+-A- : 3 X+YA- :

1 X+-aa : nâu 1 X+Yaa : nâu

3 XwYA- :
tr ng

1 XwYaa :
tr ng

Chúng ta nh n ư c m t t l phân ly bi n i c a t l 3:3:1:1 trong s ru i ♂
F2 cho th y có m t gen trên nhi m s c th thư ng và m t gen liên k t v i gi i tính. S
ru i ♂ nh n ư c g n v i t l 4:3:1.

Bài 3:

Cho hai nòi chim thu n ch ng lai v i nhau ư c F1 u lông vàng, dài. Cho con
cái F1 lai phân tích thu ư c t l : 1 con cái lông vàng, dài : 1 con cái lông xanh, dài : 2
con c lông xanh, ng n. Cho con c F1 lai phân tích thu ư c t l : 9 con lông xanh,
ng n : 6 con lông xanh, dài : 4 con lông vàng, dài : 1 con lông vàng, ng n.

a. Nêu các quy lu t di truy n tham gia t o nên các k t qu nói trên.

b. Xác nh ki u gen và ki u hình c a P và vi t sơ lai t ng trư ng h p t P
n Fa.

Bi t r ng kích thư c lông do 1 gen quy nh.

G i ý gi i

42
a. Các quy lu t : Tính tr i, tương tác gen không alen, di truy n gi i tính, di truy n
liên k t v i gi i tính, liên k t gen và hoán v gen.

b.

P : Lông vàng, dài x Lông xanh, ng n

AAXBDXBD aaXbdY



P : Lông xanh, dài Lông xanh, ng n

aaXBDXBD AAXbdY

Bài 4:

Cho nòi lông en thu n ch ng giao ph i v i nòi lông tr ng ư c F1 có 50% con
lông xám và 50% con lông en. Cho con lông xám (F1) giao ph i v i con lông tr ng (P)
ư c t l : 3 con lông xám : 4 con lông tr ng : 1 con lông en. Trong ó lông en toàn
là c.

a. Bi n lu n và vi t sơ lai cho k t qu nói trên.

b. Cho con m t en (F1) giao ph i v i con lông tr ng (P) thì k t qu phép lai s
th nào ?

G i ý gi i

a. P : AAXbXb x aaXBY

b. 4 con lông tr ng : 2 con lông xám : 2 con lông en.

Bài 5:

Cho cá th m t thu n ch ng lai v i cá th m t tr ng ư c F1 um t . Cho
con cái F1 lai phân tích ư c ta có t l 3 m t tr ng : 1 m t , trong ó m t u là
con c.

a. Bi n lu n và vi t sơ lai t P n Fa

b. Khi cho các con F1 ti p t c giao ph i v i nhau thì k t qu F2 như th nào?

G i ý gi i

43
a. P : AAXBXB x aaXbY

b. F2 : 9 m t : 7 m t tr ng

Bài 6:

Khi lai con cái (XX) m t , tròn, cánh dài thu n ch ng v i con c (XY) m t
tr ng, d t, cánh c t ư c F1 g m các con cái umt , tròn, cánh x và các con c
um t , tròn, cánh dài. Cho con cái F1 giao ph i v i con c P thì ư c

- gi i cái có : 48 con m t tròn, cánh x ; 51 con m t nâu, tròn cánh c t, 52
con m t nâu, d t cánh x , 49 con m t tr ng, d t, cánh c t.

- gi i c có : 49 con m t , tròn cánh dài : 48 con m t nâu, tròn, cánh c t ;
51 con m t nâu, d t, cánh dài ; 52 con m t tr ng, d t, cánh c t.

a. T k t qu phép lai trên hãy cho bi t quy lu t tác ng c a gen và quy lu t v n
ng c a NST như th nào i v i s hình thành và t l phân li c a ki u hình ?

b. Vi t sơ lai t P n Fb.

Bi t r ng hình d ng m t và cánh u tuân theo quy lu t 1 gen chi ph i 1 tính.

G i ý gi i

a.

