Quy hoạch sử dụng đất đai ( Chương 3)

Chia sẻ: Nguyen Minh Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:55

0
327
lượt xem
159
download

Quy hoạch sử dụng đất đai ( Chương 3)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Để thực hiện các bước và nội dung của quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai có thể sừ dụng nhiều phương pháp khác nhau như: phân tích định tính kết hợp định lượng, vĩ mô kết hợp vi mô, chuyên gia và kinh nghiệm, xây dựng phương án, kế thừa, định mức, thống kê, toán kinh tế, dự báo..

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quy hoạch sử dụng đất đai ( Chương 3)

  1. CH NG III M TS CH D N V N I DUNG VÀ PH NG PHÁP L P QUY HO CH & K HO CH S D NG T AI VI T NAM I. QUY H ACH S D NG T AI THEO CV 1814/CV-TC C 1998 Quy ho ch s d ng ÿ t ÿai (QHSD ) theo ÿ n v hành chính các c p ÿ c l p theo trình t các b c do T ng C c a Chính (nay là B Tài nguyên và Môi tr ng) ban hành (Công v n s 1814/CV - TC C, ngày 12/10/1998). th c hi n các b c và n i dung công vi c c th v QH và KH SD ÿ t ÿai có th s d ng nhi u ph ng pháp khác nhau nh : phân tích ÿ nh tính k t h p ÿ nh l ng; phân tích v mô k t h p vi mô; cân b ng t ng ÿ i; chuyên gia và kinh nghi m; k th a; ÿi u tra dã ngo i; xây d ng ph ng án; ÿ nh m c; ch ng ghép b n ÿ ; th ng kê; toán kinh t ; các ph ng pháp d báo... 1. Công tác chu n b và ÿi u tra c b n 1.1 Xây d ng, thông qua và phê duy t d án xu t công tác l p QHSD ÿ t ÿai c a ÿ a ph ng; kh o sát và ÿi u tra s b ; xác ÿ nh rõ m c tiêu, yêu c u và xin ý ki n ch ÿ o c a UBND và c quan ÿ a chính c p trên m t c p ÿ ÿ a vào k ho ch và xác ÿ nh ngu n v n th c hi n; l p d án QHSD ÿ t ÿai (theo ÿúng ÿ c ng h ng d n do TC C ban hành kèm CV s 1814/CV - TC C, ngày 12/10/1998). C quan c p v n s l p H i ng th m ÿ nh ÿ xem xét thông qua d án sau khi có ý ki n c a c quan ÿ a chính cùng c p. Sau ÿó ra quy t ÿ nh phê duy t d án và phê duy t t ng d toán kinh phí. 1. 2 L p ban ch ÿ o, t ch c l c l ng và chu n b tri n khai Sau khi d án ÿ c phê duy t, UBND các c p ra quy t ÿ nh thành l p ban ch ÿ o quy ho ch, thành ph n g m: - Ch t ch ho c Phó Ch t ch UBND các c p làm tr ng ban. - Phó ban th ng tr c: Lãnh ÿ o c quan ÿ a chính cùng c p. - Các y viên: Lãnh ÿ o các l nh v c, ban ngành liên quan nhi u ÿ n vi c s d ng ÿ t ÿai. Nhi m v c a ban ch ÿ o: - Giúp UBND các c p ch ÿ o, theo dõi ti n ÿ , ÿ xu t các bi n pháp x lý và gi i quy t nh ng v n ÿ phát sinh trong quá trình th c hi n d án. 26
  2. - T ch c l c l ng (ch n ÿ n v th u và th th c ph i h p các l c l ng làm quy ho ch). Nhi m v c a ÿ n v trúng th u th c hi n d án: - Xây d ng k ho ch chi ti t và l ch tri n khai các n i dung công vi c trình thông qua Ban ch ÿ o. - Chu n b ph ng ti n máy móc thi t b , v t t , v n phòng ph m... - Tri n khai các công vi c c a d án. - Báo cáo ÿ nh k ti n ÿ th c hi n công vi c và các s n ph m theo quy ÿ nh trong d án cho Ban ch ÿ o quy ho ch. 1.3 i u tra c b n 1.3.1 Công tác n i nghi p Chu n b h th ng các bi u m u ÿi u tra; thi t k các bi u m u thích h p, thu n ti n ÿ nh p và x lý các thông tin, s li u ph c v quy ho ch s d ng ÿ t ÿai trong quá trình ÿi u tra. Tùy tình hình và ÿi u ki n c th c a t ng ÿ a ph ng s ÿi u tra, thu th p các tài li u, s li u liên quan ÿ n các ÿi u ki n t nhiên, tài nguyên, KTXH, hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai... (có t i xã, huy n, t nh và khi c n thi t c các B , Ngành TW) ph c v quy ho ch s d ng ÿ t ÿai nh : - Các s li u v ÿ c ÿi m ÿi u ki n t nhiên, các ngu n tài nguyên, c nh quan, môi tr ng sinh thái trên ÿ a bàn quy ho ch. - Tài li u v tình hình phát tri n KT-XH trong nh ng n m qua. - Các ngh quy t (c a c quan ng, UBND, H ND các c p) liên quan ÿ n các ch tiêu k ho ch phát tri n KTXH trong nh ng n m s p t i. - S li u v s d ng ÿ t ÿai (theo các m u th ng kê do TC C quy ÿ nh) trong 5-15 n m qua. - nh m c s d ng và giá ÿ t hi n hành c a ÿ a ph ng. - Các tài li u s li u v ch t l ng ÿ t ÿai: ÿ c tính ÿ t ÿai, ÿánh giá phân h ng ÿ t, m c ÿ r a trôi, xoái mòn d t, ÿ nhi m m n, nhi m phèn, úng ng p, h n hán... - Các tài li u s li u có liên quan t i quy ho ch. - Các tài li u b n ÿ hi n có ph c v quy ho ch s d ng ÿ t ÿai nh : b n ÿ n n ÿ a hình, b n ÿ ÿ t, b n ÿ ÿ d c, b n ÿ tài nguyên n c, b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai, các lo i b n ÿ quy ho ch ÿã làm tr c ÿây và các tài li u b n ÿ khác có liên quan... - Các thông tin t li u ÿ c phân lo i và ÿánh giá; xác ÿ nh r ngu n g cÿ n v , ph ng pháp n m xây d ng tài li u, ch t l ng tài liêu, n i dung và ÿ tin c y c a thông tin tài li u...Trên c s k t qu n i nghi p s xây d ng k ho ch công tác ngo i nghi p (xác ÿ nh c th các v n ÿ , ÿ a ÿi m và k ho ch ki m tra, kh o sát t i th c ÿ a ÿ ch nh lý b sung). 1.3.2 Công tác ngo i nghi p - Kh o sát và th c hi n ch nh lý b sung tài li u ngoài th c ÿ a (khoanh c l ng, ph ng pháp giao h i, h ÿ ng vuông góc, ÿo ÿ ng th ng...) 27
  3. - Chu n hoá các thông tin, s li u và tài li u b n ÿ và vi t báo cáo ÿánh giá v ch t l ng, kh n ng khai thác s d ng các tài li u thu th p ÿ c ÿ gi i quy t c th t ng n i dung quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. 2. Phân tích ÿi u ki n t nhiên và kinh t xã h i 2.1 Phân tích ÿ c ÿi m ÿi u ki n t nhiên 2.1.1 V trí ÿ a lý V trí so v i các tr c giao thông chính, các trung tâm chính tr , kinh t v n hoá quan tr ng trong khu v c; to ÿ ÿ a lý giáp ranh, các l i th h n ch v v trí ÿ a lý trong vi c phát tri n KTXH và s d ng ÿ t ÿai (giao l u v n hoá kinh t , s c h p d n ÿ u t trong và ngoài n c, các ÿ i tr ng, s c ép...) 2.1.2 c ÿi m ÿ a hình ÿ a m o Ki n t o chung v ÿ a m o, xu h ng ÿ a hình, h ng c p ÿ d c... c ÿi m phân ti u vùng theo y u t ÿ cao (tr ng, b ng, bán s n ÿ a, ÿ i, núi cao...). Các h n ch l i th c a y u t ÿ a hình ÿ i v i s n xu t và s d ng ÿ t ÿai. 2.1.3 c ÿi m khí h u c ÿi m vùng khí h u và các mùa trong n m, nhi t ÿ : trung bình n m, tháng cao nh t, th p nh t, t ng tích ôn...; n ng: s ngày, gi n ng, trung bình n m, theo mùa, tháng...; m a: mùa m a, l ng m a trung bình, n m tháng cao nh t, th p nh t...; ÿ m: bình quân, cao nh t, th p nh t, trung bình n m tháng...; ÿ c ÿi m gió, giông b o, l l t, s ng mu i s ng mù... Các u th h n ch c a y u t khí h u ÿ i v i phát tri n s n xu t và s d ng ÿ t ÿai. 2.1.4 Ch ÿ th y v n - H th ng l u v c, m ng l i sông su i, ao h , ÿ p, ÿi m ÿ u, ÿi m cu