Quyết định 06/2005/QĐ-BYT

Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:96

0
64
lượt xem
6
download

Quyết định 06/2005/QĐ-BYT

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyết định 06/2005/QĐ-BYT về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị nhiễm HIV do Bộ Y tế ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyết định 06/2005/QĐ-BYT

  1. B YT C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM ****** c l p - T do - H nh phúc ******** S : 06/2005/Q -BYT Hà N i, ngày 07 tháng 03 năm 2005 QUY T NNH V VI C BAN HÀNH HƯ NG D N CH N OÁN VÀ I U TRN NHI M HIV B TRƯ NG B YT - Căn c Ngh nh s 49/2003/N -CP ngày 15/5/2003 c a Chính ph quy nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và t ch c b máy B Y t ; - Căn c Pháp l nh phòng ch ng nhi m vi rút gây ra h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i ngư i nhi m (HIV/AIDS) ngày 31/5/1995; - Theo ngh c a Ông V trư ng V i u tr , QUY T NNH: i u 1. Ban hành kèm theo Quy t nh này “Hư ng d n chNn oán và i u tr nhi m HIV”. i u 2. “Hư ng d n chNn oán và i u tr nhi m HIV” ư c áp d ng trong t t c các cơ s khám ch a b nh c a Nhà nư c, tư nhân và bán công. i u 3. Quy t nh này có hi u l c sau 15 ngày, k t ngày ăng Công báo. Bãi b Quy t nh s 1451/2000/Q -BYT ngày 08/5/2000 c a B trư ng B Y t v vi c ban hành Hư ng d n chNn oán và i u tr nhi m HIV/AIDS Vi t Nam. i u 4. Các ông, bà: Chánh Văn phòng, V trư ng V i u tr , Chánh Thanh tra, V trư ng các V thu c B Y t , C c trư ng C c Y t d phòng và phòng ch ng HIV/AIDS, C c trư ng C c Qu n lý Dư c; Giám c B nh vi n tr c thu c B Y t , Giám c S Y t t nh, thành ph tr c thu c Trung ương, Th trư ng y t Ngành ch u trách nhi m thi hành Quy t nh này. Ng ư i k ý Ng u y n T h Xu y ên
  2. HƯ NG D N CH N OÁN VÀ I U TRN NHI M HIV/AIDS (Ban hành kèm theo Quy t nh s 06/2005/Q -BYT ngày 07/3/2005 c a B trư ng B Y t ) M CL C I. CH N OÁN VÀ PHÂN LO I GIAI O N NHI M HIV 1. ChNn oán và phân lo i giai o n nhi m HIV ngư i l n 2. ChNn oán và phân lo i giai o n nhi m HIV tr em II. QU N LÝ LÂM SÀNG NG I NHI M HIV/AIDS 1. ánh giá ban u 2. Tư v n h tr 3. Tiêm phòng 4. Theo dõi i u tr III. D PHÒNG CÁC B NH NHI M TRÙNG CƠ H I 1. D phòng viêm ph i do P.jiroveci 2. D phòng viêm não do toxoplasma 3. D phòng viêm não do n m cryptococcus IV. CÁCH TI P C N CÁC H I CH NG LÂM SÀNG THƯ NG G P NGƯ I NHI M HIV/AIDS 1. S t 2. S t và au u 3. Sng h ch lympho 4. Ho và khó th 5. Nu t au 6. Tiêu ch y 7. Các t n thương da 8. Suy mòn 9. Thi u máu 10. Ch m phát tri n th ch t b nh nhi V. CH N OÁN VÀ I U TRN CÁC B NH NHI M TRÙNG CƠ H I 1. Các b nh nhi m n m 1.1. B nh nhi m n m Candida 1.2. B nh nhi m n m Penicillium marneffei 1.3. Viêm màng não do n m Cryptococcus neoformans 1.4. Viêm ph i do Pneumocystis jiroveci – PCP 1.5. B nh nhi m n m Aspergillus 1.6. B nh nhi m n m histoplasma 2. Các b nh nhi m ký sinh ơn bào
  3. 2.1. Viêm não do Toxoplasma 2.2. Các b nh tiêu ch y do ký sinh ơn bào 2.3. B nh do leishmania (Leishmaniasis) 3. Các b nh nhi m vi khuN n 3.1. Lao 3.2. B nh do các mycobacteria không i n hình 3.3. B nh do ph c u 3.4. B nh do t c u vàng 3.5. Các b nh tiêu ch y do vi khuN n 3.6. B nh do Klebsiella pneumoniae 3.7. Giang mai 3.8. Nhi m Haemophilus influenzae type B 4. Các b nh nhi m virus 4.1. B nh nhi m virus Herpes simplex 4.2. B nh nhi m virus Herpes zoster 4.3. B nh do Cytomegalovirus 4.4. B nh u m m lây 4.5. B nh sùi mào gà sinh d c 4.6. Viêm gan virus B 4.7. Viêm gan virus C 4.8. Viêm ph i k thâm nhi m lympho bào (LIP) VI. I U TRN ARV 1. M c ích và Nguyên t c i u tr ARV 2. Khi nào b t u i u tr ARV 3. Các phác i u tr ARV hàng u 4. B o m s tuân th i u tr 5. ánh giá tr c i u tr kháng retrovirus 6. Theo dõi i u tr kháng retrovirus 7. H i ch ng ph c h i mi n d ch 8. Th t b i i u tr và các phác hàng th hai 9. i u tr ARV khi có các b nh NTCH và các b nh lý kèm theo 10. i u tr ARV tr em 11. i u tr ARV ph n có thai VII. D PHÒNG LÂY TRUY N HIV T M SANG CON VÀ D PHÒNG SAU PHƠI NHI M DO TAI N N R I RO NGH NGHI P 1. D phòng lây truy n HIV t m sang con
