Quyết định số 36/2004/QĐ-TTg

Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:50

0
80
lượt xem
3
download

Quyết định số 36/2004/QĐ-TTg

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyết định số 36/2004/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020 do Thủ tướng Chính phủ ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyết định số 36/2004/QĐ-TTg

  1. TH TƯ NG CHÍNH PH C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM c L p - T Do - H nh Phúc S : 36/2004/Q -TTg Hà N i, ngày 17 tháng 03 năm 2004 QUY T NNH V VI C PHÊ DUY T CHI N LƯ C QU C GIA PHÒNG, CH NG HIV/AIDS VI T NAM N NĂM 2010 VÀ T M NHÌN 2020 TH TƯ NG CHÍNH PH Căn c Lu t T ch c Chính ph ngày 25 tháng 12 năm 2001; Căn c Lu t B o v s c kh e nhân dân ngày 30 tháng 6 năm 1989; Căn c Pháp l nh Phòng, ch ng nhi m vi rút gây ra h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i ngư i (HIV/AIDS) ngày 31 tháng 5 năm 1995; Căn c Ngh nh s 86/2002/N -CP ngày 05 tháng 11 năm 2002 c a Chính ph quy nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và cơ c u t ch c c a B , cơ quan ngang B ; Theo ngh c a B trư ng B Y t QUY T NNH: i u 1. Phê duy t Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam n năm 2010 và t m nhìn 2020 (b n kèm theo) v i nh ng n i dung ch y u sau: 1. Quan i m: a) HIV/AIDS là i d ch nguy hi m, là m i hi m h a i v i s c kh e, tính m ng c a con ngư i và tương lai nòi gi ng c a dân t c. HIV/AIDS tác ng tr c ti p n phát tri n kinh t , văn hóa, tr t t và an toàn xã h i c a qu c gia. Do ó, phòng, ch ng HIV/AIDS ph i ư c coi là m t nhi m v tr ng tâm, c p bách và lâu dài, c n ph i tăng cư ng ph i h p liên ngành và Ny m nh vi c huy ng toàn xã h i tham gia; b) u tư cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS là u tư góp ph n t o ra s phát tri n b n v ng c a t nư c mang l i hi u qu kinh t , xã h i tr c ti p và gián ti p. Nhà nư c b o m vi c huy ng các ngu n l c u tư cho phòng, ch ng HIV/AIDS t nay n năm 2010 và sau 2010 phù h p v i kh năng và i u ki n phát tri n kinh t - xã h i c a t nư c trong t ng giai o n; c) Ch ng kỳ th , phân bi t i x v i ngư i b nhi m HIV/AIDS, tăng cư ng trách nhi m c a gia ình, xã h i v i ngư i nhi m HIV/AIDS và c a ngư i nhi m HIV/AIDS v i gia ình, xã h i; d) Vi t Nam cam k t th c hi n các i u ư c qu c t v phòng, ch ng HIV/AIDS ã ký k t ho c gia nh p. B o m h th ng pháp lu t qu c gia v phòng, ch ng HIV/AIDS phù h p v i các nguyên t c c a pháp lu t qu c t ;
  2. ) Tăng cư ng h p tác song phương, a phương, m r ng quan h , h p tác qu c t v i các nư c láng gi ng, các nư c trong khu v c và trên th gi i trong phòng, ch ng HIV/AIDS; e) Các ho t ng ưu tiên i v i công tác phòng, ch ng HIV/AIDS trong th i gian t i là: Tăng cư ng thông tin, giáo d c và truy n thông thay i hành vi; ph i h p v i các chương trình khác ngăn ng a, gi m thi u lây nhi m HIV/AIDS; Ny m nh các bi n pháp can thi p gi m thi u tác h i; Tăng cư ng tư v n, chăm sóc và i u tr ngư i nhi m HIV/AIDS; Tăng cư ng năng l c qu n lý, theo dõi, giám sát và ánh giá chương trình. 2. M c tiêu Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam n năm 2010: a) M c tiêu chung: Kh ng ch t l nhi m HIV/AIDS trong c ng ng dân cư dư i 0,3% vào năm 2010 và không tăng sau 2010; gi m tác h i c a HIV/AIDS i v i s phát tri n kinh t - xã h i. b) M c tiêu c th : 100% các ơn v , a phương trên c nư c, ưa ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS tr thành m t trong các m c tiêu ưu tiên c a chương trình phát tri n kinh t - xã h i t i các ơn v và a phương; Nâng cao hi u bi t c a ngư i dân v d phòng lây nhi m HIV/AIDS: 100% nhân dân khu v c thành th và 80% khu v c nông thôn, mi n núi hi u úng và bi t cách d phòng lây nhi m HIV/AIDS; Kh ng ch lây nhi m HIV/AIDS t nhóm nguy cơ cao ra c ng ng thông qua vi c tri n khai ng b các bi n pháp can thi p gi m thi u tác h i: th c hi n các bi n pháp can thi p i v i t t c các i tư ng có hành vi nguy cơ lây nhi m HIV/AIDS; 100% tiêm chích an toàn và s d ng bao cao su trong quan h tình d c có nguy cơ; B o m ngư i nhi m HIV/AIDS ư c chăm sóc và i u tr thích h p: 90% ngư i l n nhi m HIV/AIDS, 100% các bà m mang thai nhi m HIV/AIDS, 100% tr em b nhi m ho c b nh hư ng b i HIV/AIDS ư c qu n lý, i u tr , chăm sóc và tư v n thích h p, 70% b nh nhân AIDS ư c i u tr b ng các thu c i u tr c hi u; Hoàn thi n h th ng qu n lý, theo dõi, giám sát, ánh giá chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS: 100% t nh, thành ph có kh năng t ánh giá và t d báo v di n bi n c a nhi m HIV/AIDS a phương, 100% xét nghi m HIV tuân th quy nh tư v n xét nghi m t nguy n;
  3. Ngăn ch n lây nhi m HIV/AIDS qua các d ch v y t : b o m 100% các ơn v máu và ch phNm máu ư c sàng l c HIV trư c khi truy n t t c các tuy n; 100% cơ s y t th c hi n úng quy nh v vô khuNn, sát khuNn phòng lây nhi m HIV/AIDS. 3. T m nhìn 2020: a) Ny m nh công tác phòng, ch ng HIV/AIDS giai o n 2004 - 2010 sau năm 2010 gi m d n s lư ng tuy t i ngư i nhi m HIV/AIDS, làm gi m các nh hư ng kinh t , xã h i do HIV/AIDS gây ra cho giai o n sau năm 2010; b) Giai o n 2010 - 2020 nhà nư c ta ti p t c tăng cư ng ch o, u tư và Ny m nh ph i h p liên ngành trong công tác phòng, ch ng HIV/AIDS nh m gi m thi u tác ng c a d ch HIV/AIDS n s phát tri n kinh t - xã h i; c) Giai o n 2010 - 2020 chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS s ph i t p trung gi i quy t h u qu c a HIV/AIDS; bi n pháp d phòng c hi u b ng v c xin, thu c i u tr HIV/AIDS có th s ư c s d ng r ng rãi. Ưu tiên c a công tác phòng, ch ng HIV/AIDS trong giai o n 2010 - 2020 là: D phòng b ng các bi n pháp k thu t c hi u; Chăm sóc và i u tr ngư i nhi m HIV/AIDS; Chăm sóc các i tư ng b nh hư ng b i HIV/AIDS. 4. Các gi i pháp ch y u: a) Nhóm gi i pháp v xã h i: Tăng cư ng s lãnh o c a ng, Nhà nư c i v i công tác phòng, ch ng HIV/AIDS; ưa công tác phòng, ch ng HIV/AIDS tr thành m c tiêu trong chi n lư c phát tri n kinh t - xã h i c a ngành và a phương; Các c p chính quy n a phương ưa ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS vào k ho ch phát tri n kinh t - xã h i c a a phương. Huy ng toàn dân tham gia phòng, ch ng HIV/AIDS nh m t ng bư c ngăn ch n, Ny lùi HIV/AIDS; Xây d ng chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS thành chương trình ph i h p liên ngành, toàn di n, c bi t chú tr ng vi c l ng ghép có hi u qu v i các chương trình phòng, ch ng t n n ma tuý, m i dâm ngăn ng a lây nhi m HIV/AIDS; huy ng m i t ch c, cá nhân tham gia ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS. Khuy n khích các t ch c xã h i, t ch c tôn giáo, t ch c t thi n, t ch c phi chính ph , các doanh nghi p, nhóm c ng ng, ngư i nhi m HIV/AIDS cùng gia ình tham gia công tác phòng, ch ng HIV/AIDS; Ti p t c hoàn thi n h th ng pháp lu t, ch , chính sách trong công tác phòng, ch ng HIV/AIDS nh m áp ng yêu c u th c t và phù h p v i xu hư ng h i nh p c a h th ng pháp lu t qu c gia trong phòng, ch ng HIV/AIDS v i pháp lu t qu c t .
