Quyết định số 46/2003/QĐ-BNN

Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:77

0
43
lượt xem
2
download

Quyết định số 46/2003/QĐ-BNN

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyết định số 46/2003/QĐ-BNN về việc ban hành tiêu chuẩn ngành do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát Triển Nông Thôn ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyết định số 46/2003/QĐ-BNN

  1. B NÔNG NGHI P C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN Đ c l p - T do - H nh phúc ****** ******** S : 46/2003/QĐ-BNN Hà N i, ngày 03 tháng 03 năm 2003 QUY T Đ NH V/V BAN HÀNH TIÊU CHU N NGÀNH B TRƯ NG B NÔNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN - Căn c Ngh đ nh s 73/CP ngày 01 tháng 11 năm 1995 c a Chính ph quy đ nh ch c năng, nhi m v , quy n h n và t ch c b máy c a B Nông nghi p và PTNT; - Căn c Ngh đ nh 86/CP ngày 08 tháng 12 năm 1995 c a Chính ph quy đ nh phân công trách nhi m qu n lý Nhà nư c v ch t lư ng hàng hoá; - Xét đ ngh c a ông V trư ng V Khoa h c Công ngh và Ch t lư ng s n ph m. QUY T Đ NH Đi u 1: Ban hành các tiêu chu n ngành sau: 1. 10TCN 562-2003: Máy nông lâm nghi p và thu l i - Xác đ nh m c công su t âm - Yêu c u đ c tính k thu t và hi u chu n ngu n âm thanh m u. 2. 10TCN 563-2003: Máy nông lâm nghi p và thu l i - Đánh giá rung đ ng c a máy - Gá l p đ u đo rung. 3. 10TCN 564-2003: Máy nông lâm nghi p và thu l i - M ng cung c p đi n và thi t b đi u khi n - Yêu c u chung v an toàn. 4. 10TCN 565-2003: Máy nông lâm nghi p và thu l i - N i đ t - Yêu c u k thu t và phương pháp th . Đi u 2: Quy t đ nh có hi u l c sau 15 ngày k t ngày ký Đi u 3: Các ông Chánh Văn phòng, V trư ng V Khoa h c Công ngh và Ch t lư ng s n ph m, Lãnh đ o các t ch c, cá nhân có liên quan ch u trách nhi m thi hành quy t đ nh này. KT. B TRƯ NG B NÔNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN TH TRƯ NG
  2. Bùi Bá B ng
  3. B NÔNG NGHI P VÀ C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T NAM PHÁT TRI N NÔNG THÔN Đ c L p - T do - H nh phúc ***** ***** MÁY NÔNG LÂM NGHI P VÀ TH Y L I - XÁC Đ NH M C CÔNG SU T ÂM - YÊU C U Đ C TÍNH K THU T VÀ HI N CHU N NGU N ÂM THANH M U 10TCN 562-2003 Agricultural, forestry and irrigation machines - Determination of sound power level - Technical requirements and calibration of reference sound source (Ban hành kèm theo Quy t đ nh s : 46/2003/QĐ-BNN Ngày 03 tháng 03 năm 2003) 1 Ph m vi áp d ng 1.1 Tiêu chu n này quy đ nh các yêu c u đ c tính âm h c c a ngu n âm thanh m u bao g m - Đ n đ nh và đ l p l i c a công su t âm phát ra trong kho ng th i gian xác đ nh; - Đ c tính ph t n; - Ch s đ nh hư ng. Chú thích: - Đ i v i m t s ngu n âm thanh có yêu c u xác đ nh đ ng th i đ n đ nh công su t âm phát ra và ch s đ nh hư ng, thư ng đư c th c hi n thông qua hình dáng bi u đ phân b c a ngu n âm thanh m u (ngo i tr đi u 6.5). - Đ i v i nh ng phép đo ki m tra thông thư ng, ch c n xác đ nh d i t n s và m c công su t âm trong đi u ki n phòng n a câm ho c phòng vang. 1.2 Tiêu chu n này quy đ nh quy trình hi u chu n ngu n âm thanh m u thông qua m c công su t âm trong d i octa và d i 1/3 octa (hi u ch nh t n s theo đ c tính A) đi u ki n tham chi u chu n có tr kháng âm c a không khí ρc=400Ns/m3 đ xác đ nh m c công su t âm c a ngu n phát n là máy dùng trong nông lâm nghi p và thu l i. Chú thích: Cho phép s d ng ngu n âm thanh m u đ đo trong d i 1/2 octa. Tuy nhiên, khi đó không áp d ng đư c các gi i h n v đ n đ nh và đ l p l i quy đ nh trong tiêu chu n này. 1.3 Tiêu chu n này hư ng d n các phương pháp hi u chu n ngu n âm thanh m u trong