i, chi u dài, chi u r ng, dung tích... - Ch ÿ th y v n: th y tri u, l u l ng t c ÿ dòng ch y, quy lu t di n bi n... - Các u th , h n ch c a các y u t th y v n ÿ i v i phát tri n s n xu t và s d ng ÿ t ÿai. 2.2 Phân tích các lo i tài nguyên và c nh quan môi tr ng 2.2.1 Tài nguyên ÿ t Ngu n g c phát sinh và ÿ c ÿi m quá trình hình thành, ÿ c ÿi m phân b , m c ÿ t p trung trên lãnh th , các tính ch t ÿ c tr ng v lý tính, hóa tính, kh n ng s d ng theo tính ch t t nhiên và khi áp d ng các bi n pháp c n thi t, m c ÿ ÿã khai thác s d ng các lo i ÿ t chính, m c ÿ xoái mòn ÿ t, ÿ nhi m m n, phèn... và các bi n pháp c n th c hi n ÿ b o v , c i t o và nâng cao ÿ phì c a ÿ t... 2.2.2 Tài nguyên n c Ngu n n c m t: v trí ngu n n c, ch t l ng n c, kh n ng khai thác s d ng cho s n xu t và sinh ho t (theo mùa hay theo khu v c trong n m...); ngu n n c ng m: ÿ sâu ch t l ng n c, kh n ng hi u qu kinh t khai thác s d ng cho s n xu t và sinh ho t. 2.2.3 Tài nguyên r ng Khái quát chung v ngu n tài nguyên r ng (di n tích, phân b , tr l ng các lo i r ng...); ÿ c ÿi m th c v t, ÿ ng v t r ng, các lo i quý hi m và ÿ c ghi trong 28
  4. sách ÿ ; yêu c u b o v ngu n gen ÿ ng ,- th c v t r ng; kh n ng khai thác s d ng theo quy trình lâm sinh... 2.2.4 Tài nguyên bi n Các eo v nh và chi u dài b bi n; các ng tr ng, ngu n l i bi n, ÿ c ÿi m sinh v t bi n; yêu c u b o v và khai thác s d ng... 2.2.5 Tài nguyên khoáng s n Các lo i khoáng s n chính (các lo i qu ng, than ÿá...); ngu n v t li u xây d ng (ÿá p lát, ÿá vôi, ÿá t ong, cát sét làm g ch ngói...); ngu n n c khoáng, than bùn... i v i m i lo i tài nguyên khoáng s n c n ghi rõ v trí phân b , tình hình và kh n ng khai thác s d ng (di n tích, s n l ng, ch t th i...). 2.2.6 Tài nguyên nhân v n L ch s hình thành và phát tri n, v n ÿ tôn giáo, dân t c và các danh nhân; các l h i và các phong t c, t p quán truy n th ng; các di tích l ch s , v n hoá; các ngành ngh truy n th ng, t p quán s n xu t và kinh doanh....; yêu c u b o v , tôn t o và l i th khai thác trong phát tri n KTXH. 2.2.7 C nh quan và môi tr ng Khái quát chung v ÿ c ÿi m ÿi u ki n c nh quan (các lo i c nh quan, v trí phân b , s bi n d ng, u th khai thác cho m c ÿích du l ch sinh thái, b o v thiên nhiên và môi tr ng); tình tr ng môi tr ng chung, h sinh thái, các tác nhân và m c ÿ ô nhi m môi tru ng không khí, ngu n n c ÿ t ÿai và các gi i pháp h n ch kh c ph c... 2.3 Phân tích th c tr ng phát tri n KTXH 2.3.1 Th c tr ng phát tri n các ngành và l nh v c Chuy n d ch c c u t c ÿ phát tri n bình quân, t ng thu nh p, n ng su t s n l ng, lo i s n ph m và áp l c ÿ i v i vi c s d ng ÿ t ÿai... c a các ngành: Nông - Lâm - Ng nghi p; Công nghi p, ti u th công nghi p - xây d ng; D ch v du l ch và các ngành ngh khác. 2.3.2 c ÿi m v dân s , lao ÿ ng, vi c làm và m c s ng - Dân s : t ng s dân, c c u theo nông nghi p - phi nônghi p, theo ÿô th - nông thôn, ÿ c ÿi m phân b , t l t ng dân s , t ng t nhiên và c h c, quy mô bình quân h ... - Lao ÿ ng và vi c làm: t ng s lao ÿ ng, t l lao ÿ ng so v i t ng s dân, c c u theo l nh v c - ÿ tu i - gi i - dân t c, ÿ c ÿi m phân b và v n ÿ vi c làm... - Thu nh p và m c s ng c a các lo i h : ngu n thu nh p, m c thu nh p bình quân h ng n m c a h /ÿ u ng i, cân ÿ i thu chi... - Áp l c ÿ i v i vi c s d ng ÿ t ÿai. 2.3.3 Th c tr ng phát tri n và phân b các khu dân c Hình th c ÿ nh c , h th ng khu dân c (lo i, s l ng và ÿ c ÿi m phân b ); phân lo i khu dân c theo ý ngh a và vai trò, quy mô di n tích, s dân, s h và kh n ng phát tri n, m r ng...; áp l c ÿ i v i vi c s d ng ÿ t ÿai. 2.3.4 Th c tr ng phát tri n c s h t ng 29
  5. Hi n tr ng các công trình c s h t ng: giao thông, th y l i, xây d ng c b n và các công trình v du l ch, d ch v , th ng m i, v n hoá, giáo d c, th thao, y t , b u chính vi n thông, n ng l ng, an ninh qu c phòng... (lo i công trình, ÿ c tính k thu t: ch c n ng, c p, chi u dài, chi u r ng...; di n tích chi m ÿ t; v trí phân b ; m c ÿ h p lý, hi u qu s d ng....); áp l c ÿ i v i vi c s d ng ÿ t ÿai. 3. Phân tích hi n tr ng và bi n ÿ ng ÿ t ÿai Phân tích hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai chính là vi c ÿánh giá hi u qu s d ng ÿ t ÿai, phát hi n nh ng t n t i, ÿ xu t các gi i pháp kh c ph c làm lu n c (c s ) cho quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. M c ÿích ch y u bao g m: - Phát huy ÿ y ÿ ti m n ng ÿ t ÿai và nâng cao trình ÿ s d ng ÿ t ÿai - Nâng cao hi u qu s d ng và hi u qu s n xu t c a ÿ t ÿai - T o nh ng lu n c ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai 3.1 Phân tích lo i hình s d ng ÿ t ÿai Lo i hình s d ng ÿ t ÿai ÿ c th ng nh t trong c n c (Theo ch tiêu th ng kê trong bi u 01 TK và 02 TK do TC C ban hành - Quy t ÿ nh s 27 Q / C ngày 20/02/1995 ban hành m u bi u th ng kê di n tích ÿ t ÿai). Sau khi ÿi u tra phân lo i hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai, tùy thu c vào t ng lo i hình s d ng ÿ t ÿai s phân tích các ch tiêu sau: - Di n tích, t l (%) so v i toàn b qu ÿ t, t ng di n tích ÿ t ÿang s d ng và di n tích c a lo i ÿ t chính (ÿ t nông nghi p, ÿ t lâm nghi p, ÿ t khu dân c nông thôn, ÿ t ÿô th , ÿ t chuyên dùng và ÿ t ch a s d ng). - c ÿi m phân b các lo i ÿ t trên ÿ a bàn lãnh th - Bình quân di n tích lo i ÿ t trên ÿ u ng i (ch n ch tiêu phù h p). 3.2 Phân tích hi u qu s d ng ÿ t ÿai Hi u qu s d ng ÿ t ÿai bi u th m c ÿ khai thác s d ng ÿ t ÿai và th ng ÿ c ÿánh giá thông qua m t s ch tiêu sau: ¦ Di n tích ÿ t ÿai - Di n tích ÿ t ch a s d ng - T l s d ng ÿ t ÿai (%) = --------------------------------------------------------- ¦ Di n tích ÿ t ÿai Di n tích c a lo i ÿ t (ÿ t NN, LN, CD...) - T l SD lo i ÿ t (%) = --------------------------------------------------- ¦ Di n tích ÿ t ÿai ¦ Di n tích gieo tr ng trong n m - H s SD (%) = -------------------------------------------------- Di n tích ÿ t cây hàng n m (ÿ t canh tác) DT ÿ t LN có r ng + ÿ t cây lâu n m 30