  4. Tăng cư ng vi c ph bi n, giáo d c pháp lu t, t ch c ki m tra, thanh tra, giám sát vi c th c hi n các quy nh c a pháp lu t v phòng, ch ng HIV/AIDS; Ny m nh công tác thông tin, giáo d c và truy n thông thay i các hành vi có nguy cơ; nâng cao s lư ng, ch t lư ng, tính phù h p và hi u qu c a các ho t ng thông tin, giáo d c và truy n thông. Xây d ng i ngũ tuyên truy n viên g n li n v i i ngũ c ng tác viên y t thôn, b n và cán b các ban, ngành, oàn th cơ s xã, phư ng. Phân công trách nhi m c th v th c hi n công tác thông tin, giáo d c và truy n thông thay i hành vi cho t ng B , ngành, a phương; ưa các n i dung v d phòng lây nhi m HIV/AIDS, giáo d c s c kh e sinh s n vào trong chương trình ào t o c a các trư ng i h c, cao ng, trung h c chuyên nghi p, giáo d c d y ngh và ph thông; Tăng cư ng tuyên truy n v chương trình can thi p gi m thi u tác h i nh m t o môi trư ng thu n l i cho vi c th c hi n các bi n pháp can thi p. Tri n khai chương trình can thi p gi m thi u tác h i m t cách ng b bao g m chương trình bơm kim tiêm s ch, chương trình bao cao su. Nghiên c u kinh nghi m qu c t xây d ng và áp d ng các mô hình tri n khai chương trình bơm kim tiêm s ch, chương trình bao cao su và các chương trình can thi p khác Vi t Nam; Xây d ng h th ng chăm sóc, h tr toàn di n cho ngư i nhi m HIV/AIDS; khuy n khích vi c hình thành các trung tâm chăm sóc, h tr ngư i nhi m d a vào c ng ng; nâng cao nh n th c, trách nhi m c a ngư i nhi m HIV/AIDS i v i b n thân, gia ình và c ng ng ngăn ng a lây nhi m HIV/AIDS. b) Nhóm gi i pháp v chuyên môn k thu t: Tăng cư ng h th ng giám sát qu c gia v HIV/AIDS, xây d ng các phòng xét nghi m t tiêu chuNn qu c gia và qu c t , t ng bư c tri n khai h th ng giám sát n các qu n, huy n. Tri n khai chương trình giám sát toàn di n (th h 2) và tăng cư ng s d ng các d li u giám sát ph c v vi c ho ch nh chính sách. Tăng cư ng và nâng cao ch t lư ng ho t ng tư v n, xét nghi m t nguy n HIV/AIDS; Th c hi n nghiêm ch nh các quy nh pháp lu t b o m an toàn trong truy n máu và ch phNm máu, sàng l c HIV 100% ơn v máu và ch phNm máu trư c khi truy n, t ng bư c nâng cao ch t lư ng xét nghi m HIV trong sàng l c máu, tăng cư ng tuyên truy n, v n ng và phát tri n b n v ng phong trào hi n máu nhân o; Ny m nh công tác tuyên truy n cho ngư i dân v cách d phòng lây nhi m HIV/AIDS qua các d ch v y t và d ch v xã h i, cung c p trang thi t b vô trùng, ti t trùng cho các cơ s y t c bi t là y t qu n, huy n, xã, phư ng, hư ng d n và qu n lý công tác d phòng lây nhi m HIV/AIDS qua các d ch v y t t i t t c các cơ s y t tư nhân; Tăng cư ng kh năng ti p c n v i các thu c i u tr c hi u HIV/AIDS, xây d ng chính sách v ti p c n thu c, m b o cơ ch thu n l i cho lưu thông và phân ph i thu c i u tr c hi u HIV/AIDS. B o m tính s n có, d ti p c n i v i thu c i u tr c hi u HIV/AIDS, khuy n khích vi c nghiên c u, áp d ng các thu c ông y trong i u tr h tr cho b nh nhân HIV/AIDS;
  5. Nâng cao nh n th c c a ngư i dân trong tu i sinh v nguy cơ lây nhi m HIV/AIDS và kh năng lây truy n HIV/AIDS t m sang con, t ch c i u tr d phòng lây truy n HIV/AIDS t m sang con và t ch c t t vi c chăm sóc, i u tr tr b nhi m HIV/AIDS và b nh hư ng b i HIV/AIDS; Xây d ng m ng lư i giám sát các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c, cung c p trang thi t b xét nghi m, tăng cư ng chNn oán, i u tr các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c, tăng cư ng ào t o cán b , l ng ghép tri n khai ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS v i phòng, ch ng các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c; Tăng cư ng s ph i h p gi a các cơ quan khoa h c và các t ch c nghiên c u có liên quan trong c nư c dư i s i u ph i th ng nh t c a t ch c phòng, ch ng HIV/AIDS. H tr các t ch c, cơ quan nghiên c u khoa h c tri n khai các ho t ng nghiên c u, u tư ngân sách cho các ho t ng nghiên c u, tăng cư ng các ho t ng trao i, chuy n giao k thu t và ào t o chuyên gia gi a các cơ s nghiên c u trong và ngoài nư c. Ti n hành ánh giá chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS sau 02 năm, 05 năm th c hi n. c) Nhóm gi i pháp v ngu n l c và h p tác qu c t : Tăng cư ng năng l c cho i ngũ cán b chuyên trách phòng, ch ng HIV/AIDS, Ny m nh vi c phân c p và qu n lý chương trình, xây d ng cơ ch phù h p cho vi c thúc Ny các t ch c, c ng ng k c ngư i nhi m tham gia quá trình xây d ng k ho ch phòng, ch ng HIV/AIDS. Ngoài ngân sách c a trung ương c p, y ban nhân dân các c p có trách nhi m ch ng b trí ngân sách c a c p mình u tư cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS; Khuy n khích và có các chính sách h tr cho vi c nghiên c u, s n xu t các lo i trang thi t b , sinh phNm, thu c i u tr trong phòng, ch ng HIV/AIDS, tăng cư ng vi c chuy n giao k thu t, chuy n giao công ngh và khuy n khích u tư; Tăng d n m c u tư, b o m kinh phí cho các ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS, tăng cư ng huy ng ngu n l c h tr t các nư c, các t ch c qu c t và các ngu n kinh phí khác t trong và ngoài nư c cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS. Phân b và s d ng có hi u qu các ngu n l c; M r ng h p tác qu c t v phòng, ch ng HIV/AIDS, c ng c các m i quan h h p tác ã có, ng th i tìm ki m các kh năng h p tác m i theo hư ng a phương hóa, a d ng hóa các m i quan h . Phát huy tính ch ng qu c gia trong vi c i u ph i, qu n lý, s d ng các d án vi n tr . Ưu tiên cho các d án h p tác v h tr v n, h tr k thu t và chuy n giao các công ngh hi n i. Ti p t c cam k t và th c hi n m nh m các quy nh các tuyên b mà nhà nư c ta ã tham gia ký k t ho c gia nh p. i u 2. Các chương trình hành ng c a Chi n lư c: 1. Chương trình thông tin giáo d c và truy n thông thay i hành vi phòng lây nhi m HIV/AIDS; ph i h p v i các chương trình phòng, ch ng t n n ma tuý, m i dâm ngăn ng a lây nhi m HIV/AIDS.