  4. - Trư ng âm t do trên m t sàn ph n x âm; - Phòng vang t i các kho ng cách khác nhau so v i m t bao phân cách. Đ i v i ngu n âm thanh m u b trí trên m t ph ng ph n x , hai môi trư ng th trên đư c xem là tương đương ng v i d i t n s có gi i h n dư i l n hơn ho c b ng 100Hz. Đ i v i gi i h n dư i nh hơn 100Hz, đ không đ m b o đo là khá l n (B ng 1, đi u 4.2). 1.4 Tiêu chu n này áp d ng đ hi u chu n ngu n âm thanh m u, đ t tr c ti p trên sàn ho c trên giá đ đ cao xác đ nh. Chú thích: - Ch áp d ng khi ti n hành đo trên b m t đo lư ng đ i v i ngu n âm thanh đ t trên sàn, có chi u cao nh hơn 0,5m và b ngang nh hơn 0,8m; - Hi u chu n ho c s d ng ngu n âm thanh m u trong đi u ki n phòng vang không b h n ch v kích thư c và các đi u ki n tương t . 2 Tiêu chu n trích d n • ISO 3741: 1999. Âm h c - Xác đ nh m c công su t âm ngu n n b ng áp su t âm - Phương pháp chính xác cho phòng vang. • ISO 3745: 1977. Âm h c - Xác đ nh m c công su t âm ngu n n - Phương pháp chính xác cho phòng câm và n a câm. • ISO 6926: 1999. Âm h c - Yêu c u v đ c tính k thu t và hi u chu n ngu n âm thanh m u đ xác đ nh m c công su t âm. 3 Thu t ng và đ nh nghĩa Trong tiêu chu n này s d ng nh ng thu t ng và đ nh nghĩa sau 3.1 M c áp su t âm b m t Lpf M c áp su t âm trung bình trong m t đơn v th i gian đo đư c t t t c các v trí c a micrôphôn trên b m t đo lư ng, bi u th b ng dexibel (dB). 3.2 M c công su t âm LW M c công su t âm là đ i lư ng đư c tính theo bi u th c: trong đó: LW - m c công su t âm, dB; PW - công su t âm trung bình bình phương, W; PW0 - công su t âm tham chi u (PW0 = 10-12W). 3.3 B m t đo lư ng B m t gi thi t bao quanh ngu n âm thanh, trên đó b trí các đi m đo m c áp su t âm. Chú thích: B m t đo lư ng có th là m t bán c u gi i h n b i m t ph ng ph n x , ho c là m t hình c u.
  5. 3.4 D i t n s quan tâm D i t n s bao g m các d i octa và d i 1/3 octa v i các t n s trung tâm t 125Hz đ n 8000Hz ho c t 100Hz đ n 10000Hz tương ng. Chú thích: D i t n s có th m r ng v hai phía: đ n 20000Hz ho c th p hơn 50Hz, n u v n tho mãn các đi u ki n trong tiêu chu n này. 3.5 Th i gian vang T Th i gian c n thi t đ m c áp su t âm gi m 60dB sau khi ngu n âm thanh ng ng phát. Chú thích: Th i gian vang ng v i 10dB ho c 15dB suy gi m đ u tiên đư c ký hi u b ng T10 ho c T15 tương ng, bi u th b ng giây (s). 3.6 Phương pháp so sánh Phương pháp xác đ nh m c công su t âm b ng cách so sánh các giá tr đo c a m c áp su t âm t ngu n n (đ i tư ng th ) v i m c áp su t âm t ngu n âm thanh m u đã bi t trong cùng m t môi trư ng. 3.7 Ngu n âm thanh m u Ngu n âm thanh d i t n r ng, phát ra m c công su t âm tương thích n đ nh, phù h p cho m c đích đo th và đư c hi u chu n theo tiêu chu n thích h p. 3.8 Ch s đ nh hư ng DIi S ch s vư t tr i áp su t âm c a ngu n âm thanh v m t hư ng ch đ o so v i các hư ng khác. Chú thích: - Đ nh nghĩa này áp d ng cho ngu n âm thanh m u trong trư ng âm t do trên m t ph ng ph n x (khác v i trư ng h p ngu n âm thanh m u trong trư ng âm t do). - Ch s đ nh hư ng c a hư ng i đư c tính t phép đo trong phòng n a câm ho c phòng câm (Ph l c D); 3.9 Đ l pl i Ph n trăm sai l ch c c đ i c a m c công su t âm phát ra t ngu n, xác đ nh theo th i gian so v i công su t âm đ nh m c trong cùng m t đi u ki n môi trư ng. 3.10 Phòng câm Phòng th có toàn b các m t bao có kh năng tiêu tán (h p th ) toàn b năng lư ng âm thanh phát x t i trên toàn d i t n s quan tâm. 3.11 Phòng n a câm Phòng th có m t sàn c ng ph n x âm và các m t bao có kh năng tiêu tán toàn b năng lư ng âm thanh phát x t i, trên toàn d i t n s quan tâm (Ph l c A).