  6. - che ph (%) = ---------------------------------------------- (Hi u qu v môi tr ng) ¦ Di n tích ÿ t ÿai 3.3 Phân tích hi u qu s n xu t c a ÿ t ÿai Hi u qu s n xu t c a ÿ t ÿai bi u th n ng l c s n xu t hi n t i c a vi c s d ng ÿ t ÿai (ph n ánh hi n tr ng s n xu t và hi u qu kinh t c a vi c s d ng ÿ t ÿai). Các ch tiêu th ng dùng ÿ ÿánh giá hi u qu s n xu t c a ÿ t ÿai nh sau: S nl ng (GTSL) m t lo i cây tr ng - S n l ng (GTSL) c a = ----------------------------------------------- ÿ n v DT cây tr ng DT cây tr ng ÿó Giá tr t ng s n l ng Nông Lâm Ng - Giá tr t ng s n l ng = --------------------------------------------- c a ÿ n v DT ÿ t NN DT ÿ t Nông nghi p S n l ng (GTSL) cây tr ng - S n l ng (GTSL) c a = ---------------------------------- n v DT gieo tr ng DT gieo tr ng S n l ng (GTSL) s n ph m th y s n - S n l ng (GTSL) c a = --------------------------------------------- n v DT m t n c DT m t n c T ng GTSL cây nông nghi p - GTSL cây NN c a = --------------------------------------- n v DT ÿ t ÿai DT ÿ t ÿai Giá tr SL nông nghi p - GTSL nông nghi p c a = ---------------------------- n v di n tích ÿ t ÿai DT ÿ t ÿai Giá tr SL công nghi p - GTSL công nghi p c a = ---------------------------- n v DT ÿ t ÿai DT ÿ t ÿai 3.4 Phân tích m c ÿ thích h p s d ng ÿ t ÿai M c ÿ thích h p s d ng ÿ t ÿai bi u th s phù h p c a các thu c tính t nhiên c a ÿ t ÿai v i m c ÿích ÿang s d ng (c n c h p lý c a vi c s d ng ÿ t ÿai). t ÿai có nhi u công d ng khác nhau, tuy nhiên, khi s d ng ÿ t ÿai c n c n c vào các tính ch t c a ÿ t ÿai ÿ l a ch n m c ÿích s d ng t t nh t và có l i nh t. ÿánh giá m c ÿ thích h p s d a vào k t qu ÿánh giá m c ÿ thích nghi c a ÿ t ÿai. 31
  7. 3.5 Phân tích t ng h p hi n tr ng và bi n ÿ ng ÿ t ÿai Nh ng v n ÿ t ng h p c n phân tích b sung ÿ i v i hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai bao g m: - Tính h p lý v c c u s d ng ÿ t ÿai so v i vùng, quy lu t bi n ÿ i, nguyên nhân và gi i pháp ÿi u ch nh - T p quán khai thác s d ng ÿ t, m c ÿ phát huy ti m n ng ÿ t ÿai c a ÿ a ph ng, nh ng mâu thu n gi a ng i và ÿ t. - Hi u qu kinh t xã h i và môi tr ng c a vi c s d ng ÿ t ÿai, s th ng nh t c a 3 l i ích, hi u qu cho tr c m t và lâu dài. - Nh ng t n t i ch y u trong s d ng ÿ t ÿai, nguyên nhân chính, gi i pháp kh c ph c, nh ng kinh nghi m và bài h c v s d ng ÿ t dai. - M c ÿ r a trôi, xói mòn, các nguyên nhân và bi n pháp phòng ng a, ng n ch n. - M c ÿ ô nhi m ÿ t ÿai, ngu n n c, b u không khí, các nguyên nhân chính và bi n pháp kh c ph c, h n ch . - M c ÿ thích h p so v i yêu c u phát tri n KTXH hi n t i và t ng lai c a các lo i ÿ t khu dân c , ÿ t xây d ng công nghi p và các công trình c s h t ng nh : giao thông, th y l i, ÿi n n c... - Trình ÿ v hi u qu s d ng ÿ t ÿai và hi u qu s n xu t so v i các vùng t ng t , phân tích nguyên nhân. - Bi n ÿ ng s d ng các lo i ÿ t ÿai c a th i k tr c quy ho ch t 5 - 10 n m: quy lu t, xu th và nguyên nhân bi n ÿ ng; bi n pháp b o v và gi n ÿ nh di n tích ÿ t ÿai (ÿ c bi t là ÿ t canh tác). - Bi n ÿ ng s n l ng nông nghi p, nguyên nhân và các gi i pháp kh c ph c. - Quan h gi a ÿ u t và hi u qu thu ÿ c trong s d ng ÿ t ÿai, tình tr ng v v n, v t t , ÿ u t v KHKT.... 3.6 L p các bi u th ng kê hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai Các bi u s li u v hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai ÿ c l p theo các ch tiêu th ng kê trong bi u 01 TK và 02 TK do TC C quy ÿ nh (Quy t ÿ nh s 27 Q / C ngày 20./02/1995 ban hành m u bi u th ng kê ÿ t ÿai) 3.7 Biên so n b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai B n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai ÿ c xay d ng theo ÿúng h ng d n c a TC C (Quy t ÿ nh s 407 Q / C ngày 07/06/1995 c a TC C, ban hành t m th i tài li u h ng d n nghi p v ch nh lý và xây d ng b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai; t p ký hi u b n ÿ hi n tr ng và QHSD ÿ t ÿai nay th c hi n theo Thông t 24-2004/TT- BTNMT). 4. ánh giá thích nghi ÿ t ÿai Áp d ng ph ng pháp ÿánh giá thích nghi ÿ t ÿai c a FAO (1976). Xem giáo trình ÿánh giá thích nghi ÿ t ÿai. 32
  8. 5. D báo dân s Nhi m v tr ng tâm c a quy ho ch s d ng ÿ t ÿai là t ch c s d ng h p lý ngu n tài nguyên ÿ t ÿai nh m gi i quy t t t mâu thu n gi a ng i s d ng và ngu n tài nguyên ÿ t ÿai. Dân s luôn gia t ng, cùng v i s gia t ng dân s là s gia t ng v nhu c u xã h i và ÿòi h i nhu c u ÿ t ngày càng l n. Trong khi ÿó, di n tích và s c t i dân s c a ÿ t ÿai l i có gi i h n, mâu thu n gi a ng i và ÿ t ÿai l i càng thêm gay g t. Vì v y, d báo dân s có ý ngh a quan tr ng, là ti n ÿ c a quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. Do có s khác bi t gi a thành th và nông thôn v m c ÿ và nhu c u tiêu dùng nông s n, v tình tr ng s d ng ÿ t ÿai. Vì v y, cùng v i vi c d báo t ng dân s c n d báo rõ dân s phi nông nghi p, dân s nông nghi p c ng nh dân s t ng tr ng t nhiên và t ng c h c (dân s t ng theo m c tiêu quy ho ch). Quy mô dân s phi nông nghi p là ch tiêu quan tr ng ph n nh th c tr ng KTXH và phát tri n c a các ÿô th . Trong quy ho ch s d ng ÿ t ÿai, dân s phi nông nghi p ÿ c d báo ÿ kh ng ch v mô v quy mô dân s nh m ÿ m b o s phát tri n b n v ng KTXH và phù h p v i trình ÿ ÿô th hóa. xác ÿ nh dân s phi nông nghi p c n d a vào nh ng c n c sau: - Trình ÿ hay m c ÿ ÿô th hoá n m ÿ nh hình quy ho ch. - Các y u t t ng h p nh : s li u l ch s v dân s , tính ch t ÿô th , xu th và quy mô phát tri n, tình hình phát tri n KTXH... Th ng m i vùng ÿ u bao g m dân s c hai khu v c ÿô th và nông thôn, ngay trong khu v c ÿô th ngoài dân s phi nông nghi p còn có c dân s nông nghi p. T ng dân s , dân s phi nông nghi p, dân s nông nghi p th ng ÿ c d báo theo ph ng pháp t ng t nhiên. Công th c tính nh sau: Nn = No (1 + K )n Trong ÿó: Nn : S dân d báo n m ÿ nh Hình quy ho ch No : S dân hi n tr ng ( th i ÿi m làm quy ho ch) K : T l t ng dân s bình quân n : Th i h n (s n m) ÿ nh Hình quy ho ch) Giá tr K có th ÿ c xác ÿ nh theo ch tiêu kh ng ch v t l t ng dân s (chính sách k ho ch hoá gia ÿình) qua các n m c a th i k ÿ nh hình quy ho ch ho c d a vào ch tiêu th ng kê bình quân v l ch s phát tri n dân s c a vùng. Bên c nh nhân t l ch s và chính sách k ho ch hoá gia ÿình, s gia t ng dân s còn ch u nh h ng c a nhi u nhân t khác nh : di chuy n dân (nh p c ) t vùng nông thôn vào thành th , t vùng này sang vùng khác, quy mô và t ÿ t ng tr ng kinh t xã h i (phát tri n CN, DV..). Vì v y, c n chú ý ÿ n t l t ng c h c v dân s . Công th c tính trong tr ng h p này nh sau: Nn = No [1 + (K r D ) ] n Trong ÿó: Nn : S dân d báo n m ÿ nh Hình quy ho ch No : S dân hi n tr ng ( th i ÿi m làm quy ho ch) K : T l t ng dân s bình quân 33
