Quy hoạch sử dụng đất đai ( Chương 5)

Chia sẻ: Nguyen Minh Phung | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:55

0
257
lượt xem
135
download

Quy hoạch sử dụng đất đai ( Chương 5)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Báo cáo thuyết minh sử dụng đất của đồng bằng sông Cửu Long. Cho thấy các kết quả lựa chọn các dự án, công trình sử dụng và bố trí đất đai trong thời gian qua.Quy hoạch sử dụng đất đai 10 bước tương đối hữu dụng. Mỗi bước đại diện cho một hoạt động chuyên biệt trong một hệ thống nhất và những thông tin của từng bước sẽ cung cấp tiếp cho các bước kế tạo thành một chuỗi đất đai......

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quy hoạch sử dụng đất đai ( Chương 5)

  1. CH NG IV TH C HI N PH NG PHÁP T NG H P CHO QUY HO CH S D NG B N V NG NGU N TÀI NGUYÊN T AI I. M C ÍCH - Rà soát và phát tri n chính sách ÿ h tr cho nh ng s d ng ÿ t ÿai t t nh t và qu n lý b n v ng ngu n tài nguyên ÿ t ÿai. Nh ÿã trình bày trong ph n ÿ u, nh ng quy t ÿ nh trong s d ng ÿ t ÿai ÿ c th c hi n trên c s c a nh ng nh n th c liên quan ÿ n t i ÿa hóa l i nhu n cho ng i s d ng và c ng ÿ ng dân c . Nh ng nh n th c này ph i ÿ c liên quan ÿ n các l nh v c xã h i, kinh t và lu t pháp. Chính sách và ch ng trình c a nhà n c nh h ng ÿ n môi tr ng ÿó. - C i thi n và ÿ y m nh h th ng quy ho ch, qu n lý và ÿánh giá cho ÿ t và ngu n tài nguyên ÿ t ÿai. Nh ng h th ng này liên h ÿ n s thu th p và ÿánh giá nh ng thông tin liên quan cho phép ng i xây d ng quy t ÿ nh có th là ng i nông dân hay chính quy n ÿ t i u hóa vi c ÿ t ÿ n m c ÿích. - y m nh c s ban ngành và các c ch ÿi u ph i cho ÿ t ÿai và ngu n tài nguyên ÿ t ÿai, t ÿó có th hoàn toàn th c hi n ÿ y ÿ chính sách và h th ng. C n thi t có nh ng s t ng tác v i nh ng ng i s d ng các c p ÿ , s n xu t ra l ng l n l ng th c, nâng cao m c s ng có th ch p nh n, qu n lý h sinh thái trên tính b n v ng và gi ÿ c tính ÿa d ng hóa sinh h c. - Thi t l p nên c ch b o ÿ m nh ng ho t ÿ ng bao g m và tham gia c a t t c các ch th liên quan. c bi t là các c ng ÿ ng và ng i dân c p ÿ a ph ng trong vi c quy t ÿ nh và qu n lý s d ng ÿ t ÿai. có th ÿ t ÿ c thành công m c tiêu trong m t ch ng trình thì ÿòi h i hai thành ph n chính: - Th nh t là ph ng pháp bao g m nh ng ph ng th c có th tái s n xu t b c k ti p, mà k t qu trong vi c chuy n ÿ i nh ng thông tin v các y u t t nhiên, kinh t và xã h i cho vi c thu nh p ÿ c cao h n trên c s s d ng ÿ t ÿai b n v ng. - Th hai là khung c ch ÿ c c u trúc và t ch c nhân s theo cách có th th c hi n nh ng quy trình m t cách thành công. Nh ng v n ÿ c a th gi i trong vi c liên quan ÿ n nh ng yêu c u l ng th c cho dân s có th t ng m c g p ÿôi trong n a th k t i và nh ng tác ÿ ng c a vi c thâm canh ngu n tài nguyên ÿ t ÿai ÿã x y ra trong môi tr ng r t tr m tr ng, mà theo th c t cho th y, không th có hai qu c gia có tình tr ng hoàn toàn gi ng nhau, nên có nh ng kh n ng gi i pháp ÿ n gi n chung ÿ có th thành các nguyên lý chung mang tính d hi u và d áp d ng trên toàn th gi i. Trong th i gian qua, vi c áp d ng ph ng pháp t ng h p toàn di n ÿ ÿ t ÿ n th a thu n trong vi c s d ng ÿ t ÿai b n v ng ÿòi h i r t nhi u công s c và th i gian. Trong nh ng n m g n ÿây, m t s ph ng ti n k thu t và kinh t xã h i ÿã tr nên 124
  2. h u d ng cho vi c h tr các h th ng. Chúng s ÿ c mô t theo các ph n sau trong ch ng này. 125
  3. II. PHÁT TRI N KHUNG XÂY D NG NH NG QUY T NH H th ng tr giúp quy t ÿ nh có th ÿ c mô t trong Hình 5.1. Các ph n v thông tin và s li u khác c ng nh quy trình ÿánh giá ÿ t ÿai ÿã ÿ c trình bày trong các ch ng tr c. Sau khi xác ÿ nh vi c ÿánh giá các ÿ n v b n ÿ ÿ t ÿai/ÿ n v qu n lý ÿ t ÿai, m i ÿ n v ÿ c so sánh v i nh ng yêu c u môi tr ng c a nh ng cây tr ng, s n ph m, hay nh ng l i ích có ÿ c t vi c s n xu t ÿó. M t “cây tr ng” thì có th ÿ c tiêu th (bán), và bao g m không ch s n phâm cây tr ng và v t nuôi, mà còn nh ng l i ích có t vi c s d ng nh du l ch hay b o v thiên nhiên mà có giá tr v xã h i hay tài chính. H th ng s n xu t, ki u s d ng ÿ t ÿai, hay ÿ n v qu n lý ÿ t ÿai c n ph i ÿ c xác ÿ nh và xem nh là ph n quan tr ng nh h ng và ki m soát ÿ u ra và n ng su t c a cây tr ng. Thí d nh n ng su t cây tr ng cao h n s ÿ c d ÿoán t h th ng s n xu t bao g m vi c áp d ng phân bón hay h th ng t i có hi u qu . ánh giá ti m n ng và hi n t i c a các lo i cây tr ng trên ÿ n v ÿ t ÿai và ÿ ng th i c ng ph i tính toán ÿ n ti m n ng ÿ u ra hay n ng su t.. so sánh l i nhu n ti m tàng c a m i cách ch n l a, c n thi t ph i tính toán chi phí s n xu t. Thông tin v lao ÿ ng và m c ÿ qu n lý c ng r t c n thi t ph i có vì t ÿó s cho ra các s li u c b n trong m t h th ng s n xu t c ng nh chi phí ÿ u t trong h th ng d li u tính toán. ng th i, c ng ph i xem xét nh ng nh h ng c a các ki u s d ng ÿ t ÿai, ÿ c bi t là liên quan ÿ n môi tr ng. Nh ng nh h ng liên quan ÿ n môi tr ng t nhiên bao g m luôn ÿ n s xoái mòn và ô nhi m, nh ng nh ng nh h ng ÿ n kinh t xã h i thì quan tr ng h n. Do ÿó, trong ph n cu i c a ti n trình ÿánh giá, ÿ u ra ph i bao g m m i liên h cho m i s n ph m có th có c a s d ng ÿ t ÿai và tùy thu c vào t l ÿang th c hi n, thông tin v s n xu t, h th ng s n xu t, n ng su t, r i ro, l i nhu n tài chính và tác ÿ ng môi tr ng. Giai ÿo n sau cùng là ch n l c ra nh ng k t h p t t nh t c a s d ng ÿ t ÿai phù h p v i nh ng m c tiêu ÿ ra. S k t h p “t t” ÿây có ngh a là s nh n di n ra các m c tiêu ban ÿ u là ÿúng. M t cách c th , h th ng tr giúp quy t ÿ nh cho quy ho ch s d ng ÿ t ÿai là ph ng pháp hai giai ÿo n v i ÿ u ra t các nhà khoa h c t nhiên là các ch n l a s d ng ÿ t ÿai và c ng là ÿ u vào cho ÿánh giá kinh t xã h i. Có th nh n m nh r ng trên ph ng pháp quan ÿi m và t ch c thì không ph i bao hàm ch có thi t k s li u hay ph ng pháp tính toán n ng su t, hay phân tích kinh t , nghiên c u tác ÿ ng kinh t hay nh ng ch ng trình ÿa m c tiêu, mà còn có các ph ng pháp thích h p khác tùy theo t l ÿang th c hi n, s l ng và m c ÿ chính xác c a các s li u chuyên môn. Do ÿó, khung c b n chung là ÿ c l p v i t l , và có th s d ng c p qu c gia hay c p nông trang hay các c p trung gian. i u này có th ÿ c, th nh t là do nó ph n ánh ÿ c nh ng ti n trình thi t l p quy t ÿ nh t nhiên, và th hai là do m c tiêu c a ch ng trình không xây d ng vào trong các mô hình, nó ÿ c xác ÿ nh ÿ c l p. Mô hình b n thân nó ÿã trung hòa. 126