- Quy lu t tác ng c a các gen alen : át hoàn toàn và không hoàn toàn.

- Quy lu t tác ng c a các gen không alen theo ki u b tr .

- Quy lu t phân li c l p c a các c p NST ã chi ph i t t l phân li ki u hình
cùng v i quy lu t tác ng c a gen:

b.

P : Con m t , tròn, x Con m t tr ng, d t, cánh
cánh dài ct

AD/ADXBEXBE Ad/adXbeY

Bài 7:




44
1. Cho P: con cái (XX) lông dài, en thu n ch ng lai v i con c (XY) lông ng n,
tr ng. T t c F1 u lông dài, en. Lai phân tích con c F1 thu ư c Fa có t l : 1 con
cái dài, en: 1 con cái ng n, en: 2 c ng n, tr ng.
Hãy bi n lu n xác nh quy lu t di truy n chi ph i các tính tr ng trên, vi t ki u gen
c a P.


- Xét kích thư c lông Fa: dài : ng n = 1:3 ⇒ F1 cho 4 lo i giao t ⇒ F1 d h p 2
c p gen phân li c l p ⇒ tính tr ng màu s c di truy n tuân theo quy lu t tương tác b
sung ki u 9:7. M t khác t l ki u hình 2 gi i không u ⇒ có 1 trong 2 gen n m trên
nhi m s c th X.
Quy ư c: A-B- : lông dài, A-bb, aaB-, aabb: lông ng n.
- Xét tính tr ng màu lông Fa: 100% ♀ en: 100% ♂ tr ng ⇒ gen quy nh tính
tr ng màu lông n m trên NST gi i tính X ⇒ di truy n liên k t v i gi i tính. Gen D: lông
en, gen d: lông tr ng
- Xét ng th i c a 2 tính tr ng: gen quy nh màu s c lông liên k t v i 1 trong 2
gen quy nh tính tr ng kích thư c lông n m trên NST X.
- Ki u gen c a P: ♀AAXBDXBD x ♂ aaXbdY


Bài 8:
th m ư c F1:♀m t th m♂ m t
tươi x ♂m t
Cho lai ru i gi m P:♀m t
tươi. Cho F1 giao ph i v i nhau ư c F2:
A. 1 th m : 6 tươi : 1 m t nâu B. 2 th m : 5 tươi : 1 nâu
C. 3 th m : 4 tươi : 1nâu D. 4 th m : 3 tươi : 1 nâu
HD:
Do i con thu ư c 8 t h p, suy ra tính tr ng do 2 gene không allele quy nh. V y ã
x y ra hi n tư ng tương tác gi a 2 gene cùng quy nh màu m t ru i gi m.
Do tính tr ng F1 bi u hi n không ng u 2 gi i nên có gene quy nh n m trên
vùng không tương ng c a NST gi i tính.
Vì t l KH thu ư c F2 phân ly có tính c l p nên m t gene n m trên NST thư ng,
m t gene n m trên vùng không tương ng c a NST gi i tính.




45
Do tính tr ng bi u hi n c 2 gi i nên gene n m trên vùng không tương ng c a NST
X.
Quy ư c tính tr ng do 2 gene không allele: A, a, B, b quy nh. Trong ó gene B, b n m
trên vùng không tương ng c a X.
th m luôn luôn cho ít nh t 2 giao t nên ♀m t
F1 thu ư c 2 t h p mà ♂m t
tươi ph i cho 1 giao t .


Do tính ch t l p c a 2 gene, mà F2 có 8 t h p = 2x4 suy ra F2 m t gene cho 2 t
h p, m t gene cho 4 t h p KG.