  6. 3.12 Phòng vang Phòng th phù h p v i nh ng yêu c u quy đ nh trong đi u 5. 3.13 Trư ng âm t do trên m t ph ng ph n x Trư ng âm thanh đ ng nh t, đ ng hư ng bên trên m t ph ng ph n x vô t n. Chú thích: Ngu n âm thanh đư c đ t trên m t ph ng ph n x . 3.14 Trư ng âm xa Trư ng âm ph n phát ra t ngu n âm thanh, t i đó m c áp su t âm gi m 3dB khi di n tích c a b m t đo lư ng tăng g p đôi. Chú thích: Trong trư ng âm xa, áp su t âm trung bình bình phương t l v i t ng công su t âm phát ra t ngu n. M c suy gi m này tương đương v i s suy gi m 6dB cho m i l n tăng g p đôi kho ng cách t v trí đi m ngu n. 3.15 Trư ng âm g n Trư ng âm ph n n m gi a ngu n âm thanh và trư ng âm xa. 4 Đ không đ m b o đo 4.1 M c công su t âm đơn tr c a ngu n n th xác đ nh đư c theo các quy trình trong tiêu chu n này có th sai khác so v i giá tr th t m t lư ng không vư t quá đ không đ m b o đo (KĐBĐ). Các y u t b t l i c a môi trư ng th , k thu t th c nghi m và đ c tính đ nh hư ng c a ngu n n th có th làm tăng đ KĐBĐ c a k t qu xác đ nh m c công su t âm. 4.2 Đ l ch chu n c a giá tr đo có th bi n đ i theo t n s , nhưng không đư c vư t quá giá tr gi i h n cho trong B ng 1. Đ KĐBĐ trong B ng 1 không bao hàm s sai khác h th ng gi a các m c công su t âm, xác đ nh trong hai môi trư ng th khác nhau. S sai khác này có th b qua t n s trên 100Hz. Tuy nhiên, t i t n s 100Hz và th p hơn, s sai khác này có th là đáng k . Đ i v i phòng vang có th tích 200m3, s sai l ch này thông thư ng b ng ho c nh hơn 1,5dB (ISO 6926: 1999). B ng 1. Gi i h n trên c a đ l ch chu n ng v i đ l p l i c a m c công su t âm do ngu n âm thanh m u phát ra Đ l ch chu n c a đ l p l i* v i Đ l ch chu n T ns T n s trung ngu n âm đ t trên sàn trong phòng c a đ l p l i* trung tâm tâm c a d i n a câm σR, dB v i ngu n âm c ad i 1/3 octa, Hz trong phòng Đo theo Đo 20 v trí c octa, Hz vang σR, dB đư ng kinh đ nh ho c theo các tuy n ho c đư ng tròn đ ng đư ng xo n èc trôc
  7. 63 50 ÷ 80 2,0 2,0 2,5 125 100 ÷ 160 0,8 0,8 1,0 250 ÷ 2000 200 ÷ 3150 0,3 0,5 0,3 4000 ÷ 4000 ÷ 10000 0,3 1,0 0,3 8000 0,3 1,0 0,4 12500 ÷ 16000 20000 Hi u ch nh 0,3** 0,5 0,2** theo đ c tính A Chú thích: * - Tr s , đã đư c lo i b nh ng thay đ i đ u ra ngu n âm và đã đư c ki m nghi m th c t ; ** - Tr s , đã đư c hi u ch nh theo đ c tính A, tính toán t s li u đo theo d i 1/3 octa; - Đ KĐBĐ trong B ng 1 ch áp d ng cho ngu n âm thanh là đ i tư ng hi u chu n tr c ti p. Không áp d ng k t qu hi u chu n m t ngu n âm thanh m u đơn l cho các ngu n âm thanh m u khác có cùng ki u thi t k và nhà ch t o, tr khi có các s li u th ng kê b sung đ ch rõ đ KĐBĐ xu t hi n t các bi n đ i trong quá trình s n xu t; 4.3 Đ l ch chu n c a đ l p l i σR (B ng 1) đư c tính theo nguyên lý ch ng ch t, đã lo i b các bi n đ i c a công su t âm phát ra do thay đ i đi u ki n làm vi c như: t c đ quay, đi n áp cung c p và đi u ki n l p đ t. 4.4 Đ KĐBĐ ph thu c vào đ l ch chu n c a đ l p l i (B ng 1) và h s tin c y mong mu n. Ví d : v i phân b chu n c a m c công su t âm và đ tin c y 95%, giá tr c a m c công su t âm n m trong kho ng ±1,96σR c a giá tr đo. 5 Yêu c u môi trư ng âm h c c a phòng th 5.1 Kích thư c Th tích nh nh t c a phòng th đư c xác đ nh theo B ng 2 (ISO 3741: 1999) B ng 2. Th tích nh nh t c a phòng th ph thu c d i t n s quan tâm th p nh t T n s d i 1/3 octa th p nh t, Hz Th tích nh nh t c a phòng th , m3 100 200 125 150 160 100 200 vµ cao h¬n 70
  8. 5.2 Đ h p th âm B m t c a phòng th g n ngu n âm nh t ph i đư c thi t k sao cho có h s h p th nh hơn 0,06. Các b m t còn l i ph i có đ c tính h p th sao cho th i gian vang Tvang m i d i 1/3 octa ph i có tr s l n hơn t s gi a V và S. Tvang > V/S trong đó: Tvang - th i gian vang, s; V - Th tích c a phòng vang, m3; S - t ng di n tích b m t phòng th , m2. 5.3 M c nn n M c n n n trong d i t n s quan tâm ph i th p hơn m c áp su t âm c a ngu n n th ít nh t 10dB. 5.4 Nhi t đ , đ m và áp su t Trong vùng đ t micrôphôn, s thay đ i c a nhi t đ và đ m ph i n m trong gi i h n cho trong B ng 3. Đ sai l ch áp su t không khí ph i n m trong kho ng ±1,5kPa. B ng 3. Gi i h n thay đ i nhi t đ và đ m môi trư ng th nghi m trong phòng vang Nhi t đ θ, Đ m, % 0 C 50 Sai s cho phép -5 ≤ θ < 10 ±10C ±10C ±30C ±3% ±5% ±10% 10 ≤ θ < 20 ±30C ±5% 20 ≤ θ < 50 ±20C ±50C ±50C ±3% ±5% ±10% 6 Yêu c u đ c tính k thu t c a ngu n âm thanh m u 6.1 Yêu c u chung Ngu n âm thanh m u ph i đáp ng các yêu c u sau đây 6.2 Đ n đ nh và kh năng l p l i c a công su t âm phát ra