  4. ÁNH GIÁ T AI ÁNH GIÁ KINH T XÃ H I 1 2 3 4 C s d li u C s d li u C s d Các y u t tài nguyên s d ng ÿ t li u kinh t xã h i ÿ t ÿai ÿai 1. t 1. Yêu c u cây 1. Chi phí 1. M c ÿích 2. Khí h u tr ng ÿ ut 2. Ngu n tài 3. Y u t 2. H th ng 2. Giá bán nguyên con khác s n xu t ng i 5 Nh n di n ÿ n v qu n lý ÿ t ÿai 6 M i ÿ n v qu n lý ÿ t ÿai c n xác ÿ nh: i. S n ph m và cây tr ng có th ii. H th ng s n xu t có th iii. M c ÿ n ng su t; iv. u t /thu h i v. Nh ng y u t r i ro vi. Tác ÿ ng môi tr ng KH N NG CH N L A S D NG T AI 7. Th c hi n t i u hóa ÿa m c tiêu ÿ t i ÿa hóa vi c ÿ t ÿ n m c tiêu mong c 8. CH N L C S D NG T AI T T NH T Hình 5.1: H th ng h tr quy t ÿ nh cho quy ho ch s d ng ÿ t ÿai 127
  5. III. PHÁT TRI N C S D LI U TH NG KÊ VÀ NH V FAO (1993) và Dalal-Clayton và Dent (1993; trong FAO, 1993) cung c p nh ng gi i thi u ban ÿ u cho các c s d li u liên quan ÿ n vi c qu n lý ngu n tài nguyên ÿ t ÿai và quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. 1. C s d li u khí h u T t c các qu c gia ÿ u có m ng l i các tr m khí t ng ÿ quan sát và thu th p s li u khí h u và nh ng ÿi u ki n c a th i ti t. Trong các vùng quá xa khó ÿ n ÿ c nh các vùng r ng nhi t ÿ i, vùng núi hay các vùng sa m c, thì kho ng cách các tr m quan sát khá r ng, v i nh ng gi i h n trong vi c ghi nh n theo hàng n m và th ng có nhi u kho ng h , hay nói chung v n có b s li u ÿ c tr ng ch a hoàn ch nh. Do ÿó, c n thi t ph i ti n hành n i suy, ÿ c bi t là các Ban chuyên ngành c a UN nh WMO (Weather Management Organization) và FAO có th h tr nh ng v n ÿ gi i h n này. M t trong nhi u c s d li u khí h u là METEO, mà FAO ÿã phát tri n v i ph n m m b ng anh ng . Ph n m m này ÿ c thi t k cho vi c nh p tr c ti p s li u khí h u vào hay s hóa vào nh dùng CLICOM. ây là c s d li u c a WMO ÿang ÿ c s d ng ph c v cho nhi u qu c gia trên th gi i. METEO c ng h u d ng ÿ tính toán ÿ b c h i ti m n ng và th c t . 2. C s d li u cho ÿ t và ÿ a hình G n nh m i qu c gia ÿ u có làm nh ng ki m kê v tài nguyên ÿ t, nh ng m c ÿ chi ti t và tiêu chu n phân lo i ÿ t thì r t khác nhau khi n cho vi c xác ÿ nh m i liên quan v ÿ t gi a các qu c gia g p nhi u khó kh n. Thông th ng, thì không có s n i k t l n nhau gi a ÿ t và ÿ a hình trong m t h sinh thái sinh c nh chung, là ÿi u ki n tiên quy t ban ÿ u cho ph ng pháp toàn di n quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. liên quan ÿ n v n ÿ này FAO và UNESCO ÿã ch trì so n th o ra B n ÿ ÿ t th gi i n m 1960 ÿ n 1970. FAO hi n nay ÿang trong ti n trình c p nh t hóa nh ng thông tin th gi i này ÿ s d ng phát tri n thành c s d li u cho các ngành trong các qu c gia. h tr cho ch ng trình này, n m 1989 FAO phát tri n thành FAO/ISRIC c s d li u ph u di n ÿ t th gi i. Ch c n ng c a b ph n này là l u tr , phân lo i và chu n hóa các s li u kh o sát bao g m luôn c v trí, mô t ph u di n và s li u phân tích. FAO, UNEP, ISSS và ISRIC ÿang h p tác trong vi c phát tri n c s d li u s hóa ÿ a hình và ÿ t th gi i (SOTER: World SOil and TERrain Digital Databases) (FAO, 1993c). C s này s cung c p ph ng pháp cho vi c mô t ÿ t ÿai và thành ph n c a ÿ t theo sinh c nh mà ÿang ÿ c áp d ng trong các ÿi m th nghi m nhi u qu c gia thu c kh i Châu M La Tinh, B c M và Châu Phi. Quy n h ng d n và ph n m m cho ng i s d ng là SOTER. C s d li u c a ÿ t và ÿ a hình c ng ph i bao g m luôn các thông tin v s nguy h i ÿ a ch t c a ÿ t ÿai nh l t, tr t ÿ t, l p vùi do tro núi l a, c ng nh nh ng nguy h i hóa ÿ a ch t nh : ch t ÿ c h i, nh ng ÿ c tính phóng x . Nh ng v n ÿ x y ra c a các khoáng s n hay v t li u xây d ng c ng ph i ÿ c li t kê, ÿánh giá và t n tr , khi nó ÿ c x y ra trong ÿ t hay ÿ a hình mà ÿã ÿ c s d ng cho c s d li u. M t cách t ng quát, vi c thi t l p các c s d li u ngày nay ÿã ÿ c trang b và ho t ÿ ng nh vào vi n thám và k thu t ÿ nh v toàn c u GPS. Nh h tr c a các k thu t này mà nhi u qu c gia trên th gi i ÿã b t ÿ u ÿánh giá c p qu c gia theo các 128