  9. D : T l t ng dân s c h c v i d u (+) s dân nh p c cao h n s dân di c ; v i d u (-) ng c l i. n : Th i h n (s n m) ÿ nh Hình quy ho ch) Ngoài ra, còn có th d báo dân s theo các ph ng pháp khác nh : ph ng pháp cân ÿ i lao ÿ ng (d a trên c s tính toán tr c ti p nhu c u lao ÿ ng c n thi t c a các ngành n m ÿ nh hình quy ho ch); ph ng pháp h i quy tuy n tính (c n c vào s li u l ch s th ng kê dân s nhi u n m). i v i d báo dân s ÿô th còn có th áp d ng ph ng pháp chuy n d ch lao ÿ ng (trong ÿó có bi u th m i liên quan gi a gia t ng dân s ÿô th và s chuy n d ch lao ÿ ng t khu v c nông thôn). V m t b n ch t, khi các ÿô th phát tri n s ÿòi h i khá l n v nhu c u lao ÿ ng (g i là s c hút c a ÿô th ). Trong khi ÿó, khu v c nông thôn dân s và lao ÿ ng c ng luôn t ng ÿã làm gi m bình quân di n tích ÿ t canh tác, m t khác, vi c áp d ng các bi n pháp k thu t canh tác tiên ti n d n ÿ n trình tr ng d th a l c l ng lao ÿ ng, t o s chuy n d ch ra thành ph vì công n vi c làm. Dân s nông nghi p có th d báo tr c ti p b ng các ph ng pháp nêu trên, c ng có th s d ng k t qu c a d báo t ng s dân và dân s phi nông nghi p (b ng hi u s ). Do ÿ c ÿi m d báo mang tính trung và dài h n nên giá tr d báo dân s là ch tiêu kh ng ch . Vì v y, c n áp d ng nhi u ph ng pháp ÿ tính toán, k t h p v i tình hình phân tích c a ÿ a ph ng và ph i m r ng biên dao ÿ ng dân s d báo m t cách h p lý. 6. D báo nhu c u ÿ t dai Nhu c u s d ng ÿ t ÿai c a các ngành ÿ c xác ÿ nh c n c vào m c tiêu, yêu c u phát tri n c a t ng ngành, kh n ng ÿ u t trong các giai ÿo n và qu ÿ t hi n có c a ÿ a ph ng (s l ng và ÿ c ÿi m tài nguyên ÿ t ÿai). Các ngành t d báo nhu c u s d ng ÿ t c a mình s phù h p h n. Nh ng ng c l i, mang tính phi n di n, c c b , d b ch ng chéo m c ÿích s d ng gi a các ngành trên cùng m t khu ÿ t. Nhi m v c a quy ho ch s d ng ÿ t ÿai là c n c vào d báo nhu c u s d ng ÿ t ÿai c a các ngành s t ng h p, ki m tra ch nh lý, ÿi u hòa và cân ÿ i qu ÿ t trong n i b các ngành (nông nghi p, phi nông nghi p) và gi a các ngành (theo m c ÿích s d ng) tùy theo ÿ c ÿi m qu ÿ t hi n có c a ÿ a ph ng. Khi d báo nhu c u v s l ng s d ng ÿ t, c n l u ý: - Ph ng pháp d báo ph i th t ÿ n gi n, d s d ng, mang tính th c ti n cao (k t qu d báo ÿ t ÿ chính xác mà th c t ch p nh n ÿ c). - Quy mô phát tri n s d ng các lo i ÿ t ph i ÿ c th hi n ÿúng v trí trên b n ÿ hi n tr ng và b n ÿ quy ho ch. - Di n tích các lo i ÿ t chuyên dùng nên tính theo t l chi m d ng h p lý so v i di n tích ÿ t canh tác ho c di n tích ÿ t t nhiên ÿ i v i t ng vùng, t ng khu v c. - K t qu d báo ph i kèm theo các ph l c gi i trình nh ng c n c d báo nh : quy ho ch phát tri n ngành, l nh v c; các s li u l ch s v s d ng ÿ t ÿai; quy ho ch t ng th c a vùng, quy ho ch ÿô th ..., ph ng pháp d báo ÿ c s d ng, phân tích k t qu d báo, ÿánh giá tính h p lý và tính kh thi c a k t qu ... 6.1 D báo nhu c u ÿ t nông nghi p Th c tr ng hi n nay ÿ t nông nghi p luôn có xu h ng gi m do nhi u nguyên nhân khác nhau (l y làm ÿ t , chuy n sang m c ÿích chuyên dùng, b thoái hoá...). Trong khi ÿó, dân s l i t ng quá nhanh, nh ng ti m n ng ÿ t ÿai có th khai thác ÿ a 34
  10. vào s n xu t nông nghi p l i r t h n ch . Vì v y, vi c d báo nhu c u ÿ t nông nghi p tr c h t ph i c n c vào d báo l c l ng lao ÿ ng nông nghi p, hi u su t lao ÿ ng, n ng su t cây tr ng v i m c tiêu ÿáp ng ÿ di n tích cho m t lao ÿ ng có kh n ng t nuôi s ng mình và th c hi n ngh a v v i xã h i. M c khác ph i xem xét kh n ng m r ng di n tích ÿ t nông nghi p và t ng v ÿ bù vào di n tích ÿ t nông nghi p b chuy n ÿ i m c ÿích cho nhu c u xã h i. Di n tích các lo i ÿ t nông nghi p d báo n m ÿ nh hình quy ho ch ÿ c tính theo công th c: SNQ = SNH - SNC + SNK Trong ÿó: SNQ : t nông nghi p n m quy ho ch SNH : t nông nghi p n m hi n tr ng SNC : t nông nghi p chuy n m c ÿích trong th i k quy h ach SNK : t khai hoang ÿ a vào s n xu t nông nghi p trong th i k quy ho ch. Vi c khai hoang ÿ t ÿ a vào s n xu t nông nghi p do các y u t sau quy t ÿ nh: di n tích có kh n ng khai hoang (theo k t qu ÿánh giá thích nghi c a ÿ t); nhu c u m r ng và ÿ n bù di n tích; kh n ng th c t c a ng i s d ng ÿ t v v n và lao ÿ ng; hi u qu kinh t c a vi c khai hoang (t ng thu nh p s n ph m, t ng lãi, th i h n hoàn v n th p). 6.1.1 D báo di n tích ÿ t cây hàng n m Di n tích ÿ t canh tác ÿ c d a vào 2 c n c : - Hi n tr ng lo i cây tr ng (ch ng lo i nông s n), t ng s n l ng, n ng su t, di n tích ÿã s d ng trong nh ng n m g n ÿây. - S l ng các lo i nông s n c n ÿ t ÿ c theo các m c tiêu quy ho ch, d báo n ng su t và di n tích ÿ t canh tác c n có. Trình t d báo nhu c u di n tích ÿ t canh tác: - Xác ÿ nh nhu c u v s l ng các lo i nông s n ch y u, bao g m t tiêu, làm ng a v ÿ i v i nhà n c, ÿ gi ng, s n ph m hàng hoá... - D báo n ng su t các lo i cây tr ng: N ng su t các lo i cây tr ng ÿ c d báo c n c vào n ng su t l ch s , m c t ng tr ng bình quân hàng n m và kh n ng ÿ u t KHKT... - D báo các lo i cây tr ng theo công th c: - Wi Si = ----------- Pi Trong ÿó: Si: : Di n tích cây tr ng i theo quy ho ch Wi : Nhu c u nông s n i d báo theo quy ho ch Pi : N ng su t cây tr ng i d báo theo quy ho ch 6.1.2 D báo di n tích cây lâu n m và cây n qu 35
  11. Nh ng c n c và ph ng pháp d báo nhu c u di n tích: - K t qu ÿánh giá thích nghi ÿ t ÿai và s di n tích thích nghi v i cây lâu n m nh ng ch a ÿ c khai thác s d ng. - Nhu c u các lo i s n ph m cây lâu n m và cây n qu c a ÿ a ph ng, vùng và bao tiêu s n ph m (tính nhu c u s n ph m nh nêu trên). - N ng su t d báo ÿ c xây d ng c n c vào gi ng cây, ÿ tu i, trình ÿ qu n lý và s n xu t kinh doanh. - Di n tích cây lâu n m và cây n qu b ng t ng l ng s n ph m (hàng hoá) chia cho n ng su t d tính. 6.1.3 D báo di n tích ÿ ng c ch n th Di n tích ÿ ng c ch n th d báo d a vào nh ng c n c và k t qu ÿánh giá thích nghi c a ÿ t và di n tích ÿ t có th dùng làm ÿ ng c trong s ÿ t ch a s d ng, nhu c u v l ng s n ph m gia súc trong và ngoài vùng (s n ph m hàng hóa). Nhu c u s n ph m quy t ÿ nh b i t p tính sinh ho t, m c ÿ tiêu dùng và thông tin t th tr ng tiêu th ... T l ng nhu c u s n ph m s tính ÿ c s ÿ u con gia súc. Cùng v i s c t i s l ng con gia súc trên m t ÿ n v di n tích s tính ÿ c nhu c u di n tích ÿ ng c ch n th . S c t i gia súc có th tính nh sau: S n l ng c (kg/ha) * T l s d ng (%) S c t i gia súc (con/ha) = ---------------------------------------------------------- S ngày ch n th * L ng th c n (kg/con/ngày) Ho c theo công th c: S ngày ch n th * L ng th c n (kg/con/ngày) S c t i gia súc = ------------------------------------------------------------------ S n l ng c (kg/ha) * T l s d ng (%) 6.1.4 D báo nuôi tr ng th y s n Di n tích nuôi tr ng th y s n ÿ c xác ÿ nh c n c vào ÿi u ki n t nhiên và di n tích m t n c thích h p v i vi c nuôi tr ng th y s n (theo k t qu c a ÿánh giá thích nghi ÿ t ÿai). Ngoài ra còn tính ÿ n nhu c u v lo i s n ph m này. M c dù hi u qu kinh t nuôi tr ng th y s n ÿôi khi cao h n nhi u so v i hi u qu kinh t ngành tr ng tr t, nhi u n i ÿã ÿào ao ÿ phát tri n ngh này. Tuy nhiên, không nên phát tri n quá m c do nuôi tr ng th y s n th ng ch u tác ÿ ng c a nhi u y u t , ÿ c bi t là s h n ch v m c k thu t và phòng tr b nh cho th y s n. Vì v y, di n tích nuôi tr ng th y s n nên xác ÿ nh d a vào ÿ c ÿi m c a ngu n tài nguyên ÿ t ÿai c a ÿ a ph ng, yêu c u c a th tr ng, gi ng, ÿi u ki n nuôi d ng và n ng su t. 6.1.5 D báo nhu c u ÿ t lâm nghi p Di n tích ÿ t lâm nghi p d a vào 2 c n c sau: - K t qu ÿánh giá tính thích nghi và kh n ng t n d ng các lo i ÿ t hi n ch a ÿ c s d ng. 36
  12. - Yêu c u phát tri n KTXH (nhu c u v lâm s n) k t h p v i b o v ÿ t ÿai và môi tr ng sinh thái. Di n tích ÿ t lâm nghi p c n phát tri n ÿ c xem xét c th ÿ i v i t ng lo i r ng (r ng ÿ c d ng, r ng phòng h , r ng s n xu t) và ÿ c d báo theo công th c sau: SRQ = SRH - SRC + SRT Trong ÿó: SRQ : Di n tích r ng n m quy ho ch SRH : Di n tích r ng n m hi n tr ng SRC : Di n tích r ng chuy n m c ÿích trong th i k SRT : Di n tích r ng tr ng m i và khoanh nuôi tái sinh trong th i k . D báo di n tích r ng ÿ c d ng ph thu c vào ÿ c ÿi m c a khu v c. C n c vào yêu c u b o v ngu n gen ÿ ng th c v t và t l che ph thích h p ÿ b o v môi tr ng sinh thái s hình thành các khu r ng qu c gia, r ng c m, vùng ÿ m và các khu ÿ c d ng khai thác... R ng b o v g m r ng phòng h ÿ u ngu n, r ng phòng h ven bi n, r ng phòng h ven ÿ ng giao thông, xung quanh công trình, khu dân c , ÿai r ng phòng h ÿ ng ru ng. V i m c ÿích ch y u là b o v ngu n n c ÿ t ÿai, cây tr ng, công trình; phòng gió cát tránh ô nhi m... Di n tích lo i r ng này ÿ c xác ÿ nh c n c vào m c ÿích phòng h và ÿi u ki n t nhiên c th c a khu v c. D báo di n tích r ng s n xu t ph i d a trên yêu c u v các lo i lâm s n nh : g nguyên li u cho công nghi p, g ph c v cho xây d ng, làm ÿ g tiêu dùng, ch ng lò, c i ÿun... cho vùng, c ng nh ngoài vùng c n c theo ch tiêu k ho ch ho c yêu c u c a th tr ng bên ngoài. T nhu c u s n ph m lâm s n và n ng su t c a ÿ n v di n tích r ng (xác ÿ nh b i gi ng cây, chu k s n xu t, trình ÿ qu n lý...) có th d báo ÿ c di n tích r ng c n thi t. Do ÿi u ki n t nhiên c a các vùng ÿ t khác nhau, vì v y, di n tích r ng ÿ c xác ÿ nh ph i phù h p v i tình hình c th c a khu v c. i v i nh ng vùng di n tích gò ÿ i, núi cao chi m t l l n trong t ng di n tích t nhiên, vi c phát tri m lâm nghi p là con ÿ ng có hi u qu nh t d làm giàu và nâng cao ÿ i s ng dân c . vùng ÿ ng b ng, di n tích r ng và di n tích ÿ t có kh n ng tr ng r ng r t nh , tuy nhiên, c ng không th thi u ÿ c ngh r ng. M c ÿích phát tri n ngành lâm nghi p ÿây không ph i vì l i ít kinh t , mà gì hi u qu môi tr ng, hi u qu xã h i. Phát tri n lâm nghi p giúp c i thi n môi tr ng và ÿ u t g n v i phát tri n du l ch nh m tho mãn các nhu c u sinh ho t v tinh th n c a nhân dân. 6.2 D báo nhu c u ÿ t phi nông nghi p 6.2.1 D báo nhu c u ÿ t phát tri n ÿô th Có nhi u y u t nh h ng ÿ n vi c xác ÿ nh nhu c u ÿ t ÿ phát tri n ÿô th nh : s dân và m t ÿ dân s , trình ÿ phát tri n KTXH, ÿi u ki n c s h t ng (giao thông, c p ÿi n, n c....), tính l ch s , ÿ c ÿi m các t ÿi m dân c , các ÿi u ki n ÿ a hình, ÿ a ch t, th y v n.... Khi dân s t ng, nhu c u ÿ t dùng ÿ phát tri n ÿô th c ng t ng. xác ÿ nh, thông th ng s d ng ph ng pháp ch tiêu ÿ nh cho m t nhân kh u (bao g m c ÿ t , ÿ t xây d ng c s h t ng, công trình phúc l i công c ng, ÿ t công viên cây xanh...) ÿ c quy ÿ nh ÿ i v i t ng c p, lo i ÿô th . T ng nhân kh u có th s d ng 37
  13. k t qu d báo dân s ho c các ch tiêu kh ng ch theo k h ach hoá gia ÿình, kh ng ch m t ÿ dân s ... Nh v y nhu c u ÿ t phát tri n ÿô th ÿ c xác ÿ nh theo công th c sau: Z=NxP Trong ÿó: Z : Di n tích ÿ t phát tri n ÿô th N : S dân thành th P : nh m c dùng ÿ t cho m t kh u ÿô th n m quy ho ch. Nh theo ÿ nh m c ÿô th c a Vi t Nam ÿ i v i ÿô th lo i III và là 70 - 80 m2 /ng i, c c u xây d ng ÿ t ÿô th : - t CN-TTCN : 12 -14% - t các trung tâm công c ng : 3 - 4% - t khu dân c : 45 - 48% - t giao thông : 12 - 13% - t khu TDTT, công viên, cây xanh : 20 - 23% Trong ph m vi ranh gi i hành chính c a ÿô th ÿôi khi còn có các lo i ÿ t nông nghi p, lâm nghi p, sông h và ÿ t dùng cho các m c ÿích ÿ c thù khác. Ngoài ra, quy mô di n tích ÿ t phát tri n các ÿô th còn ÿ c xác ÿ nh c n c vào quy mô dân s l ch s , m c ÿ t ng quan, phù h p gi a hi n tr ng dân s và di n tích ÿ t ÿang s d ng, kh n ng gi i t a, ÿi u ti t bình quân di n tích ÿang s d ng c a các h dân, kh n ng m r ng và phát tri n ÿô th c a các khu ÿ t n m ti p giáp ÿô th ... Di n tích m i gia t ng b ng t ng nhu c u di n tích tr ÿi di n tích hi n tr ng. Di n tích ÿ t dùng cho xây d ng nhà trong ÿô th ph thu c vào quy ho ch chi ti t ÿô th v ph m vi các khu , c u trúc các ki u nhà (cao t ng, chung c , h ÿ c l p, bi t th ...)... i v i các ÿô th nh khi c n xác ÿ nh di n tích ÿ t dùng xây d ng nhà cho dân (d ng bi t l p), có th c n c vào s h có nhu c u và ÿ nh m c di n tích ÿ t cho m t nông h . S h m i gia t ng trong th i k quy ho ch b ng s dân gia t ng chia cho s kh u bình quân trong h . 6.2.2 D báo nhu c u ÿ t khu dân c nông thôn T ng di n tích ÿ t dân c nông thôn (bao g m di n tích ÿ t , ÿ t xây d ng các công trình ph c v s n xu t, sinh ho t cho dân c nông thôn) n m ÿ nh hình quy ho ch (hay c a t ng giai ÿo n d báo) ÿ c xác ÿ nh cho toàn ÿ n v xã ho c tính riêng cho t ng khu dân c . Công th c tính t ng quát nh sau: P = P1 + P2 P1 = ( ¦aH + ¦RN ) K P2 = ¦mQ Trong ÿó: P : T ng di n tích ÿ t khu dân c nông thôn P1 : Di n tích ÿ t và các công trình hành chính - phúc l i công c ng P2 : Di n tích ÿ t xây d ng các công trình ph c v s n xu t n m trong ranh gi i khu dân c . A : nh m c ÿ t cho t ng lo i h c a ÿ a ph ng H : S h theo t ng lo i n m quy ho ch 38