  9. 6.2.1 Ngu n âm thanh m u ph i dư c thi t k và ch t o sao cho làm vi c n đ nh, đ l p l i m c công su t âm t i m i d i 1/3 octa ph i duy trì không đ i theo th i gian ng v i đ l ch chu n cho trong B ng 4. B ng 4. Đ l ch chu n l n nh t c a đ l p l i m c công su t âm c a ngu n âm thanh m u D i t n s , Hz Đ l ch chu n, dB 50 ÷ 80 0,8 100 ÷ 160 0,4 200 ÷ 20000 0,2 Chú thích: Đ i v i ng d ng đ c bi t, ngu n âm thanh m u có th có d i t n s h p hơn. 6.2.2 Ngu n âm thanh m u ph i đư c cung c p cùng v i các thông tin v - Kho ng bi n thiên cho phép c a ngu n đi n ho c công su t cơ h c cung c p cho ngu n âm thanh m u, trong đó m c công su t âm m i d i 1/3 octa thu c d i t n s quan tâm không thay đ i quá ±0,3 dB; H s bù sai s và đ KĐBĐ c n thi t khi môi trư ng làm vi c có nhi t đ và đ cao khác v i đi u ki n chu n, n u áp d ng. 6.3 M c công su t âm toàn ph n d i t n r ng M c công su t âm toàn ph n d i t n r ng ph i đư c công b v i d i t n s tương ng, n u áp d ng. 6.4 Đ c đi m c a ph t n s 6.4.1 Ngu n âm thanh m u ph i t o ra âm thanh n đ nh trong vùng t n s c n s d ng, ít nh t trong d i 1/3 octa c a t n s trung tâm t 100Hz đ n 10000Hz. T i đó, m c công su t âm c a t t c các d i 1/3 octa, xác đ nh theo đi u 8 và đi u 9 ph i n m trong kho ng12dB. 6.4.2 đi u ki n đo tương t (đi u 6.4.1), m c công su t âm t i m i d i 1/3 octa ph i không sai l ch quá 3dB so v i d i 1/3 octa lân c n. 6.4.3 N u d i t n s m r ng vư t ra ngoài ph m vi t 100Hz đ n 10kHz thì cho phép đ sai l ch m c công su t âm gi a các d i octa lân c n tương ng là 16dB và 4dB. Chú thích: - Nhà ch t o ph i công b s không phù h p c a ngu n âm thanh m u, n u ngu n âm thanh m u không phù h p v i nh ng quy đ nh c a tiêu chu n này trong d i t n s t 100Hz đ n 10000Hz. 6.5 Ch s đ nh hư ng 6.5.1 Khi đo trong phòng n a câm theo đi u 8, ch s đ nh hư ng l n nh t c a ngu n âm t i m i d i 1/3 octa v i t n s trung tâm t 100Hz đ n 10000Hz không đư c vư t quá +6dB.
  10. 6.5.2 M c áp su t âm l n nh t đo đư c, hi u ch nh theo th i gian S cho m i d i 1/3 octa ng v i b t kỳ s di chuy n nào cũng ph i đư c ghi nh n và s d ng đ tính ch s đ nh hư ng, n u s d ng micrôphôn di đ ng. 6.5.3 Đ i v i v trí micrôphôn c đ nh, m c áp su t âm l n nh t m id it ns t i t t c các v trí đo đ u đư c s d ng. Chú thích: - N u ch s d ng ngu n âm thanh m u riêng cho phòng vang, không b t bu c ph i tuân th các đi u 6.5.1, 6.5.2 và 6.5.3 và ph i ghi rõ "Ch s d ng ngu n âm thanh m u cho phòng vang"; - N u ngu n âm thanh m u đư c thi t k đ s d ng v trí bên trên sàn, ph i tuân th các yêu c u đ i v i trư ng âm t do và ph i ti n hành đo ch s đ nh hư ng trong phòng câm. 6.6 Hi u chu n l i 6.6.1 Nhà ch t o ph i đưa ra khuy n cáo kho ng th i gian dài nh t gi a hai l n hi u chu n. Trong kho ng th i gian này, m c công su t âm c a ngu n âm thanh m u không đư c sai l ch quá gi i h n cho phép trong B ng 4. 6.6.2 Đ xác đ nh kho ng th i gian c n thi t ph i hi u chu n l i, cho phép đo m c áp su t âm d i 1/3 octa c a ngu n âm thanh m u t i m t ho c nhi u đi m chu n c đ nh trong môi trư ng th xác đ nh (v trí và kho ng th i gian đư c nhà ch t o khuy n cáo). 6.6.3 Ph i hi u chu n l i ngu n âm thanh m u sau s a ch a do h ng hóc ho c sau khi đã đi u ch nh m c áp su t âm phát ra theo hư ng d n c a nhà ch t o, mà m c áp su t âm b t kỳ d i 1/3 octa nào có sai l ch quá 2,83 l n giá tr cho trong B ng 4. 7 L p đ t và v n hành ngu n âm thanh m u trong quá trình hi u chu n 7.1 Yêu c u chung Ngu n âm thanh m u ph i đư c v n hành theo hư ng d n c a nhà ch t o. Đo và giám sát duy trì các thông s liên quan b ng các thi t b thích h p. Ghi chép đ y đ các đ c đi m c a ngu n đi n cung c p v đi n áp và t n s , các thông s v n hành liên quan c a ngu n m u như t c đ quay c a ngu n khí đ ng h c v.v. Chú thích: - Ch ti n hành các phép đo khi ngu n âm thanh m u tr ng thái ho t đ ng n đ nh (đ c tính âm h c và thông s v n hành…). 7.2 V trí ngu n âm thanh m u 7.2.1 Ngu n âm thanh m u đ t trên m t ph ng ph n x cách xa tư ng bên 7.2.1.1 Trong phòng n a câm: Đ t ngu n âm thanh m u c n hi u chu n trên m t ph ng ph n x , theo đi u ki n s d ng.