  6. d ng khác nhau v s suy thoái ÿ t, mà ÿ c xây d ng và phát tri n t ph ng pháp ánh giá toàn c u s suy thoái ÿ t c a UNEP/ISRIC (GLASOD)(ISRIC, 1990). 3. C s d li u ngu n tài nguyên n c Ngo i tr các qu c gia phát tri n, s phát tri n c a c s d li u ngu n tài nguyên n c và s d ng s li u này v n còn ch m so v i ÿ t và ÿ a hình. C s d li u này ÿòi h i phân tích các s li u liên quan c a các tr m khí t ng, s ÿo l ng l p l i nhi u l n v dòng ch y, ÿánh giá ti m n ng t n tr n c ng m thông qua vi c phân tích các l gi ng khoan, và s l ng c ng nh lo i s d ng th t s c a các ngu n tài nguyên n c. WMO, UNESCO, FAO, và UNDP ÿang tích c c ho t ÿ ng trong vi c h tr cho thu th p các s li u v tài nguyên n c c p qu c gia, c p vùng và c p th gi i. Các s li u thu th p ÿ c hi n nay FAO ÿang dùng ph n m m AQUASTAT ch y trong ch ng trình xây d ng tài li u th y s n n i ÿ a. 4. C s d li u v che ph ÿ t ÿai và ÿa d ng hóa sinh h c Trong t t c các qu c gia trên th gi i ÿ u có nh ng b n ÿ mô t các d ng che ph m t ÿ t bao g m r ng, vùng hoang vu, và th c v t vùng ng p n c, nh ng nh ng thông tin v trí ÿ a lý trên s ÿa d ng các loài th c v t và ÿ ng v t và giá tr c a nó thì th ng không t p trung m t n i mà rãi rác các vi n tr ng khác nhau. UNESCO, FAO và các trung tâm chuyên môn qu c t ÿang c g ng bù ÿ p cho v n ÿ này trong vi c h tr cho các qu c gia hay các vùng nh Liên minh h p tác qu c gia Amazon. Trong tr ng h p lâm nghi p, FAO ÿã th ng kê ÿ c các ngu n tài nguyên r ng trên th gi i vào n m 1980 và 1990, ÿ ng th i c ng h tr cho Ch ng Trình Hành ng Cho R ng Nhi t i Qu c Gia. ây là b t ÿ u cho li t kê có h th ng c a t t c các lo i che ph m t ÿ t, trong s h p tác v i nh ng trung tâm qu c gia, b t ÿ u t nh ng n c Châu Phi thông qua ÿ án AFRICOVER. Trong nh ng vùng ÿ c bi t nh là vùng có giá tr v kh o c h c hay ph n nh nh ng h th ng s d ng ÿ t ÿai ÿi n hình trong th i gian qua, c ng ÿ c bao g m trong c s d li u che ph m t ÿ t hay ÿ c x lý riêng bi t. 5. C s d li u v s d ng ÿ t ÿai, h th ng cây tr ng và s n xu t Trong t t c các qu c gia ÿ u có so n th o ra các thông tin c th v s d ng ÿ t ÿai, nh ng thông th ng mô t c p huy n hay xã h n là có nh ng s li u c th v v trí ÿ a lý. Thi u m t vài ph ng pháp th c hành, ÿ n gi n và thông d ng mô t nh ng s d ng ÿ t ÿai và h th ng s n xu t (???). Hi n nay, ÿang ti n hành công vi c h tr cho các c quan qu c gia trong vi c c i thi n c s d li u có v trí ÿ a lý trên s d ng ÿ t ÿai. M i s d ng ÿ t ÿai ph i ÿ c ÿánh giá trên kh n ng b n v ng lâu dài, trên c s c a các ch th b n v ng trong ph n tr c ÿã ÿ c p. Nhi u qu c gia ÿã có nh ng thông tin c b n v yêu c u c a môi tr ng nh nh ng ÿi u ki n khí h u, nh ng ÿi u ki n ÿ t và ÿ a hình, ch t l ng n c c a nh ng cây l ng th c ÿ a ph ng, cây tr ng cho xu t kh u, nh ng ÿ n ÿi n, súc v t n i ÿ a và th y s n cho tiêu th . Nhi u gi ng hay ch ng loài m i ÿang tr nên h u d ng thông qua vi c lai t o b ng các k thu t sinh h c hay ch n l c gi ng và ÿ ng th i c ng có nhi u thông tin h n v nh ng yêu c u c a nó c ng ÿã và ÿang ÿ c thu th p b i h th ng CGIAR c a nghiên c u nông nghi p qu c t . FAO s d ng nh ng thông tin cho vi c phát tri n c a c s d li u hai m c ÿ t ng quát trên yêu c u cây tr ng và môi tr ng. M c ÿ th nh t, ECOCROP1, hi n t i chi m kho ng 1200 loài và s cho k t qu nh ng thông tin trên các cây tr ng ch n l c cho môi tr ng t nhiên và cho s d ng, và trên nh ng gi i h n v m t khí h u và 129
  7. ÿ t trong b n thân các lo i cây tr ng ÿó ÿ có th phát tri n ÿ c t t. C s d li u m c ÿ hai là ECOCROP 2 thì ÿang ÿ c làm thành d li u mô hình trên nh ng ti n trình c a cây tr ng theo các giai ÿo n sinh tr ng khác nhau. 130
  8. 6. C s d li u v nh ng ÿi u ki n xã h i và các liên quan Nh ng thông tin d li u ch a các thông tin v các y u t xã h i ph i ÿ c xác ÿ nh theo nh ng m c ÿích, ngu n tài nguyên và nh ng tr ng i c a m i c ng ÿ ng, l p hay nhóm trong vùng ÿang phát tri n. Nh ng v n ÿ này có th thu ÿ c thông qua ph ng pháp h th ng canh tác. M t nhân t c n thi t c a c s d li u xã h i là thông tin trên h th ng hi n t i ÿ ng ký và s h u ÿ t ÿai, quy n s d ng ÿ t ÿai, th tr ng ÿ t ÿai và các d ng khuy n khích và thu trong các vùng có liên quan nh ÿã trình bày chi ti t trong ph n tr c, ÿ ng th i c ng ÿánh giá s trung th c và ÿ y ÿ cho phát tri n b n v ng (Bruce, 1994). C s d li u ph i ch a ÿ ng các thông tin v nh ng yêu c u s ng c a các nhóm ng i s d ng ÿ t ÿai khác nhau, gia t ng các c mu n c a dân ÿ a ph ng, chi u h ng di dân ra và vào theo mùa hay v nh vi n, và các ngu n lao ÿ ng trong và ngoài vùng. Các thông tin trên m c ÿ v xây d ng c s h t ng, kh n ng ho t ÿ ng khuy n nông và nh ng kh n ng v nh ng tín d ng cho các ho t ÿ ng c a nông dân và các c s công th ng nghi p khác c p ÿ a ph ng c ng ph i ÿ c bao g m vào trong c s d li u này. Cu i cùng nh ng ÿi u ki n v s c kh e ÿ a ph ng c ng ph i ÿ c li t kê và bao g m luôn trong ÿó các tác nhân gây b nh và d ch trên các ÿ n v ÿ t ÿai khác nhau trong vùng nghiên c u. 7. C s d li u v chi u h ng kinh t Chi phí ÿ u t và giá bán hi n t i cho ÿ u ra c ng ÿòi h i xác ÿ nh cho các ch c l a và ch n l c ra các kh n ng ch c l a h n h p t t nh t ÿ ÿ t ÿ n các m c tiêu ÿ ra. Nh ng thông tin này có th có ÿ c t các thông tin công c ng, và thi t k c s d li u cho ÿ nh h ng t i. Tuy nhiên, c ng ph i ghi nh n r ng ÿ u vào và ÿ u ra v kinh t thì r t bi n ÿ ng, liên quan ÿ n nh ng u tiên c a chính quy n trung ng, s xu t hi n c a các k khô h n chính, ng p l hay nh ng nguy h i v các m t t nhiên khác, và tình tr ng kh n c p c a nh ng tình tr ng xung ÿ t b t n trong qu c gia. S phát tri n th ng m i qu c t , c h i cho ngành ngh lao ÿ ng, du l ch, tín d ng hay các chu n b tr giúp cho các ch ng trình ÿi u ch nh c s t ch c, và s thay ÿ i trong các thành ph n quy n l c, t t c ÿ u nh h ng ÿ n các ÿi u ki n kinh t xã h i, t t ch c chính quy n trung ng ÿ n c p c ng ÿ ng làng xã. Trong khi các c s d li u sinh h c t nhiên có th có th i gian giá tr s d ng t 20 ÿ n 30 n m, c s d li u kinh t xã h i th ng ph i ÿi u ch nh th ng xuyên sau m i 5 ÿ n 10 n m. IV. PHÁT TRI N NH NG PH NG TI N TH NG NH T VÀ K T N I C S D LI U THEO KHÔNG GIAN VÀ TH I GIAN Các khoanh v c a m t di n tích ÿ c bao ph b i m t k ho ch s d ng ÿ t ÿai có th ÿ c làm trên c s ranh gi i hành chính c a T nh, Huy n, Thành ph ,.... hay theo ranh gi i ÿ n v ÿ t ÿai t nhiên trong m t khu v c l u v c sông, ÿ n v ÿ a m o, nh ng bán l u v c, hay nh ng ÿ n v sinh thái sinh c nh,... hay trên c s k t h p các ph n trên. D li u ÿ c ph i h p vào trong c s d li u thì có kh n ng trình bày d i d ng b n ÿ , th ng kê và bi u b ng, do ÿó, nó ÿ c biên so n các d ng và t l khác nhau. Nh ng mâu thu n nhau v m t không gian s gây nhi u khó kh n và t n th i gian ÿ có ÿ c tính t ng h p cho ti n trình xây d ng các quy t ÿ nh vi c qu n lý ngu n tài nguyên, ÿ c bi t là các ÿ n v sinh thái sinh c nh không ph i là nh ng ÿi m kh i ÿ u c b n. 131