  14. R : nh m c di n tích các công trình công c ng và cây xanh cho m t ng i dân N : S dân trong khu dân c n m quy ho ch K : Ty l di n tích h p lý di n tích chi m ÿ t làm ÿ ng ÿi trong khu dân c M : S ÿ n v tính cho công trình xây d ng (t ng s n ph m, con gia súc, d n v công su t ... ) Q : nh m c di n tích cho m t ÿ n v tính Trong m i khu dân c nông thôn di n tích ÿ t có ý ngh a quan tr ng, th ng chi m t l l n và do các y u t sau quy t ÿ nh: - S dân hi n t i và theo d báo - S h hi n t i và theo d báo (ÿ xác ÿ nh s h phát sinh). - S h n m trong vùng gi i t a - S nóc nhà (m , khuôn viên), s h s ng chung trong m t nhà (ÿ xác ÿ nh s h t n ÿ ng). - Di n tích ÿ t c a m t nhà (ÿ xác ÿ nh s h có kh n ng t dãn). - nh m c di n tích ÿ t cho m t h c a ÿ a ph ng - S nam gi i ÿ tu i k t hôn, t l l p gia ÿình - S ph n nh thì, di n chính sách. - Phong t c chung s ng các th h , th a k ÿ a ph ng (ÿ xác ÿ nh t l tách h ) Trong th c t vi c phân b ÿ t khu dân c th ng d a trên các ÿi m dân c ÿã hình thành. V n ÿ ÿ t ra là xác ÿ nh nhu c u di n tích ÿ t m i ÿ m r ng ho c phát tri n khu dân c . Di n tích ÿ t m i ph thu c vào s h c n ÿ c c p ÿ t (g m s h phát sinh có nhu c u ÿ t ; s h gi i t a; s h t n ÿ ng; s h có kh n ng t dãn) và ÿ nh m c c p cho m t h . Có th tính theo công th c sau: P = ( HP + HG + Ht - Htÿ ) Trong ÿó: P : Nhu c u di n tích ÿ t m i c a khu dân c Hp : S h phát sinh có nhu c u ÿ t trong th i k quy ho ch HG : S h gi i to do thu h i ÿ t Ht : S h t n ÿ ng (s ph n l thì, các h thu c di n chính sách ch a ÿ c c p ÿ t , các h chung s ng trong m t nhà v i di n tích ÿ t không v t quá m c tiêu chu n 1 h ) Htd : S h có kh n ng t dãn (s h ÿ c th a k ho c có di n tích ÿ t v t nhi u so v i tiêu chu n quy ÿ nh c a ÿ a ph ng) : nh m c c p ÿ t cho m t h theo ÿi u ki n c a ÿ a ph ng 6.2.3 D báo nhu c u ÿ t phát tri n công nghi p Các lo i hình công nghi p khá ÿa d ng nh : khu c m công nghi p, khu công ngh cao, khu ch xu t, các khu công nghi p ÿ c thù v khai thác qu ng, d u m , than 39
  15. ÿá, luy n kim, ÿi n l c các công trình, d án phát tri n công nghi p, các xí nghi p nhà máy bi t l p... n m trong ho c n m ngoài khu dân c . D báo nhu c u s d ng ÿ t cho các khu công nghi p ÿ c l p, các công trình, d án công nghi p n m xen k trong các khu dân c ... ÿ c xác ÿ nh c n c theo quy ho ch công nghi p do các ÿ n v chuyên ngành th c hi n. C n c theo yêu c u s d ng ÿ t ghi trong d án ti n kh thi ÿã ÿ c c quan nhà n c có th m quy n ch p thu n, các ngành s t xác ÿ nh nhu c u di n tích ÿ t c n thi t d a vào ÿ nh m c (tiêu chu n) di n tích xây d ng hi n hành và m t ÿ xây d ng ÿ i v i quy mô phát tri n t ng lo i công trình c a ngành. Quy ho ch s d ng ÿ t ÿai s ti n hành t ng h p d báo nhu c u s d ng ÿ t c a các ngành, ki m tra theo ÿ nh m c quy ÿ nh, b sung, ÿi u hoà và cân ÿ i chung qu ÿ t cho phát tri n công nghi p và các m c ÿích s d ng khác trên ÿ a bàn. 6.2.4 D báo nhu c u ÿ t phát tri n giao thông Nhu c u ÿ t giao thông bao g m ÿ t dùng ÿ xây d ng ÿ ng s t, ÿ ng b , sân bay, h i c ng... do các ÿ n v chuyên ngành l p d báo c n c vào quy ho ch phát tri n c a ngành, ch y u là s d ng các quy ÿ nh v ch tiêu ÿ nh m c chi m ÿ t c a t ng ngành. Các ch tiêu ÿ nh m c s d ng ÿ t ÿ c xác ÿ nh cho t ng ÿ n v chi u dài c a ÿ ng (s di n tích chi m ÿ t/1km) và quy ÿ nh c th theo lo i ÿ a hình (vùng ÿ ng b ng di n tích chi m ÿ t ít h n so v i vùng ÿ i núi), ÿ c ÿi m khu v c t ng cung ÿ ng (ch y qua ÿ t b ng, qua thành ph , khu dân c , ch ph i ÿào, ÿ p n n ÿ ng). i v i ÿ ng s t theo lo i và kh c a ÿ ng (ÿ ng ÿ n, ÿ ng kép, kh r ng h p). i v i ÿ ng b theo c p k thu t và c p qu n lý c a ÿ ng (ÿ ng cao t c, ÿ ng c p I, II, III, IV...) ÿ ng qu c l , t nh l , huy n l , liên xã, liên thôn, ÿ ng n i b ...). M i lo i và c p k thu t c a ÿ ng ÿ u có các thông s k thu t và ch tiêu v chi u r ng m t ÿ ng, n n ÿ ng, ch gi i an toàn giao thông.... C p k thu t ÿ c xác ÿ nh c n c vào m c ÿích ý ngh a và l u l ng v n t i (s xe ch y qua trong ngày) c a t ng cung ÿ ng. Di n tích ÿ t c n dùng cho phát tri n giao thông c ng có th ÿ c xác ÿ nh vào m i t ng quan thu n gi a l u l ng hàng hoá v n chuy n trong n m và di n tích chi m ÿ t c a m ng l i ÿ ng. Nhu c u ÿ t dành cho ngành hàng không ÿ c xác ÿ nh c n c vào ÿ ng c p sân bay (ÿ ng bay qu c t , trong n c; ÿ ng bay dài, trung bình, ng n). 6.2.5 D báo nhu c u ÿ t phát tri n th y l i Di n tích ÿ t dùng cho th y l i ÿ c xác ÿ nh c n c vào quy ho ch và d báo nhu c u ÿ t c a ngành. Ngoài ra có th tính d a theo các s li u th ng kê bình quân t l ÿ t th y l i ÿ c tr ng cho t ng khu v c trong nhi u n m; theo tiêu chu n, b c c và di n tích chi m ÿ t c a các công trình th y l i hi n có. 7. Xây d ng và lu n ch ng ph ng án quy ho ch s d ng ÿ t ÿai 7.1 Xây d ng ph ng án QHSD Các ph ng án QHSD ÿ t ÿai ÿ c xây d ng trên c s có s hi p th ng (thông qua h i ngh , h i th o ÿ tho thu n và l y ý ki n ÿóng góp) v i các ban ngành liên quan v nhu c u di n tích, lo i ÿ t và ph m vi phân b s d ng. Yêu c u c a ph ng án quy ho ch là: - c các ban ngành ch p nh n 40
  16. - Phù h p v i tình hình th c t và - Có tính kh thi cao. N i dung chính c a ph ng án quy ho ch là: - B trí ÿ t ÿai v i c c u h p lý theo không gian b ng cách khoanh xác ÿ nh các lo i ÿ t chính (ÿ t NN, ÿ t LN, ÿ t khu dân c nông thôn, ÿ t ÿô th , ÿ t chuyên dùng và ÿ t ch a s d ng) - nh tuy n l a ch n ÿ a ÿi m c th cho các d án, công trình, các khu ÿ t s d ng theo t ng m c ÿích c th ÿ i v i s n xu t NN, LN... ( c n c vào yêu c u v v trí, ÿ a lý, ÿ a hình, ÿ a m o, th nh ng, ch t l ng ÿ t, ÿ a ch t th y v n, l l t, tiêu thoát n c, giao thông ÿi l i môi tr ng....) và th i gian ( ÿ nh k th c hi n cho t ng m c ÿích s d ng ÿ t). K t qu ph n nh n i dung c a ph ng án quy ho ch ÿ c th hi n: - B ng báo cáo thuy t minh, trong h th ng bi u cân ÿ i s d ng ÿ t ÿai - Khoanh v trên b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. Báo cáo thuy t minh quy ho ch ÿ c so n th o theo ÿ c ng h ng d n vi t "Báo cáo quy ho ch s d ng ÿ t ÿai" do TC C quy ÿ nh (kèm theo CV s 1814/CV- TC C, ngày 12/10/1998). 7.2 Cân ÿ i và ÿi u ch nh các ch tiêu SD 7.2.1 M c ÿích Nh m ÿi u hòa 3 m i quan h sau ÿây: - Quan h gi a ÿ t nông nghi p và ÿ t phi nông nghi p - Quan h gi a các ngành s d ng ÿ t thu c khu v c I: Nông-Lâm-Ng - Quan h gi a các ngành s d ng ÿ t phi nông nghi p (theo các m c ÿích chuyên dùng). 7.2.2 Nhi m v ch y u - xu t ph ng án cân ÿ i; ÿi u ch nh s d ng các lo i ÿ t - Xác ÿ nh các ch tiêu kh ng ch s d ng các lo i ÿ t phi nông nghi p. - xu t ph ng án phân ph i, ÿi u ch nh s d ng ÿ t cho c p d i. 7.2.3 Ph ng pháp cân ÿ i các ch tiêu SD - Ph ng pháp cân b ng ch tiêu s d ng ÿ t: B n ch t c a ph ng pháp là ÿ a ra d th o các ch tiêu s d ng ÿ t (c n c vào m c tiêu, nhi m v , kh n ng phát tri n và nhu c u v di n tích, ÿ c tính c a ÿ t, lo i ÿ t s d ng và v trí phân b c c b c a các ban ngành), ti n hành hi p th ng (thông qua h i ngh , h i th o), sau ÿó ÿi u ch nh. Quá trình ÿ c l p l i nhi u l n cho ÿ n khi th ng nh t ÿ c các ch tiêu khung và ch tiêu s d ng các lo i ÿ t c a các ban ngành. - Ph ng pháp cân ÿ i t ng h p: Là xác ÿ nh m t c c u lo i hình s d ng ÿ t ÿai h p lý trên c s cân ÿ i v i t ng di n tích ÿ t hi n có (có s cân nh c, tính toán m t cách h p lý, tho ÿáng di n tích t ng gi m các lo i ÿ t trong khuôn kh gi i h n qu ÿ t ÿai c a ÿ a ph ng). Nh ng v n ÿ c n l u ý c a ph ng pháp: 41