  11. 7.2.1.2 Trong phòng vang: Đ t ngu n âm thanh m u trên m t sàn, không đ i x ng đ i v i các tư ng bên, cách m t kho ng ít nh t là 1,5 m. S d ng b n v trí cách nhau ít nh t 2m. 7.2.2 Ngu n âm thanh m u đ t phía trên sàn g n tư ng bên 7.2.2.1 N u ngu n âm thanh m u d đ nh hi u chu n t i các v trí khác v i đi u 7.2.1, ph i ti n hành hi u chu n trong phòng vang. Không cho phép hi u chu n ngu n âm thanh m u trong phòng n a câm, n u b trí ngu n âm thanh m u cao hơn m t ph ng ph n x 0,5m ho c g n tư ng bên. 8 Quy trình hi u chu n trong phòng n a câm 8.1 Môi trư ng th nghi m Môi trư ng th nghi m ph i tho mãn đi u ki n phòng n a câm (ph l c A) trên toàn d i t n s quan tâm. Sàn nhà ph i tr i r ng ra m i phía ít nh t 1m tính t đư ng biên c a b m t đo lư ng trên sàn. 8.2 Micrôphôn 8.2.1 Đ i v i d i t n s quan tâm, thư ng s d ng micrôphôn có đ c tính t n s ph ng (bi n đ i không quá 0,1dB) đ i v i trư ng âm tác đ ng th ng góc. Ph i l p đ t micrôphôn sao cho b m t c a màn ch n hư ng v tâm c a bán c u đo lư ng. Chú thích: N u micrôphôn có đ c tính t n s ph ng đ i v i trư ng âm tác đ ng chéo góc, ph i l p đ t sao cho b m t c a màn ch n song song v i đư ng th ng hư ng v tâm c a bán c u đo lư ng. 8.2.2 Micrôphôn ph i đư c hi u ch nh đ có đ c tính t n s ph ng đ i v i trư ng âm tác đ ng th ng góc ho c chéo góc trên toàn d i t n s quan tâm. Chú thích: N u m r ng d i t n s quá 10000Hz đ i v i d i 1/3 octa, ch s d ng micrôphôn có đ c tính t n s ph ng v i trư ng âm tác đ ng chéo góc. 8.3 V trí micrôphôn 8.3.1 Quy đ nh chung S d ng b m t đo lư ng hình bán c u có bán kính 2m. Tâm c a bán c u trùng v i tâm hình chi u m t trên c a ngu n âm thanh m u trên m t ph ng ph n x . B trí micrôphôn theo các đi u 8.3.2, 8.3.3, 8.3.4 ho c 8.3.5. Ph i đ m b o đ các cơ c u c đ nh cơ khí hay cơ c u d ch chuy n micrôphôn không gây nh hư ng lên k t qu đo. 8.3.2 Di chuy n theo đư ng kinh tuy n 8.3.2.1 Đ i v i ngu n âm thanh quay đ i x ng, di chuy n micrôphôn theo ba đư ng kinh tuy n (xem Ph l c B) v i bư c d ch chuy n 120 0 xung quanh tr c đ ng c a b m t đo lư ng. 8.3.2.2 Đ i v i các ngu n âm thanh khác, s d ng ít nh t tám hành trình. Khi các hành trình đư c th c hi n v i t c đ góc không đ i, dùng thi t b chia góc sin (b ng đi n, ho c cơ khí hay dùng thu t toán tương đương) đ đ t đư c
  12. s hi u ch nh phù h p gi a đ c tính di n tích b m t v i th i gian c n thi t đ di chuy n micrôphôn trên cung tròn xác đ nh. 8.3.2.3 N u di chuy n micrôphôn th ng đ ng v i t c đ không đ i (t c đ góc t l ngh ch v i hàm sin c a góc gi a v trí góc c a micrôphôn và tr c đ ng c a b m t đo lư ng) thì không c n thi t ph i hi u ch nh theo di n tích b m t. Chú thích: - Khi s d ng thi t b chia góc sin (vì không th xác đ nh v n t c góc đ nh c a bán c u) ph i ng ng di chuy n micrôphôn t i v trí cách đ nh bán c u m t kho ng đ nh (ví d :kho ng 20cm). 