  9. V i s phát tri n liên t c c a các ph n c ng và m m máy tính, c ng nh giá c phù h p s h tr nhi u cho các ch ng trình quy ho ch c p qu c gia, t nh c ng nh các thành ph , nh ng ÿi u ki n này ÿang ÿ c c i thiên m t cách sâu s c. c bi t, vi c phát tri n các ph n m m v H th ng thông tin ÿ t ÿai (LIS, Meyerinck và ctv., 1988), và H th ng thông tin ÿ a lý (GIS) ÿã giúp cho vi c ÿ nh v các c s d li u ÿ a lý t o thu n l i trong vi c t o nhi u l p thông tin d i d ng s hóa. M i l p thông tin là m t b n ÿ ÿ n tính và có th ch ng l p hay tách l p ra m t cách ÿ c l p b t k t l nào hay theo không gian nào. S thi t l p các c s d li u c a GIS/LIS ÿ c trình bày trong hình 5.2. i quy ho ch tài nguyên thiên nhiên ÿa ngành ÿòi h i ph i s d ng h th ng GIS/LIS nh là m t ph ng ti n hi u qu trong vi c h tr cho quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. Nó bao g m các nhà ÿ a lý t nhiên, nhà nông h c, nhà mô hình khí h u-ÿ t-cây tr ng, nhà tr c ÿ c, nhà tin h c, nhà kinh t , khoa h c gia xã h i h c, và c ng bao g m luôn các nhà phát tri n d li u ÿ ÿ m b o r ng h th ng và s n ph m c a nó ÿ c truy n ÿi thông su t ÿ n nh ng ng i s d ng nh các nhà xây d ng chính sách và các ch th các c p ÿ khác nhau. Hi n nay, v n còn nhi u h n ch v m t k thu t và t ch c trong vi c h u d ng hóa k thu t GIS, ÿ c bi t là các n c kém và ÿang phát tri n (Sombroek va2 Antoine, 1994). B n h n ch quan tr ng là : (i) Phân tích không ÿ y ÿ các v n ÿ th t c th nh nó ÿang x y ra trong vi c qu n lý ÿ t ÿai ph c t p và v n ÿ b n v ng c p ÿ nông h , và c ng nh nó bao g m trong vi c t ng h p nh ng v n ÿ liên quan ÿ n sinh h c, kinh t xã h i và chính tr trong m t th chung toàn di n (ii) Nh ng gi i h n trong kh n ng h u d ng c a s li u và ch t l ng s li u t t c các t l , ÿ c bi t là các s li u này c n ph i có s kh o sát th c t m t ÿ t (iii) Thi u s trao ÿ i th ng xuyên các s li u, ÿ nh d ng và các ph n chính c a h th ng (iv) Nh ng ph ng ti n thông tin không ÿ y ÿ gi a các h th ng máy tính, b ph n cung c p s li u và ng i s d ng thí d nh các vùng có m ng l i ÿi n tho i còn nghèo nào ch a thông su t . Nhìn chung, tình tr ng hi n t i là các k thu t thông tin s ÿang phát tri n m c ÿ ngày càng nhanh ÿ t o ra các thông tin cho các ngành v tài nguyên thiên nghiên c a các qu c gia ÿang phát tri n. ây là tri n v ng phát tri n chung cho h th ng hòa nh p toàn c u c a các qu c gia này. 132
  10. C s d li u x h i chính tr , và kinh t C s h t ng (thành ph , .... Hi n tr ng s d ng ÿ t ÿai C s Th c v t/che ph ÿ t ÿai d li u tài nguyên Ngu n tài nguyên n c thiên nhiên t/d ng hình ÿ t ÿai B nÿ n n Hình 5.2 : H th ng thông tin ÿ a lý GIS s hóa V. PHÂN TÍCH A M C TIÊU VÀ K THU T T I U HÓA D LI U Thông th ng, có nhi u m c ÿích ÿ c ÿ ra sau khi có s th a thu n trong vi c qu n lý tài nguyên ÿ t ÿai. Nh ng m c ÿích này có th r ng hay h p và có ít t ng h p ho c hoàn toàn không t ng h p v i nhau, nh ng th ng ÿ c s p x p theo th t u tiên. Nh ng m c ÿích ph i ÿ c xác ÿ nh là “t t nh t” hay “t i u” và ÿ c ÿ nh ngh a rõ trong s liên quan ÿ n s d ng ÿ t ÿai. Nh ng m c ÿích và tính quan tr ng t ng ÿ i c a nó có th luôn ÿ c thay ÿ i theo kh n ng l a ch n. i u này làm gi m tính lâu b n c a các b n ÿ thích nghi ÿ c in ra và nh ng b n ÿ này ch ÿ c xem nh là nh ng k t qu t m th i, và có th nâng cao ch t l ng c a nó liên t c theo c p nh t hóa s li u trong h th ng máy tính b ng các cách k t h p,và phân lo i l i theo s li u c b n có ÿ c. Kh n ng c ng có th xây d ng quy ho ch s d ng ÿ t ÿai m c ÿ ÿ a ph ng theo các m c ÿích ÿ c x p h ng th t u tiên, nh ng th c t thì t i ÿa hóa ÿa m c tiêu ch có th th c hi n ÿ c thông qua ch ng trình tuy n tính hay nh ng ph ng pháp toán h c khác. M t vài ph n m m c a máy tính c ng ÿang ÿ c phát tri n ra ÿ s d ng cho m c ÿích này. B c ÿ u có th c l ng tr c nh t nh ng m c tiêu và m c ÿích c a chính quy n và ng i s d ng ÿ t ÿai b ng cách là s d ng nh ng c s d li u kh n ng 133
  11. s n xu t c a ÿ t ÿai chung v i nh ng k t qu khác v phân vùng sinh thái nông nghi p ÿ c l ng s phân b s d ng ÿ t ÿai trùng v i nh ng nh ng m c tiêu ÿó. Nh ng ph ng pháp trong các ch ng trình tuy n tính ÿã và ÿang ÿ c s d ng ÿ cung c p m t qui trình t i u hóa s d ng ÿ t ÿai trên c s các thông tin v phân vùng sinh thái nông nghi p. Trong ch ng trình này, hay ch ng trình phi tuy n tính hay ph ng pháp ÿa m c tiêu có th ÿ c s d ng ÿ hô tr cho các nhà quy ho ch c a chính quy n, ng i s d ng ÿ t ÿai và nh ng ch th khác trong vi c th a thu n v i nhau v s d ng ÿ t ÿai và trong ti n trình xây d ng quy t ÿ nh. K t qu này s cung c p s phân b s d ng ÿ t ÿai k ti p nhau ÿ ÿáp ng nh ng m c tiêu và v n ÿ tr ng i ÿã ÿ c th o lu n, ÿ n khi m t quy t ÿ nh ÿ c ÿ ra trên s ch n l c nh ng cái mà ÿ t g n hay ÿúng v i nh ng m c ÿích. S tính toán kh n ng s n xu t c a ÿ t ÿai ÿ y ÿ trong s d ng hi n t i và d ÿoán kh n ng cung c p b ng s l ng có th th c hi n ÿ c thông qua các quan sát th c t và ÿo ÿ m trong th i gian dài. Tuy nhiên, nh ng ng i s d ng ÿ t ÿai và các chuyên gia khác có th c l ng kh n ng c a các