Quyết định số 84/2001/QĐ-BNN

Chia sẻ: Son Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:32

0
49
lượt xem
5
download

Quyết định số 84/2001/QĐ-BNN

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quyết định số 84/2001/QĐ-BNN về việc ban hành tiêu chuẩn ngành: Xi măng và phụ gia trong xây dựng thuỷ lợi - Hướng dẫn sử dụng do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Quyết định số 84/2001/QĐ-BNN

  1. B NÔNG NGHI P C NG HOÀ XÃ H I CH NGHĨA VI T VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN NAM ****** c l p - T do - H nh phúc ******** S : 84/2001/Q -BNN Hà N i, ngày 22 tháng 08 năm 2001 QUY T NNH V VI C BAN HÀNH TIÊU CHU N NGÀNH: XI MĂNG VÀ PH GIA TRONG XÂY D NG THU L I - HƯ NG D N S D NG B TRƯ NG B NÔNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN Căn c Ngh nh s 73/CP ngày 01 tháng 11 năm 1995 c a Chính ph v ch c năng nhi m v , quy n h n và t ch c b náy c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn; Căn c vào Pháp l nh ch t lư ng hàng hoá ngày 24 tháng 12 năm 1999; Căn c vào Quy ch l p, xét duy t và ban hành tiêu chu n ngành ban hành kèm theo quy t nh s 135/1999/Q /BNN-KHCN ngày 01 tháng 10 năm 1999; Theo ngh c a V trư ng V Khoa h c công ngh và Ch t lư ng s n ph m. QUY T NNH i u 1: Nay ban hành kèm theo quy t nh này tiêu chuNn ngành: “14 TCN 114-2001 - Xi măng và ph gia trong xây d ng thu l i - Hư ng d n s d ng”. i u 2: Tiêu chuNn này có hi u l c sau 15 ngày, k t ngày ký ban hành. i u 3: Các ông Chánh văn phòng B , V trư ng V khoa h c công ngh và CLSP, Th trư ng các ơn v liên quan ch u trách nhi m thi hành quy t nh này. KT B TRƯ NG B NÔNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN TH TRƯ NG Ph m H ng Giang TIÊU CHU N NGÀNH 14TCN 114 – 2001 XI MĂNG VÀ PH GIA TRONG XÂY D NG TH Y L I - HƯ NG D N S D NG
  2. (Cement and Admixture for Hydraulic Construction - Guide for Using) (Ban hành theo quy t nh s : /2001/Q -BNN-KHCN ngày tháng năm 2001 c a B trư ng B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn) 1 . QUI NNH CHUNG 1.1. Tài li u hư ng d n s d ng này hư ng d n l a ch n và s d ng h p lý xi măng và ph gia cho bê tông và v a c a các công trình xây d ng th y l i trong các i u ki n và môi trư ng khác nhau. 1.2. Các công trình xây d ng th y l i do các t ch c xây d ng trong, ngoài nư c thi t k và thi công trên lãnh th Vi t Nam u có th áp d ng hư ng d n s d ng này. 2. THU T NG VÀ NNH NGHĨA (Xem ph l c A) 3. CÁC TIÊU CHU N TRÍCH D N CÓ LIÊN QUAN (Xem ph l c B) 4 . HƯ NG D N S D NG XI MĂNG TRONG XÂY D NG TH Y L I 4.1. Phân lo i xi măng 4.1.1. Theo tiêu chu n Vi t Nam TCVN 5439 - 1991, Xi măng ư c phân lo i d a theo các c tính sau : (1) Lo i Clanhke và thành ph n c a xi măng ; (2) Mác; (3) T c óng r n; (4) Th i gian ông k t; (5) Các tính ch t c bi t. Trong tài li u này ch gi i thi u cách phân lo i (1) và (2) : 4.1.1.1. Lo i Clanhke và thành ph n c a xi măng Xi măng trên cơ s clanhke xi măng poóclăng : · Xi măng poóclăng (không có ph gia khoáng); · Xi măng poóclăng h n h p (v i t l ph gia khoáng ho t tính không l n hơn 20%); · Xi măng poóclăng x (v i t l ph gia x h t l n hơn 20%);
  3. · Xi măng poóclăng puzơlan (v i t l pha ph gia puzơlan l n hơn 20%). Xi măng trên cơ s clanhke xi măng alumin: · Xi măng alumin có hàm lư ng Al2O3 l n hơn 30% và nh hơn 60%; · Xi măng giàu alumin có hàm lư ng Al2O3 t 60% tr lên. 4.1.1.2. Phân lo i theo mác Xi măng poóclăng ư c phân theo mác, ví d như PC40, PC50 là các lo i xi măng poóclăng có gi i h n b n nén tu i 28 ngày l n lư t không nh hơn 40, 50MPa (N/mm2). 