  4. 2. D phòng sau phơi nhi m do tai n n r i ro ngh nghi p VIII. PH L C 1. Phân lo i giai o n lâm sàng HIV/AIDS cho ngư i l n và v thành niên 2. Phân lo i giai o n lâm sàng HIV/AIDS tr em 3. Phân lo i mi n d ch tr nhi m HIV trên cơ s s t bào lympho TCD4 và t l lympho theo l a tu i 4. Tư v n s ng kh e m nh cho ngư i nhi m HIV/AIDS 5. Các b nh nhi m trùng thư ng g p b nh nhân HIV theo s t bào TCD4 6. Tác d ng ph c a các thu c dùng i u tr và d phòng nhi m trùng cơ h i 7. B ng tóm t t các thu c ARV 8. Các thu c ARV cho tr em 9. Tương tác c a các thu c ARV 10. B NG CÁC CH VI T T T 3TC Lamivudine HIV Human immunodeficiency virus - ABC Abacavir Virus gây suy gi m mi n d ch AIDS Acquired immunodeficiency ngư i syndrome - H i ch ng suy HPV Human papiloma virus - Virus gi m mi n d ch m c ph i gây u nhú ngư i and Acid desoxyribonucleic HSV Herpes simplex virus - Virus ALT (SGPT) Alanin aminotransferase Herpes simplex anti-HBc Anti-Hepatitis B core antigen - LIP Lymphoid interstitial pneumonia - Kháng th v i kháng nguyên Viêm ph i k thâm nhi m lymphô nhân c a virus viêm gan B bào anti- HBe Anti-Hepatitis B envelop LPV Lopinavir antigen – Kháng th v i kháng LTMC Lây truy n HIV t m sang con nguyên v nhân c a virus viêm MAC Mycobacterium avium complex - gan B Ph c h p Mycobacterium avium anti- HCV Anti-Hepatitis C antibody – NFV Nelfinavir Kháng th v i virus viêm gan NRTI Nucleoside reverse transcriptase C inhibitor - Thu c c ch men sao ARN Acid ribonucleic chép ngư c nucleoside ARV Antiretroviral – Thu c kháng NNRTI Non-nucleoside reverse virus sao chép ngư c transcriptase inhibitor - Thu c c AST (SGOT) Aspartat aminotransferase ch men sao chép ngư c non - AZT Zidovudine nucleoside BCG Bacillus Calmett-Guerrin - NTCH Nhi m trùng cơ h i
  5. Tr c khuN n Calmett-Guerrin NVP Nevirapine CMV Cytomegalovirus PCR Polymerase chain reaction - Ph n CRP C-reactive protein - Protein ng nhân chu i men polymerase ph n ng C PI Protease inhibitor - Thu c c ch CTM Công th c máu men protease d4T Stavudine RTV Ritonavir ddI Didanosine TCD4 T bào lympho T mang th c m DNT D ch não tu CD4 DOT Directly observed therapy - TCMT Tiêm chích ma túy i u tr có giám sát tr c ti p TDF Tenofovir EFV Efavirenz TKTƯ Th n kinh trung ương ELISA Enzyme-linked immunosorbent TMP-SMX Trimethoprim-sulfamethoxazol assay - Xét nghi m h p ph TPHA T.pallidum hem-agglutination mi n d ch g n men - Ph n ng ngưng k t h ng c u HAART Highly active antiretroviral v i xo n khuN n giang mai therapy - i u tr kháng VDRL Venereal disease research retrovirus hi u qu cao laboratories - Xét nghi m phát HBeAg Hepatitis B Envelop Antigen hi n kháng th v i giang mai - kháng nguyên v nhân c a VGB Viêm gan B virus viêm gan B VGC Viêm gan C HBsAg Hepatitis B surface antigen - VMN Viêm màng não kháng nguyên b m t c a virus viêm gan B I. CH N OÁN VÀ PHÂN LO I GIAI O N NHI M HIV 1. Ch n oán và phân lo i giai o n nhi m HIV ngư i l n 1.1. Ch n oán nhi m HIV: M u huy t thanh c a m t ngư i ư c coi là dương tính v i HIV khi m u ó dương tính c ba l n xét nghi m b ng ba lo i sinh phN m v i các nguyên lý và kháng nguyên khác nhau (Phương cách III). Ch nh ng phòng xét nghi m t tiêu chuN n ư c B Y t cho phép m i ư c quy n thông báo k t qu xét nghi m HIV dương tính 1.2. Phân lo i giai o n nhi m HIV/AIDS: - Lâm sàng: Nhi m HIV ư c chia làm 4 giai o n, ph thu c vào các b nh lý liên quan n HIV như tình tr ng s t cân, các nhi m trùng cơ h i, các b nh ác tính, m c ho t ng v th l c (xem Ph l c 1: Phân lo i giai o n lâm sàng HIV/AIDS cho ngư i l n và v thành niên). Ngư i nhi m HIV có các b nh lý lâm sàng giai o n IV ư c coi là AIDS. - Xét nghi m: Ngư i nhi m HIV có TCD4 ≤ 200 t bào/mm3 ư c coi là suy gi m mi n d ch n ng. N u không có xét nghi m TCD4, t ng s t bào lymphô có th s d ng thay
  6. th . Ngư i nhi m HIV có t ng s lymphô ≤ 1200 t bào/mm3 và các tri u ch ng liên quan n HIV cũng ư c coi là suy gi m mi n d ch n ng. 2. Ch n oán và phân lo i giai o n nhi m HIV tr em: 2.1. Ch n oán nhi m HIV tr sinh ra t nh ng ngư i m nhi m HIV: - Tr < 18 tháng tu i: xét nghi m virus h c (kháng nguyên p24, PCRADN ho c PCR ARN) dơng tính, n u có th th c hi n ư c. - Tr ≥ 18 tháng tu i: xét nghi m kháng th HIV dương tính b ng ba phương pháp như i v i ngư i l n th i i m 18 tháng tu i. i v i tr có bú m , c n xét nghi m sau khi tr ng ng bú m hoàn toàn 6 tu n. 2.2. Phân lo i giai o n nhi m HIV/AIDS: Lâm sàng: nhi m HIV tr ư c chia làm 4 giai o n. Tr nhi m HIV có lâm sàng giai o n IV ư c coi là AIDS. Trong trư ng h p không làm ư c xét nghi m virus h c, tr dư i 18 tháng tu i sinh ra t m HIV dương tính ư c chN n oán là AIDS khi có xét nghi m huy t thanh dương tính và các b nh ch i m AIDS. (Xem Ph l c 2: Phân lo i giai o n lâm sàng HIV/AIDS tr em). Xét nghi m: Tình tr ng suy gi m mi n d ch c a tr nhi m HIV ư c ánh giá qua s t bào TCD4 theo l a tu i và t l TCD4/ t bào lympho (xem Ph l c 3: Phân lo i Mi n d ch Tr nhi m HIV trên cơ s s t bào lympho TCD4 và t l lympho theo l a tu i). Tr có t l TCD4 ≤15% ư c chN n oán là AIDS. II. QU N LÝ LÂM SÀNG NGƯ I NHI M HIV/AIDS 1. ánh giá ban u: 1.1. Ti n s : - Các hành vi nguy cơ - Ti n s m c các b nh lây truy n qua ng tình d c - Ti n s m c các b nh nhi m trùng cơ h i và các b nh lý liên quan n HIV, bao g m c lao - Ti n s các b nh khác - Ti n s dùng thu c (thu c d phòng và i u tr NTCH, ARV...) - Ti n s d ng - Các tri u ch ng và d u hi u b nh hi n th i 1.2. Lâm sàng: - Khám toàn tr ng, cân n ng, h ch ngo i vi, các bi u hi n b nh lý các cơ quan và h cơ quan - Xác nh giai o n lâm sàng nhi m HIV - Phát hi n các b nh nhi m trùng cơ h i và các b nh lý liên quan n HIV - Sàng l c lao - Tình tr ng thai nghén 1.3. Xét nghi m c n lâm sàng: - Công th c máu toàn ph n: Hemoglobin/hematocrit, s lư ng b ch c u, t ng s t bào lymphô. T ng s t bào lymphô có th tính theo công th c sau:
  7. T ng s t bào lympho = T ng s b ch c u x t l % lymphocyte - Xét nghi m s TCD4, n u có th làm ư c - X-quang ph i - Soi m tìm AFB chN n oán lao - N u có nghi ng viêm gan: Men gan ALT (SGPT) - HBsAg n u có i u ki n và Anti-HCV n u b nh nhân có tiêm chích ma túy - Làm phi n c t cung cho ph n - Xét nghi m thai n u có ch nh - Các xét nghi m khác phát hi n NTCH n u có ch nh 2. Tư v n h tr : - T v n h tr sau xét nghi m - Gi i thích v di n bi n b nh và k ho ch chăm sóc i u tr , s c n thi t ph i thăm khám theo h n - Tư v n v s ng tích c c, dinh dư ng và s ng kh e m nh (xem ph l c 4: Tư v n s ng kho m nh cho ngư i nhi m HIV) - Tư v n v d phòng lây truy n HIV: tình d c an toàn, các bi n pháp gi m tác h i - S d ng các bi n pháp tránh thai; d phòng lây truy n HIV t m sang con n u quy t nh có thai và sinh con - Tư v n v tuân th d phòng các b nh nhi m trùng cơ h i - ChuN n b cho i u tr ARV n u có ch nh 3. Tiêm phòng: B ng 1: Khuy n cáo tiêm phòng cho tr sinh ra t m nhi m HIV và tr nhi m HIV Vaccine Tr sinh ra t m Tr nhi m HIV, lâm Tr nhi m HIV, nhi m HIV, chưa có sàng giai o n I, II và lâm sàng giai o n chN n oán xác nh III IV nhi m HIV Vaccine trong Chương trình Tiêm ch ng m r ng BCG *Theo l ch Theo l ch Không tiêm B ch h u-Ho gà-U n ván Theo l ch Theo l ch Theo l ch B i li t u ng Theo l ch Theo l ch Có th cho vaccine u ng. Nên cho vaccine tiêm, n u có Viêm gan B Theo l ch Theo l ch Theo l ch S i Theo l ch #Tu i 11-12 Không tiêm Viêm não Nh t b n Theo l ch Theo l ch Theo l ch Vaccine t ch n Haemophilus influenzae B Tháng 2, 4, 6 Tháng 12-15
  8. Th y u Tháng 12, 15 #Tu i 11-12 Không tiêm Cúm T tháng th 6, m i năm m t l n Theo l ch Quai b Tháng 12-15 #Tu i 11-12 Không tiêm Rubella Tháng 12-15 #Tu i 11-12 Không tiêm * Không tiêm cho tr có r i lo n bNm sinh, tr non ho c cân n ng khi sinh th p. Nh ng tr ư c tiêm phòng BCG c n ư c theo dõi phát hi n và i u tr các bi n ch ng do BCG. # Cho tiêm phòng n u trư c ó chưa ư c tiêm - Ngư i nhi m HIV chưa m c viêm gan B (không có HBsAg và anti-HBc) c n ư c tiêm phòng vaccine viêm gan B. 4. Theo dõi i u tr : Ngư i nhi m HIV c n ư c thăm khám và tư v n theo l ch trình 3-6 tháng m t l n n u không có tri u ch ng và b t c khi nào có tri u ch ng lâm sàng. - Thăm khám lâm sàng, ánh giá giai o n nhi m HIV - Xét nghi m: + CTM 6 tháng m t l n + TCD4 6 tháng m t l n, n u có + X-quang ph i và các xét nghi m khác n u có ch nh. - T v n và h n khám l i cho nh ng trư ng h p không có tri u ch ng - i u tr d phòng NTCH n u có ch nh - i u tr NTCH và b nh liên quan n HIV, n u có. Trư ng h p b nh n ng, có th nh p vi n ho c chuy n tuy n trên - Chuy n khám chuyên khoa n u nghi ng lao, b nh lây truy n qua ư ng tình d c - Chuy n cơ s s n khoa i u tr d phòng lây truy n t m sang con cho các trư ng h p có thai... - tiêu chuNn lâm sàng và xét nghi m i u tr ARV: ti n hành tư v n trư c i u tr . + Chưa s n sàng cho i u tr ARV: Ti p t c tư v n và h n khám l i + S n sàng cho i u tr ARV: Ti n hành i u tr theo phác hàng th nh t phù h p
  9. SƠ QU N LÝ LÂM SÀNG NGƯ I NHI M HIV Ti n s m c các b nh liên quan n HIV Tư v n s ng kh e m nh, d phòng lây truy n ánh giá Giai o n lâm sàng c a nhi m HIV, sàng l c các NTCH Xét nghi m TCD4, n u có, ho c t ng s t bào lympho Không có ch nh i u tr ARV Có ch nh i u tr ARV - D phòng và i u tr các b nh NTCH n u có ch nh - Tư v n trư c i u tr - Theo dõi lâm sàng và xét nghi m - ánh giá kh năng tuân th i u tr ARV - D phòng và i u tr NTCH n u có ch nh - D phòng LTMC - N u ti n tri n x u, xem xét ch nh i u tr ARV phác hàng th nh t. i u tr ARV i u ch nh i u tr : lao, NTCH và các b nh lý khác, mang thai Theo dõi i u tr : - Tuân th i u tr - i u tr bi n ch ng n u có - Các tác d ng ph và c tính thu c - D phòng LTMC khi c n - H i ch ng ph h i mi n d ch - Thay i phác khi có c tính ho c - Ti n tri n lâm sàng/th t b i i u tr th t b i i u tr - Mang thai III. D PHÒNG CÁC B NH NHI M TRÙNG CƠ H I 1. D phòng viêm ph i do P.jiroveci (PCP): - Ch nh: - Ngư i nhi m HIV giai o n III, IV, không ph thu c vào s TCD4 - Ngư i nhi m HIV giai o n I, II n u TCD4 d i 200 t bào/mm3, ho c giai o n II n u t ng s t bào lymphô ≤ 200 t bào/mm3 - Phác ưu tiên: TMP-SMX 160-800mg 1 l n/ngày; ho c 160-800mg/l n x 3 l n/tu n. - Phác thay th : Dapsone 100mg u ng 1 l n/ngày - Th i gian d phòng: Duy trì su t i i. Có th d ng khi b nh nhân ư c i u tr ARV có TCD4>200 TB/mm3 kéo dài trên 3 tháng Lưu ý: - B nh nhân i u tr ho c d phòng PCP b ng TMP-SMX cũng ng th i d phòng ư c viêm não do toxoplasma. - Không d phòng TMP-SMX cho ph n có thai trong ba tháng u. D phòng PCP tr sinh ra t m nhi m HIV (phơi nhi m chu sinh) và tr nhi m HIV: Ch nh: - Tr nhi m HIV giai o n II, III ho c IV, ho c có t l TCD4 < 15%. - Khuy n cáo ch nh cho t t c các tr sinh ra t m nhi m HIV, b t ut 4-6 tu n tu i.
  10. - Phác ưu tiên: TMP-SMX 5mg/kg/ngày theo TMP, d ng siro ho c d ng viên, u ng 1 l n/ngày. - Phác thay th : Dapsone 2 mg/kg u ng 1 l n/ngày ho c 4 mg/kg u ng 1 l n/tu n i v i tr > 1 tháng tu i - Th i gian d phòng: Duy trì su t i i v i tr ư c xác nh là nhi m HIV và không ư c i u tr các thu c ARV. D ng d phòng:- Khi tr ư c xác nh là không nhi m HIV - Tr nhi m HIV ư c i u tr các thu c ARV và có d u hi u ph c h i mi n d ch (t l TCD4>15% kéo dài trên 3-6 tháng). Lưu ý: Tr ư c i u tr ho c d phòng PCP b ng TMP-SMX cũng ng th i d phòng ư c viêm não do toxoplasma. 2. D phòng viêm não do Toxoplasma - Ch nh: ngư i nhi m HIV có kháng th IgG v i toxoplasma (+) khi s TCD4 gi m xu ng 200 TB/mm3 kéo dài trên 3 tháng. Lưu ý: - B nh nhân i u tr ho c d phòng PCP b ng TMP-SMX cũng ng th i d phòng ư c viêm não do toxoplasma. - Không d phòng TMP-SMX cho ph n có thai trong ba tháng u; n u có thai trong th i gian d phòng, có th ng ng i u tr và theo dõi sát. Không d phòng b ng pyrimethamine trong su t th i kỳ mang thai. 3. D phòng viêm màng não do n m cryptococcus: - Ch nh: - Ngư i nhi m HIV giai o n IV. Không ph thu c vào TCD4 - Ngư i nhi m HIV có s TCD4 < 100 t bào/mm3 - Phác : Fluconazole 200 mg/ngày u ng cách nh t; ho c 400mg 1 l n/tu n duy trì su t i (có th dùng viên fluconazole 150mg x 3 viên 1 l n/tu n). - Th i gian d phòng: Duy trì su t i. Có th d ng khi b nh nhân ư c i u tr ARV có TCD4> 100/mm3 kéo dài trên 3-6 tháng. Lưu ý: Không d phòng fluconazole cho ph n có thai; n u có thai trong th i gian i u tr d phòng, có th ng ng i u tr và theo dõi sát. B ng 2: Khuy n cáo d phòng c hi u các b nh NTCH ngư i nhi m HIV Giai o n mi n d ch D phòng c hi u - Giai o n lâm sàng III, IV - D phòng PCP* - TCD4
  11. t bào/mm3 - D phòng b nh do n m Cryptococcus * D phòng b ng TMP-SMX có tác d ng v i c PCP và viêm não do toxoplasma. IV. CÁCH TI P C N M T S H I CH NG LÂM SÀNG THƯ NG G P NGƯ I NHI M HIV/AIDS 1. S t kéo dài Nguyên nhân hay g p: Lao, Penicillium, Cryptococcus, nhi m trùng do vi khuNn, MAC B nh s : C p tính hay m n tính, có tiêm chích ma tuý hay không; các tri u ch ng cơ năng và th c th kèm theo Khám lâm sàng: Khám h ch, các t n thương da, các d u hi u màng não, khám tim ph i, b ng Xét nghi m (n u có): Công th c máu, t ng s lymphô, phi n máu tìm ký sinh trùng s t rét, c y máu, ch p ph i, phân tích nư c ti u, soi m tìm tr c khuNn kháng c n-toan khi b nh c nh và khám lâm sàng hư ng n b nh lao Có phát hi n ư c căn nguyên nhi m Có X trí theo căn nguyên phát hi n ư c: trùng ho c nguyên nhân gây s t trong - Lao: Phác i u tr lao l n u tiên thăm khám không ? - Nhi m trùng do vi khuNn: i u tr theo ch nh - Viêm ph i PCP: TMP-SMX - Nhi m trùng toàn thân do n m: dùng thu c kháng n m Không - S t rét: i u tr thu c s t rét i u tr kháng sinh theo kinh nghi m: - Nghi ng Salmonella: i u tr th quinolone trong 3- 5 ngày - Nghi ng nhi m khuNn huy t: dùng cephalosporin th h 3 trong vòng 3-5 ngày - Nghi ng viêm n i tâm m c, dùng oxacillin ho c m t kháng sinh ch ng t c u khác - Ban d ng sNn lõm gi a và loét, suy gi m mi n d ch - cân nh c i u tr nhi m n m penicillium Ti p t c và hoàn thành i u tr . i u Có tr duy trì n u có ch Có c i thi n không? nh Không Ti p t c ánh giá thêm: - C y máu l i - C o t n thương da tìm n m - Siêu âm b ng - Sinh thi t h ch lymphô - Siêu âm tim - Sinh thi t tu xương - Xét nghi m d ch não tu - Nuôi c y máu tìm Mycobacteria Có Có tìm th y căn nguyên không? Ti p t c hoàn thành i u tr Cân nh c i u tr lao ho c Có c i thi n không? Có nhi m n m Không ánh giá l i
  12. 2. au u và bi u hi n th n kinh Nguyên nhân hay g p: Viêm màng não do Cryptococcus, viêm màng não do vi khuNn, viêm não do Toxoplasma, lao màng não B nh s : Di n bi n c p ho c m n tính, s t, ti n s lao Khám lâm sàng: d u màng não, các d u th n kinh khư trú, các tri u ch ng và d u hi u kèm theo; soi áy m t n u b nh nhân có r i lo n ý th c ho c không th lo i tr d u th n kinh khư trú Xét nghi m : công th c b ch c u, ư ng huy t, c y máu, X-quang ph i Không có d u th n kinh khư trú, áy m t bình thư ng Có d u hi u th n kinh khư trú Không làm ư c CT - Ch c dò DNT - áp l c Làm ư c CT - Protein, Glucose - S t bào, công th c - Nhu m Gram và nuôi c y vi khuNn - AFB Không th y T n thương khư trú - Nhu m m c tàu và nuôi c y n m t n thương khư trú trong não - RPR ho c VDRL i u tr kháng toxoplasma Theo dõi áp ng lâm sàng. CÓ Tìm ra căn nguyên? KHÔNG N u b nh nhân ti n tri n t t - k t thúc i u tr và cho i u tr duy trì. - Cho i u tr c hi u theo B nh c p tính; B nh kéo dài, DNT: t B nh c p tính ho c kéo Không ti n tri n t t: ánh giá l i, xem hư ng d n DNT: ch y u b ch bào h n h p a nhân dài, DNT bi n lo n nh xét lao, u lymphô ho c áp-xe não. - Theo dõi áp ng lâm sàng c u a nhân và lympho và xét nghi m - K t thúc i u tr , cho i u tr duy trì n u c n i u tr như VMN i u tr như lao màng i u tr như VMN do m não Cryptococcus Theo dõi áp ng lâm sàng và ch c dò l i DNT - B nh nhân ti n tri n t t: ti p t c và k t th c i u tr ; cho i u tr duy trì n u c n - B nh nhân không ti n tri n t t lên: ánh giá l i. Xem xét lao màng não, giang mai th n kinh...
  13. 3. H ch to Nguyên nhân hay g p: Lao, t c u vàng, n m, giang mai, MAC, ung thư, b nh lý h ch toàn thân kéo dài do HIV B nh s : căn c th i gian h ch to, s t, s t cân. Ti n s b nh lao, ho c giang mai; ti n s tiêm chích ma tuý Khám lâm sàng: h ch to t i ch hay nhi u nơi, phát ban, khám ph i, gan, lách to Xét nghi m: công th c máu, t ng lymphô bào N u có b t kỳ tri u ch ng dư i ây: Có 1. S t 2. S t cân 3. H ch to t i ch S t, s t cân, h ch to t i ch ho c 4. H ch to không i x ng H ch viêm t i ch và nhi u nơi, ho c b t kỳ tri u ch ng 5. H ch to thành ám g n ây có tiêm chích nào c a b nh lao 6. Các tri u ch ng ngoài h ch: gan, ma tuý lách,... Không Tìm th y căn Ch c hút: nhu m soi tìm tr c khuNn nguyên - Cân nh c nhi m trùng kháng c n- toan, nhu m gram và do t c u vàng Không c i nuôi c y, ch p ph i, soi m phát i u tr Cân nh c h ch to toàn thân kéo dài - C y máu, n u có th thi n hi n lao, c y máu tìm vi khuNn và liên quan n HIV. - i u tr nhi m trùng t n m (n u có th ), xét nghi m RPR - Theo dõi ch t ch c u ho c VDRL - ánh giá l i n u có b t kỳ tri u ch ng nào nêu trên Không tìm th y Có c i thi n căn nguyên Làm sinh thi t (n u có th ): nhu m soi và c y tìm tr c Hoàn thành khuNn kháng c n-toan, nhu m gram, soi và nuôi c y n m, i u tr xét nghi m mô b nh h c, soi m phát hi n lao. C y máu n u chưa làm Cân nh c: Lao, n m, và MAC Không tìm th y Tìm th y căn - ánh giá và phát hi n các nhi m trùng này căn nguyên nguyên i u tr - i u tr theo kinh nghi m và theo dõi sát - N u tình tr ng b nh c i thi n, ti p t c và hoàn thành i u tr - N u tình tr ng b nh không c i thi n, ánh giá l i như trên
  14. 4. H i ch ng hô h p Nguyên nhân hay g p: Vi khuNn, lao, P. jroveci (PCP) B nh s : Khó th c p tính ho c mãn tính, s t, ho có m ho c ho khan, ti n s nghi n chích ma tuý Khám lâm sàng: Các d u hi u sinh t n, tím tái, tràn d ch màng ph i, ral ph i, h i ch ng ông c, ti ng c . T n thương da Xét nghi m: Công th c máu, soi m tìm BK, nhu m gram; c y m, LDH, c y máu, n u có th làm ư c. ChNn oán và i u tr th ch y u d a vào hình nh XQ ph i và các d u hi u lâm sàng XQ ph i Bình thư ng Thâm nhi m ám m Thâm nhi m n t, hình hang Tràn d ch màng ph i Viêm ph PCP: Ho khan, thi u oxy i u tr th Viêm ph i do vi Có tiêm chích ? qu n, viêm TB: Bi u hi n m n tính, s t, khuNn: xoang. sút cân, ho có m Amoxicilline+clavulanic/ Soi m tìm BK i u tr Soi m tìm BK, nhu m Gram cephalosporin th h 3 D ch màng ph i: kháng sinh i u tr th PCP b ng Soi m tìm BK 3 m u, nhu m Protein, t bào Có Cotrimoxazole 15mg/kg/ngày Gram, c y máu Không N u có i u ki n: nhu m Gram, soi tìm BK, c y tìm vi khuNn, t bào h c Âm tính C y máu Không c i Không c i thi n Có c i thi n thi n sau 5-7 ngày ho c chNn oán xác nh: Không c i thi n sau 5-7 ngày i u tr kháng sinh. Dương tính D ch ti t, chưa có chNn Ti p t c i u tr N u có i u ki n: oán xác nh: 1. Soi m tìm BK 3 m u, ánh giá l i d ch màng Có c i thi n ho c chNn nhu m Gram, 2. C y máu, ph i, soi ph qu n; oán xác nh: Ti p t c 3. Soi ph qu n. 4. H i i u tr ChNn oán i u tr th kháng sinh i u tr chNn Lao và xem xét iêu tr xác nh. 1 tu n. N u không c i lao i u tr thi n: h i chNn Lao, xem xét i u tr lao Ti p t c i u tr PCP và ánh giá l i tìm lao, n m Cân nh c soi ph qu n. H i chNn Lao C i thi n ho c chNn oán Không c i thi n, và xem xét i u tr lao xác nh: Ti p t c i u tr ánh giá l i, soi ph qu n
  15. 5. Nu t au Nguyên nhân thư ng g p: n m Can ia, HSV, CMV, HIV B nh s : nu t au ho c nu t khó làm gi m ăn u ng b ng ư ng mi ng Ti n s b nh: ghi nh n vi c s d ng b t kỳ th thu c m i nào, s xu t hi n b t kỳ tri u ch ng nào c a AIDS Khám lâm sàng: ghi nh n b t kỳ t n thương n m ho c loét mi ng, tình tr ng m t nư c, tình tr ng dinh dư ng - i u tr n m candida th c qu n: Fluconazole 200 mg/ngày Không Có Tình tr ng b nh có c i thi n sau 7 ngày i u tr không? Cân nh c i u tr th HSV Ti p t c i u tr trong 14 ngày b ng Acyclovir 7- 10 ngày Không c i thi n Chuy n i n i soi th c qu n chNn oán 6. Tiêu ch y a) Tiêu ch y c p ( i phân l ng > 3 l n/ngày trong vòng < 14 ngày) Nguyên nhân hay g p: Samonella, Campylobacter, Shiglla, E.Coli, Clostridium difficile, Giardia, Entamoeba histolytica, tác d ng ph c a thu c. B nh s : căn c th i gian và m c n ng c a tình tr ng tiêu ch y, au b ng, phân có nhày và máu không, s t, s t cân, ti n s dùng thu c trư c và sau khi b t u tiêu ch y Khám lâm sàng: S t, tình tr ng m t nư c, tình tr ng dinh dư ng, các nhi m trùng cơ h i khác ng th i, các bi u hi n th ng t ng trong b ng Xét nghi m: công th c máu, soi phân tìm các t bào b ch c u và h ng c u, nuôi c y, soi tìm tr ng giun và ký sinh trùng (n u có th ) i u tr h tr ban u: Bù nư c (b ng ư ng u ng và ư ng tĩnh m ch), h tr dinh dư ng Có au b ng hay s t không? Không Có Có bi u hi n nhi m trùng hay nhi m c không? Phân có máu và/ho c soi phân th y có b ch c u không? Ti p t c i u tr h tr . - Làm xét nghi m như trên n u chưa làm, c y máu Các tri u Theo dõi trong vòng 2-3 và c y phân, n u có th . ch ng kéo dài ngày - i u tr theo kinh nghi m: fluoroquinolone. Thêm Metronidazole n u không th lo i tr b nh do E. histolytica và/ho c Giardia Ti p t c i u tr ho c cho i u tr theo căn nguyên c hi u: -Salmonella spp., Shigella spp.: Ciprofloxacin Có tìm th y căn nguyên ho c tình Có - Campylobacter: erythromycin ho c tr ng b nh khá lên không? Ciprofloxacin. - Theo dõi áp ng và hoàn thành i u tr Không - ánh giá l i như trên - Làm các xét nghi m nêu trên n u trư c ó chưa làm. N u ư c, làm l i các xét nghi m - B t u ánh giá xem có ph i là tiêu ch y m n tính không. i u tr b ng Loperamide
  16. b) Tiêu ch y m n tính ( i phân l ng > 3 l n/ngày, kéo dài >14 ngày) Nguyên nhân hay g p: Lao, Salmonella, Cryptosporidia, Microsporidia, Isospora, Cyclospora, MAC, HIV B nh s : S t, au b ng, chư ng hơi, chán ăn, s t cân, tính ch t phân Khám lâm sàng: ánh giá tình tr ng m t nư c, cân n ng, tình tr ng dinh dư ng và các tri u ch ng khác Xét nghi m: Công th c máu v i t ng lymphô bào, soi phân tìm b ch c u, tr ng giun và ký sinh trùng, tìm tr c khuNn lao trong phân, c y máu n u có s t, ánh giá phát hi n lao i u tr h tr ban u: i u tr m t nư c b ng ư ng u ng và tĩnh m ch khi c n, cân b ng i n gi i, dinh dư ng h tr Có Tìm th y căn nguyên Không Không làm ư c xét nghi m i u tr theo căn nguyên nhi m trùng: - Microsporidia và giun: Cân nh c i u tr kinh nghi m i v i các tác nhân vi khuNn và ký sinh Albendazole 400 mg, 2 l n/ngày trùng b ng fluoroquinolone và metronidazole trong 5-7 ngày, n u trư c - Isospora: TMP/SMX 2 viên ó chưa i u tr . kép (960mg), 2 l n/ngày - Lao: phác i u tr lao - E.histolytica: Metronidazole 250 mg x 4 l n/ngày N u c i thi n: N u không c i thi n: Dùng loperimide n u Theo dõi và hoàn thành i u tr . Hoàn thành i u phân không có máu và b nh nhân không s t tr - ánh giá phát hi n lao (s t kéo dài, s t cân, h ch to trong b ng, các tri u ch ng c a b nh lao). Cân nh c i u tr lao. - ánh giá nhi m trùng do Cryptosporidium parvum, Isospora belli, Microsporidia, giun. Cân nh c dùng Albendazole 400mg x 2 l n/ngày và TMP/SMX 2 viên kép (960mg) x 2 l n/ngày. - ánh giá phát hi n nhi m trùng do MAC (CD4
  17. 7. T n thương da B nh s : th i gian b b nh, ti n tri n c a t n thương, có s t kèm theo không, ti n s d ng thu c ( c bi t cotrimoxazole, penicillin, cephalosporin, nevirapine, efavirenz), ti n s b b nh giang mai. Khám lâm sàng: c i m c a t n thương, phân b , có kèm theo ng a không, các tri u ch ng toàn thân Cân nh c chuuy n ti p s m c o và sinh thi t da n u chưa rõ chNn oán Ban ho c tình tr ng b nh N t sNn da Ban d ng m n ph ng Ban d ng rát ho c sNn liên quan v i HIV Nhi m n m Penicillium marneffei (sNn - M n nư c trong gi i h n lõm có ho i t gi a) m t vùng da; kèm theo rát ChNn oán phân bi t: Ban có v y d c theo rãnh U m m lây, nhi m n m Cryptococcus b ng hay au: cân nh c - Ph n ng thu c mũi má, chân tóc: Viêm da ho c lao. Herpes zoster (zona) - Giang mai tuy n bã nh n. B nh mào gà sinh d c: t n thương ki u - M n nư c r i rác: cân - Gh : sNn, ng a nhi u, có th - Viêm nang lông tăng b ch m n cơm nh c Herpes simplex nhìn th y ư ng h m c u ái toan: t n thương d ng tr ng cá m t, ng c lưng - Phát ban sNn ng a: g p giai o n suy gi m mi n d ch n ng - Khô da và ng a liên quan Nghi nhi m n m P.marnefei: c o da - Nghi ng do ph n ng thu c: n HIV soi và nuôi c y. Dùng Acyclovir i u tr HSV và N u ph n ng thu c do ARV, m c - V y n n: ban ng a, óng i u tr thích h p VZV trong vòng 7-10 ngày n u nh - x trí và theo dõi, m c v y tr ng như b c. Theo dõi áp ng b nh nhân n s m. N u n n ng - ng ng thu c, chuy n b nh mu n, i u tr kháng sinh và thu c nhân lên tuy n trên bôi t i ch - N u nghi ng giang mai: Làm xét nghi m RPR, VDRL. Cân Không c i thi n: sinh thi t làm mô b nh nh c ch c d ch não tu lo i tr h c, soi và nuôi c y giang mai th n kinh i u tr kinh nghi m i v i nguyên C i thi n: Hoàn thành i u tr - N u nghi ng gh : i u tr . TNy - i u tr tri u ch ng nhân có kh năng nh t, n u trư c ó Không c i thi n: Chuy n trùng qu n áo và chăn m - Xem xét i u tr ARV chưa i u tr chuyên khoa da li u
  18. 8. Suy mòn (M t trên 10% tr ng lư ng cơ th ) Nguyên nhân thư ng g p: Các nhi m trùng cơ h i như lao, tiêu ch y m n tính do ký sinh trùng, nhi m n m và MAC, nhi m n m candida th c qu n, suy dinh dư ng do HIV B nh s : Th i gian và m c s t cân, s t, ho, tiêu ch y, h ch to, nu t au, tình tr ng dinh dư ng Khám lâm sàng: ánh giá m c suy mòn, các tri u ch ng toàn thân và nh ng bi u hi n c a các cơ quan khác Xét nghi m: Công th c máu, t ng lymphô bào, c y máu n u có s t, ch p ph i, protein toàn ph n, soi phân tìm ký sinh trùng, BK, c y phân tìm vi khuNn gây b nh n u có th i u tr h tr ban u: tư v n v th c phNm dinh dư ng, tăng cung c p năng lư ng, b sung vitamin và mu i khoáng B ng ch ng ăn u ng Nu t au có th kèm S t, tiêu ch y ho c các không n m mi ng tri u ch ng toàn thân khác Th cung c p ch ăn i u tr n m candida th c qu n Thăm dò chNn oán NTCH có hàm lư ng protein và - S t: Lo i tr lao, xem hư ng d n "S t kéo dài" năng lư ng cao - Tiêu ch y: ChNn oán tiêu ch y c p và/ho c mãn tính Tình tr ng b nh không c i thi n ChNn oán xác Không có chNn oán nh - i u tr nhi m trùng N u không có chNn oán ho c tình tr ng b nh không c i thi n: ánh giá l i như trên, tìm căn nguyên NTCH
  19. 9. Thi u máu (Hemoglobin < 12g/L i v i nam và < 10g/L iv in ) Nguyên nhân hay g p: Nhi m trùng cơ h i (như lao, MAC), HIV, m t máu, dinh dư ng kém, do thu c B nh s : M t máu, tình tr ng cung c p dinh dư ng, s t, tiêu ch y, ti n s du l ch, ti n s dùng thu c m i Khám lâm sàng: m c thi u máu, các tri u ch ng khác (h ch to, phát ban trên da, ti ng th i tim, gan lách to...) g i ý v tình tr ng mi n d ch và các nhi m trùng cơ h i Xét nghi m: Công th c máu, lưu ý hình th h ng c u; làm phi n máu tìm ký sinh trùng s t rét; bilirubin; c y máu n u s t, n u có th ; ánh giá nhi m trùng cơ h i n u có các tri u ch ng g i ý i u tr h tr ban u: Truy n máu ho c h ng c u n u thi u máu n ng; b sung s t và vitamin, và i u tr dinh dư ng h tr G n ây b nh nhân có b t u s S t ho c các tri u ch ng Không s t, không có b ng ch ng d ng thu c m i không? (AZT, khác g i ý nhi m trùng c a nhi m trùng cơ h i: Cân nh c TMP-SMX, dapsone….) tình tr ng suy dinh dư ng Ng ng các thu c gây thi u máu. Tìm căn nguyên như b nh Tìm căn nguyên (h i các tri u Thay AZT b ng d4T lao, viêm n i tâm m c, ch ng tiêu ch y, nu t au, ăn MAC, nhi m khuNn huy t kém...) do salmonella, nhi m n m, i u tr thích h p s t rét - Xem hư ng d n phác x trí s t - i u tr thích h p Không có chNn oán xác nh ho c tình tr ng ngư i b nh không c i thi n - Xem xét căn nguyên ký sinh trùng, viêm gan m n và nhi m HIV giai o n ti n tri n. - Sinh thi t tu xương, n u có th , lo i tr lao, nhi m MAC và n m Không c i thi n: xem xét kh năng thi u máu liên quan n HIV. N u có th , i u tr ARV (tránh dùng AZT n u thi u máu n ng)
Đồng bộ tài khoản