  6. 2. Chương trình can thi p gi m thi u tác h i d phòng lây nhi m HIV/AIDS. 3. Chương trình chăm sóc, h tr ngư i nhi m HIV/AIDS. 4. Chương trình giám sát HIV/AIDS, theo dõi, ánh giá chương trình. 5. Chương trình ti p c n i u tr HIV/AIDS. 6. Chương trình d phòng lây nhi m HIV/AIDS t m sang con. 7. Chương trình qu n lý và i u tr các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c. 8. Chương trình an toàn truy n máu. 9. Chương trình tăng cư ng năng l c và h p tác qu c t trong phòng, ch ng HIV/AIDS. i u 3. T ch c th c hi n 1. U ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương ch u trách nhi m tr c ti p ch o, tri n khai th c hi n n i dung và các chương trình hành ng c a Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS t nay n năm 2010 và t m nhìn 2020 trên a bàn t nh, thành ph . Xây d ng và xác l p các m c tiêu phòng, ch ng HIV/AIDS trong k ho ch phát tri n kinh t - xã h i c a t nh, thành ph . Ngoài ngu n ngân sách trung ương c p, các a phương ch ng u tư ngân sách, nhân l c, cơ s v t ch t cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS. T p trung ch o tri n khai các bi n pháp can thi p gi m thi u tác h i bao g m chương trình bơm kim tiêm s ch, chương trình bao cao su d phòng lây nhi m HIV/AIDS. T ch c t t vi c chăm sóc, i u tr h tr ngư i nhi m HIV/AIDS. 2. B Y t có trách nhi m hư ng d n vi c tri n khai th c hi n Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS t nay n 2010 và t m nhìn 2020; ph i h p v i các B , ngành là thành viên c a y ban Qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS và phòng, ch ng t n n ma túy, m i dâm và các cơ quan Trung ương có liên quan t ch c ch o, tri n khai các n i dung c a Chi n lư c trong ph m vi nhi m v , quy n h n ư c giao. B Y t ch o theo ngành d c các cơ quan phòng, ch ng HIV/AIDS các c p. Các cơ quan phòng, ch ng HIV/AIDS c p t nh, thành ph tr c thu c Trung ương có trách nhi m tham mưu giúp Ch t ch y ban nhân dân cùng c p t ch c tri n khai th c hi n các nhi m v c th trong Chi n lư c; theo dõi, giám sát vi c th c hi n, t ch c sơ k t nh kỳ, t ng k t và báo cáo k t qu th c hi n v B Y t t ng h p báo cáo Th tư ng Chính ph . 3. B Văn hóa - Thông tin ch trì, ph i h p v i các B , ngành, cơ quan Trung ương, y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương, M t tr n T qu c Vi t Nam ch o cơ quan thông tin các c p Ny m nh công tác thông tin, giáo d c, truy n thông nh m thay i hành vi phòng lây nhi m HIV/AIDS trên a bàn toàn qu c. T p trung ưa thông tin n ngư i dân vùng sâu, vùng xa, vùng c bi t khó khăn, ưa thông tin ti p c n v i các nhóm i tư ng có hành vi nguy cơ cao.
  7. 4. B Giáo d c và ào t o ch trì, ph i h p v i các B , ngành, cơ quan Trung ương, y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương t ch c tri n khai chương trình giáo d c ki n th c và hu n luy n k năng phòng, ch ng HIV/AIDS vào trong chương trình ào t o c a các trư ng i h c, cao ng, trung h c chuyên nghi p, giáo d c d y ngh và ph thông phù h p v i yêu c u c a t ng i tư ng. 5. B Lao ng - Thương binh và Xã h i ch trì, ph i h p v i B Y t , B Tài chính và các B , ngành liên quan, nghiên c u xây d ng các ch , chính sách phù h p ph c v công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. 6. B K ho ch và u tư, B Tài chính ch u trách nhi m b trí và c p k p th i kinh phí cho các ho t ng c a chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS theo k ho ch ngân sách ư c Qu c h i phân b hàng năm. Tích c c huy ng các ngu n tài tr trong và ngoài nư c u tư cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. 7. ài Truy n hình Vi t Nam, ài Ti ng nói Vi t Nam, Thông t n xã Vi t Nam ch trì, ph i h p v i các cơ quan truy n thông, ch o các ài truy n hình, ài phát thanh các c p ưa các thông tin v d phòng, chăm sóc ngư i nhi m HIV/AIDS thành n i dung thư ng xuyên c a chương trình phát sóng. Xây d ng các chuyên m c, chuyên v phòng, ch ng HIV/AIDS, ch ng u tư kinh phí cho vi c xây d ng và phát sóng các chương trình v phòng, ch ng HIV/AIDS. 8. Các B , ngành là thành viên y ban Qu c gia phòng, ch ng AIDS và phòng, ch ng t n n ma tuý, m i dâm, các cơ quan thu c Chính ph , có trách nhi m ch ng xây d ng và tri n khai th c hi n k ho ch phòng, ch ng HIV/AIDS theo ch c năng, nhi m v ư c giao và theo c thù c a B , ngành mình; ch ng u tư ngân sách cho công tác này. 9. ngh M t tr n T qu c Vi t Nam cùng các oàn th chính tr xã h i tích c c tham gia tri n khai th c hi n Chi n lư c này trong ph m vi ho t ng c a mình. i u 4. Quy t nh này có hi u l c thi hành sau 15 ngày, k t ngày ăng Công báo. i u 5. Các B trư ng, Th trư ng cơ quan ngang B , Th trư ng cơ quan thu c Chính ph , Ch t ch y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương ch u trách nhi m thi hành Quy t nh này ./. Phan Văn Kh i ( ã ký) CHI N LƯ C QU C GIA PHÒNG, CH NG HIV/AIDS VI T NAM N NĂM 2010 VÀ T M NHÌN 2020 (Ban hành kèm theo Quy t nh s 36/2004/Q -TTg ngày 17 tháng 3 năm 2004 c a Th tư ng Chính ph )
  8. Ph n 1: TV N Tr i qua hơn 20 năm u tranh phòng, ch ng HIV/AIDS, các qu c gia trên th gi i ã và ang ph i ương u v i m t i d ch có tính ch t h t s c nguy hi m. HIV/AIDS không ch nh hư ng t i s c kho con ngư i mà còn nh hư ng t i an ninh, s phát tri n và nòi gi ng c a loài ngư i. Hơn 20 năm u tranh v i i d ch, tuy ã có nh ng thành công nh t nh nhưng bình di n chung và c p toàn c u có th th y nhân lo i chưa có kh năng ngăn ch n ư c t c lây nhi m HIV/AIDS. D ch HIV/AIDS v n ti p t c gia tăng và tàn phá n ng n các khu v c châu Phi và ti p theo là châu á. M t s nư c châu Phi, vùng c n Sahara có t i hơn 50% b nh nhân nh p vi n là do HIV/AIDS, tu i th bình quân khu v c ó ch còn 40 tu i; nhi u nư c, s phát tri n kinh t , xã h i b nh hư ng nghiêm tr ng. Báo cáo c a UNAIDS trong năm 2002 cho th y các nư c châu Phi ã có hàng tri u h c sinh không ư c t i trư ng do HIV/AIDS, s ư c i h c năm 2001 th p hơn 20% so v i năm 1998. Nư c láng gi ng c a Vi t Nam là Campuchia cũng có t i hơn 12% b nh nhân n m vi n là do HIV/AIDS. K t trư ng h p nhi m HIV u tiên ư c phát hi n vào năm 1990, Vi t Nam ã xây d ng và th c hi n các k ho ch phòng, ch ng HIV/AIDS trung h n 1993 - 1996; 1996 - 2000 và ang th c hi n k ho ch phòng, ch ng HIV/AIDS năm 2001 - 2005. Tuy nhiên, qua 13 năm ương u v i d ch HIV/AIDS chúng ta chưa có chi n lư c qu c gia t ng th v i s tham gia a ngành v công tác phòng, ch ng HIV/AIDS, k ho ch phòng, ch ng HIV/AIDS giai o n 2001 - 2005 ang ư c th c hi n m i ch c p nh ng ch trương chung mà chưa c p t i nh ng bư c i, các gi i pháp và các chương trình hành ng c th . ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS t k t qu , kh ng ch s lây lan c a i d ch, gi m tác ng c a HIV/AIDS t i s phát tri n kinh t - xã h i, Chính ph ã giao cho B Y t xây d ng Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam n năm 2010 và t m nhìn 2020. Chi n lư c qu c gia phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam n năm 2010 và t m nhìn 2020 ư c xây d ng trên cơ s ph i h p liên ngành v i s tr giúp tích c c c a các t ch c Liên H p qu c, các t ch c qu c t , các cá nhân ang h tr cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS t i Vi t Nam. N i dung Chi n lư c ư c phát tri n d a trên các tuyên b chung c a Liên H p qu c, tuyên b thư ng nh c a khóa h p c bi t c a Liên H p qu c v HIV/AIDS năm 2001 (UNGASS), các cam k t c a Chính ph Vi t Nam và ư ng l i c a Nhà nư c Vi t Nam trong s nghi p chăm sóc, b o v s c kho nhân dân, phát tri n kinh t - xã h i; ưa ra các nh hư ng, các ưu tiên và gi i pháp phòng, ch ng HIV/AIDS giai o n 2004 - 2010 và t m nhìn 2020. Ph n 2: CĂN C XÂY D NG CHI N LƯ C I. DNCH T H C HIV/AIDS TRÊN TH GI I 1. Tình hình HIV/AIDS trên th gi i
  9. Tính n cu i năm 2003, UNAIDS và WHO ã công b có kho ng 46 tri u ngư i nhi m HIV/AIDS ang còn s ng, 5,8 tri u ngư i m i nhi m trong năm và 3,5 tri u ngư i t vong do AIDS trong năm. T i nhi u nư c ang phát tri n, ph n l n nh ng trư ng h p nhi m m i làthanh niên. Kho ng 1/3trong t ng s nh ng ngư i hi n ang b nhi m HIV/AIDS tu i 15 n 24, ph n l n trong s h không bi t mình ang mang vi-rút HIV. Hàng tri u ngư i h u như không bi t ho c bi t r t ít v HIV/AIDS t b o v mình ch ng l i căn b nh này. Theo báo cáo c a UNAIDS và WHO, khu v c c n Sahara có t l nhi m HIV/AIDS cao nh t, ti p n là khu v c châu á Thái Bình Dương. B ng 1: Phân b các trư ng h p nhi m HIV/AIDS Năm 2003 T ng s các trư ng h p nhi m T ng s 5,8 tri u m i năm 2003 Ngư i l n 4,8 tri u Tr em
  10. Năm 2001 có t i 1,07 tri u ngư i l n và tr em m i b nhi m HIV t i châu á Thái Bình Dương ưa t ng s ngư i b nhi m HIV t i khu v c này lên t i 7,1 tri u ngư i. D ch t h c lây nhi m HIV khu v c này có nhi u hình thái khác bi t, t i Thái Lan và Campuchia hình thái lây nhi m HIV ch y u qua quan h tình d c khác gi i, nhưng m t s nư c khác như Vi t Nam, Trung Qu c, Malaysia hình thái lây nhi m v n ch y u qua tiêm chích ma tuý và tình tr ng lây truy n qua ư ng tình d c khác gi i cũng ngày càng tăng. T i Trung Qu c, UNAIDS và WHO ư c tính có kho ng 1,5 tri u ngư i b nhi m HIV/AIDS trong ó có 850.000 ngư i l n, 220.000 là ph n . T l nhi m HIV trong nhóm thanh niên t 15 - 24 tu i theo ư c tính vào kho ng 0,20%. Trong 6 tháng u năm 2001 s lư ng ngư i b nhi m HIV tăng 67,4% so v i năm 2000. ư ng lây truy n c a d ch HIV t i Trung Qu c ch y u là do tiêm chích ma túy. Vào năm 2000, 7 t nh c a Trung Qu c ã ph i i m t v i nguy cơ lan tràn d ch HIV, hơn 70% s ngư i tiêm chích ma tuý b HIV dương tính m t s khu v c như qu n Yili Xinjiang và qu n Ruili Vân Nam. Cũng có d u hi u c a lây nhi m HIV qua ư ng tình d c 3 t nh Vân Nam, Qu ng Tây và Qu ng ông.Năm 2000, t c lây nhi m HIV qua quan h v i gái m i dâm t i Vân Nam là 4,6% (năm 1999 là 1,6%), t i Qu ng Tây là 10,7% (tăng hơn 6% so v i năm 1999). n hi n ư c ư c tính có s nhi m HIV cao nh t trong khu v c, UNAIDS và WHO ư c tính có kho ng 3,97 tri u ngư i n b nhi m HIV vào cu i năm 2001. T i Indonesia, HIV ang gia tăng nhanh chóng trong nhóm tiêm chích ma tuý và gái m i dâm và nhóm ngư i hi n máu. K t qu giám sát t i Indonesia cho th y vào năm 2000, 40% s ngư i tiêm chích ang ư c i u tr Jakarta ã b nhi m HIV. T i Bogor, t nh ông Java, 25% s ngư i tiêm chích ma tuý nhi m HIV. T i Thái Lan theo ư c tính có kho ng 670.000 trư ng h p nhi m HIV/AIDS. Thái Lan là nư c tri n khai chương trình bao cao su r t s m và các báo cáo g n ây cho th y t l nhi m HIV Thái Lan không gia tăng như các năm trư c ây và có xu hư ng gi m xu ng m t s nhóm i tư ng. Nguyên nhân: có nhi u nguyên nhân d n t i s gia tăng HIV/AIDS t i khu v c này: n n ói nghèo, trình dân trí th p, tình tr ng di dân t do, s gia tăng các t n n xã h i ã làm HIV/AIDS gia tăng. V n s d ng bao cao su d phòng lây truy n HIV qua ư ng tình d c tuy ã ư c khuy n khích nhưng r t ít nư c áp d ng. Trong khu v c, vi c dùng chung d ng c tiêm chính ma túy là m t trong nh ng hành vi có nguy cơ gây lây nhi m HIV n i tr i. d phòng lây nhi m HIV qua tiêm chích ma tuý, m t s chương trình can thi p ã ư c tri n khai, trong ó thành công nh t là chương trình gi m thi u tác h i c a úc v i hàng lo t các d án trao i bơm kim tiêm, chương trình Methadone. Báo cáo c a úc g n ây cho th y: t l nhi m HIV có chi u hư ng gi m, ngư i ta cho r ng: ngoài các chương trình can thi p nêu trên, r t có th vi c s d ng thu c kháng vi rút ã làm HIV/AIDS gi m nư c này. Vi c ti p c n v i thu c i u tr c hi u ư c th c hi n khá t t úc và New Zealand còn các nư c khác r t khó khăn, ch y u là do thi u ngu n l c. II. DNCH T H C HIV/AIDS T I VI T NAM