8.3.3 Di chuy n theo đư ng xo n c 8.3.3.1 Di chuy n micrôphôn theo đư ng kinh tuy n như đi u 8.3.2, đ ng th i di chuy n ch m micrôphôn qua t p h p c a ít nh t năm đư ng tròn, t o thành đư ng xo n c xung quanh tr c đ ng c a b m t đo lư ng. Chú thích: Có th t o ra đư ng xo n c b ng cách quay ch m ngu n âm thanh m u v i t c đ không đ i ít nh t năm vòng hoàn ch nh, đ ng th i di chuy n micrôphôn theo đư ng kinh tuy n. Hi u ch nh theo di n tích b m t tương t đi u 8.3.2, n u c n thi t. 8.3.3.2 L p l i ba hành trình v i s gia 1200 xung quanh tr c đ ng c a b m t đo lư ng cho theo đi u 8.3.3.1. 8.3.4 B trí micrôphôn theo d y đi m đo c đ nh 8.3.4.1 S d ng 20 v trí micrôphôn c đ nh, phân b trên b m t bán c u có bán kính R= 2m đ cao xác đ nh so v i m t sàn, m i v trí micrôphôn s ng v i m t đ cao. Đ cao c a 20 đi m đo tương ng là 0,025R, 0,075R, ... và 0,975R. 8.3.4.2 m i đ cao xác đ nh, v trí góc phương v c a micrôphôn ph i đư c di chuy n đi 600 so v i v trí trư c đó đ t o ra m t đư ng xo n c (tham kh o Ph l c C). 8.3.4.3 N u ngu n âm thanh không quay đ i x ng trên m t ph ng n m ngang, ph i ti n hành m t t p h p phép đo th hai d ch đi 1800 so v i t p h p th nh t. Giá tr trung bình c a hai t p h p đó s đư c xem là k t qu đo. 8.3.5 Di chuy n trên đư ng tròn đ ng tr c áp d ng 20 hành trình vòng quanh tr c đ ng xuyên qua tâm c a ngu n âm thanh m u trên b m t c a bán c u bán kính R=2m. Các đư ng di chuy n ph i đư c đ t t i 20 đ cao khác nhau theo đi u 8.3.4 và bi u di n b m t bán c u đo lư ng (xem Ph l c C). Chú thích: - Có th nh n đư c các đư ng tròn trên b ng cách quay ch m 3600 ngu n âm thanh m u ho c micrôphôn (th i gian quay m t vòng ít nh t ph i là 60s).
  13. - B m t tr quay ngu n âm thanh m u ph i ngang b ng v i m t ph ng ph n x . 8.4 Thao tác đo lư ng 8.4.1 Đo m c áp su t âm d i 1/3 octa trong kho ng th i gian xác đ nh, ít nh t 200s cho m i ph n tư vòng tròn di chuy n theo đư ng kinh tuy n và ít nh t 600s đ i v i đư ng xo n c. 8.4.2 Đo trong 30s t i m i v trí micrôphôn đ i v i các v trí micrôphôn đ c l p. 8.4.3 Ch n th i gian đo tương thích v i s lư ng c a micrôphôn hay t c đ quay c a ngu n âm thanh trong trư ng h p đư ng tròn đ ng tr c. Chú thích: M c áp su t âm d i octa hi u ch nh theo đ c tính A có th đo tr c ti p ho c tính toán trên cơ s áp su t âm trung bình bình phương t s li u đo d i 1/3 octa. 8.5 H s h p th âm c a không khí N u các phép đo m r ng t i t n s cao hơn 10000Hz, ph i hi u ch nh h s h p th âm theo phương pháp thích h p (Ph l c E). 8.6 Tính toán k t qu 8.6.1 Tính toán m c áp su t âm b m t d i 1/3 octa và m c công su t âm tương ng theo bi u th c: S  L W = L pf + 10 lg 1  + C S   0 trong đó: Lpf - m c áp su t âm trên b m t đo lư ng, dB ( so v i áp su t đ i chi u P0= 20µPa, dB); S1 - di n tích b m t đo lư ng, m2; S0 = 1m2; C - H ng s hi u ch nh (dB) thay đ i theo đi u ki n nhi t đ θ và áp su t B  423  273  B  C = 25. lg   .  v i B0 = 105Pa  400  273 + θ  B 0    Chú thích: - T s 423/400 hi u ch nh s khác nhau gi a đ c tính tr kháng âm th c t c a s lan truy n trung bình c a ρc t i θ = 00C và B0 = 105Pa v i đ c tính kháng âm chu n ρcref = 400Ns/m3. 8.6.2 Tính giá tr l n nh t c a ch s đ nh hư ng ngu n âm DIi cho m i d i 1/3 octa.