- Xét gene A, a:
Phép lai P:
+ AA x AA => F1: AA =>F2: AA ( lo i do F2 ch có 1 t h p)
+ aa x aa => F1: aa =>F2: aa ( lo i do F2 ch có 1 t h p)
+ AA x aa => F1: Aa => F2: 1AA : 2Aa : 1aa ( nh n do F2 có 4 t h p KG, KH)


- Xét gene B, b: Suy ra c n cho 2 t h p KG, KH.
Phép lai P:
+ XBXB x XBY => F1: XBXB x XBY => F2: XBXB x XBY (Lo i do có cùng 1 lo i KH)
+ XBXB x XbY => F1: XBXb x XBY => F2: 1 XBXB : 1 XBXb : 1 XBY : 1 XbY ( Lo i do
cho 4 t h p)
+ XbXb x XBY => F1: XBXb x XbY => F2: 1XB-:1Xb- (Nh n, do cho 2 t h p KG,
KH)
+ XbXb x XbY => F1: XbXb x XbY => F2: XbXb : XbY (Lo i do có cùng 1 lo i KH)


V y phép lai phép lai F1 là: AaXBXb x AaXbY => P: AAXbXb x aaXBY ho c aaXbXb
x AAXBY.
F2: (3A-:1aa)(1XB-:1Xb-) = 3A-XB-:3A-Xb-:1aaXB-:1aaXb-
Ta có t l KH
Trư ng h p 1 Trư ng h p 2
AAXbXb aaXBY aaXbXb x AAXBY
P x ho c
(tươi) (th m) (tươi) (th m)



46
1AaXBXb 1AaXbY
F1:
(th m) (tươi)
3A-XB- 1aaXB- 1aaXb-
F2: 3A-
Xb-
TH1: 3 th m 3 1 th m 1 nâu => 4 th m : 3 tươi : 1 => D
tươi nâu
TH2: 3 th m 3 1 nâu 1 tươi => 3 th m : 4 tươi : 1 => C
tươi nâu
TH1 tương ng v i t l : 12:3:1 khi 2 gene n m trên 2 c p NST thư ng.
TH2 tương ng v i t l : 9:3:4 khi 2 gene n m trên 2 c p NST thư ng.
(V y ta có c 2 áp án C và D)
Bài 9:
Cho con cái( XX) lông dài, en thu n ch ng giao ph i v i con c (XY) lông tr ng
ng n c F1 u lông en, dài. cho F1 lai phân tích tu c:
93 con cái lông ng n, en 29 con c lông dài, tr ng
32 con cái lông dài, en 91 con c lông ng n, tr ng.
a. Bi n lu n và vi t S L tù P → Fb
b. Cho con cái F1 lai phân tích thì k t qu lai s như th nào ? cho bi t màu lông do
1 gen quy nh.
Bài làm
a. Xét riêng t ng c p tính tr ng
Ptc → F1 ng tính lông en, dài → en, dài là tr i so v i tr ng, ng n
Xét t l :
- en: tr ng = 1:1
- Quy ư c: D : en
D : tr ng
P : Dd x dd
F1 : 1Dd : 1dd
Mà tính tr ng màu s c lông phân b không èu 2 gi i → n m trên NST X và
liên k t v i gi i tính.
Dài : ng n = (32 + 29) : (91 + 93) = 1:3.

47
Cái F1 ph i cho 4 t h p giao t .
→có hi n tư ng 2 c p gen tương tác b tr 9:7 cùng quy nh 1 tính tr ng.
Quy ư c : A_B_ lông dài A_bb lông ng n aaB_ lông ng n
aabb lông ng n
c F1 : AaBbXDY cho 8 lo i giao t
t h p 2 c p tính tr ng Fb 3:3:1:1 → KG
em lai phân tích : aabbXdXd
Cá th
P : AABBXDXD aabbXdXd
x
AaBbXDXd : AaBbXDY
F1 :
Lai phân tích
c AaBbXdY x cái aabbXdXd
Pb:
Gb: ABXD, ABY abXd
abXD, abY
AbXD, AbY
aBXD, aBY
Fb : t vi t s n ph m.
b. Con cái F1 lai phân tích
Pb : AaBbXDXd aabbXdY
x
Gb : ABXD, AbXD, aBXD, abXD abXd, abY
ABXd, AbXd, aBXd, abXd
S n ph m t vi t .



