Quyết định số 101/2005/QĐ-BTC

Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:42

0
43
lượt xem
1
download

Quyết định số 101/2005/QĐ-BTC

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyết định số 101/2005/QĐ-BTC về việc ban hành và công bố bốn chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (đợt 7) do Bộ Tài chính ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyết định số 101/2005/QĐ-BTC

  1. B TÀI CHÍNH C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM ****** c l p - T do - H nh phúc ******** S : 101/2005/Q -BTC Hà N i, ngày 29 tháng 12 năm 2005 QUY T NNH V VI C BAN HÀNH VÀ CÔNG B B N CHU N M C KI M TOÁN VI T NAM ( T 7) B TRƯ NG B TÀI CHÍNH Căn c Ngh nh s 77/2003/N -CP ngày 1/7/2003 c a Chính ph qui nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và cơ c u t ch c c a B Tài chính; Căn c Ngh nh s 105/2004/N -CP ngày 30/3/2004 c a Chính ph v Ki m toán c l p; Theo ngh c a V trư ng V Ch k toán và Ki m toán, Chánh Văn phòng B , QUY T NNH: i u 1: Ban hành b n (04) chuNn m c ki m toán Vi t Nam ( t 7) có s hi u và tên g i sau ây: 1. ChuNn m c 260 - Trao i các v n quan tr ng phát sinh khi ki m toán v i Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán; 2. ChuNn m c 330 - Th t c ki m toán trên cơ s ánh giá r i ro; 3. ChuNn m c 505 - Thông tin xác nh n t bên ngoài; 4. ChuNn m c 545 - Ki m toán vi c xác nh và trình bày giá tr h p lý. i u 2: ChuNn m c ki m toán Vi t Nam ư c ban hành kèm theo Quy t nh này áp d ng i v i d ch v ki m toán c l p báo cáo tài chính. D ch v ki m toán các thông tin tài chính khác và d ch v liên quan c a Công ty ki m toán ư c áp d ng theo quy nh c th c a t ng chuNn m c. i u 3: Quy t nh này có hi u l c thi hành sau 15 ngày, k t ngày ăng công báo. i u 4: Ki m toán viên và công ty ki m toán ho t ng h p pháp t i Vi t Nam có trách nhi m tri n khai th c hi n các chuNn m c ki m toán Vi t Nam ban hành t i Quy t nh này trong ho t ng c a m i công ty. V trư ng V Ch k toán và Ki m toán, Chánh văn phòng B và Th trư ng các ơn v liên quan thu c B Tài chính có trách nhi m hư ng d n, ki m tra và thi hành Quy t nh này./. KT. B TRƯ NG TH TRƯ NG Nơi nh n: - Th tư ng, Phó Th tư ng Chính ph ( báo cáo) - Văn phòng TW ng - Văn phòng Ch t ch nư c - Văn phòng Qu c h i Tr n Văn Tá - Văn phòng Chính ph - Tòa án NDTC t i cao - Vi n Ki m sát NDTC t i cao - C c Ki m tra văn b n (B Tư pháp) - S Tài chính, C c thu các t nh, thành ph tr c thu c TW - Các công ty ki m toán
  2. - Các Trư ng H KTQD, Kinh t TP.HCM - H i K toán và Ki m toán Vi t Nam - H i Ki m toán viên hành ngh Vi t Nam - V Pháp ch (B Tài chính) - Các ơn v thu c B Tài chính - Công báo - Lưu: VT, V C KT. H TH NG CHU N M C KI M TOÁN VI T NAM CHU N M C S 260 TRAO I CÁC V N QUAN TR NG PHÁT SINH KHI KI M TOÁNV I BAN LÃNH O ƠN VN Ư C KI M TOÁN (Ban hành theo Quy t nh s 101/2005/Q -BTCngày 29 tháng 12 năm 2005 c a B trư ng B Tài chính) QUY NNH CHUNG 01. M c ích c a chuNn m c này là quy nh các nguyên t c, th t c cơ b n và hư ng d n th th c áp d ng các nguyên t c và th t c cơ b n trong vi c trao i các v n phát sinh khi ki m toán gi a ki m toán viên và công ty ki m toán v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. 02. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i trao i các v n quan tr ng trong ó có v n v qu n tr ơn v phát sinh khi ki m toán báo cáo tài chính v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. 03. ChuNn m c này áp d ng cho vi c trao i các v n quan tr ng phát sinh khi ki m toán báo cáo tài chính gi a ki m toán viên và công ty ki m toán v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. ChuNn m c này không quy nh cách th c c a ki m toán viên khi trao i thông tin v i các i tư ng bên ngoài ơn v ư c ki m toán. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i tuân th nh ng qui nh c a chuNn m c này trong quá trình th c hi n ki m toán và cung c p d ch v liên quan. ơn v ư c ki m toán (khách hàng) và các bên s d ng k t qu ki m toán ph i có nh ng hi u bi t c n thi t v các nguyên t c và th t c quy nh trong chuNn m c này th c hi n trách nhi m c a mình và ph i h p công vi c v i ki m toán viên và công ty ki m toán gi i quy t các m i quan h trong quá trình ki m toán. Các thu t ng trong chu n m c này ư c hi u như sau: 04. Ban lãnh o: Là nh ng ngư i th c hi n nhi m v ch o, i u hành, giám sát, ki m soát, ưa ra quy t nh xây d ng và phát tri n ơn v ư c ki m toán như nh ng ngư i trong H i ng qu n tr , Ban Giám c, Ban ki m soát, ngư i ph trách qu n tr t ng lĩnh v c.
  3. 05 Qu n tr : Là mô t công vi c c a nh ng ngư i ư c giao nhi m v ch o, i u hành, giám sát, ki m soát m t lĩnh v c nào ó ho c ch o, i u hành m t pháp nhân. Ban lãnh o ch u trách nhi m m b o cho ơn v ho t ng có hi u qu , t ư c m c tiêu mà ơn v ra, giám sát ho c cung c p báo cáo tài chính cho các bên h u quan. 06. Các v n quan tr ng v qu n tr ơn v : Là nh ng v n phát sinh trong quá trình ki m toán báo cáo tài chính mà ki m toán viên và công ty ki m toán cho là quan tr ng có liên quan n công tác qu n tr c a Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán trong vi c giám sát quá trình l p và công khai báo cáo tài chính. Ki m toán viên không có trách nhi m ph i phát hi n và báo cáo v i Ban lãnh o ơn v t t c các v n quan tr ng v qu n tr c a ơn v ư c ki m toán. N I DUNG CHU N M C 07. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i xác nh nh ng ngư i liên quan n Ban lãnh o và nh ng ngư i s trao i các v n quan tr ng, trong ó có v n v qu n tr ơn v phát sinh khi ki m toán ơn v ư c ki m toán. 08. Ki m toán viên ph i xác nh cơ c u qu n tr và các nguyên t c qu n tr c a t ng ơn v như ch c năng giám sát (Ban ki m soát) và ch c năng i u hành c a Ban Giám c và c a H i ng qu n tr . 09. Trong quá trình ki m toán, ki m toán viên ph i xác nh ai là ngư i trong Ban lãnh o và ai là ngư i c n trao i các v n quan tr ng phát sinh khi ki m toán. 10. Trư ng h p cơ c u qu n tr c a ơn v không ư c xác nh rõ ràng ho c không xác nh h t ư c ai là ngư i trong Ban lãnh o thì ki m toán viên ph i th a thu n v i ơn v ó v ngư i s ư c trao i thông tin quan tr ng liên quan n cu c ki m toán. 11. tránh hi u l m, trong h p ng ki m toán ph i nêu rõ ki m toán viên ch trao i thông tin quan tr ng v qu n tr c a ơn v ư c ki m toán phát sinh trong quá trình th c hi n ki m toán, ki m toán viên không ư c yêu c u ph i thi t k các th t c riêng bi t nh m xác nh các v n quan tr ng v qu n tr ơn v . H p ng ki m toán có th mô t các v n sau: - Xác nh nh ng ngư i liên quan s th c hi n trao i thông tin; và - Xác nh m t cách c th v n quan tr ng nào v qu n tr c n ư c trao i. 12. Hi u qu c a vi c trao i thông tin ư c tăng cư ng b ng vi c phát tri n m i quan h làm vi c có tính xây d ng gi a ki m toán viên và nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. M i quan h này ư c phát tri n trong khi v n ph i m b o tính c l p chuyên môn và tính khách quan. Nh ng v n quan tr ng phát sinh khi ki m toán s ư c trao i 13. Ki m toán viên ph i xem xét nh ng v n quan tr ng, trong ó có v n v qu n tr ơn v phát sinh t cu c ki m toán báo cáo tài chính và trao i nh ng v n này v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. Thông thư ng nh ng v n này bao g m: a) Phương pháp ti p c n t ng quát và toàn b ph m vi ki m toán, bao g m c gi i h n d ki n ho c nh ng yêu c u b sung;