  14. 8.6.3 Tính m c áp su t âm b m t, m c công su t âm d i octa, và h s hi u ch nh theo đ c tính A, n u áp d ng. 9 Quy trình hi u chu n trong phòng vang 9.1 Môi trư ng th Kích thư c dài nh nh t c a phòng vang ph i l n hơn 4m và môi trư ng th ph i phù h p v i yêu c u quy đ nh t i đi u 5. 9.2 Micrôphôn S d ng micrôphôn tác đ ng ng u nhiên, có đ c tính t n s ph ng trong trư ng âm khuy ch tán, đã đư c hi u chu n và trong th i gian hi u l c. 9.3 V trí micrôphôn Thông thư ng s d ng sáu v trí micrôphôn tĩnh t i ho c m t micrôphôn di chuy n theo đi u 8.3. N u d i t n s đư c m r ng trên 10000Hz trong d i 1/3 octa, ch c n s d ng các v trí micrôphôn c đ nh v i hư ng b t kỳ trong phòng. 9.4 Thao tác đo lư ng 9.4.1 Đo m c áp su t âm d i 1/3 octa v i th i gian đo xác đ nh. ít nh t 64s cho m i v trí micrôphôn. 9.4.2 Đo th i gian vang T b ng cách dùng ít nh t ba v trí ngu n âm và sáu v trí micrôphôn. 9.4.3 Đo, ít nh t ba đ suy gi m v i m i t h p v trí, tuỳ thu c vào s thi t b có s n. Chú thích: áp d ng đ suy gi m 10dB ho c 15dB và tính toán T10 ho c T15 t giá tr trung bình c a T ho c t giá tr trung bình c a dãy. 9.5 Tính toán k t qu 9.5.1 Tính m c công su t âm d i 1/3 octa theo công th c t i đi u 8.6.1. 9.5.2 Tính giá tr m c công su t âm t b n v trí đ t ngu n âm thanh ( theo đi u 8.6.1). 9.5.3 M c áp su t âm d i octa và m c áp su t âm theo đ c tính A ph i đư c tính toán d a trên áp su t âm trung bình bình phương t s li u đo d i 1/3 octa. 10 Thông tin ghi chép Ph i ghi chép các thông tin sau 10.1 Ngu n âm thanh th - Mô t đ c đi m, hình dáng và kích thư c, v trí ngu n âm thanh trong phòng th ; - N u đ i tư ng th có nhi u ngu n khác nhau, ph i mô t các ngu n n thành ph n trong quá trình đo th ; - Đi u ki n l p đ t và v n hành. 10.2 Môi trư ng âm h c
  15. - Mô t cách x lý âm h c tư ng bao, tr n và n n, sơ đ b trí ngu n âm thanh và các thi t b khác bên trong phòng; - Ch t lư ng âm h c c a phòng th ; - Nhi t đ (C0 ), đ m tương đ i không khí (%) và áp su t khí quy n (Pa). 10.3 Thi t b đo - Tên, ki u, s lo t và nhà ch t o thi t b đo đư c s d ng; - D i t n s gi i h n c a thi t b phân tích; - Kh năng đáp ng t n s c a h th ng thi t b đo; - Phương pháp hi u chu n micrôphôn, ngày và nơi hi u chu n. 10.4 D li u âm h c - Sơ đ v trí và đ nh hư ng c a micrôphôn hay dãy micrôphôn; - D i thông các b l c t n s , n n n, tr s hi u ch nh (dB) đ i v i đ c tính t n s c a micrôphôn s d ng; - M c áp su t âm trung bình và t i m i d i t n s quan tâm (tham chi u v i p0 = 20 µPa) đo đư c theo đ c tính A trên b m t đo lư ng Lpf (dB); - M c công su t âm (dB) trong toàn d i t n s (hi u ch nh theo đ c tính A) so v i giá tr tham chi u PW0=10-12 W; - B ng s ho c đ th m c công su t âm đã hi u ch nh và làm tròn đ n 0,5 dB; - Đ a đi m và th i gian th c hi n phép đo; - Ch s , h s đ nh hư ng các y u t khác liên quan..., n u áp d ng; 11 Báo cáo k t qu Biên b n báo cáo k t qu ph i bao g m nh ng thông tin sau: a) S phù h p c a k t qu hi u chu n theo yêu c u c a tiêu chu n này. N u sai khác, ph i đư c ghi nh n; b) Nói rõ, hi u chu n đư c ti n hành trong phòng n a câm hay phòng vang (kèm theo sơ đ b trí micrôphôn), mô t chi ti t v kích thư c, gi i h n t n s th p, v t li u và v trí ngu n âm thanh s d ng (đ t trên cao, có chân ho c giá đ …theo đi u 7); c) M c công su t âm trong m i d i t n s bi u th b ng dexibel, đư c làm tròn t i 0,1dB giá tr g n nh t (so v i tham chi u PW0=10-12 W ) đi u ki n chu n ρc = 400Ns/m3; Chú thích: ρc = 400Ns/m3 đư c s d ng c như đi u ki n chu n đ i v i m c công su t âm đi u ki n c th . d) Đ KĐBĐ (xem B ng 1);
  16. e) Nhi t đ , đ m và áp su t môi trư ng t i th i đi m hi u chu n, giá tr c a h ng s C (đi u 7.6) và nh ng đi u ch nh khác n u có s d ng đ ch rõ tr ng thái môi trư ng (đi u 5.2 và 7.6) và phương pháp xác đ nh; f) Đ c đi m c n chú ý c a ngu n đi n cung c p và thông s v n hành liên quan c a ngu n âm thanh m u; g) N u hi u chu n là m t ph n c n thi t đ ki m đ nh t t c các yêu c u (đánh giá m u) theo tiêu chu n này, ph i cung c p thêm các thông tin v s th ng nh t c a ph t n s , th i gian duy trì đ n đ nh, công su t âm đ u ra, đ c tính ph t n và ch s đ nh hư ng phù h p v i đi u 6.