  17. - Xác ÿ nh các lo i hình s d ng ÿ t có tr ng ÿi m và toàn di n (theo th t u tiên và t m quan tr ng, nh ng không ÿ c coi nh các ngành khác). - Tuân th nguyên t c u tiên dành ÿ t t t cho s n xu t nông nghi p (ÿ c bi t là ÿ t canh tác). - m b o ÿi u hoà t i ÿa yêu c u s d ng ÿ t theo d báo cho các ngành c n c vào ti m l c, kh n ng v v n, lao ÿ ng, thi t b , quy trình,... và kh n ng cung c p c a qu ÿ t (v s l ng, ch t l ng, v trí phân b và ÿi u ki n s n xu t...). 7.2.4 i u ch nh các ch tiêu s d ng ÿ t L ng cung (v i s l ng ÿ t ÿai, ÿ c ÿi m tính ch t, và v trí phân b hi n t i) và c u (v di n tích kèm theo yêu c u ÿ c tính và v trí phân b nh t ÿ nh) các lo i ÿ t c a k quy ho ch ÿ c xác ÿ nh c n c vào k t qu ÿánh giá tính thích nghi c a ÿ t ÿai và nhu c u d báo s d ng ÿ t c a các ngành. Trên c s phân tích, so sánh l ng cung c u ÿ t ÿai có tính ÿ n kh n ng ÿ t và trình ÿ KHKT s ÿi u ch nh các lo i ÿ t nh sau: - t nông nghi p: Di n tích t ng lo i ÿ t NN n m ÿ nh hình quy ho ch b ng di n tích hi n có c ng v i di n tích t ng thêm (do khai hoang, c i t o, ph c hoá...), tr ÿi di n tích gi m trong k quy ho ch (chuy n sang m c ÿích chuyên dùng, chuy n ÿ i c c u ÿ t nông nghi p, thoái hoá, b hoang do thiên tai...). ÿáp ng yêu c u các lo i s n ph m tr ng tr t, ch n nuôi, th y s n c n xác ÿ nh ÿ di n tích ÿ t NN c b n c n c vào nhu c u n m dân s t ng cao nh t và n ng su t d tính. - t ngh r ng (bao g m c ÿ t cây lâu n m, ngh làm v n): B ng di n tích n m hi n tr ng tr ÿi di n tích chuy n ÿ i m c ÿích và c c u c ng v i di n tích m i khai hoang trong k quy ho ch. Các l ai ÿ t này ph i m t nhi u n m m i cho s n ph m và có hi u ích b o v môi tr ng sinh thái, vì v y, c n chú ý ÿ n ph ng th c khai thác s d ng và c i t o ngay c trong nh ng ÿi u ki n bình th ng. - t phi nông nghi p (bao g m c ÿ t ): Lo i ÿ t này th ng dùng ÿ xây d ng, ÿ c tính b ng t ng di n tích ÿ t ÿai tr ÿi di n tích ÿ t nông- lâm nghi p và các ÿ t ch a s d ng không thích h p cho xây d ng, c ng v i di n tích lo i ÿ t này hi n có. Xu h ng c a các lo i ÿ t chuyên dùng là t ng liên t c hàng n m theo yêu c u phát tri n KT-XH, vì v y c n chú ý s d ng ti t ki m và khai thác h t ti m l c c a ÿ t ÿai (kh n ng t ng t ng, ÿ nh m c h p lý, t ng m t ÿ xây d ng...), h n ch l y vào ÿ t nông nghi p, ÿ c bi t là ÿ t lúa, lúa-màu và các lo i ÿ t cho n ng su t cao. - t ch a s d ng: Lo i ÿ t này th ng có xu th gi m d n hàng n m do nhu c u ngày càng t ng v khai thác ÿ a vào s d ng cho các m c ÿích khác nhau. Qua phân tích kh n ng ch a ÿ c khai thác và s d ng s tính ÿ c di n tích ÿ t ch a s d ng. 7.2.5 L p bi u cân ÿ i các ch tiêu s d ng ÿ t (bi u chu chuy n ÿ t ÿai): Sau khi ÿi u ch nh nhu c u v s l ng và c c u s d ng ÿ t ÿai cho các ngành s l p bi u cân ÿ i các ch tiêu s d ng ÿ t (bi u chu chuy n m c ÿích hay công d ng c a ÿ t dai). ây là tài li u g c làm c s ÿ phân tích, ÿánh giá bi n ÿ ng s 42
  18. d ng các lo i ÿ t ÿai trong th i k quy ho ch, ph c v vi c ÿ xu t các gi i pháp phù h p h n trong khai thác s d ng và qu n lý ÿ t ÿai. - C u t o bi u: Ngoài ph n c b n (tên bi u, các ch tiêu, mã s , ng i l p bi u...), n i dung bi u ÿ c c u t o b i ph n chính và ph n t ng h p. - Ph n chính c a bi u: Là các ô ch tiêu lo i ÿ t ÿ c gi i h n b i các hàng, c t. Theo chi u ngang ph n nh bi n ÿ ng gi m c a các ch tiêu s d ng ÿ t trong th i k quy ho ch (di n tích gi m c a m t lo i ÿ t ÿ chuy n sang m c ÿích khác). Theo chi u d c bi u th h ng ÿi u ch nh t ng c a các lo i ÿ t n m ÿ nh hình quy ho ch (di n tích t ng c a m t lo i ÿ t t các lo i ÿât khác). Các ô c a cùng m t ch tiêu (ÿóng khung ÿ m) là ph n di n tích còn l i (không thay ÿ i m c ÿích s d ng) c a lo i ÿ t ÿó sau th i k quy ho ch. - Ph n t ng h p c a bi u: Là 3 c t cu i (c ng gi m, bi n ÿ ng, di n tích n m quy ho ch ÿ ki m tra). Cách tính s li u c a ph n t ng h p nh sau: Ch tiêu "c ng t ng": T ng s li u có ô theo c t (tr ô ÿóng khung ÿ m). Ch tiêu "c ng gi m": T ng s li u các ô theo hàng (tr ô ÿóng khung ÿ m). Ch tiêu "bi n ÿ ng": S li u c ng t ng tr ÿi s li u c ng gi m theo t ng l ai ÿ t (khi c ng t ng l n h n c ng gi m l y d u +, ng c l i l y d u -). Di n tích c a t ng lo i ÿ t n m ÿ nh hình quy ho ch ÿ c xác ÿ nh b ng hai cách: theo c t cu i - di n tích n m hi n tr ng c ng v i s li u bi n ÿ ng; theo hàng cu i tr di n tích còn l i (s li u ô ÿóng khung ÿ m) c ng v i s li u c ng t ng. x Yêu c u ki m tra s li u: - Di n tích quy ho ch c a t ng lo i ÿ t c t cu i và hàng cu i ph i gi ng nhau. - Khi t ng di n tích t nhiên không thay ÿ i trong th i k quy h ach thì ÿ i v i các lo i ÿ t chính: T ng di n tích c ng t ng b ng t ng di n tích c ng gi m và t ng ÿ i s s li u bi n ÿ ng b ng không. Trên c s k t qu cân ÿ i c a bi u chu chuy n ÿ t ÿai s l p bi u t ng h p các ch tiêu s d ng ÿ t ÿai theo quy ho ch. i v i quy ho ch s d ng ÿ t ÿai t c p Huy n tr lên s phân b ch tiêu không ch s d ng các lo i ÿ t ÿ n t ng ÿ n v hành chính c p d i m t c p (c n c ÿ n t nh, t nh ÿ n huy n, huy n ÿ n xã) và xây d ng bi u kh ng ch các ch tiêu ÿ t ÿai theo quy ho ch. Ngoài ra, ÿ i v i t ng lo i ÿ t s d ng theo m c ÿích phi nông nghi p c n l p bi u ch tiêu kh ng ch các lo i ÿ t cho t ng d án trong th i k quy ho ch, trong ÿó nêu rõ di n tích chi m d ng các lo i ÿ t cho m c ÿích phi nông nghi p, ÿ c bi t là ÿ t canh tác lúa và lúa - màu. 7.3 ánh giá và lu n ch ng ph ng án quy ho ch C n c theo các m c tiêu khác nhau, kh n ng và m c ÿ có th ÿ u t s xây d ng m t vài ph ng án quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. Trong nh ng tr ng h p nh v y, c n l y ý ki n c a các b , ban ngành và ti n hành ÿánh giá t ng h p, so sánh v tính kh thi, các lo i hi u ích và các u khuy t ÿi m ÿ l a ch n ph ng án t t nh t. N i dung ch y u c a ÿánh giá ph ng án quy ho ch là: ÿánh giá kh thi v k thu t; ÿánh giá tính kh thi v t ch c; ÿánh giá t ng h p 3 hi u ích: KT-XH-MT. 7.3.1 ánh giá tính kh thi v k thu t 43