  4. b) Nh ng thay i ho c vi c l a ch n chính sách và thông l k toán quan tr ng có tác ng ho c có th có tác ng áng k n báo cáo tài chính c a ơn v ư c ki m toán; c) Tác ng ti m tàng c a nh ng r i ro quan tr ng i v i báo cáo tài chính, như m t v ki n chưa x lý yêu c u ph i ư c trình bày trong báo cáo tài chính; d) Nh ng bút toán i u ch nh theo ý ki n c a ki m toán viên, cho dù ơn v ư c ki m toán có th c hi n hay không, có th tác ng quan tr ng n báo cáo tài chính c a ơn v ; e) Nh ng y u t không ch c ch n áng k liên quan n nh ng s ki n và i u ki n t o ra s nghi ng v kh năng ho t ng liên t c c a ơn v ; f) Các ý ki n b t ng v i Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán v nh ng v n mang tính nghi p v hay nguyên t c có nh hư ng áng k t i báo cáo tài chính ho c báo cáo ki m toán c a ơn v ư c ki m toán; g) D ng báo cáo ki m toán; h) Nh ng v n khác òi h i s quan tâm c a nh ng ngư i trong Ban lãnh o như nh ng i m y u l n trong h th ng ki m soát n i b , nh ng câu h i v tính chính tr c, liêm khi t và s gian l n trong qu n lý liên quan n Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán; i) B t kỳ v n nào khác ư c tho thu n trong h p ng ki m toán. 14. Nh ng v n quan tr ng v qu n tr ơn v s ư c ki m toán viên trao i và thông báo cho nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán c n bi t: a) Thông báo c a ki m toán viên v k t qu c a cu c ki m toán; và b) Vi c ki m toán báo cáo tài chính không nh m xác nh t t c nh ng v n liên quan n nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. Do ó, thông thư ng ki m toán viên và công ty ki m toán không xác nh ư c t t c nh ng v n có liên quan n công vi c qu n tr . Th i gian trao i thông tin 15. Ki m toán viên ph i k p th i trao i nh ng v n quan tr ng trong ó có v n v qu n tr ơn v phát sinh trong quá trình ki m toán giúp ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán có bi n pháp hành ng k p th i và thích h p. 16. có th trao i thông tin k p th i, ki m toán viên ph i th o lu n v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o v cơ s và th i gian trao i thông tin. Trong m t s trư ng h p nh t nh, do tính ch t c a v n , ki m toán viên có th trao i v n ó s m hơn th i gian ã th a thu n trư c. Hình th c trao i thông tin 17. Ki m toán viên có th trao i v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán b ng l i ho c b ng văn b n. Quy t nh c a ki m toán viên và công ty ki m toán trong vi c trao i b ng l i hay b ng văn b n ph thu c vào nh ng y u t sau: a) Quy mô, cơ c u ho t ng, t ch c qu n lý và quy trình trao i thông tin c a ơn v ư c ki m toán; b) Tính ch t, tính nh y c m và t m quan tr ng c a nh ng v n quan tr ng v qu n tr ơn v phát sinh khi ki m toán s ư c trao i; c) Nh ng th a thu n ư c th c hi n liên quan n nh ng bu i h p ho c báo cáo nh kỳ ho t ng v các v n quan tr ng trong ó có v n v qu n tr ơn v phát sinh trong quá trình ki m toán;
  5. d) Lư ng thông tin liên l c và cu c i tho i thư ng xuyên mà ki m toán viên th c hi n v i Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. 18. Khi các v n quan tr ng v qu n tr ư c trao i b ng l i, ki m toán viên ph i l p thành văn b n nh ng v n ã trao i, k c các thông tin ph n h i. Văn b n này có th dư i hình th c b n sao biên b n th o lu n c a ki m toán viên v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o. Trong m t s trư ng h p, tùy vào tính ch t, m c nh y c m và t m quan tr ng c a v n c n trao i, ki m toán viên và công ty ki m toán ph i có xác nh n b ng văn b n v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. 19. Ki m toán viên thư ng th o lu n các v n quan tr ng v qu n tr ơn v phát sinh trong quá trình ki m toán v i Ban Giám c ơn v ư c ki m toán, tr trư ng h p nh ng v n ó liên quan n nh ng câu h i v năng l c và tính trung th c c a Ban Giám c. Nh ng cu c th o lu n này giúp ki m toán viên thu nh n ư c nhi u thông tin t ki m toán. N u Ban Giám c ơn v ư c ki m toán ng ý trao i m t v n nào ó v công tác qu n tr v i nh ng ngư i trong Ban lãnh o, ki m toán viên có th không l p l i nh ng thông tin trao i, v i i u ki n ki m toán viên hài lòng r ng nh ng thông tin trao i ó ã ư c th c hi n m t cách hi u qu và phù h p. Trư ng h p ki m toán viên ã hài lòng v i các thông tin có ư c sau khi trao i v i Ban Giám c ơn v ư c ki m toán thì không c n trao i v i ngư i khác trong Ban lãnh o n a. Nh ng v n khác 20. N u ki m toán viên xét th y vi c s a i Báo cáo ki m toán v báo cáo tài chính là c n thi t như quy nh trong ChuNn m c ki m toán s 700 “Báo cáo ki m toán v báo cáo tài chính” thì vi c trao i thông tin gi a ki m toán viên và nh ng ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán v n th c hi n theo chuNn m c này và không ư c coi là bi n pháp thay th th t c ki m toán quy nh t i ChuNn m c ki m toán s 700. 21. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i xem xét li u nh ng v n quan tr ng v qu n tr ơn v phát sinh khi ki m toán ã ư c trao i trư c ây có th có tác ng n báo cáo tài chính c a năm hi n t i. Ki m toán viên c n cân nh c xem v n ó có còn quan tr ng v qu n tr ơn v và có c n ti p t c trao i l i v n ó v i Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. B om t 22. Trư ng h p các văn b n pháp lu t có quy nh v b o m t làm h n ch vi c trao i thông tin nh ng v n quan tr ng v m t qu n tr phát sinh trong cu c ki m toán thì ki m toán viên và công ty ki m toán ph i xem xét các quy nh ó trư c khi trao i v i ngư i trong Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán. Trư ng h p nh ng quy nh này có mâu thu n v i ch c năng, nhi m v và o c ngh nghi p c a ki m toán viên thì ki m toán viên có th yêu c u s tr giúp c a chuyên gia tư v n pháp lu t. Lu t nh 23. N u văn b n pháp lu t có quy nh yêu c u ki m toán viên và công ty ki m toán trao i nh ng thông tin liên quan n qu n tr mà không ư c quy nh trong chuNn m c này thì v n ph i th c hi n theo yêu c u c a văn b n pháp lu t ó. * ** H TH NG
  6. CHU N M C KI M TOÁN VI T NAM CHU N M C S 330 TH T C KI M TOÁN TRÊN CƠ S ÁNH GIÁ R I RO (Ban hành theo Quy t nh s 101/2005/Q -BTCngày 29 tháng 12 năm 2005 c a B trư ng B Tài chính) QUY NNH CHUNG 01. M c ích c a chuNn m c này là quy nh các nguyên t c, th t c cơ b n và hư ng d n th th c áp d ng các nguyên t c và th t c cơ b n v vi c ưa ra và th c hi n các th t c ki m toán trên cơ s ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong báo cáo tài chính và các cơ s d n li u trong ki m toán báo cáo tài chính. 02. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i có hi u bi t v ơn v ư c ki m toán cũng như môi trư ng kinh doanh c a ơn v , trong ó có h th ng ki m soát n i b ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u làm cơ s ra các th t c ki m toán. 03. ChuNn m c này áp d ng cho ki m toán báo cáo tài chính và ư c v n d ng cho ki m toán thông tin tài chính khác và các d ch v liên quan c a công ty ki m toán. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i tuân th các quy nh c a chuNn m c này trong quá trình th c hi n ki m toán báo cáo tài chính. ơn v ư c ki m toán (khách hàng) và các bên s d ng k t qu ki m toán ph i có nh ng hi u bi t c n thi t v nh ng quy nh trong chuNn m c này ph i h p công vi c v i ki m toán viên và công ty ki m toán, cũng như x lý các quan h liên quan n các thông tin ã ư c ki m toán. 04. Các yêu c u t ng quát c a chu n m c này g m: Phương pháp ti p c n t ng quát: Yêu c u ki m toán viên và công ty ki m toán ưa ra phương pháp ti p c n t ng quát ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong báo cáo tài chính và hư ng d n n i dung c a các phương pháp ti p c n t ng quát ó. Th t c ki m toán trên cơ s ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u: Yêu c u ki m toán viên ph i thi t k và th c hi n các th t c ki m toán b sung bao g m th c hi n ki m tra tính hi u qu c a các ho t ng ki m soát liên quan ho c theo yêu c u và các th nghi m cơ b n mà n i dung, l ch trình và m c th nghi m ph thu c vào k t qu ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u. Yêu c u này cũng òi h i ki m toán viên và công ty ki m toán ph i cân nh c khi xác nh n i dung, l ch trình và ph m vi c a các th t c ki m toán ó. ánh giá m c y và thích h p c a b ng ch ng ki m toán thu th p ư c: Yêu c u ki m toán viên xác nh xem vi c ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u có còn phù h p hay không và k t lu n li u các b ng ch ng ki m toán thích h p ã ư c thu th p y hay không. H sơ ki m toán: Yêu c u n i dung và tài li u trình bày trong h sơ ki m toán ph i y các thông tin liên quan n cơ s ánh giá r i ro. 05. gi m r i ro ki m toán xu ng m c th p nh t có th ch p nh n ư c, ki m toán viên và công ty ki m toán ph i ưa ra phương pháp ti p c n t ng quát trên cơ s ánh giá r i ro có sai sót tr ng
  7. y u trong báo cáo tài chính; ph i thi t k và th c hi n các th t c ki m toán x lý các r i ro có sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u. Phương pháp ti p c n t ng quát, n i dung, l ch trình và ph m vi c a các th t c ki m toán b sung ph thu c vào xét oán chuyên môn c a ki m toán viên. Bên c nh các yêu c u c a chuNn m c này, ki m toán viên và công ty ki m toán cũng c n ph i tuân th các quy nh trong ChuNn m c ki m toán s 240 “Gian l n và sai sót” x lý r i ro có sai sót tr ng y u do gian l n. N I DUNG CHU N M C Phương pháp ti p c n t ng quát 06. Ki m toán viên và công ty ki m toán c n ưa ra phương pháp ti p c n t ng quát xác nh r i ro có sai sót tr ng y u trong báo cáo tài chính. Phương pháp ti p c n t ng quát òi h i ki m toán viên c n gi thái hoài nghi ngh nghi p trong quá trình thu th p và ánh giá b ng ch ng ki m toán, b nhi m ki m toán viên có nhi u kinh nghi m ho c có các k năng chuyên môn c bi t, s d ng các chuyên gia, giám sát nhi u hơn ho c k t h p các y u t b sung cho các v n không th d oán trư c khi l a ch n th c hi n các th t c ki m toán b sung. Ki m toán viên và công ty ki m toán có th thay i n i dung, l ch trình và ph m vi c a các th t c ki m toán. Ví d : Vi c th c hi n các th nghi m cơ b n vào giai o n cu i kỳ thay vì vào giai o n gi a kỳ. 07. Hi u bi t c a ki m toán viên v môi trư ng ki m soát c a ơn v ư c ki m toán có nh hư ng n vi c ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong báo cáo tài chính. Môi trư ng ki m soát hi u qu giúp ki m toán viên tin tư ng hơn vào h th ng ki m soát n i b và tin c y c a b ng ch ng ki m toán thu th p ư c trong n i b ơn v ư c ki m toán, t ó cho phép ki m toán viên ti n hành m t s th t c ki m toán giai o n gi a kỳ thay vì vào giai o n cu i kỳ. N u phát hi n th y nh ng i m y u trong môi trư ng ki m soát c a ơn v , ki m toán viên s ti n hành thêm các th t c ki m toán vào giai o n cu i kỳ ch không ph i vào giai o n gi a kỳ. Ki m toán viên c n thu th p thêm b ng ch ng ki m toán t th nghi m cơ b n, thay i n i dung các th t c ki m toán nh m thu th p thêm b ng ch ng ki m toán có s c thuy t ph c cao, ho c m r ng ph m vi công vi c ki m toán. 08. Nh ng xem xét trên có nh hư ng quan tr ng n phương pháp ki m toán chung c a ki m toán viên. Ví d : T p trung th c hi n th nghi m cơ b n (phương pháp cơ b n), ho c k t h p th nghi m ki m soát v i th nghi m cơ b n (phương pháp k t h p). Th t c ki m toán b sung áp d ng i v i r i ro có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u 09. Ki m toán viên và công ty ki m toán ph i thi t k và th c hi n thêm các th t c ki m toán b sung mà n i dung, l ch trình và ph m vi c a các th t c này ph thu c vào k t qu ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u nh m th hi n s liên h rõ ràng gi a n i dung, l ch trình và ph m vi các th t c ki m toán v i vi c ánh giá r i ro. Khi thi t k các th t c ki m toán, ki m toán viên và công ty ki m toán c n cân nh c các v n sau: a) M c quan tr ng c a r i ro; b) Kh năng có th x y ra sai sót tr ng y u; c) c trưng c a lo i nghi p v , s dư kho n m c ho c các gi i trình liên quan; d) N i dung ho t ng ki m soát c th mà ơn v ư c ki m toán s d ng, c bi t là ho t ng ki m soát này ư c th c hi n th công hay t ng; e) Ki m toán viên có kỳ v ng thu th p ư c b ng ch ng ki m toán xác nh li u các ho t ng ki m soát c a ơn v có hi u qu trong vi c ngăn ch n, phát hi n và s a ch a các sai sót tr ng y u hay không.
  8. 10. ánh giá c a ki m toán viên v các r i ro trong cơ s d n li u ch ra cơ s l a ch n m t phương pháp ki m toán thích h p khi thi t k và th c hi n các th t c ki m toán. Trong m t s trư ng h p, ki m toán viên có th quy t nh ch c n th c hi n các th nghi m ki m soát là có th ưa ra ư c ý ki n có hi u qu i v i r i ro có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u nào ó. Trong nh ng trư ng h p khác, ki m toán viên có th ch th c hi n các th nghi m cơ b n m i phù h p v i cơ s d n li u c th và như v y, ki m toán viên b qua nh hư ng c a ho t ng ki m soát khi ánh giá r i ro liên quan. i u này x y ra khi các th t c ánh giá r i ro c a ki m toán viên không xác nh ư c b t kỳ ho t ng ki m soát hi u qu nào liên quan n cơ s d n li u, ho c vi c ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát s b h n ch . Tuy nhiên, ki m toán viên hi u r ng ch th c hi n các th nghi m cơ b n i v i cơ s d n li u m i t ư c hi u qu trong vi c làm gi m r i ro có sai sót tr ng y u xu ng m c có th ch p nh n ư c. Thông thư ng, ki m toán viên có th s d ng phương pháp k t h p c ki m tra tính hi u qu c a các th nghi m ki m soát v i các th nghi m cơ b n. Cho dù l a ch n phương pháp nào thì ki m toán viên v n ph i thi t k và th c hi n các th nghi m cơ b n v i t ng lo i nghi p v tr ng y u, s dư kho n m c ho c các gi i trình như quy nh o n 51. 11. Trư ng h p ơn v ư c ki m toán có quy mô ho t ng r t nh , không có nhi u ho t ng ki m soát ki m toán viên có th ki m tra thì các th t c ki m toán mà ki m toán viên ra ch y u s là các th nghi m cơ b n. Trư ng h p này, ngoài các v n ư c quy nh o n 10, ki m toán viên và công ty ki m toán c n cân nh c xem trong trư ng h p ơn v không có nhi u ho t ng ki m soát thì có th thu th p ư c y b ng ch ng ki m toán thích h p hay không. Xem xét n i dung, l ch trình và ph m vi các th t c ki m toán b sung N i dung 12. N i dung các th t c ki m toán ph n ánh m c tiêu c a các th t c ó (th nghi m ki m soát ho c th nghi m cơ b n) và phương pháp thu th p b ng ch ng ki m toán, như ki m tra, quan sát, i u tra, xác nh n, tính toán, quy trình phân tích. M t s th t c ki m toán c th có th thích h p i v i cơ s d n li u này hơn i v i cơ s d n li u khác. Ví d : Liên quan t i doanh thu, các th nghi m ki m soát có th thích h p hơn phát hi n r i ro sai sót v tính y , trong khi các th nghi m cơ b n l i thích h p hơn phát hi n r i ro sai sót v s phát sinh. 13. Vi c l a ch n các th t c ki m toán c a ki m toán viên c n căn c vào vi c ánh giá r i ro. Ki m toán viên ánh giá r i ro càng cao thì b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các th nghi m cơ b n càng ph i áng tin c y và phù h p hơn. i u này có th nh hư ng n c hai lo i th t c ki m toán s ư c th c hi n và m c k t h p c a chúng. Ví d : Ki m toán viên có th xác nh n m c y v các i u kho n trong m t h p ng v i m t bên th ba, bên c nh vi c ki m tra tài li u. 14. Khi xác nh các th t c ki m toán s ư c th c hi n, ki m toán viên c n cân nh c cơ s ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u i v i t ng lo i nghi p v , s dư kho n m c ho c các gi i trình liên quan. Vi c này bao g m xem xét tính ch t c th c a t ng lo i nghi p v , s dư kho n m c ho c các gi i trình liên quan (r i ro ti m tàng) và xem xét li u vi c ánh giá r i ro c a ki m toán viên có tính n các ho t ng ki m soát c a ơn v hay không (r i ro ki m soát). Ví d : N u ki m toán viên xét th y r i ro có sai sót tr ng y u là th p do c trưng riêng c a lo i nghi p v này không c n ho t ng ki m soát liên quan, thì ki m toán viên có th quy t nh ch c n th c hi n th t c phân tích cơ b n cũng có th cung c p y b ng ch ng ki m toán thích h p. N u ki m toán viên ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u là th p vì ơn v ã có ho t ng ki m soát hi u qu và ki m toán viên d nh s thi t k các th nghi m cơ b n căn c vào hi u qu c a ho t ng ki m soát này thì ki m toán viên s th c hi n các th nghi m ki m soát
  9. nh m thu th p ư c các b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát này. Ví d cho trư ng h p này là các lo i nghi p v tương i ng nh t, không ph c t p, ư c x lý thư ng xuyên và ư c ki m soát b i h th ng thông tin c a ơn v . 15. Ki m toán viên c n thu th p b ng ch ng ki m toán v tính chính xác và y c a thông tin do h th ng thông tin c a ơn v cung c p n u nh ng thông tin này ư c ki m toán viên s d ng th c hi n các th t c ki m toán. Ví d : N u ki m toán viên s d ng các thông tin phi tài chính ho c d li u d toán do h th ng thông tin c a ơn v cung c p th c hi n các th t c ki m toán, như các th t c phân tích cơ b n hay các th nghi m ki m soát thì ki m toán viên c n thu th p b ng ch ng ki m toán v m c chính xác và y c a nh ng thông tin này theo quy nh. L ch trình 16. L ch trình là trình t th i gian ti n hành các th t c ki m toán, các giai o n ki m toán ho c th i i m c a b ng ch ng ki m toán. 17. Ki m toán viên có th th c hi n th nghi m ki m soát ho c th nghi m cơ b n th i i m ki m toán gi a kỳ hay cu i kỳ. R i ro có sai sót tr ng y u càng cao thì ki m toán viên càng c n ph i th c hi n các th nghi m cơ b n g n th i i m cu i kỳ hơn là vào th i i m gi a kỳ, ho c th c hi n các th t c ki m toán mà không c n thông báo trư c v n i dung và th i gian (Ví d : Th c hi n các th t c ki m toán v i m t s v trí ư c ch n mà không thông báo trư c). Vi c th c hi n các th t c ki m toán vào th i i m trư c khi k t thúc kỳ k toán có th giúp ki m toán viên phát hi n ư c s m các v n quan tr ng. V n này có th ư c gi i quy t v i s giúp c a Ban Giám c ơn v ư c ki m toán ho c do ki m toán viên thi t k phương pháp ki m toán hi u qu . N u ki m toán viên th c hi n các th nghi m ki m soát ho c các th nghi m cơ b n trư c khi k t thúc kỳ k toán thì c n cân nh c b ng ch ng ki m toán b sung c n thi t giai o n còn l i theo quy nh t i các o n 39-40 và 58-63. 18. quy t nh th i i m th c hi n các th t c ki m toán, ki m toán viên c n cân nh c các v n sau: a) Môi trư ng ki m soát; b) Khi nào có thông tin thích h p (Ví d : Th t c quan sát có th ch th c hi n trong th i gian c th nào ó); c) B n ch t c a r i ro (Ví d : N u có r i ro v vi c doanh thu b khai tăng lên b ng cách t o ra nh ng h p ng bán hàng gi m o, ki m toán viên có th ngh ki m tra các h p ng hi n có vào th i i m k t thúc kỳ k toán); d) Giai o n ho c th i i m liên quan n b ng ch ng ki m toán. 19. M t s th t c ki m toán có th ch ư c th c hi n vào giai o n cu i kỳ ho c sau giai o n cu i kỳ. Ví d : Vi c i chi u s li u trên báo cáo tài chính v i s k toán và vi c ki m tra các kho n m c ư c i u ch nh th c hi n trong quá trình l p báo cáo tài chính. N u x y ra r i ro là ơn v ư c ki m toán có nh ng h p ng kinh t không minh b ch ho c các giao d ch không ư c quy t toán vào giai o n cu i kỳ thì ki m toán viên th c hi n các th t c ki m toán thích h p x lý r i ro c th này. Ví d : N u giá tr c a t ng giao d ch là tr ng y u ho c sai sót x y ra vào lúc khóa s k toán có th d n n sai sót tr ng y u, thông thư ng ki m toán viên s ki m tra các giao d ch phát sinh g n th i i m cu i kỳ. Ph m vi
  10. 20. Ph m vi các th t c ki m toán là s lư ng th t c ki m toán c th c n th c hi n. Ví d : C c a m t m u ho c s lư ng các quan sát i v i m t ho t ng ki m soát. Ph m vi c a th t c ki m toán ư c ki m toán viên xác nh d a vào xét oán chuyên môn c a mình sau khi cân nh c n m c tr ng y u, các r i ro ư c ánh giá và m c m b o mà ki m toán viên d ki n c n thu th p ư c. Ki m toán viên c n m r ng ph m vi các th t c ki m toán n u r i ro x y ra sai sót tr ng y u tăng lên. Tuy nhiên, vi c m r ng ph m vi các th t c ki m toán ch th c s có hi u qu n u b n thân th t c ki m toán phù h p v i r i ro c thù này. Do ó, n i dung c a th t c ki m toán ư c coi là y u t quan tr ng nh t. 21. Vi c s d ng các k thu t ki m toán b ng máy tính có th giúp cho vi c ki m tra nhi u nghi p v k toán và các t p tin dư i d ng i n t . Các k thu t này có th ư c s d ng ch n các m u t các t p tin dư i d ng i n t chính phân lo i chúng thành các nghi p v v i tiêu chuNn c thù ho c ki m tra toàn b thay vì ki m tra m u. 22. Thông thư ng ki m toán viên có th ưa ra k t lu n phù h p trên cơ s s d ng phương pháp ch n m u. Tuy nhiên, n u s lư ng m u ư c l a ch n t t ng th quá ít thì phương pháp l y m u s không phù h p th a mãn m t m c tiêu ki m toán c th . N u các trư ng h p ngo i l không ư c theo dõi m t cách phù h p s d n n r i ro không th ch p nh n ư c là k t lu n c a ki m toán viên ưa ra ch d a trên cơ s m t s m u ki m toán làm cho k t lu n này có th khác v i k t lu n ư c rút ra n u th c hi n th t c ki m toán d a trên cơ s toàn b t ng th . ChuNn m c ki m toán s 530 “L y m u ki m toán và các th t c l a ch n khác” hư ng d n phương pháp l y m u ki m toán. 23. ChuNn m c này hư ng d n vi c s d ng k t h p các phương pháp ki m toán khác nhau, ây cũng là m t ph n n i dung ki m tra trình bày trên. Tuy nhiên, ki m toán viên c n cân nh c li u ph m vi ki m tra có phù h p không khi s d ng k t h p các th t c ki m toán khác nhau. Các th nghi m ki m soát 24. Ki m toán viên yêu c u ph i th c hi n các th nghi m ki m soát n u vi c ánh giá r i ro c a ki m toán viên bao g m c kỳ v ng v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ho c n u ch th c hi n các th nghi m cơ b n không cung c p y b ng ch ng ki m toán thích h p i v i cơ s d n li u. 25. N u ki m toán viên ánh giá có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u, k c khi r t kỳ v ng v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát thì ki m toán viên và công ty ki m toán v n ph i th c hi n các th nghi m ki m soát nh m thu th p ư c b ng ch ng ki m toán y và thích h p v s v n hành có hi u qu c a ho t ng ki m soát t i các th i i m liên quan trong su t quá trình ki m toán. o n 41-46 quy nh v vi c s d ng các b ng ch ng ki m toán liên quan n tính hi u qu c a các th nghi m ki m soát thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây. 26. Trư ng h p ki m toán viên ánh giá có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u, k c khi r t kỳ v ng v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát thì ki m toán viên v n ph i th c hi n các th nghi m ki m soát nh m thu th p ư c b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ó. Vi c ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ch ư c th c hi n i v i ho t ng ki m soát mà ki m toán viên cho r ng chúng ư c thi t k hoàn toàn phù h p ngăn ng a, phát hi n và s a ch a sai sót tr ng y u m t cơ s d n li u. 27. N u ki m toán viên cho r ng vi c gi m r i ro sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u t i m c có th ch p nh n ư c là không th th c hi n ư c ho c s là không th c t n u ch d a trên cơ s b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các th nghi m cơ b n thì ki m toán viên ph i th c hi n các th nghi m ki m soát phù h p nh m thu th p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a
  11. ho t ng ki m soát ó. Ví d : Ki m toán viên có th cho r ng là không th th c hi n ư c các th nghi m cơ b n m t cách có hi u qu có th cung c p y b ng ch ng ki m toán thích h p trong trư ng h p ơn v s d ng công ngh thông tin nhưng tài li u liên quan n các nghi p v kinh doanh l i không ư c in ra ho c lưu l i bên ngoài h th ng công ngh thông tin. 28. Vi c ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát khác v i vi c thu th p b ng ch ng ki m toán v vi c các ho t ng ki m soát ã ư c th c hi n. Khi thu th p b ng ch ng ki m toán v vi c th c hi n c a ho t ng ki m soát b ng cách th c hi n các th t c ánh giá r i ro, ki m toán viên c n xác nh các ho t ng ki m soát liên quan ang ư c ơn v ư c ki m toán áp d ng. Khi ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát, ki m toán viên c n thu th p b ng ch ng ki m toán v s v n hành hi u qu c a ho t ng ki m soát này trong su t th i kỳ ki m toán. Th nghi m này bao g m vi c thu th p b ng ch ng ki m toán v ho t ng ki m soát t i các th i i m liên quan trong su t giai o n ki m toán; m c nh t quán v i ho t ng ki m soát ã ư c v n d ng, ho t ng ki m soát do ai th c hi n và ư c th c hi n như th nào. N u các ho t ng ki m soát khác nhau ư c v n d ng t i các th i i m khác nhau trong giai o n ki m toán, ki m toán viên c n xem xét riêng t ng lo i ki m soát. Ki m toán viên có th ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát, ng th i v i vi c ánh giá v thi t k c a ho t ng ki m soát và thu th p b ng ch ng ki m toán v hi u qu c a ho t ng ki m soát này. 29. M c dù m t s th t c ánh giá r i ro mà ki m toán viên th c hi n ánh giá vi c thi t k c a ho t ng ki m soát và xác nh r ng ho t ng ki m soát ã ư c th c hi n có th không ư c c th như th nghi m ki m soát, nhưng n u các th t c này cung c p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát nên có th ư c coi là th nghi m ki m soát. Ví d : Ki m toán viên có th h i v k ho ch s n xu t, kinh doanh c a Ban Giám c; ki m tra các báo cáo; so sánh chi phí th c t hàng tháng v i k ho ch s n xu t, kinh doanh và ki m tra các báo cáo phát hi n bi n ng gi a s li u th c t so v i k ho ch s n xu t, kinh doanh. Các th t c ki m toán này cung c p nh ng hi u bi t v công tác l p k ho ch s n xu t, kinh doanh c a ơn v , và li u k ho ch này có ư c th c hi n hay không. Các th t c này cũng có th ưa ra b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a quy trình l p k ho ch s n xu t, kinh doanh trong vi c ngăn ng a ho c phát hi n các sai sót tr ng y u trong phân lo i chi phí. Trư ng h p này, ki m toán viên c n cân nh c li u b ng ch ng ki m toán thu th p t các th t c ki m toán này có y hay không. N i dung các th nghi m ki m soát 30. Ki m toán viên l a ch n các th t c ki m toán có ư c s m b o v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát. M c m b o d ki n t ư c càng cao thì ki m toán viên ph i thu th p nhi u b ng ch ng ki m toán tin c y hơn. Vi c l a ch n phương pháp ki m toán ch y u bao g m các th nghi m ki m soát, c bi t là i v i các r i ro mà n u ch th c hi n các th nghi m cơ b n s không th thu th p ư c các b ng ch ng ki m toán y và thích h p thì ki m toán viên ph i th c hi n các th nghi m ki m soát nh m thu th p ư c y b ng ch ng ki m toán thích h p t ư cm c m b o cao hơn v tính hi u qu c a các ho t ng ki m soát. 31. Ki m toán viên ph i th c hi n các th t c ki m toán b sung k t h p v i ph ng v n ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát. M c dù khác v i vi c tìm hi u v thi t k và v n hành c a ho t ng ki m soát, vi c ki m tra tính hi u qu c a ho t ng này có chung các th t c ki m toán ánh giá vi c thi t k và th c hi n c a ho t ng ki m soát và có th bao g m c vi c ki m toán viên th c hi n l i ho t ng ki m soát này. Ngoài th t c ph ng v n, ki m toán viên c n s d ng k t h p các th t c ki m toán nh m thu th p ư c y b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát. Ho t ng ki m soát ư c th nghi m b ng cách ph ng v n k t h p v i ki m tra và th c hi n l i thông thư ng có m c m b o cao hơn so v i ho t ng ki m soát mà b ng ch ng ki m toán thu th p ư c ch ơn thu n t vi c ph ng v n và quan
  12. sát. Ví d : Ki m toán viên có th ph ng v n và quan sát các th t c c a ơn v v vi c x lý nghi p v nh n ti n m t th nghi m tính hi u qu c a ho t ng ki m soát nghi p v nh n ti n m t c a ơn v . Do vi c quan sát ch thích h p t i th i i m di n ra nghi p v ó, nên thông thư ng bên c nh vi c quan sát, ki m toán viên c n th c hi n ph ng v n i v i nhân viên và ki m tra tài li u c a ơn v v ho t ng ki m soát này t i nh ng th i i m khác nhau trong su t giai o n ki m toán thu th p ư c y b ng ch ng ki m toán thích h p. 32. B n ch t c a m t ho t ng ki m soát c th nh hư ng n lo i th t c ki m toán c n thi t thu th p b ng ch ng ki m toán xem li u ho t ng ki m soát có ư c v n hành m t cách hi u qu không t i các th i i m liên quan trong su t giai o n ki m toán. Tính hi u qu c a m t s lo i ho t ng ki m soát có th ư c ch ng minh dư i hình th c văn b n. Trong trư ng h p này, ki m toán viên có th ki m tra tài li u c a ơn v nh m thu th p ư c b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu . Tuy nhiên, trong m t s trư ng h p khác, tính hi u qu c a các ho t ng ki m soát có th không ư c lưu tr l i dư i hình th c văn b n. Ví d : Có th không có tài li u ho c lưu l i v ho t ng c a m t s y u t c a môi trư ng ki m soát, như vi c giao quy n, phân công trách nhi m, ho c m t s ho t ng ki m soát ư c x lý b ng máy tính. Trư ng h p này, b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu có th thu th p ư c b ng cách ph ng v n k t h p v i các th t c ki m toán khác như quan sát ho c s d ng nghi p v ki m toán ư c th c hi n b ng máy tính. 33. Khi thi t k các th nghi m ki m soát, ki m toán viên c n cân nh c s c n thi t ph i thu th p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát có liên quan tr c ti p n các cơ s d n li u ang xem xét cũng như ho t ng ki m soát liên quan gián ti p khác mà ho t ng ki m soát này ph thu c vào. Ví d , ki m toán viên có th coi vi c m t ngư i soát xét báo cáo, c bi t v s ti n cho vay so v i h n m c ư c vay c a khách hàng như là ho t ng ki m soát tr c ti p liên quan n m t cơ s d n li u. Trư ng h p này, ki m toán viên c n cân nh c tính hi u qu c a vi c soát xét báo cáo này cũng như ho t ng ki m soát liên quan n m c chính xác c a thông tin trong báo cáo. 34. Trư ng h p ho t ng ki m soát ư c th c hi n t ng, do s ng b c a vi c x lý b ng công ngh thông tin, b ng ch ng ki m toán v ho t ng ki m soát ã ư c th c hi n t i th i i m ánh giá cùng v i b ng ch ng ki m toán thu th p ư c v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát c a ơn v nói chung có th ưa ra b ng ch ng ki m toán quan tr ng v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát trong giai o n phù h p. 35. D a trên k t qu c a vi c ánh giá r i ro, ki m toán viên có th th c hi n th nghi m ki m soát cùng v i th nghi m cơ b n cho cùng m t nghi p v . M c tiêu c a th nghi m ki m soát nh m ánh giá xem ho t ng ki m soát có hi u qu hay không. M c tiêu c a th nghi m cơ b n là nh m phát hi n các sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u. M c dù có m c tiêu khác nhau nhưng c hai lo i th nghi m này có th ư c th c hi n cùng m t lúc b ng cách th c hi n m t th nghi m ki m soát và m t th nghi m cơ b n i v i cùng m t giao d ch (th nghi m kép). Ví d : Ki m toán viên có th ki m tra m t hóa ơn và xác nh li u hóa ơn này ã ư c phê duy t y hay chưa, ng th i có th ưa ra m t b ng ch ng ki m toán khác v nghi p v này. Ki m toán viên c n cân nh c m t cách th n tr ng vi c t ch c và ánh giá các th nghi m này t ư c c 2 m c tiêu ki m toán nêu trên. 36. Vi c m t th nghi m cơ b n không phát hi n th y có sai sót, không cung c p b ng ch ng ki m toán v vi c các ho t ng ki m soát liên quan n m t cơ s d n li u ã ư c ki m tra là có hi u qu . Tuy nhiên, các sai sót ư c ki m toán viên phát hi n t vi c th c hi n th nghi m cơ b n c n ư c cân nh c khi ki m toán viên ánh giá tính hi u qu c a ho t ng ki m soát. Sai sót tr ng y u ư c ki m toán viên phát hi n mà không ph i do ơn v phát hi n th hi n khi m
  13. khuy t quan tr ng trong h th ng ki m soát n i b c a ơn v , ki m toán viên s trao i v i Ban Giám c ơn v ư c ki m toán v n i dung này. L ch trình các th nghi m ki m soát 37. L ch trình các th nghi m ki m soát ph thu c vào m c tiêu c a ki m toán viên và xác nh th i gian tin c y c a ho t ng ki m soát. N u th nghi m ho t ng ki m soát t i m t th i i m c th thì ki m toán viên ch c n thu th p b ng ch ng ki m toán v ho t ng ki m soát ã ư c v n hành m t cách hi u qu vào th i i m ó. Tuy nhiên, n u th nghi m ki m soát ư c ti n hành trong m t giai o n thì ki m toán viên có th thu th p ư c b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát trong su t giai o n ó. 38. M t b ng ch ng ki m toán ch liên quan n m t th i i m v n có th là y iv im t m c tiêu c th c a ki m toán viên, như: Vi c ki m kê hàng t n kho th c t c a ơn v vào giai o n cu i kỳ. M t khác, n u ki m toán viên yêu c u b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát trong m t giai o n thì b ng ch ng ki m toán ch liên quan n m t th i i m có th là chưa y và ki m toán viên c n b sung thêm các bư c ki m tra và các th nghi m ki m soát khác có th thu th p ư c b ng ch ng ki m toán v ho t ng ki m soát ã ư c v n hành m t cách có hi u qu vào các th i i m liên quan trong su t giai o n ki m toán. Các th nghi m khác ó có th bao g m c th nghi m v s giám sát ho t ng ki m soát c a ơn v ư c ki m toán. 39. Khi ki m toán viên thu th p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát trong su t giai o n gi a kỳ, ki m toán viên s ph i xác nh b ng ch ng ki m toán b sung nào c n thu th p cho giai o n còn l i. Khi xác nh b ng ch ng ki m toán b sung, ki m toán viên c n xem xét n m c quan tr ng c a các sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u; ho t ng ki m soát c th ã ư c th c hi n trong giai o n gi a kỳ; m c tin c y c a b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a các ho t ng ki m soát ã ư c thu th p; dài c a giai o n còn l i. Căn c vào m c tin c y c a các ho t ng ki m soát và môi trư ng ki m soát mà ki m toán viên d nh gi m b t ph m vi c a các th nghi m cơ b n. Ki m toán viên thu th p b ng ch ng ki m toán v n i dung và ph m vi c a b t c thay i quan tr ng nào trong h th ng ki m soát n i b , k c các thay i c a h th ng thông tin, quy trình x lý và nhân s x y ra sau giai o n ki m toán gi a kỳ. 40. Ví d , có th ph i thu th p thêm b ng ch ng ki m toán b sung b ng cách ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát giai o n còn l i hay ki m tra công tác giám sát ho t ng ki m soát c a ơn v ư c ki m toán. 41. N u ki m toán viên có k ho ch s d ng b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ó, ki m toán viên c n thu th p b ng ch ng ki m toán v vi c các ho t ng ki m soát c th ó li u có thay i sau cu c ki m toán trư c ó hay không. thu th p b ng ch ng ki m toán v các thay i này, ki m toán viên ph i th c hi n th t c ph ng v n k t h p v i quan sát ho c i u tra xác nh n hi u bi t c a mình v các ho t ng ki m soát c th này. ChuNn m c ki m toán s 500 “B ng ch ng ki m toán” yêu c u ki m toán viên ph i th c hi n các th t c ki m toán xây d ng m i quan h liên t c v i b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các giai o n trư c ó n u ki m toán viên d nh s d ng các b ng ch ng ki m toán trong giai o n hi n t i. Ví d : Khi ti n hành ki m toán giai o n trư c ó, n u m t ho t ng ki m soát c a ơn v ư c th c hi n t ng thì ki m toán viên c n thu th p b ng ch ng ki m toán xác nh li u có s thay i nào v ho t ng ki m soát t ng này hay không và n u có thì nó có nh hư ng n hi u qu ho t ng ki m soát hay không. làm ư c vi c này, ki m toán viên c n ph ng v n Ban Giám c và ki m tra các s theo dõi
  14. xác nh li u có ho t ng ki m soát nào ã b thay i. B ng ch ng ki m toán v nh ng thay i này s giúp ki m toán viên quy t nh tăng hay gi m b ng ch ng ki m toán c n ph i thu th p trong giai o n hi n t i ánh giá tính hi u qu c a các ho t ng ki m soát. 42. N u ki m toán viên tin c y vào các ho t ng ki m soát ã ư c thay i sau khi ư c ki m tra giai o n trư c ây, ki m toán viên s ph i ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát này trong giai o n hi n t i. Các thay i này có th có nh hư ng n tính phù h p c a b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các giai o n trư c, th m chí t i m c không còn có cơ s ki m toán viên ti p t c tin c y. Ví d : Nh ng thay i v h th ng thu th p báo cáo c a ơn v có th không có nh hư ng n tính phù h p c a b ng ch ng ki m toán thu th p ư c giai o n trư c ó. Tuy nhiên, n u có s thay i làm cho cơ s d li u c a ơn v ư c c ng lu k ho c ư c tính toán theo m t cách khác thì s nh hư ng th c s n ho t ng ki m soát. 43. N u ki m toán viên tin c y vào các ho t ng ki m soát không b thay i k t khi ư c ki m tra giai o n trư c ây, ki m toán viên s ph i ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát này ít nh t m t l n trong 3 t ki m toán sau. o n 42 và 46 quy nh b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ó có th không làm ki m toán viên tin c y trong trư ng h p các ho t ng ki m soát có th ã thay i k t khi ư c ki m tra giai o n trư c ó ho c i v i các ki m soát ch nh m gi m b t r i ro tr ng y u. Vi c quy t nh có tin c y vào b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây hay không tuỳ thu c vào xét oán chuyên môn c a ki m toán viên. Ngoài ra, kho ng th i gian ki m tra l i ho t ng ki m soát này cũng tuỳ thu c vào xét oán chuyên môn c a ki m toán viên, nhưng không ư c kéo dài quá hai năm. 44. Khi xem xét tính phù h p c a vi c s d ng b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây, n u s s d ng, kho ng th i gian thích h p trư c khi th c hi n ki m tra l i m t ho t ng ki m soát, ki m toán viên c n cân nh c: a) M c hi u qu c a các y u t khác trong h th ng ki m soát n i b , k c môi trư ng ki m soát, công tác giám sát các ho t ng ki m soát và quy trình ánh giá r i ro c a ơn v ; b) Các r i ro do tính ch t c a ki m soát, k c ho t ng ki m soát th công và t ng; c) Tính hi u qu c a ho t ng ki m soát h th ng tin h c nói chung; d) Tính hi u qu c a ho t ng ki m soát và vi c th c hi n ki m soát c a ơn v , k c n i dung và ph m vi c a các thay i trong vi c th c hi n ki m soát so v i vi c ki m tra v tính hi u qu trong các cu c ki m toán trư c ây; e) R i ro có sai sót tr ng y u và m c tin c y vào ho t ng ki m soát. R i ro có sai sót tr ng y u càng l n ho c m c tin c y c a ho t ng ki m soát càng cao thì th i gian ki m tra (n u có) càng ng n. Các y u t thông thư ng làm gi m th i gian ki m tra l i m t ho t ng ki m soát ho c làm cho ki m toán viên quy t nh không tin c y vào b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây g m: - Môi trư ng ki m soát y u; - S y u kém c a công tác giám sát ho t ng ki m soát; - Các ho t ng ki m soát có m t y u t quan tr ng ư c th c hi n th công; - Thay i nhân s nh hư ng quan tr ng n ho t ng ki m soát; - Tình hình thay id n n vi c c n thi t thay i ho t ng ki m soát; - Ho t ng ki m soát h th ng tin h c nói chung là y u.
  15. 45. N u có m t s ho t ng ki m soát mà ki m toán viên xác nh r ng vi c s d ng b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây là phù h p, ki m toán viên s ph i ki m tra tính hi u qu c a nh ng ho t ng ki m soát này t ng cu c ki m toán. Yêu c u này nh m tránh kh năng ki m toán viên có th s d ng phương pháp ki m toán trình bày o n 43 v i toàn b ho t ng ki m soát mà ki m toán viên d ki n tin c y, nhưng ch ki m tra ho t ng ki m soát này m t giai o n ki m toán riêng r mà không ki m tra ho t ng ki m soát này trong hai giai o n ki m toán sau ó. Bên c nh vi c cung c p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ư c ki m tra cu c ki m toán hi n t i, vi c th c hi n các th nghi m này cung c p thêm b ng ch ng b sung v tính hi u qu c a môi trư ng ki m soát. T ó giúp ki m toán viên quy t nh s tin c y vào b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây. Như v y, n u ki m toán viên th c hi n theo quy nh t i các o n 41-44 n u cho r ng vi c s d ng b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây là phù h p v i m t s lo i ho t ng ki m soát, khi ó ki m toán viên s l p k ho ch ki m tra m t ph n y c a ho t ng ki m soát t m u t ng th trong t ng giai o n ki m toán, m i ho t ng ki m soát ph i ư c ki m tra ít nh t m t l n trong 3 t ki m toán. 46. Khi ki m toán viên ã xác nh ư c r i ro có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u là r i ro quan tr ng và ki m toán viên d nh tin c y vào tính hi u qu c a ho t ng ki m soát nh m gi m b t r i ro có sai sót tr ng y u này thì ki m toán viên s ph i thu th p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát t các th nghi m ki m soát ư c th c hi n trong giai o n hi n t i. R i ro có sai sót tr ng y u càng l n thì ki m toán viên càng ph i thu th p nhi u b ng ch ng ki m toán v s v n hành có hi u qu c a ho t ng ki m soát liên quan. Do ó, m c dù ki m toán viên thư ng xem xét thông tin thu th p ư c t các cu c ki m toán trư c ây thi t k các th nghi m ki m soát nh m gi m b t r i ro có sai sót tr ng y u, nhưng ki m toán viên không tin c y vào b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t cu c ki m toán trư c ây v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát i v i các r i ro này. Do ó, ki m toán viên s thu th p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát i v i r i ro trong giai o n hi n t i. Ph m vi các th nghi m ki m soát 47. Ki m toán viên ph i thi t k các th nghi m ki m soát nh m thu th p ư c các b ng ch ng ki m toán y và thích h p v s v n hành m t cách có hi u qu c a ho t ng ki m soát trong su t giai o n ki m tra. Khi xác nh ph m vi c a các th nghi m ki m soát, ki m toán viên có th xem xét các v n sau: a) T n su t th c hi n ho t ng ki m soát c a ơn v trong su t giai o n; b) Kho ng th i gian trong giai o n ki m toán mà ki m toán viên tin c y vào tính hi u qu c a ho t ng ki m soát; c) Tính phù h p và m c tin c y c a b ng ch ng ki m toán c n thu th p ư c v vi c ho t ng ki m soát ã ngăn ng a, phát hi n và s a ch a các sai sót tr ng y u trong các cơ s d n li u; d) Ph m vi b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các th nghi m ki m soát khác liên quan n cơ s d n li u; e) Ph m vi ki m toán viên d nh tin c y vào tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ánh giá r i ro (và t ó gi m các th nghi m cơ b n căn c vào m c tin c y vào h th ng ki m soát); f) Thay i d ki n v ho t ng ki m soát. 48. Trong vi c ánh giá r i ro, ki m toán viên càng tin c y vào tính hi u qu c a ho t ng ki m soát thì ph m vi th nghi m ki m soát càng l n. Khi t l bi n i d ki n c a ho t ng ki m soát tăng lên thì ph m vi th nghi m ki m soát c a ki m toán viên cũng tăng lên. Tuy nhiên, ki m
  16. toán viên c n cân nh c li u t l bi n i d ki n có ch ra là ho t ng ki m soát chưa gi m b t r i ro có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u mà ki m toán viên ánh giá. N u t l bi n i d ki n này là quá cao thì ki m toán viên có th cho r ng các th nghi m ki m soát i v i m t cơ s d n li u c th là không hi u qu . 49. Do tính ch t ho t ng n nh c a h th ng tin h c, ki m toán viên có th không c n tăng ph m vi ki m tra c a m t ho t ng ki m soát t ng. M t ho t ng ki m soát t ng s th c hi n m t cách n nh n u chương trình ph n m m không b thay i. Khi ki m toán viên xác nh h th ng ki m soát t ng th c hi n ch c năng như mong mu n (có th th c hi n chương trình vào b t c lúc nào khi ki m soát ho t ng trư c ho c vào m t th i i m nào khác), ki m toán viên xem xét th c hi n các th nghi m ki m soát nh m xác nh s ti p t c v n hành có hi u qu c a ho t ng ki m soát. Các th nghi m ki m soát này có th xác nh các thay i c a chương trình s không ư c tri n khai khi chưa có s thay i v ho t ng ki m soát. Th nghi m cơ b n 50. Th nghi m cơ b n ư c th c hi n phát hi n các sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u. Th nghi m cơ b n g m các ki m tra chi ti t các nghi p v , s dư kho n m c, các gi i trình có liên quan và các quy trình phân tích. Ki m toán viên l p k ho ch và th c hi n các th nghi m cơ b n x lý r i ro có sai sót tr ng y u. 51. Cho dù k t qu ánh giá r i ro có sai sót tr ng y u là như th nào, ki m toán viên s ph i t ch c và th c hi n các th nghi m cơ b n i v i t ng lo i nghi p v , s dư kho n m c và các gi i trình tr ng y u có liên quan. Yêu c u này xu t phát t vi c ánh giá r i ro c a ki m toán viên ch căn c vào xét oán chuyên môn c a mình và có th là chưa y phát hi n ra t t c các r i ro có sai sót tr ng y u. Hơn n a, có nh ng h n ch ti m tàng trong h th ng ki m soát n i b , bao g m quy n ph quy t c a Ban Giám c. Do ó, m c dù ki m toán viên có th xác nh r ng r i ro có sai sót tr ng y u có th ư c gi m xu ng m c th p có th ch p nh n ư c b ng cách th c hi n các th nghi m ki m soát i v i m t cơ s d n li u c th cho m t lo i nghi p v , s dư kho n m c và các gi i trình có liên quan ( o n 10), ki m toán viên v n luôn th c hi n các th nghi m cơ b n i v i t ng lo i nghi p v tr ng y u, s dư kho n m c và các gi i trình có liên quan. 52. Th nghi m cơ b n c a ki m toán viên ph i bao g m các th t c ki m toán liên quan n quy trình khóa s , l p báo cáo tài chính, như sau: a) Kh p s li u trên báo cáo tài chính v i s li u trên s k toán; b) Ki m tra các bút toán tr ng y u và các i u ch nh khác ư c th c hi n trong quá trình l p báo cáo tài chính. N i dung và ph m vi ki m tra bút toán và các i u ch nh khác c a ki m toán viên ph thu c vào tính ch t và m c ph c t p c a quy trình l p báo cáo tài chính c a ơn v và các r i ro có sai sót tr ng y u liên quan. 53. N u ki m toán viên ã xác nh ra r i ro có sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u là r i ro quan tr ng thì ki m toán viên s ph i th c hi n các th nghi m cơ b n x lý r i ro này. Ví d , n u ki m toán viên nh n th y Ban Giám c ch u nhi u s c ép ph i t ư c các m c tiêu l i nhu n thì có th có r i ro là Ban Giám c s nâng doanh s bán hàng b ng cách ghi nh n doanh thu khi chưa bán hàng. Trư ng h p này, ki m toán viên l p các b n ngh xác nh n t khách hàng c a ơn v không ch v s dư chưa thanh toán mà còn xác nh n các chi ti t c a h p ng mua, bán như th i gian h p ng, các i u kho n v giao hàng và tr l i hàng. Ngoài ra, n u th y có hi u qu , ki m toán viên có th b sung thêm b ng ch ng bên c nh các b n xác nh n trên b ng
  17. cách ph ng v n các nhân viên không làm công tác tài chính trong ơn v v nh ng thay i trong h p ng mua, bán và các i u kho n giao hàng. 54. N u phương pháp ki m toán các r i ro quan tr ng này ch g m các th nghi m cơ b n thì các th t c ki m toán thích h p x lý các r i ro quan tr ng này có th bao g m các ki m tra chi ti t các nghi p v và s dư kho n m c ho c là s k t h p gi a ki m tra chi ti t các nghi p v và s dư kho n m c v i th c hi n quy trình phân tích. Ki m toán viên c n xem xét quy nh t i các o n 55-66 khi thi t k n i dung, l ch trình và ph m vi c a các th nghi m cơ b n i v i các r i ro quan tr ng. thu th p ư c y b ng ch ng ki m toán thích h p, các th nghi m cơ b n liên quan n các r i ro quan tr ng thư ng ư c thi t k nh m thu th p ư c b ng ch ng ki m toán có m c tin c y cao. N i dung quy trình phân tích 55. Quy trình phân tích cơ b n thư ng ư c áp d ng v i các kho n m c g m s lư ng l n các nghi p v và có th d oán ư c theo th i gian. Ki m tra chi ti t các nghi p v và s dư thư ng thích h p trong vi c thu th p b ng ch ng ki m toán liên quan n cơ s d n li u c th v s dư kho n m c, bao g m cơ s d n li u hi n h u và các ánh giá. Trong m t s trư ng h p, ki m toán viên quy t nh ch th c hi n quy trình phân tích cũng gi m r i ro có sai sót tr ng y u xu ng m c có th ch p nh n ư c. Ví d : Ki m toán viên quy t nh ch th c hi n quy trình phân tích là x lý r i ro phát hi n sai sót tr ng y u c a m t lo i nghi p v n u vi c ánh giá r i ro c a ki m toán viên ư c h tr thêm b ng b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t vi c ki m tra tính hi u qu c a ho t ng ki m soát. Trư ng h p khác, ki m toán viên quy t nh ch th c hi n ki m tra chi ti t các nghi p v , s dư kho n m c là phù h p, hay th c hi n phương pháp k t h p gi a quy trình phân tích v i ki m tra chi ti t là phù h p hơn i v i các r i ro ã ư c ánh giá. 56. Ki m toán viên th c hi n ki m tra chi ti t các nghi p v và s dư sao cho phù h p nh t v i các r i ro ã ư c ánh giá thu th p ư c y b ng ch ng ki m toán thích h p có ư c m c m b o mong mu n trong cơ s d n li u. Khi thi t k các th nghi m cơ b n liên quan n cơ s d n li u hi n h u hay phát sinh, ki m toán viên c n l a ch n t các kho n m c nào trong báo cáo tài chính có th thu th p ư c b ng ch ng ki m toán liên quan. M t khác, khi th c hi n các th t c ki m toán liên quan n cơ s d n li u y , ki m toán viên c n l a ch n t các b ng ch ng ki m toán nào ch ra r ng m t kho n m c s ph i có trong báo cáo tài chính và sau ó ki m tra xem li u kho n m c này ã ư c trình bày trong báo cáo tài chính hay không. Ví d : Ki m toán viên có th ki m tra nghi p v thanh toán sau ngày khóa s xác nh xem các ho t ng mua s m có b b sót khi ghi chép các kho n ph i tr hay không. 57. Khi xây d ng quy trình phân tích, ki m toán viên c n xem xét n các v n sau: a) M c phù h p khi s d ng quy trình phân tích i v i cơ s d n li u; b) M c tin c y c a nh ng d li u ư c s d ng xác nh giá tr ghi s ư c tính ho c t l b t k d li u ó ư c t o ra t n i b hay thu th p ư c t bên ngoài; c) Li u các ư c tính có chính xác xác nh sai sót tr ng y u m c m b o mong mu n; d) Kho n chênh l ch gi a giá tr ghi s và giá tr ư c tính có th ch p nh n ư c. Ki m toán viên c n cân nh c khi ki m tra ho t ng ki m soát, n u có, v nh ng thông tin do ơn v chuNn b mà ki m toán viên s d ng khi th c hi n quy trình phân tích c a mình. N u ho t ng ki m soát này có hi u qu thì ki m toán viên có th tin tư ng hơn vào tính trung th c c a thông tin cũng như v k t qu c a quy trình phân tích. M t khác, ki m toán viên có th cân nh c li u thông tin có b ph thu c vào th t c ki m toán c a kỳ này hay kỳ trư c không. Khi xác nh
  18. quy trình ki m toán nh ng thông tin làm cơ s d oán quy trình phân tích, ki m toán viên c n xem xét quy nh t i ChuNn m c ki m toán s 500 “B ng ch ng ki m toán”. L ch trình th c hi n các th nghi m cơ b n 58. Khi th c hi n các th nghi m cơ b n giai o n gi a kỳ, ki m toán viên ph i th c hi n các th nghi m cơ b n b sung ho c các th nghi m cơ b n k t h p v i các th nghi m ki m soát bao quát ư c c giai o n còn l i nh m t o ra cơ s h p lý cho vi c m r ng ph m vi k t lu n c a ki m toán viên t giai o n gi a kỳ cho n giai o n cu i kỳ. 59. Trong m t s trư ng h p, ki m toán viên có th th c hi n th nghi m cơ b n vào th i i m gi a kỳ. i u này làm tăng r i ro x y ra các sai sót vào giai o n cu i kỳ do không ư c ki m toán viên phát hi n. R i ro này càng tăng n u giai o n còn l i càng dài. Khi ki m toán viên cân nh c li u có th c hi n th nghi m cơ b n giai o n gi a kỳ hay không, c n xem xét n các y u t sau: a) Môi trư ng ki m soát và ho t ng ki m soát liên quan khác; b) M c s n có c a thông tin c n thi t cho các th t c c a ki m toán viên vào giai o n sau ; c) M c tiêu c a th nghi m cơ b n; d) R i ro x y ra sai sót tr ng y u ã ư c ánh giá; e) Tính ch t c a lo i nghi p v ho c s dư kho n m c và các cơ s d n li u liên quan; f) Kh năng c a ki m toán viên khi th c hi n các th nghi m cơ b n thích h p ho c k t h p các th nghi m cơ b n v i các th nghi m ki m soát soát xét toàn b giai o n còn l i nh m làm gi m r i ro x y ra sai sót vào giai o n cu i kỳ chưa ư c ki m toán viên phát hi n. 60. Dù ki m toán viên không bu c ph i thu th p b ng ch ng ki m toán v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát t o ra cơ s h p lý cho ki m toán viên m r ng ph m vi k t lu n c a mình t giai o n gi a kỳ cho n giai o n cu i kỳ, ki m toán viên c n cân nh c xem li u ch th c hi n th nghi m cơ b n cho giai o n còn l i ã là hay chưa. N u ki m toán viên k t lu n r ng ch th c hi n th nghi m cơ b n là chưa y thì ki m toán viên s th c hi n các th nghi m ki m soát v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ho c th nghi m cơ b n vào giai o n cu i kỳ. 61. Trư ng h p phát hi n r i ro có sai sót tr ng y u là do gian l n, ki m toán viên s x lý các r i ro này b ng cách thay i l ch trình c a các th t c ki m toán. Ví d , ki m toán viên có th k t lu n r ng c n th c hi n các th nghi m cơ b n t i ho c g n th i i m cu i kỳ báo cáo ch ra r i ro có sai sót tr ng y u do gian l n theo quy nh c a ChuNn m c ki m toán s 240 “Gian l n và sai sót”. 62. Ki m toán viên ph i so sánh và i chi u thông tin v s dư cu i kỳ v i thông tin so sánh vào th i i m gi a kỳ phát hi n các kho n m c b t thư ng, ki m tra các kho n m c b t thư ng và th c hi n quy trình phân tích ho c các th nghi m cơ b n ki m tra giai o n t gi a kỳ n cu i kỳ k toán. Khi lên k ho ch th c hi n quy trình phân tích cho giai o n này, ki m toán viên c n xem xét li u các s dư cu i kỳ c a các lo i nghi p v c th ho c s dư các kho n m c có ư c ư c tính m t cách h p lý v giá tr , m c quan tr ng và k t c u tài kho n hay không. Ki m toán viên c n xem xét li u quy trình phân tích, vi c i u ch nh các lo i nghi p v , ho c s dư các tài kho n t i th i i m gi a kỳ, và vi c th c hi n khoá s k toán c a ơn v có phù h p không. Ngoài ra, ki m toán viên c n xem xét li u h th ng thông tin liên quan n vi c l p báo cáo tài chính có cung c p các thông tin liên quan n s dư cu i kỳ và các nghi p v trong giai o n còn l i có y ki m toán viên th c hi n i u tra: Các giao d ch l n b t thư ng ho c các giao d ch phát sinh t i ho c g n th i i m cu i kỳ; Ki m toán viên cũng c n cân nh c nguyên
  19. nhân c a các bi n i quan tr ng khác ho c các bi n i d ki n ã không x y ra ho c thay i v k t c u các lo i giao d ch hay các s dư kho n m c. Các th nghi m cơ b n nào ư c s d ng trong giai o n này s ph thu c vào vi c li u ki m toán viên ã th c hi n các th nghi m ki m soát hay chưa. 63. N u phát hi n ra sai sót các lo i giao d ch ho c các s dư kho n m c trong giai o n gi a kỳ, ki m toán viên c n s a i l i m c ánh giá r i ro liên quan cũng như s a i l i n i dung, l ch trình và ph m vi d ki n c a th nghi m cơ b n dùng cho giai o n còn l i sao cho phù h p v i các lo i nghi p v và các s dư kho n m c này ho c m r ng ph m vi hay th c hi n l i các th t c ki m toán ó giai o n cu i kỳ. 64. Vi c s d ng b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các th nghi m cơ b n cu c ki m toán trư c ây là chưa x lý r i ro có sai sót tr ng y u giai o n hi n t i. Trong ph n l n các trư ng h p, b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t th nghi m cơ b n th c hi n các cu c ki m toán trư c ây cung c p r t ít ho c không cung c p ư c b ng ch ng ki m toán cho giai o n hi n t i. s d ng b ng ch ng ki m toán thu th p ư c trong các cu c ki m toán trư c ây như m t b ng ch ng ki m toán quan tr ng thì b ng ch ng ki m toán và v n liên quan ó v cơ b n không ư c thay i. Ví d : B ng ch ng ki m toán thu th p ư c t các th nghi m cơ b n trong các cu c ki m toán trư c ây có th v n còn giá tr cho giai o n hi n t i như ý ki n liên quan n vi c ch ng khoán hoá các kho n m c không có thay i trong kỳ hi n t i. Theo quy nh c a ChuNn m c ki m toán s 500 “B ng ch ng ki m toán”, n u ki m toán viên có k ho ch s d ng b ng ch ng ki m toán thu th p ư c t th nghi m cơ b n trong giai o n ki m toán trư c ây, ki m toán viên c n th c hi n các th t c ki m toán trong su t giai o n hi n t i xây d ng ư c m i quan h liên t c gi a các b ng ch ng ki m toán. Ph m vi th c hi n các th nghi m cơ b n 65. N u r i ro x y ra sai sót tr ng y u càng l n thì ph m vi c a th nghi m cơ b n ph i càng r ng. Do r i ro x y ra sai sót tr ng y u thư ng liên quan n h th ng ki m soát n i b nên ph m vi th nghi m cơ b n có th ph i tăng lên vì ki m toán viên không hài lòng v i k t qu ki m tra v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát. Tuy nhiên, vi c m r ng ph m vi c a m t th nghi m ki m toán ch th c s thích h p n u b n thân th nghi m ki m toán ó liên quan c th n r i ro này. 66. Khi xây d ng các th nghi m cơ b n, ph m vi ki m tra thư ng liên quan n kích thư c m u vì kích thư c m u ch u nh hư ng c a r i ro x y ra sai sót tr ng y u. Tuy nhiên, ki m toán viên c n xem xét n các v n khác như vi c s d ng các phương pháp l a ch n m u khác có hi u qu hơn không. Ví d , l a ch n các ph n t l n ho c b t thư ng t m t t ng th thay vì cách l y m u i di n ho c phân nhóm m t t ng th thành các nhóm riêng bi t có cùng tính ch t. ChuNn m c ki m toán s 530 “L y m u ki m toán và các th t c l a ch n khác” hư ng d n l y m u ki m toán và các phương pháp l a ch n m u khác. Khi xây d ng quy trình phân tích, ki m toán viên c n cân nh c m c chênh l ch có th ch p nh n ư c so v i m c chênh l ch d ki n xác nh xem li u có c n thi t ph i th c hi n th nghi m cơ b n b sung hay không. Vi c xem xét này ch u nh hư ng b i m c tr ng y u và tính nh t quán v i m c m b o mong mu n. Vi c xác nh m c chênh l nh này òi h i ki m toán viên cân nh c kh năng là t ng các sai sót trong s dư m t tài kho n c th , ho c sai sót trong vi c ghi nh n các giao d ch hay sai sót phát sinh t vi c trình bày có th vư t quá m c có th ch p nh n ư c. Khi xây d ng quy trình phân tích cơ b n, ki m toán viên c n tăng m c m b o mong mu n n u r i ro x y ra sai sót tr ng y u tăng lên. M c y c a vi c trình bày và công b báo cáo tài chính
  20. 67. Ki m toán viên c n th c hi n các th t c ki m toán ánh giá xem li u vi c trình bày và công b báo cáo tài chính nói chung có phù h p v i chu n m c k toán, ch k toán hay không. Ki m toán viên c n xem xét li u cách th c phân lo i nghi p v và n i dung thông tin tài chính ư c trình bày trên báo cáo tài chính có phù h p không. Vi c trình bày báo cáo tài chính phù h p v i chuNn m c k toán, ch k toán cũng òi hòi ph i gi i trình h p lý các v n tr ng y u. Các v n tr ng y u này liên quan n hình th c, th t s p x p và n i dung c a báo cáo tài chính cũng như các thuy t minh báo cáo tài chính kèm theo. Ví d , thu t ng ư c s d ng, s lư ng chi ti t ưa ra, vi c phân lo i các kho n m c trong các báo cáo, và cơ s trình bày thông tin. Ki m toán viên c n xem xét li u Ban lãnh o ơn v ư c ki m toán ã công b các v n liên quan n nh ng tình hu ng và s ki n c th mà ki m toán viên ã ư c bi t vào th i i m ó hay chưa. Khi ánh giá vi c trình bày báo cáo tài chính, k c các gi i trình liên quan, ki m toán viên c n xem xét n r i ro x y ra sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u theo quy nh t i ChuNn m c ki m toán s 500 “B ng ch ng ki m toán” v cơ s d n li u liên quan n vi c trình bày và công b báo cáo tài chính. ánh giá m c y và thích h p c a b ng ch ng ki m toán thu th p ư c 68. Căn c vào các th t c ki m toán ã ư c th c hi n và b ng ch ng ki m toán ã thu th p ư c, ki m toán viên s ph i ánh giá xem vi c ánh giá các r i ro x y ra sai sót tr ng y u trong cơ s d n li u có còn phù h p hay không. 69. Khi th c hi n các th t c ki m toán theo k ho ch ã l p, b ng ch ng ki m toán thu th p ư c có th làm cho ki m toán viên ph i thay i n i dung, l ch trình ho c ph m vi các th t c ki m toán khác. Nh ng thông tin mà ki m toán viên thu th p ư c có th có s khác bi t áng k so v i thông tin ã ư c s d ng ánh giá r i ro. Ví d , m c sai sót ư c ki m toán viên phát hi n khi th c hi n các th nghi m cơ b n có th làm thay i xét oán chuyên môn c a ki m toán viên v ánh giá r i ro, cũng như có th cho bi t nh ng t n t i tr ng y u c a h th ng ki m soát n i b . Ngoài ra, vi c th c hi n th t c phân tích giai o n rà soát t ng th c a cu c ki m toán có th ch ra r i ro có sai sót tr ng y u chưa ư c ghi nh n trư c ây. Trư ng h p này, ki m toán viên c n ph i ánh giá l i các th t c ki m toán ã ư c l p k ho ch, d a vào cân nh c c a ki m toán viên v toàn b hay m t s lo i giao d ch, các s dư kho n m c, ho c các trình bày và cơ s d n li u liên quan. 70. Khái ni m v tính hi u qu c a ho t ng ki m soát ghi nh n là m t s thay i có th x y ra trong ho t ng ki m soát c a ơn v . Nh ng bi n i c a ho t ng ki m soát b t bu c c a ơn v có th do các y u t như thay i v nhân s ch ch t, bi n ng áng k c a các nghi p v theo mùa v và sai sót do con ngư i gây ra. N u phát hi n ra các thay i này khi th c hi n các th nghi m ki m soát thì ki m toán viên c n ph i th c hi n ki m tra chi ti t tìm hi u v th i gian x y ra các thay i nhân s liên quan n ch c năng ki m soát n i b ch ch t. Ki m toán viên c n cân nh c xem li u các th nghi m ki m soát ã th c hi n có t o ra cơ s tin c y vào ho t ng ki m soát hay không, li u có c n thi t ph i th c hi n các th nghi m ki m soát b sung hay không, li u có c n thi t s d ng các th t c ki m toán cơ b n x lý các r i ro x y ra sai sót tr ng y u hay không. 71. Ki m toán viên không ư c cho r ng gian l n ho c sai sót ch là cá bi t và do v y, ki m toán viên ph i cân nh c xem vi c phát hi n ra sai sót s có nh hư ng như th nào n các r i ro có sai sót tr ng y u. Trư c khi ưa ra k t lu n v cu c ki m toán, ki m toán viên ph i ánh giá xem li u r i ro ki m toán ã ư c gi m xu ng m c có th ch p nh n ư c hay chưa và li u có c n thi t
Đồng bộ tài khoản