  11. Trư ng h p nhi m HIV u tiên Vi t Nam ư c phát hi n vào tháng 12 năm 1990 và cho n ngày 31 tháng 12 năm 2003 toàn qu c ã phát hi n ư c 76.180 trư ng h p nhi m HIV trong ó có 11.659 trư ng h p ti n tri n thành AIDS và 6.550 trư ng h p t vong do AIDS. Theo ư c tính, thông thư ng l y s th c phát hi n nhân h s 3 thì t l nhi m HIV/AIDS trong năm 2003 c a Vi t Nam ư c tính là 0,23% dân s ; có m t s t nh t l nhi m HIV/AIDS tính trên 100.000 dân c bi t cao như Qu ng Ninh: 580,47/100.000 dân; H i Phòng: 338,67/100.000 dân; thành ph H Chí Minh: 249,72/100.000 dân; Bà R a - Vũng Tàu: 235,99/100.000 dân; An Giang: 184,36/100.000 dân, Hà N i: 181,38/100.000 dân… Tình hình d ch HIV/AIDS Vi t Nam có m t s c i m như sau: 1. D ch HIV/AIDS ti p t c có chi u hư ng gia tăng Có th chia di n bi n d ch HIV/AIDS Vi t Nam thành 3 th i kỳ: T 1990 - 1993: d ch t p trung m t s t nh v i s nhi m HIV phát hi n dư i 1.500 trư ng h p m i năm. T 1994 - 1998: d ch lan ra toàn qu c v i s nhi m HIV phát hi n hàng năm dư i 5.000 trư ng h p. T 1999 - 2002: s nhi m HIV phát hi n trên 10.000 trư ng h p m i năm và d ch có xu hư ng lan r ng n các xã, phư ng. Giám sát tr ng i m HIV cho th y: t l nhi m HIV có chi u hư ng ti p t c gia tăng trong nhóm i tư ng có nguy cơ cao, ng th i có bi u hi n gia tăng trong các nhóm i tư ng ư c coi là không có nguy cơ cao. D ch HIV/AIDS t i Vi t Nam có liên quan m t thi t v i tình tr ng tiêm chích ma tuý và m i dâm. 2. Hình thái lây nhi m HIV ch y u qua tiêm chích ma tuý a s ngư i nhi m HIV là ngư i nghi n chích ma tuý (kho ng 60%). T l nhi m HIV trong nhóm nghi n chích ma tuý tăng t 9,4% năm 1996 lên t i 29,34% vào năm 2002, m t s a phương t l này tăng cao hơn 50% (trong 100 ngư i nghi n chích ma tuý có t 30 n 50 ngư i nhi m HIV). Các t nh mi n B c và mi n Trung: lây truy n HIV qua tiêm chích ma tuý cao hơn khu v c mi n Nam. Nguy cơ lây nhi m HIV qua tiêm chích ma tuý m c r t cao do: tình tr ng nghi n chích ma tuý gia tăng, c bi t là t ng l p tr tu i; tình tr ng dùng chung bơm kim tiêm v n còn ph bi n (hơn 40% thành ph H Chí Minh); ngư i ã nhi m HIV ti p t c tiêm chích ma túy và dùng chung bơm kim tiêm v i b n chích (trên 50%); t l gái m i dâm có tiêm chích ma tuý khá cao ( i u tra hành vi cho th y hơn 40% gái m i dâm t i Hà N i có tiêm chích ma tuý). Vì v y, ngăn ch n lây nhi m HIV trong nhóm nghi n chích ma tuý có ý nghĩa c bi t quan tr ng trong vi c kh ng ch s lan tràn HIV Vi t Nam.
  12. 3. i tư ng nhi m HIV có xu hư ng “tr hoá” ngày càng rõ r t T l ngư i nhi m HIV l a tu i 20 - 29 là 15% vào năm 1993 ã tăng lên n 62% vào cu i năm 2002. Ngư i nhi m HIV l a tu i 15 - 49 chi m 95% các trư ng h p nhi m. Nhi m HIV l a tu i v thành niên (t 10 - 19 tu i) chi m 8,3% các trư ng h p nhi m. 4. Lây nhi m HIV qua quan h tình d c có xu hư ng gia tăng và dao ng T l nhi m HIV trong nhóm gái m i dâm ti p t c gia tăng hàng năm t 0,6% năm 1994 lên t i 6% vào năm 2002. T l nhi m HIV trong nhóm b nh nhân m c các b nh lây truy n qua ư ng tình d c cũng tăng qua các năm và lên t i 2,9% vào năm 2001. Nguy cơ lây nhi m HIV qua quan h tình d c ti p t c gia tăng và kh năng lây nhi m HIV ra c ng ng là r t l n do gia tăng t l nghi n chích ma tuý trong nhóm gái m i dâm; ngư i nghi n chích ma tuý, ngư i nhi m HIV ti p t c có quan h v i gái m i dâm và t l s d ng bao cao su khi quan h tình d c v i gái m i dâm th p. M t khác, qua các i u tra trong th i gian g n ây cho th y t l s d ng bao cao su trong l p tr chi m t l r t th p và i u này c nh báo nguy cơ lây nhi m HIV trong l a tu i tr . 5. D ch HIV/AIDS ã có d u hi u lây lan ra c ng ng M c lây lan c a d ch t nhóm nguy cơ cao ra c ng ng bi u hi n qua t l nhi m HIV/AIDS trong nhóm ph n mang thai và nhóm thanh niên khám tuy n nghĩa v quân s . T l nhi m HIV trong nhóm thanh niên khám tuy n nghĩa v quân s tăng t i 0,93% vào năm 2001. T l nhi m HIV trong nhóm ph n mang thai năm 2002 là 0,34%. ã phát hi n 373 trư ng h p tr em dư i 5 tu i nhi m HIV do lây truy n t m sang con. 6. i tư ng nhi m HIV/AIDS Vi t Nam a d ng, có m i a phương, di n bi n ph c t p i tư ng nhi m HIV Vi t Nam không còn t p trung trong m t s nhóm nguy cơ cao mà ã xu t hi n trong nông dân, h c sinh, sinh viên, tân binh, th m chí trong gi i công ch c cũng ã có ngư i nhi m HIV. C 64 t nh, thành ph trên toàn qu c u có ngư i nhi m HIV/AIDS, 93% s qu n, huy n và 49% s xã, phư ng ã phát hi n các trư ng h p nhi m HIV. Nhi u t nh, thành ph có 100% s xã, phư ng ã có ngư i nhi m HIV/AIDS.
  13. M c dù chưa có i u tra y , ư c tính có kho ng 20 - 50% tr i viên t i các tr i 05, 06 nhi m HIV, trong s ó có nhi u trư ng h p ã ti n tri n thành AIDS và t vong do AIDS. III. Ư C TÍNH VÀ D BÁO NHI M HIV/AIDS VI T NAM GIAI O N 2004 - 2010 Theo k t qu ư c tính d báo ti n hành năm 2001 (ph i h p gi a B Y t và T ch c Y t th gi i, Chương trình ph i h p c a Liên H p qu c v phòng, ch ng HIV/AIDS), s d ng mô hình EPIMODEL d báo: vào năm 2005 s có kho ng 197.500 trư ng h p nhi m HIV, trung bình m i năm s có thêm kho ng 12.000 - 18.000 ngư i nhi m m i. D báo vào năm 2010 s có 350.970 trư ng h p nhi m HIV, trung bình m i năm s có thêm kho ng 20.000 - 30.000 ngư i nhi m m i. B ng 2: Lu tích các trư ng h p nhi m HIV/AIDS và t vong do AIDS giai o n 2003 - 2010. Năm 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 HIV 165.444 185.757 197.500 207.375 256.185 284.277 315.568 350.970 AIDS 30.755 39.340 48.864 59.400 70.941 83.516 97.175 112.227 T vong 27.135 35.047 44.102 54.132 65.171 77.228 90.346 104.701 IV. NH NG K T QU Ã T Ư C C A CÔNG TÁC PHÒNG, CH NG HIV/AIDS GIAI O N 1990 - 2002 1. V qu n lý, ch o công tác phòng, ch ng HIV/AIDS a) V t ch c: Năm 1987 thành l p Ti u ban phòng, ch ng SIDA thu c y ban Phòng, ch ng b nh truy n nhi m do Vi n V sinh d ch t Trung ương tr c ti p th c hi n. Năm 1990 y ban Qu c gia phòng, ch ng SIDA Vi t Nam ư c thành l p, cơ quan thư ng tr c là V V sinh phòng d ch – B Y t . Năm 1994 y ban Qu c gia phòng, ch ng AIDS ư c tách kh i B Y t do Phó Th tư ng Chính ph làm Ch t ch. B Y t là thư ng tr c. Năm 2000, Chính ph thành l p y ban Qu c gia phòng, ch ng AIDS và phòng, ch ng t n n ma tuý, m i dâm do Phó Th tư ng Chính ph làm Ch t ch. y ban Qu c gia g m 18 thành viên c a Chính ph và m t s Ban, ngành, oàn th chính tr - xã h i, cơ quan Trung ương. Văn phòng thư ng tr c phòng, ch ng AIDS t t i B Y t , trên cơ s Văn phòng y ban Qu c gia phòng, ch ng AIDS trư c ây. Năm 2003, Văn phòng thư ng tr c phòng, ch ng AIDS sáp nh p v i V Y t d phòng thành C c Y t d phòng và Phòng, ch ng HIV/AIDS - B Y t .