F/ BÀI T P LIÊN K T V I GI I TÍNH KHÁC




Bài 1:
M t t bào sinh tinh có ki u gen : AB/ab XMY.
a) Trong th c t khi gi m phân bình thư ng cho m y lo i tinh trùng? Vi t thành ph n
gen c a các lo i tinh trùng ó?
b) Vào kì gi a l n phân bào II c a quá trình gi m phân, các NST s p x p như th
nào?
Gi i

48
a) S lo i tinh trùng th c t và ki u gen c a chúng:
- Trư ng h p liên k t hoàn toàn : 2 lo i
AB XM và ab Y
ab XM và AB Y
Ho c:
- Trư ng h p liên k t không hoàn toàn : 4 lo i
AB XM, Ab XM, aB Y, ab Y
Ho c: aB XM, ab XM, AB Y, Ab Y
b) kì gi a c a gi m phân II, các NST s p x p như sau:
- Trư ng h p liên k t hoàn toàn:
AB X M ab Y

AB X M ab Y
ab X M AB Y
ho c : và
ab X M AB Y
- Trư ng h p liên k t không hoàn toàn:
AB X M aB Y

Ab X M ab Y


aB X M AB Y
ho c : và
ab X M Ab Y




Bài 2: (C 2010)
Bi t m i gen-1 tính tr ng, gen tr i tr hoàn toàn, không có t bi n, tính theo LT phép
lai nào sau ay cho i con có nhi u lo i KH nh t.
AB DE AB DE
A. AaBbDdxAaBbDd B, x
ab dE ab dE
Ab AB Ab D d AB D
C. D.
Ddx dd XXx XY
aB ab aB ab
s Kh 23=8
Gi i: áp án A: 3 c p gen d h p
áp án B: C p NST th nh t cho 2 l p KH, c p NST th 2 cho 2 l p KH 4 l p KH
áp án C: C p NST th nh t cho 3 l p KH, c p NST th 2 cho 2 l p KH 6l p KH
áp an D: C p NST th nh t cho 3 l p KH, c p NST th 2 cho 3 l p KH 9 l p KH
V y áp án úng nh t là D


49
Bài 3: ( H2011)
ru i gi m, alen A quy nh m t tr i hoàn toàn so v i alen a quy nh m t tr ng.
Trong trư ng h p không x y ra t bi n, phép lai nào sau ây cho i con có ki u hình
phân li theo t l 2 ru i cái m t : 1 ru i cm t : 1 ru i c m t tr ng?
A.XAXa x XAY B. XAXA x XaY C. XAXa x XaY D.XaXax XAY


HD : F2 có 4 t h p = 2x2 v y m i bên cho 2 lo i giao t . như v y ru i cái có KG
XAXa, ru i c là 1 trong 2 KG XAY, XaY tuy nhiên F1 ch cho ru i cái m t nên KG
c là XAY v y áp án là A
c con


Bài 4 ( H 2011): gà, alen A quy nh tính tr ng lông v n tr i hoàn toàn so v i alen a
quy nh tính tr ng lông nâu. Cho gà mái lông v n giao ph i v i gà tr ng lông nâu (P),
thu ư c F1 có ki u hình phân li theo t l 1 gà lông v n : 1 gà lông nâu. Ti p t c cho F1
giao ph i v i nhau, thu ư c F2 có ki u hình phân li theo t l 1 gà lông v n : 1 gà lông
nâu. Phép lai (P) nào sau ây phù h p v i k t qu trên ?
C. XAXa × XaY. D.XaXa × XAY.
A. Aa × aa. B. AA × aa.
G i ý gi i:
A-V n, a-nâu: P cái v n x c nâu F1:1v n:1 nâu F2: 1v n:1 nâu
N u gen/NST thư ng P Aa x aa F1: 1 Aa:1aa=> c u trúc F1 chưa CB mà F2 có c u
trúc như F1 (vô lý)
V y gen/NST gi i tính
Vi t 2 nhanh S L C và D th y áp án D úng nh t