s d ng ÿ t ÿai m i trên các lo i chuyên bi t c a ÿ t ÿai trong vi c so sánh v i nh ng s d ng hi n có. VI. NH NG PH NG TI N XÃ H I, KINH T VÀ CHÍNH TR CHO XÂY D NG QUY T NH TRONG S D NG T AI Nh ng quy t ÿ nh s d ng ÿ t ÿai thì hi m khi ÿ c xây d ng b i các cá nhân hay chính quy n riêng bi t. H u h t trong t t c các tr ng h p, s th a thu n trong s d ng ÿ t ÿai ÿi tr c, và k ÿó là ÿ a ÿ n nh ng quy t ÿ nh. Nh ng k t qu ÿ t ÿ c ho c có tri n v ng ÿ t ÿ n, hay các quy t ÿ nh ÿ a ÿ n nh ng kho ng cách l n hay nh h n gi a các ch th trong s d ng ÿ t ÿai. Trong ph ng pháp t ng h p, nh ng ÿ i tác và các ch th trong vi c th a thu n cho s d ng ÿ t ÿai s có nh ng h tr k thu t h u hi u theo 3 h ng: - Ngôn ng k thu t thông th ng, nh ng d ng ÿ c các nhóm khác nhau có cùng cách hi u gi ng nhau; - C b n ki n th c thông tin thông th ng, bao g m các ngu n tài nguyên ÿ t ÿai và ngu n tài nguyên n c, ngu n tài nguyên th c v t và cây tr ng, c s h t ng (ÿ ng, th tr ng c a s n ph m và ÿ u t ...) và nh ng ch ÿ nh s kh i c a các m c tiêu chính t các nhóm khác nhau; - Ch ng trình ph ng án s d ng ÿ t ÿai, s cung c p hi u qu nh ng b n ÿ phân b s d ng ÿ t ÿai và nh ng thông tin ÿ c gi i ÿoán khác trên c s c a các m c ÿích và s chuyên bi t hóa ÿ c quy ÿ nh b i nh ng thành ph n tham gia các ÿi m khác nhau trong su t quá trình th a thu n. Thu th p các c s d li u v sinh h c môi tr ng và kinh t xã h i, l u tr trong h th ng GIS/LIS và phân tích d i d ng ÿa m c tiêu, và t i u hóa k t qu ki u s d ng ÿ t ÿai trên các ti u vùng sinh thái nông nghi p, v n ÿ qu n lý ngu n tài nguyên kinh t xã h i hay ÿ n v ÿ t ÿai t nhiên, s t n l i nh là nh ng bài t p lý thuy t n u t t c các ch th không ÿ c bao g m ÿ y ÿ trong ÿó. S tham d tr c tiên c a h là s quy t ÿ nh ÿ b t ÿ u cho vi c quy ho ch t ng h p ngu n tài nguyên cho m t vùng ÿã xác ÿ nh (qu c gia, t nh, huy n, thành ph , làng xã). Giai ÿo n hai là ti p xúc gi a các nhà quy ho ch và các ch th nh m ÿ c tính hóa các d ng hi n có c a s d ng và che ph ÿ t ÿai và xác ÿ nh nh ng ki u s d ng ÿ t ÿai có ÿ c và h u d ng cho t ng lai. i u này ÿ c th c hi n b ng cách kh o sát, ph ng v n và nghe 134
  12. t qu n chúng, và gom l i t ng m c theo các b c ÿã trình bày trong các ph n tr c v ch t l ng và nh ng gi i h n c a ÿ t ÿai cho các s d ng khác nhau. H u h t s tham gia c a các ch th thì ÿ c ÿ t trong t ng b c. ngh s d ng ÿ t ÿai trên ÿ n v nh là k t qu c a k thu t t i u hóa ÿ c áp d ng cho các b s li u v sinh h c môi tr ng và kinh t trong GIS so v i nh ng than phi n, nhu c u, nh ng v n ÿ liên quan và môi tr ng s ng c a các ch th khác nhau. i u này th ng ÿ a ÿ n nh ng mâu thu n và ÿòi h i ph i có di n ÿàn thích h p ÿ ÿ t ÿ n s th a thu n (Roling, 1994) và nh ng quy t ÿ nh ÿ c ÿ ra theo t ng c p ÿ liên quan. Có nhi u d ng di n ÿàn c p ÿ a ph ng làng xã, t nh ng s t v n không chính th c gi a nh ng tr ng lão trong làng thông qua vi c b u ch n ra h i ÿ ng s d ng ÿ t ÿai c p làng xã ÿ n h i ÿ ng quy ho ch c p huy n và ch ng trình quy ho ch phát tri n và b o v qu c gia. ho t ÿ ng quy ho ch s d ng ÿ t ÿai chuyên bi t c p huy n, hay c p t nh, b n thân nôi t i nhóm quy ho ch c a các ch th và nh ng chuyên viên quy ho ch ph i ÿ c thành l p g m m t ch t ch ÿ c l p và m t th ký có trình ÿ t t. Ch c n ng cho t ng nhóm nh trong b n thân nhóm quy ho ch ph i ÿ c phân chia c th . S tham gia c a m i ng i trong ti n trình quy ho ch có hai d ng b khuy t. Th nh t là m c ÿ t ch c ban b , h tr k thu t có th cung c p cho m i ng i ÿ giúp h sàn l c nhu c u c n thi t m t cách rõ ràng nh ng gì ÿã ÿ c li t ra tr c ÿây. Th hai, k ho ch s d ng ÿ t ÿai ph i ÿ c ph n bi n và rà soát l i ÿ ÿ c s ch p thu n c a m i ng i trong ki n th c t có c a h và nh ng h tr k thu t ÿã ÿ c cung c p. Ti n trình th a thu n và xây d ng quy t ÿ nh thì th ng kéo dài, b i vì trong ph n mâu thu n gi a nhu c u v i ÿòi h i cho ÿ t ÿai và trong ph n thông qua các ti n trình ch n l a s d ng ÿ t ÿai và các c h i c ng nh các tr ng i s ngày m t rõ ràng h n cho m i ng i tham gia. y m nh và gia t ng s hi u bi t thông th ng cho m i ng i, k t qu c a m i l t t i u hóa ti p theo s r t h u d ng cho các nhà quy ho ch và ng i s d ng ÿ t ÿai trong vi c ÿáp ng v i nh ng m c ÿích và nh ng tr ng i liên ti p mà h ÿã khám phá ra ÿ n khi nh ng k ho ch c th hay mong c ÿ t ÿ c. Ph ng pháp h th ng m ng l i cho quy ho ch thì ch có ý ngh a c a t o ra m t k ho ch s d ng ÿ t ÿai mà có s h p tác ÿ y ÿ nh t c a m i ban ngành trong xã h i cho vi c th c hi n và nâng cao nh ng c h i t t nh t và thành công nh t. Trong m t s ÿ i m i quy n s d ng ÿ t ÿai c p qu c gia bao g m luôn c vi c ti n ÿ n vai trò ph n trong các ÿ án ÿ ng ký quy n s d ng ÿ t ÿai và th tr ng ÿ t ÿai là v n ÿ u tiên c a qu c gia. Trong tình tr ng ÿó, c n thi t ph i thi t l p nên m t nhóm v “Công vi c c th quy ÿ nh hóa ÿ t ÿai” bên c nh các b ph n quy ho ch s d ng ÿ t ÿai thì có th thích h p nh t. V n ÿ này ph i ÿ i phó v i s h p nh t ÿ t ÿai, ÿ a chính và s thi t l p hay t p trung hóa nh ng ngành qu n lý ÿ t ÿai có hi u qu , kích thích s ÿ ng ký quy n s d ng ÿ t ÿai trong vi c h p tác v i nh ng c u trúc v t ch c lu t. 135
  13. CH NG VI K T QU I N HÌNH TRONG PH NG PHÁP XÂY D NG PH NG ÁN CHO QUY HO CH S D NG T AI C P HUY N NG B NG SÔNG C U LONG I. PH N GI I THI U 1. Theo CV s 1814/CV-TC C, 1998 Các ph ng án QHSD ÿ t ÿai ÿ c xây d ng trên c s có s hi p th ng (thông qua h i ngh , h i th o ÿ tho thu n và l y ý ki n ÿóng góp) v i các ban ngành liên quan v nhu c u di n tích, lo i ÿ t và ph m vi phân b s d ng. Báo cáo thuy t minh quy ho ch ÿ c so n th o theo ÿ c ng h ng d n vi t "Báo cao quy ho ch s d ng ÿ t ÿai" do TC C quy ÿ nh (kèm theo CV s 1814/CV-TC C, ngày 12/10/1998). Yêu c u c a ph ng án quy ho ch là: - c các ban ngành ch p nh n - Phù h p v i tình hình th c t và - Có tính kh thi cao. N i dung chính c a ph ng án quy ho ch là: - B trí ÿ t ÿai v i c c u h p lý theo không gian b ng cách khoanh xác ÿ nh các lo i ÿ t chính (ÿ t NN, ÿ t LN, ÿ t khu dân c nông thôn, ÿ t ÿô th , ÿ t chuyên dùng và ÿ t ch a s d ng) - nh tuy n l a ch n ÿ a ÿi m c th cho các d án, công trình, các khu ÿ t s d ng theo t ng m c ÿích c th ÿ i v i s n xu t NN, LN....( c n c vào yêu c u v v trí, ÿ a lý, ÿ a Hình, ÿ a m o, th nh ng, ch t l ng ÿ t, ÿ a ch t th y v n, l l t, tiêu thoát n c, giao thông ÿi l i môi tr ng....) và th i gian ( ÿ nh k th c hi n cho t ng m c ÿích s d ng ÿ t). K t qu ph n nh n i dung c a ph ng án quy ho ch ÿ c th hi n: - B ng báo cáo thuy t minh, trong h th ng bi u cân ÿ i s d ng ÿ t ÿai - Khoanh v trên b n ÿ quy ho ch s d ng ÿ t ÿai. 2. Theo Thông t 30-2004/BTNMT, 2004 Theo thông t 30-2004 c a B Tài Nguyên và Môi tr ng thì xây d ng ph ng án quy ho ch s d ng ÿ t ph i theo các ÿi m sau: Phân b qu ÿ t cho nhu c u phát tri n kinh t - xã h i, qu c phòng, an ninh bao g m: - Xác ÿ nh di n tích ÿ t ÿ phân b cho nhu c u phát tri n kinh t - xã h i, qu c phòng, an ninh c a c n c, các ngành và các ÿ a ph ng g m ÿ t s n 134
  14. xu t nông nghi p (ÿ t tr ng cây lâu n m, ÿ t tr ng cây hàng n m trong ÿó làm rõ di n tích ÿ t tr ng lúa n c); ÿ t lâm nghi p (ÿ t r ng s n xu t, ÿ t r ng phòng h , ÿ t r ng ÿ c d ng, trong m i lo i r ng c n phân rõ di n tích có r ng t nhiên, có r ng tr ng, di n tích khoanh nuôi ph c h i r ng và di n tích tr ng r ng); ÿ t nuôi tr ng thu s n; ÿ t làm mu i; ÿ t nông nghi p khác; ÿ t t i nông thôn, ÿ t t i ÿô th ; ÿ t chuyên dùng (ÿ t xây d ng tr s c quan, công trình s nghi p; ÿ t s d ng vào m c ÿích qu c phòng, an ninh; ÿ t s n xu t, kinh doanh phi nông nghi p; ÿ t s d ng vào m c ÿích công c ng); ÿ t sông, ngòi, kênh, r ch, su i và m t n c chuyên dùng; ÿ t tôn giáo, tín ng ng; ÿ t ngh a trang, ngh a ÿ a; ÿ t phi nông nghi p khác; - i v i m i m c ÿích s d ng ÿ t quy ÿ nh t i ti t a ÿi m này c n xác ÿ nh di n tích ÿ t không thay ÿ i m c ÿích s d ng so v i hi n tr ng s d ng ÿ t; di n tích ÿ t t các m c ÿích khác chuy n sang trong k quy ho ch, trong ÿó ph i xác ÿ nh rõ di n tích ÿ t ph i xin phép khi chuy n m c ÿích s d ng và di n tích ÿ t d ki n ph i thu h i (n u có); - Xác ÿ nh di n tích ÿ t ch a s d ng ÿ a vào s d ng cho m c ÿích s n xu t nông nghi p; lâm nghi p, trong ÿó xác ÿ nh rõ di n tích ÿ t tr ng r ng m i và di n tích khoanh nuôi tái sinh r ng; nuôi tr ng thu s n; làm mu i; nông nghi p khác; phi nông nghi p; - Vi c phân b di n tích các lo i ÿ t trong ph ng án quy ho ch nêu t i ti t a, b và c ÿi m này ÿ c xác ÿ nh c th cho t ng vùng lãnh th . Khoanh ÿ nh trên b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t c a các vùng lãnh th ÿ i v i các khu v c s d ng ÿ t theo quy ÿ nh t i ti t a, b và c ÿi m 8.1 kho n này mà có di n tích trên b n ÿ t b n mi-li-mét vuông (4mm2) tr lên và t ng h p lên b n ÿ hi n tr ng s d ng ÿ t c a c n c. II. GI I THI U V VÙNG NGHIÊN C U Huy n Cù Lao Dung bao g m 7 xã và 1 th tr n, hai nông tr ng 30/4 và 416. Là vùng Cù lao l n nh t c a sông H u, n m sát bi n ông, b n m t ÿ c bao b c b i sông n c. - Phía ông giáp c a nh An phía huy n Trà Cú t nh Trà Vinh - Phía Tây giáp sông H u - Phía Nam giáp bi n ông - Phía B c giáp C n M Ph c, huy n K Sách V i di n tích ÿ t t nhiên là 25.488,44ha (n m 2002), trong ÿó ÿ t nông nghi p là 13.295,09 ha, chi m 52.16% di n tích ÿ t t nhiên. N m 2002, dân s vùng Cù Lao Dung là: 60.717 ng i, t c ÿ t ng dân s t nhiên bình quân n m 2002 là 1.35%. Do t p quán lâu ÿ i, ng i dân Cù Lao Dung nói riêng th ng ÿ nh c ven các kênh r ch, ho c n i có ÿi u ki n giao thông ti n l i. Trong nh ng n m g n ÿây xu h ng ÿ nh c các trung tâm kinh t , v n hóa, ch có t ng, ÿây là nguyên nhân làm cho s phân b dân c v n ÿã không ÿ ng ÿ u l i càng không ÿ u. V trình ÿ dân trí: do nh h ng c a chi n tranh và ÿ a bàn chia c t nên vi c h c hành r t khó kh n, m t b ng dân trí c a ng i dân Cù Lao còn th p. T n m 1990, 135
  15. huy n ÿã tri n khai toàn b ch ng trình xoá mù ch và ph c p giáo d c ti u h c, t ng c ng công tác giáo d c vùng sâu, vùng xa. Nh v y trình ÿ dân trí nâng lên m t b c. Tuy nhiên, v n ch a ÿáp ng ÿ c nhu c u, toàn vùng ch có 30 ng i có trình ÿ ÿ i h c (ÿa s ngành giáo d c, y t ). S ng i ÿào t o b c trung h c là 81 ng i. T l tr b h c gi a ch ng còn cao, m t s ít gia ÿình có ÿi u ki n v n ti p t c cho con em ti p t c h c, nh ng t l h c sinh trong vùng vào các tr ng ÿ i h c còn quá ít. ây chính là nguyên nhân d n ÿ n s h t h n l n v l c l ng khoa h c k thu t có tay ngh t i khu v c. Vùng Cù Lao Dung có t ng di n tích ÿ t t nhiên 25.488,44ha (n m 2002). Trong ÿó ÿ t nông nghi p: 13.295,09 ha (chi m 52,50% DT t nhiên). t lâm nghi p: 1.091ha (chi m 4,37% DT t nhiên), ÿ t 215,0ha (chi m 0,86% DT t nhiên). t b ng ch a s d ng: 1.044 ha. Tính ÿ n nay bình quân ÿ t nông nghi p/ h s d ng ÿ t vùng Cù Lao là 10.061 m2. V di n bi n s d ng ÿ t nông nghi p th i k 1997-2002: t tr ng cây hàng n m hi n có: 10.170,42ha (gi m 4.373ha so v i n m 1997) trong ÿó ÿ t tr ng lúa/n m: 889,47ha (gi m: 659 ha so v i n m 1997); ÿ t tr ng cây công nghi p-màu-l ng th c- th c ph m 9.280,95ha (gi m: 3.715 ha so v i n m 1997); ÿ t tr ng cây lâu n m: 2.506,09ha (t ng: 1.156 ha so v i n m 1997); ÿ t m t n c chuyên nuôi tr ng th y s n: 618,58ha ch y u t p trung 2 Nông tr ng 30/4 và 416 ÿ c khai thác nuôi tôm sú t 1997 ÿ n nay . Vùng Cù Lao Dung có ti m n ng phát tri n nông-lâm-ng nghi p, ÿây là ngành s n xu t chính trong su t th i gian qua và c th i k ÿ n n m 2010. Theo th ng kê ÿ t n m 2000, di n tích s d ng vào m c tiêu s n xu t nông nghi p là 13.436,3 ha, chi m 53,87% di n tích t nhiên, ÿ n n m 2000, ÿóng góp 55,28% giá tr s n xu t và 65,39% giá tr gia t ng trong c c u kinh t c a vùng . Giá tr s n xu t (giá C 94), t ng t 151,057 t ÿ ng (n m 1995) lên 250,409 t ÿ ng (n m 2000), t c ÿ t ng bình quân 5 n m 1996-2000 là 6,7%/n m. Trong ÿó, s n xu t nông nghi p t ng 7,18%/n m, lâm nghi p 5,63%/n m, th y s n 2,67%/n m, k t qu trên ph n ánh khá rõ nét trình ÿ s n xu t trong thâm canh t ng v ,chuy n ÿ i c c u cây tr ng c ng nh t ch c, qu n lý s n xu t ÿ c nâng lên. C c u giá tr s n xu t h u nh không thay ÿ i, t tr ng nông nghi p chi m t l l n t 87,07%, trong khi t tr ng ngành lâm nghi p ch chi m kho ng 5,12%, t tr ng th y s n 7,81%, ch a t ng x ng v i ti m n ng m t n c c a vùng . III. K T QU XÂY D NG QUY HO CH S D NG T AI S N XU T NÔNG-NG -LÂM NGHI P HUY N CÙ LAO DUNG, T NH SÓC TR NG GIAI O N 2005-2010 1. S c n thi t l p quy ho ch s d ng ÿ t Cù Lao Dung là huy n m i ÿ c thành l p (trên c s ÿi u ch nh ÿ a gi i hành chính huy n Long Phú), v trí n m gi a sông H u, sát bi n ông, b n m t ÿ c bao b c b i sông n c, ÿ a hình tr i dài có hai c a sông chính là nh An và Tr n . Huy n có 7 xã, 1 th tr n, di n tích ÿ t t nhiên 25.488,44ha, ông giáp t nh Trà Vinh, Tây giáp sông H u, Nam giáp bi n ông, B c giáp huy n K Sách. Trong th i gian qua, m c dù kinh t t ng tr ng khá, kh i l ng các s n ph m ch y u c a Huy n 136
  16. t ng, ÿ i s ng nhân dân các vùng nông thôn ÿ c c i thi n nh ng tình hình th c t ÿã phát sinh nh ng v n ÿ b c xúc: - N n kinh t t ng tr ng nh ng ch a v ng ch c. T c ÿ chuy n d ch c c u cây tr ng, v t nuôi ch m, ch a có mô hình c th , m t s ti m n ng th m nh ch a ÿ c t p trung khai thác ÿúng m c. - C c u nông nghi p nông thôn ch a phù h p, ngành ch n nuôi, ngành thu s n chi m t tr ng nh . Giá hàng nông s n, th c ph m không n ÿ nh, các chính sách h tr ÿ phát tri n n n kinh t nhi u thành ph n tri n khai ch a ÿ n n i ÿ n ch n. Kinh t h p tác, h p tác xã thi u tính n ng ÿ ng, nh y bén, ch a ÿ s c thuy t ph c. S n xu t công nghi p còn manh múng, phân tán, s n l ng ch bi n gi m sút, thu h p, giá tr t ng s n l ng th p. - Ch a có chính sách c th ÿ khuy n kích nông dân chuy n ÿ i c c u s n xu t. M t khác, trình ÿ s n xu t c a nông dân trong huy n v n còn th p so v i nông dân trong khu v c. - Khâu h tr ÿ u t v n s n xu t trên các l nh v c nh : tr ng tr t, ch n nuôi và nuôi tr ng thu s n v n còn ch a ÿãm b o ÿ ph c v cho s n xu t. - Tình hình giá c th tr ng m t hàng nông s n th c ph m không n ÿ nh ÿã làm nh h ng ÿ n t c ÿ chuy n d ch c c u kinh t c a huy n. - Thông tin th tr ng v các lo i s n ph m do nông dân làm ra còn r t h n ch , vì v y vi c chuy n ÿ i c c u nh : tr ng cây gì, nuôi con gì ÿ ÿ t hi u qu kinh t cao trong s suy ngh c a ng i nông dân v n còn nhi u b t c p. ây là n i tr n tr c a ngành nông nghi p. - Nuôi tr ng th y s n trong nh ng n m g n ÿây cho th y có ti m n ng và cho thu nh p cao, s n xu t có hi u qu , th tr ng tiêu th ngày càng m r ng và ÿa d ng hóa. 2. Nh ng c n c th c hi n xây d ng quy ho ch - Ch tr ng c a Chính ph t i v n b n s 527/CP-NN ngày 30/05/2000 v vi c quy ho ch s n xu t Lúa, Tôm các t nh ng B ng Sông C u Long. - Ngh quy t 09/2000/NQ-CP ngày 15/06/2000 c a Chính Ph v m t s ch tr ng và chính sách v chuy n d ch c c u kinh t và tiêu th s n ph m nông nghi p. - Quy t ÿ nh s 224/TTg c a Th T ng chính ph v th c hi n ch ng trình nuôi tr ng th y s n ÿ n n m 2010. - C n c Quy ho ch t ng th phát tri n kinh t xã h i t nh Sóc Tr ng giai ÿo n 2001-2010. - Các c n c công v n KH07 c a UBND T nh Sóc Tr ng v vi c chuy n d ch c c u kinh t t nh Sóc Tr ng ÿ n 2005. - Các c n c công v n KH10 c a UBND T nh Sóc Tr ng v Công Nghi p Hoá và Hi n ÿ i hoá nông thôn. - C n c vào Ngh quy t i h i ng b huy n l n th IX, t p trung n i l c và tranh th th i c kh c ph c các y u t không thu n l i ÿ ÿ t các ch tiêu i h i ÿ ra. 137
  17. - C n c u quy ho ch phát tri n kinh t xã h i huy n Cù Lao Dung giai ÿo n 2002-2010. - C n c u vào các s li u th ng kê, các báo cáo s k t, t ng k t c a các ngành trong huy n và c a UBND huy n Cù Lao Dung cùng v i s li u c p nh t m i nh t k t qu ÿi u tra th ng kê. - C n c tình hình th c t c a s n xu t, tình hình tiêu th hàng hóa nông s n và nguy n v ng c a nhân dân trong các vùng ÿang s n xu t nông nghi p khó kh n nh ng có ÿi u ki n phát tri n nuôi tr ng th y s n n c m n, n c ng t k t h p d ch v du l ch sinh thái. 3. Quan ÿi m và m c tiêu quy ho ch 3.1 Quan ÿi m quy ho ch - Phát huy nh ng thành tích ÿ t ÿ c trong nh ng n m qua và nh ng ti m n ng, th m nh s n có phát tri n kinh t toàn di n theo h ng s n xu t hàng hóa phù h p v i ÿ nh h ng phát tri n kinh t c a t nh, ph n ÿ u ÿ a vùng Cù Lao thoát kh i tình tr ng nghèo khó, v n lên ÿ t m c trung bình tr lên. Chuy n ÿ i c c u kinh t theo h ng công nghi p hóa, hi n ÿ i hóa nông nghi p nông thôn trên c s phát huy cao ÿ các th m nh c a vùng và t ng ti u vùng. Phát tri n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n, nhanh chóng t o ra các y u t bên trong v ng m nh, tranh th bên ngoài v thu hút v n ÿ u t , công ngh m i, nâng cao ch t l ng, kh n ng c nh tranh c a s n ph m và m r ng th tr ng tiêu th . - Khai thác h p lý ti m n ng ÿ t ÿai, phát huy l i th so sánh c a t ng ti