  14. H u h t các a phương ã thành l p Ban Ch o phòng, ch ng AIDS và phòng, ch ng t n n ma túy, m i dâm theo mô hình c a cơ quan Trung ương. b) V ch o: Ngày 11 tháng 3 năm 1995, Ban Ch p hành Trung ương ng ã ban hành Ch th v lãnh o công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. Tháng 5 năm 1995 Pháp l nh Phòng, ch ng nhi m vi rút gây ra h i ch ng suy gi m mi n d ch m c ph i ngư i (HIV/AIDS) ư c y ban Thư ng v Qu c h i khoá IX thông qua ã t o d ng ư c cơ s pháp lý cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. Hơn 29 văn b n quy ph m pháp lu t v qu n lý, ch o ã ư c Chính ph và các cơ quan trung ương ban hành. Ngày 24 tháng 02 năm 2003, Th tư ng Chính ph ã ban hành Ch th s 02/2003/CT-TTg v tăng cư ng công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. Qu c h i ã dành s quan tâm c bi t i v i công tác phòng, ch ng HIV/AIDS: y ban Thư ng v Qu c h i ã nghe các báo cáo v HIV/AIDS; y ban Các v n xã h i c a Qu c h i ã t ch c nhi u cu c h p Trung ương cũng như khu v c bàn v các chính sách trong phòng, ch ng HIV/AIDS; tăng cư ng ch c năng giám sát c a Qu c h i i v i công tác phòng, ch ng HIV/AIDS trong th i gian qua. S tham gia c a toàn th c ng ng, các oàn th chính tr - xã h i, các t ch c tôn giáo ngày m t ông o, ch ng và tích c c hơn. Có th nh n nh: h th ng pháp lu t v công tác phòng, ch ng HIV/AIDS c a Vi t Nam là tương i y và áp ng k p th i i phó v i tình hình di n bi n c a d ch. 2. Công tác thông tin, giáo d c truy n thông Ho t ng truy n thông trong th i gian qua ã ư c tri n khai th c hi n khá t t v i s tham gia c a h u h t các ban, ngành, oàn th , các t ch c chính tr xã h i và c a qu n chúng nhân dân. Công tác truy n thông ư c th c hi n dư i nhi u hình th c a d ng, phong phú v n i dung và hi u qu vì v y ã nâng cao hi u bi t c a ngư i dân v ki n th c và k năng phòng, ch ng HIV/AIDS. K t qu i u tra cho th y: t l hi u bi t v HIV/AIDS i v i ngư i dân khu v c ô th là trên 65%. Năm 2002, ã có 28,7 tri u lư t ngư i ư c ti p c n v i thông tin, truy n thông v phòng, ch ng HIV/AIDS. 3. Ph i h p c a các B , ngành, oàn th trong công tác phòng, ch ng HIV/AIDS Trong th i gian qua, B Công an, B Lao ng - Thương binh và Xã h i, B Y t (là ba cơ quan thư ng tr c v phòng, ch ng ma túy, m i dâm và phòng, ch ng HIV/AIDS) cùng nhi u B , ngành, a phương ã có nh ng n l c r t l n hoàn thành nhi m v ư c Chính ph giao. Tuy nhiên, hi u qu c a s ph i h p này có m t chưa cao, ví d như chưa có gi i pháp tri n khai các ho t ng gi m thi u tác h i
  15. trong nhóm ma tuý, tăng cư ng s d ng bao cao su trong nhóm m i dâm d phòng lây nhi m HIV/AIDS. Các B , ngành, oàn th , t ch c qu n chúng ã tích c c tham gia vào ho t ng thông tin, giáo d c, truy n thông trong phòng, ch ng HIV/AIDS. Các ho t ng ã i sâu vào các nhóm i tư ng c thù c a t ng ngành. M t s ho t ng tiêu bi u như: B Công an ã xây d ng và th c hi n mô hình “C nh sát khu v c c p phư ng tham gia phòng, ch ng HIV/AIDS"; B Văn hoá - Thông tin thành l p Câu l c b “Phóng viên tuyên truy n v dân s , AIDS và các v n xã h i"; T ng Liên oàn Lao ng Vi t Nam t p trung phòng, ch ng HIV/AIDS trong các doanh nghi p; H i Nông dân Vi t Nam ã l ng ghép ho t ng phòng, ch ng HIV/AIDS trong các phong trào như “Phong trào nông dân thi ua s n xu t, kinh doanh gi i, oàn k t giúp nhau xoá ói, gi m nghèo và làm giàu", “Phong trào nông dân th c hi n các chương trình văn hóa - xã h i và an ninh, qu c phòng"; Trung ương H i Liên hi p Ph n Vi t Nam ã t p trung ch o phòng, ch ng HIV/AIDS cho các i tư ng là ph n nông thôn, ph n dân t c vùng cao… Công tác huy ng c ng ng có nhi u bư c chuy n bi n tích c c, ã huy ng ư c s tham gia c a các t ch c xã h i, tôn giáo và c ng ng trong phòng, ch ng HIV/AIDS, c bi t trong vi c chăm sóc, h tr ngư i nhi m HIV/AIDS. 4. Các ho t ng chuyên môn k thu t a) Công tác giám sát HIV/AIDS: Năm 1987, xét nghi m HIV b t u ư c tri n khai các Vi n V sinh d ch t trung ương và khu v c, n năm 1994 h th ng giám sát tr ng i m ư c thi t l p và i vào ho t ng. Cho n nay h th ng xét nghi m giám sát d ch t HIV/AIDS ã ư c tri n khai 64 t nh, thành ph ; giám sát tr ng i m ư c tri n khai 40 t nh, thành ph áp d ng trên 6 nhóm i tư ng; giám sát hành vi cũng ã b t u ư c th c hi n. Các k t qu giám sát ã cung c p k p th i các thông tin cho vi c ho ch nh chính sách và l p k ho ch phòng, ch ng HIV/AIDS có hi u qu . S li u th ng kê v HIV/AIDS ư c c p nh t hàng tu n, hàng tháng, B Y t u n có các báo cáo v tình hình d ch g i cho t t c các thành viên y ban Qu c gia phòng, ch ng AIDS và phòng, ch ng t n n ma tuý, m i dâm, các cơ quan liên quan. Theo ánh giá c a các t ch c qu c t , h th ng giám sát HIV/AIDS c a Vi t Nam ư c ánh giá vào lo i t t nh t trong khu v c. b) Công tác an toàn truy n máu: T l các ơn v máu ư c sàng l c HIV trư c khi truy n tăng lên qua t ng năm, t năm 2000 n nay, 100% các ơn v máu và ch phNm máu ã ư c sàng l c. V n ng hi n máu nhân o ư c quan tâm ch o và Ny m nh, nhi u t hi n máu nhân o di n ra trên kh p các a phương. Năm 2002, h th ng huy t h c truy n máu ã t ch c ư c 539 cu c v n ng hi n máu nhân o, nâng t l máu thu ư c do hi n máu nhân o lên 30,4% so v i t ng s máu thu ư c. Vi c m b o an toàn truy n máu là m t n l c r t l n c a h th ng y t , t o ư c ni m tin c a ngư i dân và góp ph n t o s n nh v xã h i.
  16. c) Công tác i u tr b nh nhân AIDS: Cơ s i u tr b nh nhân AIDS ã s m ư c hình thành v i 3 Trung tâm t i 3 mi n B c, Trung, Nam ch u trách nhi m hư ng d n, ch o i u tr cho các t nh trong khu v c và n nay h u h t các t nh u ã có các khoa, phòng s n sàng ti p nh n, i u tr b nh nhân AIDS. S lư ng ngư i nhi m HIV/AIDS n các cơ s y t ư c khám và i u tr ngày m t tăng. Trong giai o n 1996 - 2000 có 13.847 lư t ngư i nhi m HIV/AIDS n khám t i các cơ s y t nhà nư c, năm 2002 có 16.354 ngư i nhi m HIV/AIDS n khám và i u tr (tăng 18,1% so v i 5 năm trư c ây). Tính n cu i năm 2003, ã có 389 trư ng h p cán b b phơi nhi m v i HIV/AIDS do tai n n r i ro ngh nghi p, 75% s cán b ó ã ư c i u tr d phòng, 25% ư c x trí t i ch và tư v n. d) Công tác d phòng lây nhi m HIV t m sang con: Hàng năm, c nư c có trên 2 tri u ph n mang thai, theo th ng kê giám sát: t l nhi m HIV trong nhóm này là 0,39%, như v y m i năm ư c tính có hàng nghìn ph n mang thai b nhi m HIV. Theo các nghiên c u, t l lây nhi m HIV t m sang con vào kho ng 30 - 40%, như v y s lư ng tr ra b nhi m HIV cũng ngày m t tăng cao. H th ng v tư v n, xét nghi m, i u tr d phòng lây truy n HIV t m sang con ã ư c hình thành và tri n khai các ho t ng. S lư ng ph n mang thai ư c tư v n, xét nghi m và i u tr d phòng cũng tăng lên hàng năm, t 100% các b nh vi n ph s n l n như B nh vi n Ph s n Trung ương, B nh vi n Hùng Vương, T Dũ. Năm 2002, có 44,2% các thai ph nhi m HIV ư c i u tr d phòng và t l này ã tăng lên trong năm 2003. ) Công tác phòng, ch ng các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c: Công tác phòng, ch ng các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c là m t trong các m c tiêu tr ng tâm c a chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS. Theo khuy n cáo c a T ch c Y t th gi i, khi b m c các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c có kh năng làm tăng kh năng lây nhi m HIV lên t i 10 l n và có th còn cao hơn trong m t s lo i b nh. M i năm, h th ng y t nhà nư c cũng ã t ch c khám và i u tr cho hơn 150.000 trư ng h p m c các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c; năm 2002 là 171.975 trư ng h p. H th ng giám sát các nhi m khuNn lây truy n qua ư ng tình d c cũng b t u ư c kh i ng vào năm 2003. e) Công tác qu n lý, chăm sóc và tư v n ngư i nhi m HIV/AIDS t i c ng ng: ã t ch c qu n lý, chăm sóc và tư v n cho 73% s ngư i nhi m HIV/AIDS có a ch . Hình th c chăm sóc tư v n a d ng, tư v n thư ng xuyên (46%), l p h sơ theo dõi s c kho (53%), h tr v t ch t, tinh th n, gi i thi u h c ngh và vi c làm cho các i tư ng nhi m HIV.
  17. 5. H p tác qu c t H p tác qu c t có vai trò c bi t quan tr ng trong chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS. Th i gian qua, chúng ta ã tranh th ư c s ng h v nhi u m t c a bè b n qu c t . Các t ch c qu c t Vi t Nam cũng như Chính ph các nư c r t quan tâm h tr cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam, ngu n vi n tr c a các nư c cho Vi t Nam ngày m t tăng lên. Ngoài vi c tài tr v ngu n l c, s chia s các bài h c kinh nghi m, nâng cao năng l c i ngũ cán b làm công tác phòng, ch ng HIV/AIDS cũng c bi t quý báu. Các mô hình phòng, ch ng HIV/AIDS ư c các t ch c qu c t h tr ã thu ư c các k t qu kh quan. Vi t Nam ã tham gia ký k t các văn b n, i u ư c qu c t quan tr ng v HIV/AIDS như b n tuyên b thiên niên k ư c 189 nguyên th qu c gia ký k t vào tháng 9 năm 2000, trong ó v n phòng, ch ng HIV/AIDS ư c coi là m t trong các m c tiêu phát tri n thiên niên k . Vi t Nam ã cam k t trong tuyên b cam k t v HIV/AIDS t i khoá h p c bi t c a i H i ng Liên H p qu c v HIV/AIDS tháng 6 năm 2001 (UNGASS), chúng ta ã g i Báo cáo qu c gia v th c hi n tuyên b cam k t v HIV/AIDS t i T ng thư ký Liên H p qu c. Vi t Nam ã h p tác ch t ch v i các nư c láng gi ng và trong khu v c v phòng, ch ng HIV/AIDS. 6. Ngân sách phòng, ch ng HIV/AIDS Nhà nư c ã quan tâm u tư cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS b ng ngu n kinh phí thu c chương trình m c tiêu qu c gia phòng, ch ng m t s b nh xã h i, b nh d ch nguy hi m và HIV/AIDS. - Năm 1990 - 1993: 11,1 t ng cho 4 năm, - Năm 1994: 40 t ng, - Năm 1995 - 1999: m i năm 45 - 55 t ng, - Năm 2000 - 2003: m i năm 60 t ng. Ngu n kinh phí này ư c phân chia cho hơn 15 n i dung ho t ng, c p cho nhi u B , ngành và t t c các a phương. Bên c nh ngu n ngân sách nhà nư c c p, m t s a phương cũng ã b sung thêm ngu n kinh phí c a a phương cho chương trình này như thành ph H Chí Minh, Hà N i, H i Phòng... Tuy nhiên, cũng còn nhi u a phương h u như chưa ch ng u tư, óng góp cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS ngay t i a phương mình. Các t ch c qu c t , Chính ph các nư c ã có nhi u h tr áng k cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. Chính ph Nh t B n v i kho n vi n tr 3,6 tri u ô la M ã cơ b n gi i quy t v n trang thi t b cho 10 t nh, thành ph phía Nam. Chính ph Anh vi n tr không hoàn l i 25 tri u USD giai o n 2003 - 2007. Chính ph các nư c: c, úc, M , Luxambourg,... ã có nhi u kho n vi n tr cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS trư c ây và trong th i gian t i. Các t ch c Liên H p qu c, các t ch c phi Chính ph ã có nhi u h tr v ngu n v n và k thu t cho chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS. Các ngu n vi n tr này ã ư c s d ng tương i hi u qu và góp ph n quan tr ng trong công cu c phòng, ch ng HIV/AIDS Vi t Nam.