P : XaXa XAY
x

F1: XAXa XaY

F2: 1XAXa : 1XAY : 1XaXa : 1XaY

Bài 5: (C 2011)
Ru i gi m: A-m t , a-tr ng phép lai nào sau ya cho TLKH i con 3 : 1 tr ng.
A. XaXa x XaY B. XAXa x XAY C. XaXa x XAY D. XAXa x XaY


50
G i ý: 3:1 = 2x2 lo i giao t ch có 2 áp án B ho c C mà l i cho 3 v y ch có áp
án B


Bài 6 (thi th H Lê xoay 2011): t m, gen A quy nh tr ng sáng, gen a qui nh
tr ng s m trên NST X. Bi t r ng t m c cho nhi u tơ hơn t m cái. Phép lai nào sau
ây có th phân bi t t m c, t m cái ngay t giai o n tr ng?
A. XaXa x XaY B. XAXa x XAY C. XAXA x XaY D. XaXa x XAY
Bài 7 (thi th H Nguy n Hu -hà n i 2011):: Cho cá th m t thu n ch ng lai v i
cá th m t tr ng ư c F1 um t . Cho con cái F1 lai phân tích v i c m t tr ng thu
ư c t l 3 m t tr ng: 1 m t , trong ó m t u là con c. K t lu n nào sau ây là
úng?
A. Màu m t di truy n theo tr i hoàn toàn. P: ♂ XAXA x ♀ XaY.
B. Màu m t di truy n theo tr i hoàn toàn. P: ♀XAXA x ♂ XaY.
C. Màu m t di truy n theo tương tác b sung. P: ♀ AAXBXB x ♂ aaXbY.
D. Màu m t di truy n theo tương tác b sung. P: ♂AAXBXB x ♀ aaXbY.
Bài 8: (thi th H Lam Kinh 2011): Cã 2 tÕ bµo sinh tinh cña mét c¸ thÓ cã kiÓu gen
AaBbddXEY tiÕn hµnh gi¶m ph©n b×nh thưêng h×nh thµnh nên các tinh trïng, bi t quá trình
gi m phân di n ra bình thư ng không x y ra hoán v gen và t bi n nhi m s c th . Tính theo
lý thuy t sè lo¹i tinh trïng tèi ®a cã thÓ t¹o ra lµ bao nhiêu:
A. 4 B. 6 C. 8. D. 16.
Bài 9: (thi th H Lam Kinh 2011): ru i gi m gen A quy nh thân xám là tr i hoàn
toàn so v i a thân en, gen B quy nh cánh dài là tr i hoàn toàn so v i b cánh c t, gen
D quy nh m t là tr i hoàn toàn so v i d m t tr ng ? phép lai gi a ru i gi m
AB D d AB D
X X v i ru i gi m X Y cho F1 có ki u hình thân en,.cánh c t, m t tr ng
ab ab
chi m t l =5%. T n s hoán v gen là:
A. 35%. B. 20%. C. 40%. D. 30%.
Bài 10 HSG Thái bình 2010: ru i gi m gen B qui nh m t , gen b qui nh m t
tr ng, các alen n m trên NST X và không có alen trên Y. Cho ru i cái m t ng h p
giao ph i v i ru i c m t tr ng. T n s alen B và b trong i F1 và các i sau là:
13 11 21
A. B. C. B : b = 1 : 0 D.
B:b = : B:b = : B:b = :
44 22 33




51
BD Bb
Bài 11 HSG Thái bình 2010: phép lai , n u có hoán v gen c2
X A Xa × Xa Y
bd bD

gi i, m i gen qui nh m t tính tr ng và các gen tr i hoàn toàn thì s lo i ki u gen và
ki u hình i con là:
A. 40 lo i ki u gen, 16 lo i ki u hình. B. 20 lo i ki u gen, 16 lo i ki u hình.
C. 40 lo i ki u gen, 8 lo i ki u hình. D. 20 lo i ki u gen, 8 lo i ki u hình.




52
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản