Quyết định số 20/2006/QĐ-BYT

Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:27

0
46
lượt xem
2
download

Quyết định số 20/2006/QĐ-BYT

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyết định số 20/2006/QĐ-BYT về việc phê duyệt Chương trình hành động Quốc gia về phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con giai đoạn 2006-2010 do Bộ Y tế ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyết định số 20/2006/QĐ-BYT

  1. B YT C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM Đ c l p - T do - H nh phúc S : 20/2006/QĐ-BYT Hà N i, ngày 07 tháng 7 năm 2006 QUY T Đ NH V VI C PHÊ DUY T CHƯƠNG TRÌNH HÀNH Đ NG QU C GIA V PHÒNG LÂY TRUY N HIV T M SANG CON GIAI ĐO N 2006-2010 B TRƯ NG B YT Căn c Ngh đ nh s 49/2003/NĐ-CP ngày 15/5/2003 c a Chính ph quy đ nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và cơ c u t ch c c a B Y t ; Căn c Quy t đ nh s 36/2004/QĐ-TTg ngày 17/03/2004 c a Th tư ng Chính ph v vi c phê duy t Chi n lư c Qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam đ n năm 2010 và t m nhìn 2020; Theo đ ngh c a ông V trư ng V S c kho sinh s n và ông C c trư ng C c phòng ch ng HIV/AIDS Vi t Nam - B Y t , QUY T Đ NH: Đi u 1. Phê duy t Chương trình hành đ ng Qu c gia v phòng lây truy n HIV t m sang con giai đo n 2006-2010 (b n kèm theo) v i nh ng n i dung ch y u sau: 1. M c tiêu Chương trình hành đ ng Qu c gia v phòng lây truy n HIV t m sang con giai đo n 2006-2010: a) M c tiêu chung: Kh ng ch t l tr em b nhi m HIV do m truy n sang xu ng dư i 10% vào năm2010. b) M c tiêu c th đ n năm 2010: - Kh ng ch t l ph n mang thai nhi m HIV m c dư i 0,5%; - 90% ph n mang thai đư c tư v n v HIV/AIDS và 60% s ph n mang thai đư c tư v n t nguy n xét nghi m HIV; - 100% ph n có thai nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c đi u tr d phòng lây truy n HIV; - 90% bà m nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c ti p t c theo dõi và chăm sóc sau khi sinh. 2. Các gi i pháp th c hi n: a) Gi i pháp xã h i: - Tăng cư ng s ng h , tham gia chương trình phòng lây nhi m HIV t m sang con c a chính quy n các c p và các ban ngành đoàn th liên quan; - Thi t l p h th ng chăm sóc, h tr cho bà m và tr em b nhi m HIV t i c ng đ ng trên cơ s ph i h p ho t đ ng gi a cơ quan y t và các cơ quan, ban ngành đ a phương; - T ng bư c hoàn ch nh h th ng văn b n quy ph m pháp lu t v phòng lây nhi m HIV t m sang con; - C ng c , tăng cư ng đ u tư cho h th ng trung tâm b o tr xã h i đ tăng cư ng kh năng ti p nh n và chăm sóc tr m côi b nhi m HIV không nơi nương t a t i các t nh, thành ph . b) Gi i pháp k thu t : - Đ y m nh công tác thông tin, giáo d c, truy n thông nh m nâng cao nh n th c c a nam và n gi itrong đ tu i sinh đ v nguy cơ lây nhi m HIV và kh năng lây truy n HIV t m sang con; - Tăng cư ng các ho t đ ng d phòng s m đ phòng tránh lây nhi m HIV t m sang con: Khuy n khích hành vi tình d c an toàn đ c bi t đ i v i ph n trong đ tu i sinh đ ; Tư v n v HIV/AIDS trư c khi k t hôn cho c nam và n , đ c bi t v i ph n khi mang thai, trư c khi đ đ h t nguy n xét nghi m HIV; Tăng cư ng qu n lý thai nghén s m đ phát hi n nguy cơ nhi m HIV; Phát hi n và đi u tr s m các nhi m khu n lây truy n qua đư ng tình d c cho ph n tu i sinh s n;
  2. - Cung c p đ thu c d phòng lây truy n HIV t tuy n trung ương t i tuy n huy n; - Đi u tr d phòng cho ph n mang thai nhi m HIV lúc mang thai, chuy n d ; áp d ng các bi n pháp d phòng trong khi đ . Tư v n v các bi n pháp nuôi con cho bà m nhi m HIV; - Chăm sóc tr b nhi m HIV và tr có b m nhi m HIV: tăng cư ng kh năng ti p c n thu c kháng vi rút (ph i h p v i chương trình ARV), thu c đi u tr d phòng nhi m trùng cơ h i, và thu c đi u tr nhi m trùng cơ h i cho các bà m và các cháu b nhi m HIV. H tr và tư v n các cơ quan liên quan đ xây d ng các trung tâm chăm sóc tr m côi b nhi m HIV không nơi nương t a t i các t nh, thành ph l n; - Ti n hành các nghiên c u trong chương trình d phòng lây nhi m HIV t m sang con. c) Gi i pháp nâng cao năng l c v qu n lý và tăng cư ng ngu n l c: - Tăng cư ng năng l c cho h th ng làm công tác d phòng lây truy n HIV t m sang con: m các khoá đào t o và đào t o l i cho cán b y t tr c ti p tham gia công tác phòng lây truy n HIV t m sang con t t c các tuy n v các n i dung liên quan d phòng lây truy n HIV t m sang con; - Tăng cư ng công tác ki m tra, giám sát ho t đ ng c a chương trình Phòng lây truy n HIV t m sang con t i các tuy n; - Huy đ ng ngu n l c trong nư c t các chương trình y t Trung ương, đ a phương, các t ch c xã h i, t ch c qu c t , t ch c phi chính ph đ m b o ngu n l c cho chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con. Đi u 2. T ch c th c hi n 1. V S c kho sinh s n ch trì và ph i h p v i C c phòng ch ng HIV/AIDS Vi t Nam, V Đi u tr , Vi n V sinh d ch t Trung ương, B nh vi n Ph s n Trung ương, B nh vi n Nhi Trung ương, Vi n các b nh truy n nhi m và nhi t đ i Qu c gia, Vi n Dinh dư ng, Trung tâm truy n thông giáo d c s c kho , B Y t có nhi m v hư ng d n l p k ho ch, ph i h p v i các đơn v t ch c tri n khai các ho t đ ng phòng lây truy n HIV t m sang con cũng như tri n khai các ho t đ ng theo dõi đánh giá chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con. 2. Trung tâm B o v s c kho bà m tr em và K ho ch hoá gia đình ch trì và ph i h p v i Trung tâm phòng ch ng HIV/AIDS t nh, thành ph , các đơn v liên quan ch u trách nhi m l p k ho ch, t ch c tri n khai và theo dõi đánh giá các ho t đ ng phòng lây truy n HIV t m sang con trên đ a bàn t nh, thành ph . 3. Trung tâm y t d phòng huy n ph i h p v i các đơn v liên quan đ n chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con trong đ a bàn huy n t ch c tri n khai các ho t đ ng t i qu n, huy n, th xã, thành ph thu c t nh, và các xã, phư ng, th tr n. Đi u 3. Quy t đ nh này có hi u l c sau 15 ngày k t ngày đăng công báo. Đi u 4. Các ông, bà Chánh Văn phòng, C c trư ng C c Phòng ch ng HIV/AIDS Vi t Nam, V trư ng V S c kho sinh s n, V Đi u tr , V Pháp ch , Th trư ng các đơn v tr c thu c B , Giám đ c S Y t các t nh thành ph tr c thu c Trung ương, Th trư ng y t các ngành và các đơn v liên quan ch u trách nhi m thi hành Quy t đ nh này ./. B TRƯ NG Tr n Th Trung Chi n Các ch vi t t t AIDS H i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i (Acquired Immune Deficiency Syndrome) ARV Thu c ch ng vi rút (Antirestrovirus) BLTQĐTD B nh lây truy n qua đư ng tình d c (sexual transmitted infection) BVBMTE-KHHGĐ Trung tâm B o v bà m tr em - K ho ch hoá gia đình 2
  3. CSSKSS Chăm sóc s c kho sinh s n HIV Vi rút gây suy gi m mi n d ch ngư i (Human Immunodeficiency Virus) HLHPN H i liên hi p ph n KHHGĐ K ho ch hoá gia đình NCKH Nghiên c u khoa h c NTCH Nhi m trùng cơ h i PLTMC Phòng lây truy n HIV t m sang con TT- GD-TT Thông tin giáo d c truy n thông TVXNTN Tư v n xét nghi m HIV t nguy n UBDSGDTE U ban dân s , gia đình và tr em UNICEF Qu nhi đ ng Liên hi p qu c (United Nations Children’s Fund) UNAIDS Chương trình ph i h p c a Liên h p qu c v HIV/AIDS VSKSS V S c kho sinh s n PH N 1: CƠ S Đ XÂY D NG CHƯƠNG TRÌNH I. CƠ S PHÁP LÝ 1. Lu t b o v s c kho nhân dân ngày 30/6/1989. 2. Pháp l nh phòng, ch ng nhi m vi rút gây ra h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i ngư i (HIV/AIDS) ngày 31/5/1995. 3. Ch th s 02/2003/CT-TTg ngày 24/2/2003 c a Th tư ng Chính ph v tăng cư ng công tác phòng ch ng HIV/AIDS. 4. Quy t đ nh s 36/2004/QĐ-TTg ngày 17/3/2004 c a Th tư ng Chính ph v vi c phê duy t Chi n lư c Qu c gia phòng ch ng HIV/AIDS Vi t Nam đ n năm 2010 và t m nhìn 2020. 5. Quy t đ nh s : 2538/QĐ-BYT ngày 27/7/2004 c a B trư ng B Y t “V vi c phân công xây d ng Chương trình hành đ ng c a Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam đ n năm 2010 và t m nhìn 2020” . II. TÌNH HÌNH D CH HIV/AIDS TRÊN TH GI I VÀ VI T NAM. 1. Tình hình d ch HIV/AIDS trên th gi i Theo ư c tính c a Chương trình ph i h p c a Liên h p qu c v HIV/AIDS (UNAIDS), đ n cu i năm 2005 trên th gi i có kho ng 40,3 tri u ngư i s ng chung v i HIV/AIDS, trong đó ph n chi m kho ng 46% (17,5 tri u ngư i) và tr em dư i 15 tu i là 2,3 tri u. C n Sahara- Châu Phi v n là khu v c ch u nh hư ng n ng n nh t v i 25,8 tri u ngư i s ng chung v i HIV/AIDS. T l nhi m HIV trong ph n mang thai Châu Phi r t cao: Swaziland là 39%, Nam Phi là 27,9% vào năm 2003. ư c tính đ n cu i năm 2005 Châu á có 8,3 tri u ngư i nhi m HIV/AIDS đang còn s ng trong đó có 2 tri u là ph n trư ng thành (15-49 tu i). khu v c Châu á, Camphuchia, Thái Lan và Myanma đư c đánh giá là nh ng nư c có t l nhi m HIV cao nh t trong khu v c, ti p theo là Indonesia, Nepal, Vi t Nam và Trung Qu c. Theo báo cáo d ch t h c năm 2004, t l nhi m HIV trong ph n mang thai Myanma t i 12/29 đi m giám sát tr ng đi m là 2%, có nơi lên đ n 7,5%. Thái Lan, t l nhi m HIV trong ph n có thai m t s t nh mi n Nam vư t quá 2% . M t s nơi n Đ , t l nhi m HIV trong ph n mang thai vư t quá 1%, có nơi như Minapur t l này tăng t 1% lên 5%. 2. Tình hình d ch HIV/AIDS Vi t Nam 2.1. Khái quát v d ch HIV/AIDS D ch HIV/AIDS xu t hi n mu n Vi t Nam và cho đ n nay v n đư c coi là d ch t p trung v i t l nhi m cao nhóm ngư i tiêm chích ma túy, gái m i dâm và th p dư i 1% nhóm ph n mang thai. K t khi trư ng h p nhi m HIV đ u tiên Vi t Nam đư c phát hi n vào tháng 12/1990, đ n 30/4/2006 lu tích các trư ng h p nhi m HIV đư c báo cáo trên toàn qu c là 106.288 ngư i, trong đó có 17.829 trư ng h p đã chuy n thành b nh nhân AIDS và 10.378 b nh nhân đã t vong do AIDS. 3
  4. T c đ d ch đang tăng nhưng không tăng nhanh so v i các năm trư c đây: năm 2001 t l nhi m HIV trong nhóm nghi n chích ma tuý là 29,4%, có xu hư ng gi m xu ng 25,5% trong năm 2005; năm 2002 t l nhi m HIV trong nhóm gái m i dâm là 5,9%, gi m xu ng còn 3,55% trong năm 2005. D báo trong vài năm t i, hàng năm s có kho ng 40.000 ngư i m i nhi m HIV t i Vi t Nam và trong tương lai s có kho ng 311.500 ngư i chung s ng v i HIV/AIDS vào năm 2010. 2.2. Tình hình nhi m HIV trong ph n và tr em Vi t Nam Nhi m HIV trong ph n nư c ta đang có d u hi u gia tăng. Giám sát tr ng đi m ti n hành hàng năm cho th y t l nhi m HIV trong nhóm ph n mang thai trong toàn qu c cũng đã tăng x p x 20 l n, t 0,02% vào năm 1994 lên 0,37% vào năm 2005. T l nhi m HIV trong ph n có thai khá cao m t s t nh trong năm 2005: trên 1% Hà N i, Qu ng Ninh. Thái Nguyên t l này là 2%. K t qu giám sát tr ng đi m cũng cho th y t l nhi m HIV trong ph n bán dâm ti p t c tăng, tăng g p 10 l n trong giai đo n 1994 – 2002 (tăng t 0,6% năm 1994 lên t i 6% vào năm 2002. T l này còn đ c bi t cao t i đ ng b ng sông C u Long và các t nh có đư ng biên gi i v i Cam-pu-chia trong nhi u năm qua. Ví d năm 2002 giám sát tr ng đi m cho th y t l HIV dương tính trong ph n bán dâm t i An Giang là 14,7% và t i C n Thơ là 6,1%. K t qu nghiên c u hành vi g n đây cũng cho th y hơn 40% ph n bán dâm t i Hà N i có tiêm chích ma túy. Đi u này đã làm tăng g p b i nguy cơ b nhi m HIV trong nhóm này. Vi c dùng chung bơm kim tiêm trong tiêm chích ma túy và không dùng bao cao su trong quan h tình d c trong ph n bán dâm cũng v n ti p t c là m t v n đ khó gi i quy t và cũng đang b nhi u y u t tác đ ng. Do t l nhi m HIV trong ph n mang thai ngày càng gia tăng nên s tr em nhi m HIV t m cũng ngày càng gia tăng. Theo s li u c a B Y t , đ n tháng 12/2004 toàn qu c đã có 607 trư ng h p tr dư i 5 tu i b nhi m HIV do m truy n sang . ư c tính hi n nay toàn qu c có kho ng 8.500 tr em trong đ tu i 0-15 đang s ng v i HIV và 22.000 tr m côi do m t cha m vì AIDS. ư c tính Vi t Nam m i năm có 1,8 - 2 tri u ph n sinh con, v i t l nhi m HIV trong ph n có thai hi n nay kho ng 0,35% thì m i năm s có kho ng 5.000-7.000 ph n mang thai nhi m HIV sinh con. Theo các nghiên c u trên th gi i, n u không đư c d phòng thì t l lây nhi m HIV t m sang con vào kho ng 30%, do đó n u t t c nh ng ph n mang thai nhi m HIV đ u sinh con mà không đư c đi u tr d phòng b ng thu c kháng vi rút (ARV) đ phòng lây truy n HIV t m sang con thì ư c tính m i năm có thêm kho ng 1.800 tr nhi m HIV; n u đư c đi u tr d phòng m i năm ch có kho ng 600 tr b lây truy n HIV t m . Ngoài nh ng nguy cơ lây nhi m HIV, ph n và tr em là nh ng ngư i ch u nh hư ng n ng n nh t do HIV/AIDS gây ra. Đ i d ch t n công gia đình đã t o ra gánh n ng vô cùng l n đè n ng lên đôi vai ngư i ph n . Gánh n ng s càng l n khi chính ngư i ph n b nhi m HIV và gia đình không còn kh năng chi tr các chi phí chăm sóc s c kho và không đư c c ng đ ng, xã h i h tr . III. CHƯƠNG TRÌNH PHÒNG LÂY NHI M HIV T M SANG CON TRÊN TH GI I VÀ VI T NAM. 1. Chương trình phòng lây nhi m HIV t m sang con trên th gi i Châu Âu chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con đã làm gi m t l lây truy n HIV t m sang con: dư i 2% tr em sinh ra t m nhi m HIV b nhi m HIV. T i Thái Lan, năm 1990 b t đ u tri n khai ho t đ ng tư v n và xét nghi m HIV t i các b nh vi n l n và đ n năm 1997 tri n khai thí đi m chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con. T năm 1998, Thái Lan tri n khai chương trình PLTMC trên toàn qu c. Tính đ n tháng 7/2001 t i Thái Lan đã có 93% s ph n mang thai đã đư c xét nghi m HIV; 69% trong s 3958 s n ph nhi m HIV đư c dùng ARV; 86% tr sơ sinh có m nhi m HIV đư c dùng ARV, 80% đư c h tr th c ăn thay th . Chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con đã có tác đ ng rõ r t làm gi m đáng k t l b nh nhi nhi m HIV/AIDS t i Thái Lan, s b nh nhi b AIDS t 0 đ n 4 tu i gi m t 1250 ca vào năm 1997 xu ng 680 ca vào năm 2001. T i Malaysia b t đ u tri n khai chương trình PLTMC trên toàn qu c t năm 1998. Thông qua các ho t đ ng c a chương trình như xét nghi m phát hi n s m HIV cho ph n mang thai b ng test nhanh, tư v n và xét nghi m HIV t nguy n, đi u tr b ng thu c ARV cho m và con; ch n đoán s m nhi m HIV cho tr em sinh ra t m nhi m HIV; tư v n cho ch ng ho c b n tình c a bà m nhi m HIV và sau khi sinh bà m nhi m HIV và con c a h đư c ti p t c theo dõi, chăm sóc và đi u tr theo các chương trình đi u tr HIV/AIDS c a qu c gia, t l lây truy n HIV t m sang con ch còn 4,06% vào năm 2003. Bên c nh nh ng k t qu đã đ t đư c, chương trình phòng lây nhi m HIV t m sang con trên toàn c u v n còn g p nhi u khó khăn, thách th c: 4
  5. - Vi c chăm sóc thai s n còn h n ch , ph n mang thai thư ng ch đư c khám thai 1 l n trong su t quá trình mang thai. nh ng nư c ch u nh hư ng n ng n nh t c a d ch HIV/AIDS, vi c s d ng các d ch v chăm sóc thai s n có ch t lư ng cao còn h n ch ; - H th ng y t chưa đáp ng đư c nhu c u v d phòng lây truy n HIV t m sang con c v s s n có cũng như ch t lư ng c a d ch v ; - Kỳ th và phân bi t đ i x v i ngư i nhi m HIV là rào c n chính khi n ngư i ph n không mu n làm xét nghi m HIV ho c khi làm xét nghi m l i không quay tr l i l y k t qu xét nghi m, h n ch ph n ti p c n v i các d ch v chăm sóc, đi u tr ; - Thi u s chăm sóc và h tr cho bà m và tr em nhi m HIV; - Thi u ngu n l c cho chương trình PLTMC. 2. Chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con Vi t Nam 2.1. Nh ng k t qu đã đ t đư c a) V qu n lý, ch đ o, t ch c th c hi n chương trình PLTMC: - V t ch c h th ng làm công tác phòng, ch ng lây truy n HIV t m sang con: + tuy n Trung ương: Ti u ban b o v bà m và tr sơ sinh - B nh vi n ph s n Trung ương (trư c đây là Vi n b o v bà m tr sơ sinh) đư c thành l p t năm 1995 tr c thu c Ban phòng, ch ng HIV/AIDS (Nay là Ban đi u hành d án phòng, ch ng HIV/AIDS qu c gia); + tuy n t nh: Ti u ban b o v bà m và tr sơ sinh đư c thành l p trên cơ s b nh vi n ph s n t nh ho c khoa s n b nh vi n đa khoa t nh tr c thu c Ban phòng, ch ng HIV/AIDS ho c Văn phòng thư ng tr c phòng, ch ng HIV/AIDS c a t t c 64 S Y t t nh, thành ph tr c thu c Trung ương; + tuy n huy n: Cơ s y t chuyên ngành s n ph khoa là nơi đư c giao trách nhi m th c hi n công tác d phòng lây truy n HIV t m sang con. - V qu n lý, ch đ o: Trong nh ng năm qua, v i nhi m v là cơ quan đ u m i v phòng, ch ng HIV/AIDS, B Y t đã xây d ng và trình c p có th m quy n ban hành ho c ban hành theo th m quy n nhi u văn b n quan tr ng, t o hành lang pháp lý thu n l i cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS nói chung và công tác PMCT nói riêng. Đó là: + Ngh quy t s 46 NQ/TW c a B Chính tr v tăng cư ng công tác chăm sóc, b o v và nâng cao s c kh e nhân dân trong tình m i; + Ch th s 54 - CT/TW ngày 11/3/1995 c a Ban bí thư trung ương Đ ng c ng s n Vi t Nam v lãnh đ o công tác phòng, ch ng AIDS; + Pháp l nh phòng, ch ng nhi m vi rút gây ra h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i ngư i (HIV/AIDS) đư c U ban thư ng v Qu c h i thông qua vào tháng 5/1995; + Ngh đ nh s 34/CP ngày 01/6/1996 c a Chính ph hư ng d n thi hành Pháp l nh trên; + Ch th s 02/2003/CT-TTg ngày 24/2/2003 c a Th tư ng Chính ph v tăng cư ng công tác phòng, ch ng HIV/AIDS, trong đó có quy đ nh c th v trách nhi m t ch c tri n khai các bi n pháp d phòng lây truy n HIV t m sang con; + Quy t đ nh s 36/2004/QĐ - TTg ngày 17/3/2004 c a Th tư ng Chính ph v vi c ban hành Chi n lư c Qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam đ n năm 2010 và t m nhìn 2020, trong đó d phòng lây nhi m HIV t m sang con là m t trong các chương trình hành đ ng quan tr ng đ th c hi n thành công Chi n lư c; + B Y t đã ban hành Quy t đ nh s 06/2005/QĐ-BYT ngày 07/3/2005 hư ng d n ch n đoán và đi u tr HIV, trong đó có n i dung hư ng d n ch n đoán và đi u tr nhi m HIV cho ph n mang thai, tr phơi nhi m HIV và tr em nhi m HIV. b) Các ho t đ ng chuyên môn: - Thông tin - giáo d c - truy n thông: ti n hành các ho t đ ng truy n thông, in n và phân phát các tài li u truy n thông v phòng lây truy n HIV t m sang con cho cán b y t các tuy n t trung ương đ n xã, phư ng; - T p hu n, đào t o: t ch c t p hu n cho các bác s chuyên ngành s n ph khoa tuy n t nh/huy n v n i dung phòng lây truy n HIV t m sang con; 5
  6. - H th ng v tư v n, xét nghi m, đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con đã đư c hình thành và tri n khai các ho t đ ng. S lư ng ph n mang thai đư c tư v n, xét nghi m và đi u tr d phòng cũng tăng lên hàng năm. T i m t s cơ s l n t l làm xét nghi m ph n đ n sinh đ t 100% (Vi n BVBMTSS, BV Ph s n Hà N i, Nam Đ nh, H i Phòng, T Dũ, Hùng Vương…); - Chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS hàng năm cung c p trang thi t b c n thi t cho chương trình d phòng lây truy n HIV t m sang con; - Trong năm 2004 trên toàn qu c đã đi u tr ARV cho 257 trư ng h p tr em b nhi m HIV, riêng t i B nh vi n Nhi trung ương đã đi u tr cho 63 tr em b nhi m HIV; - Bư c đ u đã có các mô hình t t trong công tác d phòng lây truy n HIV t m sang con: ph i h p xét nghi m cho 100% thai ph đ n khám b nh vi n ph s n l n như B nh vi n T Dũ, B nh vi n Ph s n Trung ương, H i Phòng, t ch c truy n thông theo nhóm, s n xu t các tài li u truy n thông, tư v n cho thai ph b nhi m HIV, ph n đ u đi u tr d phòng cho 100% các trư ng h p b nhi m HIV, chăm sóc tr em là con c a các bà m b nhi m HIV b rơi. 2.2. Các khó khăn, t n t i a) Công tác t ch c: Ti u ban phòng lây truy n HIV t m sang con đã đư c thành l p nhưng ho t đ ng v n còn h n ch và chưa đ ng đ u gi a các t nh; b) Ch đ chính sách: - Chưa có chính sách, ch đ cho nh ng bà m mang thai nhi m HIV có hoàn c nh gia đình khó khăn; - Chưa có ch đ , chính sách cho nh ng tr em b nhi m HIV, tr em không b nhi m HIV nhưng b nh hư ng b i HIV. c) Các ho t đ ng chuyên môn: - Công tác thông tin, giáo d c truy n thông thay đ i hành vi: + Công tác thông tin, giáo d c truy n thông v phòng lây truy n HIV t m sang con chưa đư c đ y m nh: Các thông tin v HIV/AIDS đ c bi t là thông tin v phòng lây nhi m HIV t m sang con chưa đư c ph bi n đ n ph n tu i sinh s n nh t là ph n mang thai; thông đi p truy n thông còn mang tính chung chung, chưa có nhi u tài li u truy n thông đ c thù v phòng lây truy n HIV t m sang con; + S kỳ th và phân bi t đ i x v i ngư i nhi m HIV/AIDS ngay trong m i gia đình, c ng đ ng và trong các cơ s y t v n là rào c n khi n ph n mang thai không tìm đ n các d ch v tư v n và xét nghi m HIV t nguy n ho c t ch i làm xét nghi m HIV ho c n u đ ng ý xét nghi m cũng không quay l i l y k t qu gây khó khăn cho vi c theo dõi và đi u tr d phòng lây nhi m HIV t m sang con cho nh ng ph n mang thai nhi m HIV. - Năng l c c a h th ng y t trong công tác d phòng lây nhi m HIV t m sang con còn h n ch : + Chương trình PLTMC ch y u đư c ti n hành các b nh vi n ph s n l n nhưng ch y u là xét nghi m HIV hàng lo t cho ph n đ n sinh mà thi u tư v n; các cơ s s n ph khoa tuy n t nh và m t s huy n n m trong các d án có n i dung PLTMC. Chưa tri n khai ho t đ ng tư v n xét nghi m t nguy n (TVXNTN) tuy n xã, do đó s ph n mang thai khó ti p c n đư c v i d ch v PLTMC, TVXNTN và h n ch s ph n mang thai đư c tư v n và xét nghi m HIV t nguy n. Theo đi u tra c a d án Qu toàn c u, ch có 10% các t nh đ t ch t lư ng tư v n trư c và sau xét nghi m; + Cán b y t còn thi u ki n th c v d phòng lây truy n HIV t m sang con: công tác đào t o cho cán b y t h ph s n v các n i dung phòng lây truy n HIV t m sang con và các n i dung liên quan ph n l n m i ch d ng m c đào t o cho cho cán b tuy n t nh/huy n. Cán b y t còn thi u k năng tư v n v HIV/AIDS, thi u kinh nghi m trong công tác đi u tr d phòng lây nhi m HIV t m sang con. Công tác đào t o l i hàng năm cũng không ph h t đư c 64/64 t nh thành trên toàn qu c; + Theo đi u tra c a d án Qu toàn c u, ch có 17,4% trong s ph n mang thai đư c làm xét nghi m HIV, trong đó do th y thu c yêu c u chi m 45,7% nhi u hơn là t nguy n: 34,8% và có m t t l không cao nh n đư c k t qu xét nghi m: 60,7%; + M c dù đư c quan tâm đ u tư nhưng các cơ s y t còn nghèo nàn v trang thi t b ph c v cho công tác ch n đoán và đi u tr AIDS, k c các trang thi t b sát khu n, vô khu n d phòng lây nhi m HIV trong các cơ s y t như máy hu bơm kim tiêm, găng tay…; + Thu c đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con m i ch đư c cung c p ch y u t i m t s b nh vi n ph s n tuy n Trung ương và b nh vi n ph s n l n như: Thanh Hoá, H i Phòng, Qu ng 6
  7. Ninh, Nam Đ nh, Tp. H Chí Minh, C n Thơ nhưng cũng không đư c thư ng xuyên và cũng chưa đáp ng đ nhu c u đ i v i các b nh vi n trên d kinh phí có h n; + Thi u sinh ph m đ ch n đoán HIV; chi phí xét nghi m v n còn cao so v i bình quân thu nh p c a ngư i dân; nhi u cơ s s n ph khoa chưa đáp ng k p nhu c u đi u tr do không có phòng xét nghi m đ tiêu chu n kh ng đ nh HIV(+), thai ph không đư c đi u tr d phòng k p th i do k t qu tr v mu n; + Công tác qu n lý và chăm sóc thai nghén: S ph n mang thai đư c qu n lý thai nghén và đư c khám thai 3 l n tr lên trong su t th i kỳ mang thai còn chi m t l th p, nhi u ph n ch đ n khám thai vào giai đo n cu i c a thai kỳ, do đó khó có th ch n đoán và đi u tr d phòng k p th i phòng lây nhi m HIV t m sang con cho nh ng thai ph nhi m HIV. Theo đi u tra c a d án Qu toàn c u năm 2004 t i 20 t nh c a d án, ch có 35,4% ph n mang thai đư c khám thai đ y đ trong th i kỳ mang thai; + Chăm sóc, h tr bà m và tr em nhi m HIV: Cán b y t , các bà m nhi m HIV thi u ki n th c v cách nuôi con đ i v i nh ng bà m nhi m HIV. H u h t các gia đình b nhi m HIV đ u nghèo nên không có đ kh năng mua s a ngoài cho con ăn. H th ng chăm sóc theo dõi s c kh e cho các bà m nhi m HIV và con c a h sau khi sinh hi n chưa có. H u h t các bà m sau khi sinh v nhà không đư c theo dõi, đi u tr khi b nh đã ti n tri n sang giai đo n AIDS, tr không đư c xét nghi m đ xác đ nh tình tr ng HIV. Nhi u bà m nhi m HIV đã khai sai đ a ch ho c b con t i các cơ s y t vì s b kỳ th , phân bi t đ i x và vì s con mình cũng b nhi m HIV. Đó cũng là nguyên nhân gây khó khăn cho ngành y t trong vi c ti p t c theo dõi và chăm sóc. S g n k t gi a cơ s s n khoa và các cơ s y t chăm sóc ngư i b nhi m HIV h u như không có. Các bà m sau khi sinh thư ng không đư c gi i thi u đ n các cơ s y t đ theo dõi. Tr sinh ra t các bà m nhi m HIV cũng chưa đư c theo dõi và chăm sóc t i các phòng khám ho c b nh vi n nhi t i các tuy n. - S tham gia c a c ng đ ng, các ban ngành đoàn th còn h n ch : + Công tác phòng lây truy n HIV t m sang con cũng như các ho t đ ng h tr cho bà m và tr em b nhi m HIV ch y u do ngành y t th c hi n, đã có s tham gia c a c ng đ ng nhưng s ph i h p gi a y t và các ban ngành chưa ch t ch . Vi c huy đ ng s tham gia c a các ban ngành đoàn th liên quan như thanh niên, h i ph n và các t chúc khác đ a phương trong công tác tư v n và h tr xã h i cho các ph n mang thai b nhi m HIV ho c ph n có hoàn c nh khó khăn còn h n ch ; + H i ph n , các ban ngành, đoàn th còn thi u phương pháp, k năng truy n thông. - Thi u kinh phí cho chương trình phòng lây nhi m HIV t m sang con: + Kinh phí c a chương trình qu c gia hàng năm dành cho chương trình phòng lây nhi m HIV t m sang con còn h n ch . Trong năm 2004, các t nh/thành ph dành kho ng 1,2% t ng kinh phí c p u quy n v cho đ a phương cho chương trình PLTMC. Kinh phí này ch y u t p trung cho ho t đ ng tuy n truy n và đào t o; + Ngoài ngân sách Qu c gia cho chương trình phòng ch ng HIV/AIDS, chưa huy đ ng đư c ngu n l c c a các t ch c xã h i, các ban ngành đoàn th khác cho chương trình PLTMC; + M c dù chương trình AIDS qu c gia nh n đư c nhi u ngu n tài tr t Chính ph và các t ch c Qu c t nhưng đ n cu i năm 2004 có r t ít d án h tr cho chương trình PMCT Vi t Nam: D án do UNICEF h tr đã và đang tri n khai xây d ng mô hình đi m t i 5 huy n c a 5 t nh có t l nhi m HIV cao nh t là : L ng Sơn, Qu ng Ninh, H i Phòng, TP. H Chí Minh và An Giang. D án LIFEGAP (c a CDC) m i tri n khai chương trình PLTMC t i 3 huy n đi m c a Qu ng Ninh, TP. H Chí Minh và An Giang, d án Qu toàn c u tri n khai chương trình PLTMC 20 t nh/thành ph , nhưng cũng m i ch b t đ u năm 2004. - H th ng theo dõi, đánh giá hi u qu c a chương trình còn y u: Công tác theo dõi chương trình hi n nay ch y u d a vào h th ng báo cáo c a h th ng s n ph khoa, chưa có các ch s th ng nh t v HIV và PMTCT, chưa xây d ng đư c đơn v theo dõi và đánh giá chương trình. Ph n 2: 7
  8. CHƯƠNG TRÌNH HÀNH Đ NG QU C GIA PHÒNG LÂY TRUY N HIV T M SANG CON GIAI ĐO N 2006-2010. I. M C TIÊU CHUNG Kh ng ch t l tr em b nhi m HIV do m truy n sang xu ng dư i 10% vào năm 2010. II. M C TIÊU C TH Đ N NĂM 2010. 1. Kh ng ch t l ph n mang thai nhi m HIV m c dư i 0,5%. 2. 90% s ph n mang thai đư c tư v n v HIV/AIDS và 60% s ph n mang thai đư c tư v n t nguy n xét nghi m HIV. 3. 100% ph n có thai nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con. 4. 90% bà m nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c ti p t c theo dõi và chăm sóc sau khi sinh. III. Đ I TƯ NG CAN THI P 1. Tr em sinh ra t bà m nhi m HIV. 2. Ph n trong đ tu i sinh s n. 3. Thành viên gia đình c a ph n có thai nhi m HIV. IV. NGUYÊN T C TRI N KHAI CHƯƠNG TRÌNH 1. Gia đình và c ng đ ng là các nhân t chính trong chăm sóc, h tr bà m , tr em nhi m HIV. 2. L ng ghép ho t đ ng Chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con v i chương trình s c kho sinh s n và v i các chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS khác. 3. Huy đ ng xã h i, các t ch c c ng đ ng tham gia công tác chăm sóc, h tr cho bà m và tr em b nhi m HIV t i c ng đ ng. 4. Huy đ ng ngu n l c trong nư c và nư c ngoài cho công tác PLTMC. Đ u tư có tr ng đi m, ưu tiên tri n khai chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con nh ng vùng có t l nhi m HIV cao trong giai đo n đ u và tri n khai r ng trên toàn qu c trong nh ng năm ti p theo. V. CÁC GI I PHÁP TH C HI N 1. Gi i pháp v xã h i 1.1. Tăng cư ng s ng h , tham gia chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con c a Chính quy n các c p và các ban ngành đoàn th liên quan. a) Ti p t c đ y m nh các ho t đ ng tuyên truy n, v n đ ng lãnh đ o chính quy n đ a phương và các ban ngành đoàn th liên quan như: Lao đ ng - Thương binh, Xã h i, H i ch th p đ , H i ph n , H i nông dân.... ng h và tham gia chăm sóc, h tr bà m và tr em b nhi m HIV t i c ng đ ng; b) Khuy n khích các t ch c tôn giáo, t ch c phi Chính ph và các t ch c xã h i khác, đ c bi t là b n thân ngư i nhi m HIV và gia đình h tham gia vào ho t đ ng chăm sóc, h tr bà m , tr em nhi m HIV; 1.2. Thi t l p h th ng chăm sóc, h tr cho bà m và tr em nhi m HIV t i c ng đ ng trên cơ s ph i h p ho t đ ng gi a cơ quan y t và các cơ quan, ban ngành đ a phương. 1.3. T ng bư c hoàn ch nh h th ng văn b n quy ph m pháp lu t v phòng lây truy n HIV t m sang con. 1.4. C ng c , tăng cư ng đ u tư cho h th ng trung tâm b o tr xã h i đ tăng cư ng kh năng ti p nh n và chăm sóc tr m côi b nhi m HIV không nơi nương t a t i các t nh, thành ph . 2. Gi i pháp k thu t 2.1. Đ y m nh công tác thông tin – giáo d c – truy n thông v phòng, ch ng lây truy n HIV t m sang con. Ph i h p và phát tri n các hình th c truy n thông, tài li u truy n thông thích h p cho chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con. 8
  9. 2.2. Tăng cư ng các ho t đ ng d phòng s m phòng tránh lây truy n HIV t m sang con. a) V n đ ng s d ng và t o đi u ki n ti p c n v i bao cao su đ khuy n khích hành vi tình d c an toàn đ c bi t đ i v i n gi i trong đ tu i sinh đ ; b) Khuy n khích xét nghi m HIV trư c khi k t hôn cho c nam và n . Tư v n cho 100% ph n khi mang thai và trư c khi đ đ h t nguy n xét nghi m HIV. Đ i v i ph n nhi m HIV dương tính có mong mu n sinh con ph i tư v n đ h ch p nh n và tuân th đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con; c) Tăng cư ng qu n lý thai nghén s m đ phát hi n nguy cơ và đi u tr s m d phòng lây truy n HIV t m sang con; d) Phát hi n và đi u tr s m các nhi m khu n lây truy n qua đư ng tình d c cho n gi i và nam gi i trong đ tu i sinh s n. 2.3. Tăng cư ng năng l c cho h th ng làm công tác d phòng lây truy n HIV t m sang con. a) Thi t l p m ng lư i tư v n xét nghi m HIV t nguy n cho ph n có thai và ch ng c a h t i t t c các cơ s s n ph khoa các tuy n; b) Đào t o và đào t o l i cho cán b y t tr c ti p tham gia công tác PLTMC t t c các tuy n v các n i dung liên quan đ n d phòng lây truy n HIV t m sang con; c) Cung c p đ trang thi t b ch n đoán xác đ nh HIV cho các b nh vi n s n ph khoa tuy n Trung ương, cơ s s n ph khoa c a Nhà nư c các t nh có t l nhi m HIV cao; d) Cung c p đ thu c d phòng lây truy n HIV t tuy n trung ương t i tuy n huy n; đ) Đi u tr d phòng lúc mang thai, chuy n d ; áp d ng các bi n pháp d phòng trong khi đ ; e) Tư v n v các bi n pháp nuôi con cho bà m nhi m HIV. H tr s a thay th s a m cho tr sơ sinh có m nhi m HIV trong các trư ng h p đ c bi t. 2.4. Chăm sóc tr b nhi m HIV và tr có b ho c m nhi m HIV a) Tăng cư ng kh năng ti p c n thu c kháng vi rút, thu c đi u tr d phòng nhi m trùng cơ h i và nhi m trùng cơ h i cho bà m và tr em b nhi m HIV; b) Th c hi n quy trình khám, xét nghi m đ nh kỳ cho tr đ n 18 tháng tu i đ kh ng đ nh tình tr ng nhi m HIV. 2.5. Ph i h p h th ng y t các c p trong theo dõi và chăm sóc cho bà m và tr em nhi m HIV. a) Ho t đ ng d phòng lây truy n HIV t m sang con ch y u t p trung cho tuy n qu n, huy n và xã phư ng, l y tuy n qu n huy n làm nòng c t. Nh ng trư ng h p có b nh c nh ph c t p s đư c chuy n lên tuy n trên. b) Quy đ nh rõ h th ng chuy n tuy n đ các bà m nhi m HIV và con c a h đư c theo dõi, đi u tr chăm sóc sau khi sinh (chăm sóc m và con, đi u tr d phòng nhi m trùng cơ h i cho m và con, xét nghi m xác đ nh tình tr ng nhi m HIV cho con khi 18 tháng tu i.....). 2.6. Ti n hành các nghiên c u trong chương trình d phòng lây nhi m HIV t m sang con. 2.7. Theo dõi, đánh giá chương trình PLTMC. a) Ph i h p v i chương trình giám sát tr ng đi m trong vi c theo dõi chi u hư ng nhi m HIV trong nhóm ph n có thai và tr em. b) Ph i h p v i chương trình theo dõi và đánh giá c a chương trình qu c gia xây d ng nh ng ch s đánh giá phù h p v i Vi t Nam v chương trình d phòng lây truy n HIV t m sang con. 3. Gi i pháp nâng cao năng l c v qu n lý và tăng cư ng ngu n l c 3.1. Hoàn thi n cơ ch qu n lý, đi u hành chương trình phù h p. Nâng cao năng l c theo dõi, đánh giá và l p k ho ch cho cán b các tuy n. 3.2. Hoàn thi n h th ng thu th p s li u, báo cáo và qu n lý chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con. 3.3. Tăng cư ng công tác ki m tra, giám sát ho t đ ng c a chương trình PLTMC t i các tuy n. 9
  10. 3.4. Huy đ ng ngu n l c trong nư c t các chương trình y t trung ương, đ a phương, các t ch c xã h i, t ch c qu c t , t ch c phi chính ph đ đ m b o ngu n l c cho chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con. 10
  11. SƠ Đ TÓM T T K HO CH HO T Đ NG CHƯƠNG TRÌNH PHÒNG LÂY TRUY N HIV T M SANG CON M c tiêu chung Kh ng ch t l tr em b nhi m HIV do m truy n sang xu ng dư i 10% vào năm 2010. 1. Kh ng ch t l ph n mang thai nhi m HIV m c dư i 0,5%. M c tiêu c th 2. 90% ph n mang thai ư c tư v n v HIV/AIDS và 60% s ph n mang thai đ n năm 2010 ư c tư v n t nguy n xét nghi m HIV. 3. 100% ph n có thai nhi m HIV và con c a h (s qu n lý ư c) ư c i u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con. 4. 90% bà m nhi m HIV và con c a h ư c ti p t c theo dõi và chăm sóc sau Các nhóm gi i pháp can thi p th c hi n m c tiêu K thu t: Tăng cư ng s s n có, ch t lư ng Gi i pháp xã h i: Xã h i hoá và huy ng Gi i pháp nâng cao năng l c d ch v và kh năng ti p c n c a d ch v c ng ng trong công tác PLTMC. Xây qu n lý và tăng cư ng ngu n l c. chăm sóc s n khoa, TVXNTN, PLTMC. d ng và ban hành các ch chính sách Hoàn thi n cơ ch qu n lý/theo Tăng cư ng các ho t ng d phòng s m ph c v cho chương trình PLTMC. dõi, giám sát chương trình. Huy phòng tránh lây truy n HIV t m sang con, ng ngu n l c trong nư c và chăm sóc và i u tr cho bà m và tr em qu c t nhi m HIV. Tăng cư ng công tác TT-GD-TT Các nhóm ho t ng t m c tiêu L ng ghép TVXNTN, T ch c các ho t ng ào t o cán b y t v Cung c p trang thi t PLTMC vào h th ng chăm sóc bà m nhi m HIV PLTMC, TVXNTN, b /thu c, sinh phNm, tài CSSKSS. Tăng cư ng và m và con c a h t i c ng ng. CSSKSS. ào t o qu n li u ph c v PLTMC, Huy ng xã h i. Các ho t r ng m ng lư i PLTMC lý, NCKH TVXNTN. ng TT-GD-TT 19
  12. VI. K HO CH HO T Đ NG. 1. M c tiêu 1: Kh ng ch t l ph n mang thai nhi m HIV m c dư i 0,5% 1.1. Ch tiêu đ n năm 2010 - Kh ng ch t l nhi m HIV trong ph n mang thai trên toàn qu c m c dư i 0,5%. - 100% ph n mang thai đ n khám t i các cơ s y t tuy n huy n, t nh có bi u hi n tri u ch ng c a các b nh lây truy n qua đư ng tình d c (LTQĐTD) đư c đi u tr b nh LTQĐTD và xét nghi m HIV. - 90% ph n và nam gi i trong đ tu i sinh s n (t 15-49 tu i) có ki n th c v phòng lây truy n HIV/AIDS/STI. 1.2. Ho t đ ng a) Tri n khai các ho t đ ng thông tin, giáo d c, truy n thông thay đ i hành vi: - Đi u tra đánh giá ki n th c c a ph n trong đ tu i sinh s n v HIV/AIDS/STI; - Xây d ng các tài li u truy n thông thay đ i hành vi thích h p v i chương trình PLTMC. N i dung truy n thông ch y u bao g m: Phòng, ch ng lây truy n HIV/AIDS/STI, phòng lây truy n HIV t m sang con, chăm sóc và h tr cho bà m và tr em nhi m HIV, vai trò c a công tác tư v n và xét nghi m HIV t nguy n, các cách l a ch n nuôi con cho bà m nhi m HIV... ; - Ti n hành các ho t đ ng truy n thông: + Truy n thông v n đ ng: v n đ ng chính quy n đ a phương, các ban ngành đoàn th liên quan tham gia công tác tuyên truy n phòng ch ng HIV/AIDS; + Truy n thông đ i chúng: Phát đ ng cu c thi tìm hi u v HIV/AIDS, t ch c tri n lãm, tuyên truy n lưu đ ng, t ch c các s ki n truy n thông, văn ngh qu n chúng, các chi n d ch truy n thông phòng ch ng HIV/AIDS; Truy n thông trên các phương ti n thông tin đ i chúng; + T ch c các ho t đ ng truy n thông tr c ti p: T ch c các bu i nói chuy n (chú ý tăng cư ng s tham gia c a ngư i nhi m HIV vào các ho t đ ng này) v HIV/AIDS, phòng lây truy n HIV t m sang con, s c kho sinh s n, tình d c an toàn, phòng ch ng các b nh lây truy n qua đư ng tình d c, k ho ch hoá gia đình… cho ph n trong đ tu i sinh s n t i các xã, phư ng, khu dân cư, trư ng h c... V n đ ng s d ng và t o đi u ki n d ti p c n v i bao cao su; L ng ghép ho t đ ng truy n thông v phòng ch ng HIV/AIDS, phòng lây truy n HIV t m sang con v i ho t đ ng tuyên truy n c a chương trình s c kho sinh s n, H i ph n , H i nông dân, H i ch th p đ .…; + Ph i h p v i chương trình gi m thi u tác h i t ch c các ho t đ ng truy n thông tr c ti p cho ph n t i các cơ s d ch v gi i trí, các đi m nóng có ho t đ ng m i dâm. - Tuy n ch n và đào t o c ng tác viên truy n thông. Xây d ng m ng lư i truy n thông t i các thôn b n. D a vào m ng lư i cán b y t thôn b n và H i ph n đ đưa các n i dung truy n thông v phòng ch ng HIV/AIDS và d phòng lây truy n HIV t m sang con đ n t ng h gia đình. - S n xu t và phân ph i các tài li u truy n thông: t rơi, áp phích, pano, sách nh ….. b) Tri n khai ho t đ ng chăm sóc bà m và tr em t i các cơ s s n ph khoa - T ch c qu n lý thai nghén theo hư ng d n chu n qu c gia v d ch v chăm sóc s c kho sinh s n, b o đ m cho ph n có thai đư c khám thai ít nh t 3 l n trong th i kỳ mang thai; - Cung c p thông tin v chăm sóc cho ph n có thai, nuôi con b ng s a m , phòng lây truy n HIV t m sang con, các cách l a ch n nuôi tr sơ sinh cho bà m nhi m HIV v.v… cho ph n đ n khám thai và sinh con t i các cơ s s n ph khoa. c) T ch c t t d ch v KHHGĐ nh m h n ch các trư ng h p mang thai ngoài ý mu n đ c bi t v i ph n nhi m HIV. d) Ph i h p v i chương trình qu n lý và đi u tr các b nh lây truy n qua đư ng tình d c (BLTQĐTD), các nhi m khu n đư ng sinh s n đ qu n lý và đi u tr BLTQĐTD cho ph n , ph n mang thai. - T i tuy n xã: ch y u ch n đoán và đi u tr BLTQĐTD b ng ti p c n h i ch ng. 20
  13. - T i các tuy n cao hơn: ch n đoán và đi u tr BLTQĐTD cho ph n và ph n mang thai d a vào ti p c n h i ch ng ph i h p v i các k thu t xét nghi m t i các trung tâm da li u, các cơ s s n ph khoa,Trung tâm BVBMTE & KHHGĐ. d) Ph i h p v i chương trình gi m thi u tác h i, ti p c n, khám và đi u tr BLTQĐTD cho ph n có nguy cơ cao: ti p viên t i các cơ s d ch v gi i trí, gái m i dâm. 2. M c tiêu 2: 90% s ph n mang thai đư c tư v n v HIV/AIDS và 60% s ph n mang thai đư c tư v n t nguy n xét nghi m HIV. 2.1. Ch tiêu đ n năm 2010: - 90% nhà h sinh, tr m y t xã, phư ng có th cung c p d ch v tư v n HIV/AIDS và 50% tr m y t xã phư ng có th sàng l c HIV cho ph n có thai b ng test nhanh. - 90% các phòng khám thai tuy n qu n, huy n, các cơ s s n ph khoa y t ngành có trang thi t b t i thi u ph c v công tác tư v n và xét nghi m HIV t nguy n. - 100% cơ s s n ph khoa tuy n trung ương, tuy n t nh có trang thi t b ph c v công tác tư v n và xét nghi m HIV - 90% ph n mang thai đư c tư v n v HIV/AIDS. - 60% ph n mang thai xét nghi m HIV t nguy n trong th i gian mang thai. 2.2. Ho t đ ng: C ng c và m r ng các phòng tư v n và xét nghi m HIV t nguy n t i các cơ s s n ph khoa, trung tâm BVBMTE & KHHGD các tuy n, trong đó tuy n huy n làm nòng c t cho công tác tư v n và xét nghi m HIV t nguy n và t ng bư c tri n khai xu ng tuy n xã phư ng. a) Đánh giá th c tr ng công tác TVXNTN t i các cơ s s n ph khoa. b) Xây d ng các hư ng d n Qu c gia v l ng ghép d ch v tư v n và xét nghi m HIV t nguy n trong h th ng s n ph khoa và k ho ch hoá gia đình. c) T p hu n, đào t o: - Hoàn thi n các tài li u t p hu n v PLTMC, TVXNTN. - Đào t o và đào t o l i v tư v n HIV/AIDS cho cán b làm công tác tư v n t i các cơ s s n ph khoa, trung tâm BVBMTE-KHHGĐ các tuy n (bao g m c y t các ngành), các c ng tác viên truy n thông t i tuy n xã . - T p hu n v các k thu t xét nghi m HIV cho các cán b làm công tác xét nghi m t i các cơ s s n ph khoa t Trung ương đ n huy n và y t ngành. d) Cung c p trang thi t b , sinh ph m ch n đoán HIV. - Cung c p đ trang thi t b xét nghi m ch n đoán xác đ nh HIV cho các cơ s s n ph khoa tuy n Trung ương và các t nh có t l nhi m HIV cao. - Cung c p sinh ph m ch n đoán HIV cho các cơ s y t s n ph khoa. Đ m b o xét nghi m HIV cho 100% ph n có thai t i các đ a phương có t l nhi m HIV cao. đ) L ng ghép ho t đ ng TVXNTN v i các ho t đ ng chăm sóc s c kho sinh s n. - Ho t đ ng TVXNTN t i các cơ s s n ph khoa: + T ch c ki m tra, qu n lý thai s n t t c ph n có thai t i xã; + Tư v n cho ph n mang thai v : cách chăm sóc m và thai nhi t i nhà, khám thai hàng tháng, tiêm phòng u n ván, u ng viên s t, ch đ ăn u ng, ngh ngơi, lao đ ng, và v HIV/AIDS; + Ti n hành xét nghi m HIV (cho ph n mang thai t nguy n làm xét nghi m HIV), tư v n sau xét nghi m theo đúng các quy đ nh c a pháp lu t v tư v n và xét nghi m HIV t nguy n; + Xây d ng h sơ qu n lý và theo dõi thai s n đ c bi t là các trư ng h p HIV(+) đ có ch đ nh thích h p trong đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con; 21
  14. + Theo dõi các ph n có thai xét nghi m HIV dương tính đ k p th i đi u tr d phòng trong lúc mang thai và lúc chuy n d đ , t o đi u ki n cho bà m sinh t i b nh vi n tuy n huy n ho c t nh; + Thi t l p h th ng qu n lý bà m nhi m HIV và con c a h sau khi ra vi n, gi i thi u h đ n các cơ s chăm sóc đi u tr ngư i nhi m HIV. - Ho t đ ng t i các trung tâm BVBMTE&KHHGĐ + Tư v n v HIV/AIDS; + Tư v n l a ch n các bi n pháp tránh thai cho nh ng ph n ho c các c p v ch ng nhi m HIV; + Cung c p các d ch v tránh thai, bao cao su mi n phí cho ngư i nhi m HIV; + Gi i thi u ph n mang thai nhi m HIV đ n các cơ s s n ph khoa đ đư c theo dõi, chăm sóc và đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con. 3. M c tiêu 3: 100% ph n có thai nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con. 3.1. Ch tiêu: - 100% cơ s s n ph khoa tuy n Trung ương và tuy n t nh đ kh năng cung c p d ch v PLTMC; - 90% Trung tâm y t , b nh vi n qu n, huy n và các cơ s y t ngành cung c p d ch v PLTMC; - 60% tr m y t xã theo dõi tuân th đi u tr d phòng cho các ph n nhi m HIV mang thai và chăm sóc cho m , con sau sinh; - 100% cán b y t công tác trong h th ng s n khoa đư c đào t o v PLTMC; - 100% ph n có thai nhi m HIV và tr sinh ra t m nhi m HIV (s qu n lý đư c) đư c đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con. 3.2. Ho t đ ng: a) T p hu n cho cán b y t công tác trong các cơ s s n ph khoa các tuy n các n i dung: - Tư v n và xét nghi m HIV t nguy n; - Đi u tr và chăm sóc cho ph n có thai nhi m HIV trư c, trong và sau chuy n d . Dinh dư ng cho m nhi m HIV; - Ch n đoán và đi u tr các nhi m khu n lây truy n qua đư ng tình d c; - D phòng ph c p phòng lây nhi m HIV; - Tư v n v nuôi con cho các bà m b nhi m HIV. b) Đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con cho ph n nhi m HIV có thai và con c a h : - Ngư i ph n có thai nhi m HIV chưa đư c đi u tr ARV c n đư c d phòng lây truy n m con b ng phác đ phù h p v i th i đi m đ n thăm khám thai s n và th i đi m xác đ nh nhi m HIV. Nh ng ph n mang thai đang đư c đi u tr ARV không c n d phòng lây truy n m con đ c l p. T t c tr sinh ra t nh ng ngư i m nhi m HIV (s qu n lý đư c) ph i đư c d phòng b ng thu c ARV sau sinh. - Phác đ và ch đ nh đi u tr chi ti t: th c hi n theo Hư ng d n ch n đoán và đi u tr HIV ban hành kèm theo Quy t đ nh s 06/2005/QĐ-BYT c a B trư ng B Y t ngày 7/3/2005. c) B o đ m an toàn các th thu t s n khoa đ i v i s n ph và tr m i sinh trong giai đo n s n ph sinh con. d) Gi i thi u bà m nhi m HIV và con c a h đ n cơ s chăm sóc, đi u tr thích h p sau khi sinh: - Ph i h p v i các b nh vi n đa khoa, b nh vi n nhi, Trung tâm chăm sóc ngư i b nhi m HIV đ t o đi u ki n cho các bà m nhi m HIV và con h đư c theo dõi, chăm sóc và đi u tr sau khi sinh; - Ph i h p v i chương trình đi u tr đ chăm sóc và đi u tr ARV cho ph n mang thai nhi m HIV khi có ch đ nh đi u tr ; 22
  15. - Cung c p thu c đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con cho ph n mang thai và con c a h . 4. M c tiêu 4: 90% bà m nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c ti p t c theo dõi, chăm sóc sau khi sinh. 4.1. Ch tiêu: - 100% tr sinh ra t m nhi m HIV (s qu n lý đư c) đư c đi u tr d phòng nhi m trùng cơ h i và đư c theo dõi và xét nghi m kh ng đ nh tình tr ng nhi m HIV. - 90% tr em dư i 15 tu i nhi m HIV (s qu n lý đư c) có ch đ nh đi u tr b ng thu c ARV đư c đi u tr b ng thu c ARV. - 90% các bà m nhi m HIV (s qu n lý đư c) có ch đ nh đi u tr b ng thu c ARV đư c đư c đi u tr b ng thu c ARV. 4.2. Ho t đ ng: a) T t c tr sinh ra t bà m nhi m HIV đ u đư c đi u tr d phòng nhi m trùng cơ h i b ng Cotrimoxazole t tu n th 4 theo đúng hư ng d n c a B Y t . b) Ch n đoán s m tình tr ng nhi m HIV cho tr sinh ra t m nhi m HIV : - Tr < 18 tháng tu i: xét nghi m kháng nguyên p24, PCR (ADN ho c ARN) dương tính, n u có th th c hi n đư c. - Tr > 18 tháng tu i: xét nghi m kháng th HIV dương tính b ng phương cách 3 như đ i v i ngư i l n th i đi m 18 tháng tu i. Đ i v i tr có bú m , c n xét nghi m sau khi tr ng ng bú m hoàn toàn 6 tu n. c) Các ho t đ ng chăm sóc cho tr sơ sinh khác: - Tiêm v c xin, đi u tr các nhi m trùng thông thư ng…. - Trong trư ng h p tr đã đư c ch n đoán xác đ nh nhi m HIV, tr c n đư c chăm sóc đ c bi t bao g m theo dõi v tình tr ng mi n d ch và lâm sàng, d phòng và đi u tr các nhi m trùng cơ h i, đi u tr b ng ARV(tham kh o tài li u hư ng d n ch n đoán và đi u tr HIV ban hành kèm theo quy t đ nh s 06/2005/QĐ-BYT c a B trư ng B Y t ngày 7/3/2005). d) Chăm sóc, đi u tr cho bà m : ph i h p v i chương trình chăm sóc, đi u tr HIV/AIDS ti n hành các ho t đ ng chăm sóc, đi u tr HIV/AIDS (bao g m c đi u tr b ng thu c kháng vi rút ARV và đi u tr nhi m trùng cơ h i) theo hư ng d n ch n đoán và đi u tr HIV ban hành kèm theo quy t đ nh s 06/2005/QĐ-BYT c a B trư ng B Y t ngày 7/3/2005. đ) Tư v n cho t t c các bà m HIV(+) l a ch n phương pháp nuôi con phù h p. Trong các trư ng h p đ c bi t: các gia đình có hoàn c nh kinh t khó khăn, m không có s a, tr b b rơi… chương trình có th cung c p s a thay th đ bà m nuôi con trong 12 tháng. e) Xây d ng, th c hi n các chính sách h tr cho bà m và tr em nhi m HIV - Ban hành các ch đ , chính sách cho nh ng bà m mang thai nhi m HIV có hoàn c nh gia đình khó khăn, tr em b nhi m HIV, tr nhi m HIV b b rơi, tr em không b nhi m HIV nhưng b nh hư ng b i HIV (tr m côi do cha/m ch t do HIV/AIDS). - Ban hành các quy đ nh quy đ nh rõ vai trò, trách nhi m đ th c hi n chương trình phòng lây truy n HIV t m sang con t i các cơ s y t : s n ph khoa, đi u tr và chăm sóc tr em, k ho ch hoá gia đình và các cơ s y t khác. g) Các ho t đ ng h tr khác: - Ph i h p và tư v n cho B LĐTBXH, UBDSGDTE trong vi c xây d ng các trung tâm chăm sóc tr m côi b nhi m HIV không nơi nương t a t i các t nh, thành ph l n. - Huy đ ng s tham gia c a các ban ngành, đoàn th vào công tác chăm sóc, h tr tr em nhi m HIV, tr em b nh hư ng b i HIV/AIDS và đưa các cháu v s ng, chăm sóc t i c ng đ ng; - Huy đ ng ngu n l c c a các cơ quan, ph i h p v i các chương trình, d án h tr v n cho gia đình ngư i nhi m HIV/AIDS. 23
  16. 24
  17. VII. B NG K HO CH HO T Đ NG Ch tiêu Đ i Ch s đánh giá Ho t đ ng can thi p Th i gian tư ng th c hi n tác đ ng M c tiêu 1: Kh ng ch t l ph n mang thai nhi m HIV m c dư i 0,5% Đ n năm 2010: 1.Kh ng ch t l nhi m HIV 3 % nhi m HIV trong 1. Tri n khai các ho t đ ng thông tin, giáo d c, truy n thông trong ph n mang thai trên nhóm ph n mang thay đ i hành vi. toàn qu c m c dư i 0,5%. thai a) Đi u tra đánh giá ki n th c c a ph n trong đ tu i sinh s n 2006, 2008 2.. 100% ph n mang thai có v HIV/AIDS/STI bi u hi n tri u ch ng c a b nh lây truy n qua đư ng 3 tình d c (LTQĐTD) đ n khám % ph n mang thai có b) Xây d ng các tài li u truy n thông thay đ i hành vi thích h p t i các cơ s y t đư c đi u tr d u hi u b nh v i chương trình PLTMC. b nh LTQĐTD và xét nghi m LTQĐTD đư c đi u tr HIV. Hàng năm b nh LTQĐTD và xét nghi m HIV c) Ti n hành các ho t đ ng truy n thông 3. 90% ph n và nam gi i Hàng năm trong đ tu i sinh s n (15-49 d) S n xu t và phân ph i các tài li u truy n thông: t rơi, áp tu i ) có ki n th c v phòng phích, pano, sách nh ….. lây truy n HIV/AIDS/STI. % ph n , nam gi i 15- Hàng năm 49 có ki n th c t t v 3 HIV/AIDS/STI 2. Tri n khai ho t đ ng chăm sóc bà m và tr em t i các cơ s s n ph khoa. 3. T ch c t t d ch v KHHGĐ Thư ng xuyên Thư ng xuyên 4. Ph i h p v i chương trình qu n lý và đi u tr các BLTQĐTD đ qu n lý và đi u tr BLTQĐTD cho ph n , ph n mang thai. Thư ng xuyên 28
  18. M c tiêu 2: 90% ph n mang thai đư c tư v n v HIV/AIDS và 60% s ph n mang thai đư c tư v n t nguy n xét nghi m HIV Đ n năm 2010. 1. 90% nhà h sinh/tr m y t 1 % nhà h sinh, tr m y 1. Đánh giá th c tr ng công tác TVXNTN t i các cơ s s n ph 2006,2008 xã/phư ng có th cung c p t xã phư ng có th khoa d ch v tư v n HIV/AIDS. 50% cung c p d ch v tư tr m y t xã, phư ng có kh v n HIV/AIDS và sàng 2006 năng sàng l c HIV cho ph n l c HIV cho ph n có 2. Phát tri n các hư ng d n Qu c gia v l ng ghép d ch v tư có thai b ng test nhanh. thai b ng test nhanh. v n và xét nghi m HIV t nguy n trong h th ng s n ph khoa và k ho ch hoá gia đình. 2. 90% các phòng khám thai % các phòng khám thai tuy n qu n/huy n/cơ s s n tuy n qu n/huy n, y t 3. T p hu n, đào t o cho cán b y t h s n ph khoa v Hàng năm ph khoa, y t ngành có trang ngành có trang thi t b PLTMC, TVXNTN: thi t b t i thi u ph c v công 1 t i thi u ph c v công tác TVXNTN. tác TVXNTN. 3. 100% cơ s s n ph khoa % các cơ s s n ph 4. Cung c p trang thi t b , sinh ph m ch n đoán HIV Hàng năm, b tuy n trung ương/t nh có trang khoa tuy n trung xung k p th i thi t b ph c v công tác ương/t nh có trang thi t TVXNTN b t i thi u ph c v công tác TVXNTN 5. L ng ghép các ho t đ ng TVXNTN v i các ho t đ ng chăm Thư ng xuyên 1 % ph n mang thai sóc s c kho sinh s n. 4. 90% ph n mang thai đư c tư v n v đư c tư v n v HIV/AIDS. HIV/AIDS 5. 60% ph n mang thai xét % ph n mang thai nghi m HIV t nguy n trong xét nghi m HIV t th i gian mang thai. 3 nguy n 3 29
  19. M c tiêu 3: 100% ph n có thai b nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c đi u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con Đ n năm 2010, 1. 100% cơ s s n ph khoa 1 % cơ s s n ph khoa 1. T p hu n cho cán b y t làm vi c trong các cơ s s n ph tuy n Trung ương, tuy n t nh tuy n trung ương cung khoa tuy n t nh/huy n các n i dung PLTMC, TVXNTN và các Hàng năm cung c p d ch v PLTMC. c p d ch v PLTMC. n i dung liên quan Thư ng xuyên 2. 90% Trung tâm y t , b nh % trung tâm y t , b nh .2. Đi u tr d phòng lây truy n m con cho ph n có thai nhi m HIV vi n qu n/huy n/cơ s y t 1 vi n qu n/huy n và y và ngành cung c p d ch v t ngành cung c p d ch con c a h . PLTMC. v PLTMC. % tr m y t xã theo dõi tuân th đi u tr d Thư ng xuyên 3. 60% tr m y t xã theo dõi phòng cho ph n tuân th đi u tr d phòng cho 1 3. Đ m b o an toàn các th thu t s n khoa. mang thai nhi m HIV ph n mang thai nhi m HIV và chăm sóc cho m , Thư ng xuyên và chăm sóc cho m , con sau con sau sinh. sinh. 4. Gi i thi u bà m nhi m HIV và con c a h đ n cơ s chăm sóc, đi u % cán b y t làm vi c tr thích h p sau khi sinh trong h th ng s n 4. 100% cán b y t làm vi c khoa đư c đào t o v trong h th ng s n khoa đư c PLTMC. đào t o v PLTMC. 2 % ph n có thai 5. 100% ph n có thai nhi m nhi m HIV(qu n lý HIV (qu n lý đư c) đư c đư c) đư c đi u tr d đi u tr d phòng lây truy n phòng lây truy n HIV HIV t m sang con. 3 t m sang con. % tr sinh ra t m nhi m HIV (qu n lý 6.. 100% tr sinh ra t m đư c) đư c đi u tr d nhi m HIV (qu n lý đư c) phòng lây truy n HIV 30
  20. đư c đi u tr d phòng lây t m sang con. truy n HIV t m sang con. 3 M c tiêu 4: 90% bà m b nhi m HIV và con c a h (s qu n lý đư c) đư c ti p t c theo dõi, chăm sóc sau khi sinh. Đ n năm 2010 1. 100% tr sinh ra t m 3 % tr sinh ra t m 1. Đi u tr d phòng b ng Cotrimoxazole cho tr sinh ra t bà Thư ng xuyên nhi m HIV (s qu n lý đư c) nhi m HIV đư c đi u m nhi m HIV đư c đi u tr d phòng nhi m tr d phòng nhi m trùng cơ h i. trùng cơ h i. 2. Ch n đoán s m tình tr ng nhi m HIV cho tr sinh ra t m % tr nhi m HIV dư i Thư ng xuyên nhi m HIV 15 tu i (s qu n lý 2. 90% tr nhi m HIV dư i 15 3 đư c) có ch đ nh đi u tu i (s qu n lý đư c) có ch tr đư c đi u tr thu c đ nh đi u tr đư c đi u tr 3. Các ho t đ ng chăm sóc cho tr sơ sinh khác: tiêm vac xin, ARV. thu c ARV đi u tr các nhi m trùng thông thư ng…. Thư ng xuyên % s bà m nhi m HIV (s qu n lý đư c) có ch đ nh đi u tr đư c 4. B o đ m đ thu c đi u tr đ c hi u và đi u tr nhi m trùng cơ đi u tr thu c ARV h i cho các cháu b nhi m HIV/AIDS. 3. 90 % s bà m nhi m HIV 3 Thư ng xuyên (s qu n lý đư c) có ch đ nh đi u tr đư c đi u tr thu c 5. Chăm sóc, đi u tr cho bà m : ph i h p v i chương trình ARV chăm sóc, đi u tr HIV/AIDS ti n hành các ho t đ ng chăm sóc, đi u tr HIV/AIDS. Thư ng xuyên 6. Tư v n cho t t c các bà m HIV(+) v th c hành nuôi con. Cung c p s a thay th đ bà m nuôi con trong 12 tháng cho các trư ng h p đ c bi t. 7. Xây d ng, th c hi n các chính sách h tr cho bà m và tr thư ng xuyên em nhi m HIV 31
Đồng bộ tài khoản