  18. Ngân sách u tư cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS trong nh ng năm v a qua tuy còn h n h p, chưa áp ng ư c nhu c u t i thi u, nhưng b ng nh ng n l c c a Chính ph và s tham gia c a toàn xã h i, chúng ta ã ngăn ch n ư c t c gia tăng nhi m HIV/AIDS Vi t Nam, n u không b c tranh toàn c nh v d ch HIV/AIDS Vi t Nam ch c ch n còn m m hơn nhi u so v i các d báo trư c ây. V. NH NG KHÓ KHĂN VÀ THÁCH TH C TRONG CÔNG TÁC PHÒNG, CH NG HIV/AIDS 1. ánh giá t ng quát V i s quan tâm c a ng, Qu c h i và Chính ph , s n l c c a các ngành, các c p, các oàn th , a phương, công tác phòng, ch ng HIV/AIDS ã ư c tri n khai trên t t c các m t: thông tin, tuyên truy n, phòng, ch ng lây nhi m HIV qua tiêm chích ma tuý, m i dâm; qua các ho t ng chuyên môn k thu t như giám sát d ch, an toàn truy n máu, i u tr , d phòng lây nhi m t m sang con... chúng ta ã: a) Nâng cao nh n th c c a ngư i dân v d phòng lây nhi m HIV/AIDS, b o m ư c các ch tiêu Pháp l nh v phòng, ch ng HIV/AIDS như an toàn truy n máu, giám sát HIV/AIDS, góp ph n n nh và phát tri n kinh t - xã h i c a t nư c. b) m b o ư c các cam k t qu c gia và qu c t trong lĩnh v c phòng, ch ng HIV/AIDS. Tuy nhiên, d ch HIV/AIDS v n còn r t nguy hi m, nguy cơ ti p t c gia tăng, c n ph i th c hi n các gi i pháp ng b , quy t li t hơn n a cùng v i công tác phòng, ch ng ma tuý, m i dâm. 2. V m t khách quan a) B n ch t sinh h c c a nhi m HIV là d ch b nh do vi rút gây ra nhưng có các c i m sinh b nh h c r t c bi t. a d ng v ư ng lây truy n (HIV lây qua ư ng máu, qua quan h tình d c, m truy n cho con), th i gian b nh kéo dài có th t i 15 năm, tính né tránh mi n d ch và kh năng bi n d c a vi rút r t l n; chưa có v c xin phòng b nh, không có thu c i u tr c hi u ã làm cho công tác phòng, ch ng HIV/AIDS thêm khó khăn. b) Theo nh ng nghiên c u d ch t h c, hình thái lây nhi m HIV Vi t Nam ch y u qua tiêm chích ma tuý (30,4% năm 2001 và 29,34% AIDS năm 2002), t l gái m i dâm có tiêm chích ma tuý khá cao (40% gái m i dâm có tiêm chích ma tuý theo m t k t qu i u tra t i Hà N i), t l s d ng bao cao su trong quan h tình d c c a các nhóm i tư ng có nguy cơ cao khá th p… ây ang là nh ng nguyên nhân chính và tr c ti p làm lan truy n HIV/AIDS Vi t Nam hi n nay. c) Vi t Nam n m trong khu v c ông Nam á, là khu v c ang ch u tác ng m nh m c a xu hư ng d ch chuy n c a i d ch HIV/AIDS. Tính ch t di bi n ng dân s , v n di dân ngày càng ph c t p t o ra nguy cơ lan truy n HIV/AIDS trong các a phương, t thành th v nông thôn, gi a a phương này v i a phương khác trong m t nư c và lan truy n qua biên gi i các nư c. M t b ph n ngư i dân s ng vùng
  19. nông thôn i làm ăn các nơi xa, th m chí i ra nư c ngoài làm ăn b nhi m HIV/AIDS và ã làm lây nhi m HIV/AIDS khi tr v nhà. d) H u qu tiêu c c c a n n kinh t th trư ng là s phân hoá giàu nghèo, th t nghi p, dân trí còn th p d n n nh n th c v HIV/AIDS r t h n ch (các i u tra trong th i gian g n ây cho th y t l gái m i dâm b mù ch khá cao), giá tr o c, l i s ng b nh hư ng nh t là trong tình yêu, tình d c, hôn nhân ... là nh ng y u t góp ph n làm lây lan d ch HIV/AIDS, ng th i cũng gây ra nhi u khó khăn cho công cu c phòng, ch ng HIV/AIDS. 3. V m t ch quan a) Qu n lý, ch o công tác phòng, ch ng AIDS: S ch o công tác phòng, ch ng HIV/AIDS c a các c p chính quy n m t s a phương chưa th t s ư c coi tr ng; m t b ph n không nh i ngũ lãnh o các c p cơ s và m t b ph n dân cư nh n th c chưa y v công tác phòng, ch ng HIV/AIDS. H th ng pháp lu t v phòng, ch ng HIV/AIDS tuy ư c ánh giá là khá y nhưng có m t s quy nh ch m ư c s a i, b sung d n t i gi m hi u l c khi tri n khai, th c hi n. D ch HIV/AIDS g n li n v i các lo i t n n xã h i c bi t là ma tuý, m i dâm ã làm tăng s phân bi t, i x v i ngư i nhi m HIV/AIDS, i u này làm cho công tác d phòng và chăm sóc ngư i nhi m HIV/AIDS g p r t nhi u tr ng i. Chưa tri n khai ư c các bi n pháp can thi p gi m thi u tác h i trên di n r ng như trao i bơm kim tiêm s ch trong nhóm nghi n chích ma tuý, s d ng bao cao su trong nhóm ph n m i dâm. B máy t ch c phòng, ch ng HIV/AIDS còn m ng v l c lư ng, chưa áp ng yêu c u v chuyên môn nghi p v . H u h t các cán b công tác phòng, ch ng HIV/AIDS hi n nay là kiêm nhi m, chưa có b máy i u hành chuyên trách. b) Thông tin, giáo d c, truy n thông: Thông tin chưa ph kh p, chưa i n vùng sâu, vùng xa, chưa ti p c n ư c n các nhóm i tư ng có nguy cơ cao. Ho t ng truy n thông mang tính hình th c, i theo l i mòn nên tác d ng làm thay i hành vi, ch ng phân bi t i x còn m c r t h n ch . Công tác tuyên truy n, giáo d c pháp lu t trong phòng, ch ng HIV/AIDS chưa ư c tri n khai thư ng xuyên, nhi u c p lãnh o k c các cán b làm công tác phòng, ch ng HIV/AIDS cũng không ư c c p nh t các thông tin, các quy nh v phòng, ch ng HIV/AIDS ph n nào làm h n ch hi u qu chương trình. c) Ho t ng chuyên môn k thu t:
  20. Giám sát HIV/AIDS: Trình xét nghi m còn m c th p, chưa có kh năng chNn oán xác nh các trư ng h p tr sơ sinh có nhi m HIV hay không. Tư v n xét nghi m t nguy n chưa có h th ng, chưa có quy nh hư ng d n c th nên hi u qu chưa cao. Giám sát còn b ng, chưa Ny m nh các nghiên c u có tính chuyên môn sâu trong giám sát, chưa ánh giá chính xác ư c hi u qu chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS. Máy móc và sinh phNm y t chưa ư c u tư s n xu t; vi c xét nghi m HIV h th ng y t tư nhân cũng c n ph i ư c xem xét, i u ch nh trong pháp l nh. Công tác an toàn truy n máu: K thu t sàng l c các b nh nhi m trùng còn trình th p, hi n nay 80% cơ s truy n máu trong toàn qu c m i ch sàng l c b ng k thu t ơn gi n. Chưa có i u ki n ng d ng k thu t truy n máu hi n i như tách các thành ph n máu truy n máu t ng ph n nh m h n ch ư c nguy cơ lây nhi m HIV. Phong trào hi n máu nhân o m i ư c Ny m nh m t s t nh, thành ph l n còn các a phương khác, vi c v n ng hi n máu nhân o còn r t y u. Chưa có ngân hàng máu, chưa máu dùng cho i u tr , chưa có máu d tr phòng khi có th m h a l n xNy ra. Công tác i u tr : V n i u tr HIV/AIDS hi n nay h t s c c p thi t, do khó khăn v thu c i u tr , phương pháp i u tr , nhu c u i u tr r t l n nhưng áp ng còn r t h n ch . V i ngu n kinh phí h n h p, hàng năm chương trình phòng, ch ng AIDS u tư kho ng 4 t ng ch m i mua thu c i u tr c hi u HIV cho kho ng 50 b nh nhân AIDS, cho các cán b b tai n n r i ro ngh nghi p và i u tr các b nh nhi m trùng cơ h i cho m t s b nh nhân. Tuy ã có m t vài công ty s n xu t thu c i u tr c hi u HIV/AIDS trong nư c nhưng giá thành i u tr v n còn cao. Ch , chính sách cho các cán b tr c ti p chăm sóc, i u tr b nh nhân HIV/AIDS cũng còn m t s b t c p. a s b nh nhân AIDS là ngư i nghèo, m t s không có nơi nương t a nên khi b b nh thì b nh vi n l i tr thành nơi i u tr và nuôi dư ng b nh nhân, khi qua i b nh vi n ph i lo vi c mai táng, b nh nhân AIDS th c s là gánh n ng i v i các b nh vi n. D phòng lây truy n m con: Giáo d c phòng, ch ng HIV/AIDS l a tu i v thành niên còn nhi u h n ch , chưa l ng ghép ư c chương trình phòng, ch ng HIV/AIDS v i các chương trình chăm sóc s c kho sinh s n.
Đồng bộ tài khoản