  17. Ph l c A (Tham kh o) QUY TRÌNH KI M TRA PHÒNG TH A.1 Yêu c u chung Đ t o ra trư ng âm t do trên m t ph ng ph n x (phòng n a câm), phòng th ph i tho mãn các yêu c u sau: - Kích thư c ph i đ l n (theo đi u 5.1 và 9.1) và không có các v t ph n x ngo i tr m t ph ng ph n x . - B m t đo lư ng ph i n m trong ph n trư ng âm không b nh hư ng b i âm thanh ph n x t các m t biên c a phòng (đi u ki n trư ng âm t do). - B m t đo lư ng ph i n m ngoài trư ng âm g n c a ngu n âm thanh c n th nghi m. A.2 Đ c đi m c a m t ph ng ph n x Các phép đo ph i đư c th c hi n trên m t ph ng ph n x trong phòng th có ít nh t m t m t ph n x âm. A.2.1 Kích thư c M t ph ng ph n x ph i không nh hơn hình chi u c a b m t đo lư ng trên n n. A.2.2 H s h p th H s h p th c a m t ph ng ph n x ph i nh hơn 0,06 trên toàn d i t n s quan tâm. A.3 Ki m tra s suy gi m áp su t âm A.3.1 Ngu n âm thanh T h th ng đi n thanh và loa, âm thanh phát ra ph i đ u theo m i hư ng, có đ l ch chu n không quá ±1dB. Chú thích: Nên s d ng các ngu n âm thanh khác nhau cho các t n s khác nhau. A.3.2 Micrôphôn S d ng micrôphôn lo i có kích thư c nh , ví d 13mm A.3.3 L p đ t ngu n âm thanh và micrôphôn Đ t ngu n âm thanh chính gi a phòng, ngay trên m t sàn ph n x . Kho ng cách l n nh t gi a b m t phát âm c a ngu n âm thanh th và m t ph ng ph n x là t i thi u, sao cho âm thanh phát ra theo m i hư ng trong bán c u đo lư ng trên m t ph ng ph n x tho mãn yêu c u đ l ch chu n cho trong đi u A.3.1.
  18. A.3.4 V trí micrôphôn S d ng ít nh t tám hành trình c a micrôphôn t tâm c a ngu n âm thanh th theo các hư ng khác nhau, phù h p nh t là các đư ng th ng t ngu n âm t i các góc phòng. Không s d ng các đư ng g n v i m t sàn ph n x . A.3.5 Quy trình th nghi m H th ng đi n thanh mô t trong các đi u A.3.1 và A.3.2 ph i ho t đ ng các t n s riêng bi t trên toàn d i t n s quan tâm c a ngu n âm thanh c n th . V i các t n s dư i 125Hz và trên 4000Hz ph i đo t i các t n s trung tâm d i 1/3 octa. Đ i v i d i t n s t 125Hz đ n 4000Hz - đo t i d i octa. Chú thích: N u như ngu n âm c n th ch phát ra âm thanh d i r ng, có th ti n hành v i d i 1/3 octa ho c octa thay cho các t n s riêng bi t. Micrôphôn ph i di chuy n liên t c theo các đư ng mô t trong đi u A.3.4 cho m i t n s th nghi m và ghi l i m c áp su t âm. So sánh các m c này v i s suy gi m xác đ nh theo lu t ngh ch đ o bình phương. Tính s khác nhau gi a m c áp su t âm th c t và lý thuy t cho m i hành trình c a micrôphôn ng v i m i t n s th . S khác nhau này không đư c vư t quá giá tr cho trong B ng 5 (ISO 3745: 1997). B ng 5. Sai l ch cho phép l n nh t gi a m c áp su t âm lý thuy t và th c nghi m Ki u phòng th T n s trung tâm d i 1/3 Sai l ch cho phép, dB octa, Hz Phòng câm ≤630 ±1,5 800 đ n 5000 ±1,0 ≥6300 ±1,5 Phòng n a câm ≤630 ±2,5 800 đ n 5000 ±2,0 ≥6300 ±3,0 Trong B ng 5 quy đ nh đ sai l ch cho phép l n nh t đ i v i bán kính đo lư ng và kho ng không l n nh t xung quanh ngu n âm thanh, theo đó đ l a ch n b m t đo lư ng phù h p. B m t đo lư ng n m ngoài g n trư ng âm th c t c a ngu n n th đư c xem là phù h p. N u các yêu c u trên không tho mãn, phòng th không đ t yêu c u.
  19. Ph l c B (Tham kh o) DI CHUY N MICRÔPHÔN THEO ĐƯ NG KINH TUY N TRONG TRƯ NG ÂM T DO Dư i đây là sơ đ minh ho cách th c di chuy n c a micrôphôn theo đư ng kinh tuy n trong trư ng âm t do và sơ đ kh i m ch đi n tương ng (Hình B.1). Hành trình c a micrôphôn Thi t b chia góc sin đ xác đ nh đ c tính vùng Ngu n âm thanh th a)
  20. Thi t b chia Microphone Khuy ch đ i và Khuy ch đ i góc sin M ch tích h p Máy đo phân tích ph t n xung b) Hình B.1 Di chuy n micrôphôn theo đư ng kinh tuy n a) Sơ đ cơ khí; b) Sơ đ kh i m ch đi n.
Đồng bộ tài khoản