u vùng s n xu t trong Huy n ( i u ki n ÿ t, ÿ a hình, ngu n n c...) ÿ b trí cây tr ng v t nuôi và nôi tr ng th y s n phù h p, có hi u qu kinh t cao trên m t ÿ n v di n tích. - y m nh thâm canh, t ng n ng su t cây tr ng v t nuôi và nuôi tr ng th y s n các ti u vùng sinh thái khác nhau c a Huy n.T ng b c chuy n d ch c c u cây tr ng v t nuôi nh t là vùng s n xu t nông nghi p kém hi u qu sang nuôi tr ng th y s n và các mô hình s n xu t khác trên c s ÿ m b o tính hi u qu , tính n ÿ nh và b n v ng. - n ÿ nh và phát tri n s n xu t nông nghi p, ÿ y nhanh m c ÿ t ng tr ng nh m ÿ m b o cung c p nguyên li u cho công nghi p ch bi n và xu t kh u. - Phát tri n s n xu t ph i g n v i nhu c u c a th tr ng tiêu th , ÿ y m nh s n xu t hàng hóa xu t kh u nh m t ng giá tr s n ph m, t ng hi u qu kinh t trong s n xu t. - Chuy n d ch c c u s n xu t h p lý t ch n ng v tr ng tr t nh t là cây lúa sang ÿa canh hóa, ÿa d ng hóa các lo i cây tr ng v t nuôi có hi u qu kinh t cao, có kh n ng c nh tranh trên th ng tr ng, gi i quy t t t m i quan h gi a tr ng tr t và ch n nuôi, gi a Nông – Ng và Lâm nghi p, gi a s n xu t nông nghi p và công nghi p. - Xây d ng các ch ng trình, d án u tiên, các mô hình s n xu t có hi u qu ÿ khai thác ÿ khai thác h p lý ti m n ng kinh t c a Huy n. 138
  18. - Phát tri n s n xu t trên c s ÿ m b o tính n ÿ nh, tính b n v ng c a môi tr ng và h sinh thái. 3.2 nh h ng phân vùng quy ho ch K t qu nghiên c u ÿ nh h ng phân vùng quy ho ch ÿ c chia ra làm 6 vùng ÿ c trình bày trong B ng 6.1. Qua k t qu B ng 6.1cho th y trong 6 vùng quy ho ch thì vùng I , II và vùng III thiên v s d ng ÿ t ÿai c a ÿi u ki n sinh thái ng t có nhi m m n th i gian ng n, v i kho ng 7.700 ha chi m kho ng 25% di n tích, trong khi ÿó thì vùng IV ÿã là vùng trung gian gi a ng t và m n, l nên tính ÿa d ng mô hình canh tác cao. Di n tích vùng này 5.248 ha, chi m kho ng 20% di n tích toàn vùng. Vùng V và VI thì thiên h n v ÿ nh h ng quy ho ch cho vùng s d ng h p lý ngu n tài nguyên n c m n t c là có th s d ng cho các mô hình th y s n n c m n, l . Di n tích c a 2 vùng này chi m g n 6.000 ha v i kho ng 22% di n tích t nhiên. ây là vùng có ti m n ng phát tri n th y s n r t l n vì th i gian m n trong 2 vùng này kéo dài và canh tác cây tr ng ch ch y u d a vào n c m a. S phân b và di n tích các vùng ÿ c ch rõ trong Hình 6.1. B ng 6.1: nh h ng phân vùng quy ho ch s d ng ÿ t ÿai huy n Cù Lao Dung. Di n tích Vùng Mô hình ÿ xu t ha % I - Cây n trái- Màu 1,372.03 5.43 - Cây n trái (múi) - Vùng chuyên canh cây n trái/ Th y s n ng t II 2,347.12 9.21 - Màu xen cây n trái- Th y s n ng t - Màu- Mía/ Th y s n ng t - Cây n trái. III 2,168.11 8.51 - Màu- mía - Cây n trái- màu- mía. IV - Tôm CN-màu/ Cá l ng t. 5,248.89 20.59 - Tôm qu ng canh. - Màu- mía. V 2,992.02 11.74 - Chuyên tôm CN- Cá l - Tôm CN- Cá. VI 2,922.18 11.46 - Tôm qu ng canh- Màu t qu c phòng 105.74 0.41 Sông r ch 8.332,35 32.65 139
  19. 25.488,44 100,00 T ng c ng Hình 6.1: B n ÿ ÿ nh h ng phân vùng quy ho ch s d ng ÿ t ÿai huy n Cù Lao Dung 140
  20. 3.3 M c tiêu phát tri n 3.3.1. M c tiêu t ng quát - Ph n ÿ u t ng tr ng kinh t ÿ t m c t ng tr ng t 10% tr lên, bình quân hàng n m giá tr t ng thêm (VA) t ng trên 9% vào n m 2005 và trên 10% vào n m 2010, thu nh p bình quân ÿ u ng i ÿ n n m 2005 là 500 USD/ng i và n m 2010 là 600 USD/ng i. - Thu ngân sách n m 2005 t 1,7 t ÿ n 2 t ÿ ng/n m, n m 2010 t 2 t ÿ n 3 t ÿ ng/n m. - T c ÿ t ng tr ng kinh t 6,10% giai ÿo n 1996 - 2000; 9% giai ÿo n 2001 - 2005; 10% giai ÿo n 2006 - 2010. T ng h p th i k 2001 - 2010 t ng tr ng bình quân 10,12%. - Nông, lâm, ng nghi p (khu v c I): t ng 5,73% giai ÿo n 1996 -2000; 10% giai ÿo n 2001 - 2005; 10% giai ÿo n 2006 - 2010. T ng h p c th i k 2001 - 2010, khu v c t ng 10%. - Công nghi p và xây d ng (khu v c II): t c ÿ t ng tr ng ÿ t 6,66% giai ÿo n 1996 - 2000; 4% giai ÿo n 2001 - 2005 và 6% giai ÿo n 2006-2010. T ng h p c th i k 2001 - 2010, khu v c II t ng 5%. - Các ngành d ch v (khu v c III): t c ÿ t ng tr ng 6,79% giai ÿo n 1996 - 2000, 13% giai ÿo n 2001 - 2005 và 15% giai ÿo n 2006 - 2010. T ng h p c th i k 2001 - 2010, khu v c III t ng 14%. - GDP/ng i qui ÿ i USD theo t giá (n m 1994) thì n m 2000 là 355 USD, n m 2005 là 500 USD và ÿ n n m 2010 ÿ t 600 USD. - n n m 2010, c c u kinh t chuy n d ch theo h ng gi m t tr ng nông lâm th y t 65,44% n m 2000 xu ng còn 55,30% n m 2010, t ng t tr ng công nghi p và xây d ng t 19,07% lên 23,63% n m 2010. (Trích báo cáo t ng h p quy ho ch t ng th phát tri n kinh t xã h i huy n Cù Lao Dung th i k ÿ n n m 2010, UBND t nh Sóc Tr ng, 2002) 3.3.2 M c tiêu c th V nông nghi p: Trong giai ÿo n 2003 - 2010 t p trung vào vi c qui ho ch l i s n xu t, b trí cây tr ng phù h p v i tính ch t ÿ t ÿai - th y v n t ng vùng, hình thành vùng chuyên canh cây n trái, cây công nghi p, cây l ng th c- th c ph m, chuy n giao khoa h c k thu t nhanh cho nông dân ng d ng ÿ a vào s n xu t hi u qu kinh t cao: - Xây d ng vùng chuyên canh cây n trái ÿ ÿ a lên t 2.200 ha n m 2005 ÿ n 2.500 ha n m 2010. - Xây d ng vùng chuyên canh cây công nghi p, cây l ng th c - th c ph m ÿ cây Mía n ÿ nh 2.500 ha ÿ n 3.000 ha n m 2010. Do di n tích ÿ t nông nghi p ch chi m kh ang 13.295 ha, trong ÿó ch tiêu ÿ t cho cây n trái là 2.500 – 3.000 ha, và th y s n 5.500 – 6.000 ha, nên cây màu l ng th c - th c ph m ch còn l i trên d i 1.000 ha, nên t p trung ch ÿ o h ng d n canh tác các lo i màu có giá tr kinh t , ng n ngày, luân canh t ng v , ÿ a di n tích gieo tr ng màu l ng th c - th c ph m lên 3.000 - 4.000 ha. 141
Đồng bộ tài khoản