  19. N i dung ÿánh giá tính kh thi v k thu t bao g m: xem xét tính chính xác, ÿ tin c y c a các thông tin, s li u và tài li u c b n ÿ c s d ng ÿ xây d ng ph ng án quy ho ch; m c ÿ ÿ y ÿ v c n c dùng ÿ ÿi u ch nh các lo i s d ng ÿ t; ch t l ng cân b ng quan h cung c u v ÿ t ÿai ÿ th c hi n các m c tiêu quy h ach; kh n ng ÿi u ti t t t các yêu c u s d ng ÿ t c a các ban ngành; m c ÿ phù h p c a các ch tiêu ÿ t ÿai v i quy ho ch s d ng ÿ t ÿai c a c p trên; m c ÿ x lý các m i quan h gi a c c b và t ng th , gi a tr c m t và lâu dài, gi a qu c gia và ÿ a ph ng, gi a t p th và cá nhân... 7.3.2 ánh giá tính kh thi v t ch c N i dung ÿánh giá bao g m: M c ÿ tr ng c u ý ki n c a các ÿ i t ng s d ng ÿ t trong ph ng án quy ho ch và t p h p ý ki n c a công chúng; m c cân ÿ i gi a trình ÿ , kh n ng ÿ u t và các ÿi u ki n ÿ m b o cho ph ng án quy ho ch th c hi n ÿ c; m c ÿ nhi u ít v ngu n ÿ t ÿai d phòng cho quá trình th c hi n quy ho ch; tính h p lý, hi u qu , ti n ít ÿ i v i s n xu t và ÿ i s ng dân sinh c a ph ng án quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. 7.3.3 ánh giá t ng h p 3 hi u ích: KT-XH-MT - Hi u qu kinh t : Ch y u là so sánh d báo giá tr s n l ng c a m t ÿ n v di n tích ÿ t ÿai theo ph ng án quy ho ch, c ng nh m i quan h gi a ÿ u t và s n l ng ÿ i v i s phát tr en b n v ng kinh t . L i ích kinh t th hi n thông qua hi u qu ÿ u t , m c ÿ ti t ki m ÿ t ÿai trong s d ng; giá thành s n ph m; s l ng và ch t l ng s n ph m; giá tr l i nhu n.... - Hi u qu xã h i: M c ÿ nâng cao ÿ i s ng c a dân theo m c tiêu hàng ÿ u là "có c m n, áo m c và ch "; m c ÿ tho mãn các yêu c u v ÿ t ÿai cho các ngành kinh t qu c dân; kh n ng ÿáp ng cung c p l ng th c, rau và các lo i nông s n khác cho dân c thành ph v i vi c thay ÿ i di n tích canh tác; m c ÿ tho mãn yêu c u v ÿ t xây d ng ÿô th và khu dân c nông thôn, các công trình công nghi p giao thông và th y l i, n ng l ng, b u chính vi n thông và các công trình phúc l i công c ng khác... theo nguyên t c "có tr ng ÿi m, nh ng ÿ m b o phát tri n toàn di n". - Hi u qu môi tr ng sinh thái: ánh giá hi u ích môi tr nh sinh thái ch y u là xem xét các kh n ng c i thi n ÿi u ki n môi tr ng sinh thái; nâng cao ÿ phì nhiêu và tính s n xu t c a ÿ t; gi n c trong ÿ t; b o v tài nguyên ÿ t ÿai, t ng di n tích các lo i r ng; phòng ng a ô nhi m; nâng cao kh n ng phòng ch ng và h n ch tác ÿ ng c a thiên tai... 7.4 Biên so n b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai B n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai là thành qu quan tr ng c a quá trình l p QHSD . Trên ÿó ph n nh toàn b ph ng h ng và n i dung s d ng ÿ t ÿai trong t ng lai. Là c n c , c s và ch d a c b n ÿ ÿiêu hành v mô v qu n lý, s d ng ÿ t ÿai. - Ngu n tài li u chính: Tài li u chính dùng ÿ biên t p b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai g m có: - B n ÿ hi n tr ng th i ÿi m l p quy ho ch - B n ÿ ÿánh giá thích nghi c a ÿ t ÿai 44
  20. - Các b n ÿ quy ho ch chuyên ngành, l nh v c. - Các tài li u có liên quan ÿ n n i dung quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. - N i dung th hi n: Trên b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai ph i th hi n các n i dung sau: - Các y u t ÿ a lý ch y u nh ÿi m cao kh ng ch , m ng l i th y v n, m ng l i ÿ ng xá, ranh gi i hành chính. - Hi n tr ng các lo i ÿ t c th theo t ng m c ÿích s d ng. - Các lo i ÿ t chính theo quy ho ch bao g m: ÿ t nông nghi p, ÿ t lâm nghi p, ÿ t khu dân c nông thôn, ÿ t ÿô th , ÿ t chuyên dùng và ÿ t ch a s d ng. Th hi n chi ti t, c th ÿ i v i các d án và công trình nh : ÿ t xây d ng trong các khu dân c (các công trình phúc l i công c ng), ÿ t dành cho công tr ng xí nghi p khai thác ÿ c l p, ÿ t xây d ng giao thông, th y l i, ÿ t dành cho du l ch và vùng b o v t nhiên... - V và th hi n trên b n ÿ : Chuy n v lên b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai di n tích, ph m vi, v trí quy ho ch s d ng các lo i ÿ t (ÿ a vào b n ÿ ph n di n tích t ng, gi m sau khi so sánh các lo i s d ng ÿ t th i ÿi m hi n tr ng và theo quy ho ch). Các n i dung th hi n trên b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai (nh : ranh gi i, lo i ÿ t, bi u ÿ ký hi u, màu s c, ki u ch và b c c b n ÿ ...) th c hi n theo ÿúng h ng d n c a T ng C c a Chính (T p ký hi u b n ÿ hi n tr ng và quy ho ch s d ng ÿ t ÿai ban hành kèm theo quy t ÿ nh s 407 Q / C ngày 07/06/1995 c a TC C). C n l u ý: Khi ranh gi i s d ng các lo i ÿ t gi a hi n tr ng và quy ho ch không trùng kh p nhau, trên b n ÿ quy ho ch s dùng ÿ ng n i ÿ t ÿo n ÿ bi u th các ranh gi i quy ho ch. Khi quy ho ch chuy n m c ÿích s d ng c a m t m nh ÿ t nào ÿó, v n gi l i ranh gi i theo hi n tr ng m nh nh m ph n ánh tình hình thay ÿ i c a m nh ÿ t ÿó theo quy ho ch so v i hi n tr ng. II. QUY HO CH S D NG T AI VÀ LU T T AI 2003 1. B n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t và b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t i u 20. B n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t và b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t 1. B n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t ÿ c l p n m n m m t l n g n v i vi c ki m kê ÿ t ÿai quy ÿ nh t i i u 53 c a Lu t này ÿ ph c v cho vi c qu n lý quy ho ch, k ho ch s d ng ÿ t. 2. B n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿ c l p m i n m m t l n g n v i k quy ho ch s d ng ÿ t quy ÿ nh t i i u 24 c a Lu t này. B n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t c a xã, ph ng, th tr n ÿ c l p trên b n ÿ ÿ a chính g i là b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t chi ti t. 3. B Tài nguyên và Môi tr ng ch ÿ o vi c kh o sát, ÿo ÿ c, l p và qu n lý b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t, b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t trong ph m vi c n c và t ch c th c hi n vi c l p b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t, b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t c a c n c. 45
Đồng bộ tài khoản