4.1.2. Theo tiêu chu n c a M ASTM C150 - 94, Xi măng poóclăng ư c phân thành 8 lo i như sau: Lo i I: Xi măng thư ng khi không có yêu c u c bi t; Lo i IA: Như lo i I, nhưng có kh năng cu n khí; Lo i II: Xi măng dùng trong trư ng h p chung, nhưng có kh năng b n sunfat v a và nhi t th y hoá v a; Lo i IIA: Như lo i II, nhưng có thêm yêu c u cu n khí; Lo i III: Dùng trong trư ng h p yêu c u cư ng ban u cao; Lo i IIIA: Như lo i III, nhưng có thêm yêu c u cu n khí; Lo i IV: Dùng trong trư ng h p yêu c u nhi t th y hoá th p; Lo i V: Dùng trong trư ng h p yêu c u b n sunfat cao. Ngoài ra M cũng có nh ng lo i xi măng c bi t khác như xi măng h n h p (theo ASTM C595 - 92a). Xi măng h n h p ây bao g m c xi măng Poóclăng x lò cao và xi măng Poóclăng Puzơlan, th m chí trong xi măng h n h p có c x và puzơlan. S phân chia c a tiêu chuNn M v cơ b n cũng gi ng tiêu chuNnVi t Nam. Tuy nhiên do trình khoa h c công ngh c a M cao hơn, nên h có nhi u lo i xi măng hơn. 4.2. nh hư ng c a i u ki n môi trư ng n ho t ng c a xi măng Môi trư ng (nhi t , không khí, nư c, Nm ... ) có nh hư ng nhi u n ho t ng c a xi măng trư c và sau khi c ng r n. Ho t ng c a xi măng trong bê tông b nh hư ng b i i u ki n môi trư ng ti p xúc v i bê tông. tu i ban u trong th i gian b o dư ng, nh hư ng c a nhi t và Nm tương i c a môi trư ng i v i ho t ng c a xi măng tuỳ thu c vào các tính ch t hoá h c và v t lý c a xi măng.
  4. Xi măng c n nư c th y hoá. Thông thư ng lư ng nư c tr n l n hơn lư ng nư c c n thi t cho th y hoá. S m t nư c quá nhi u trong giai o n th y hoá ban u có th s m ch m d t quá trình th y hoá và có th gây nên s co khô b t l i. T c th y hoá bi n i theo nhi t c a môi trư ng, tăng lên theo nhi t và khi nhi t dư i 4oC thì ti n tri n r t ch m; Nhi t môi trư ng khi bê tông trên 350C có th gây b t l i cho s thu hoá, nhi t th p cư ng ban u phát tri n ch m. m n và thành ph n hoá h c c a xi măng là nh ng c tính ch y u c a xi măng có nh hư ng n s phát tri n cư ng trong môi trư ng nh t nh. Thông thư ng xi măng càng m n, t c ph n ng và cư ng ban u càng cao. nhi t c a môi trư ng nh t nh xi măng poóclăng h n h p thư ng phát tri n cư ng ch m hơn xi măng poóclăng có cùng m n trong th i gian u, do ó òi h i b o dư ng lâu hơn. Khi bê tông ã ông c ng sau th i kỳ b o dư ng, ph n á xi măng trong bê tông có r ng cao ( n 30% th tích) là thành ph n ho t ng hoá h c nhi u nh t trong các v t li u, nh hư ng c a môi trư ng n á xi măng trong bê tông c trưng b i quá trình ăn mòn bê tông. Ngư i ta ã phân lo i các quá trình ăn mòn cơ b n dư i tác d ng c a môi trư ng xâm th c l ng lên bê tông thành 3 d ng : D ng 1: G m các quá trình hoà tan bê tông mà trư c h t là Ca(OH)2 do C3S th y hoá t o ra tan vào nư c th m qua bê tông; D ng 2: Do các ph n ng trao i gi a các thành ph n c a môi trư ng và á xi măng t o ra các s n ph m tan trong nư c, chúng có th b mang i kh i c u trúc, ho c là các s n ph m tơi x p không có tính ch t k t dính; D ng 3: Do các quá trình mà các nhân t cơ b n là s tích t mu i trong các l h ng, v t n t và trong các mao qu n. Trong nh ng i u ki n nh t nh chúng trương n th tích gây ra ng su t phá hu bê tông. i n hình cho ki u ăn mòn này là ăn mòn sunfat. Các công trình ven bi n thư ng ti p xúc v i nư c bi n ch a ion sunfat SO42-, sunfat s tác d ng v i á xi măng t o ra hydro sunfo aluminat theo ph n ng : 3CaO.Al2O3 + 3CaSO4 + 31 H2O = 3CaO.Al2O3.3CaSO4.31.H2O Ch t này trương n th tích t i 2,6 l n s phá hu c u trúc và làm n t n bê tông. 4.3. nh hư ng c a xi măng n các tính ch t c a bê tông 4.3.1. S n t n do nhi t Ph n ng th y hoá là ph n ng phát nhi t. Lư ng nhi t phát ra là hàm s c a thành ph n khoáng và m n c a xi măng. T c ph n ng càng nhanh, nhi t phát ra càng cao. Trong ph n l n các k t c u bê tông nhi t phát ra phân tán nhanh và th m chí có l i khi thi công bê tông trong th i ti t l nh; nhưng trong bê tông kh i l n n u không có s phòng ng a, thì có th x y ra n t n do dãn n nhi t. Nguyên nhân do ph n bên ngoài kh i bê tông ngu i i và co l i trư c ph n bên trong, ho c vì toàn b k t c u ngu i i và co l i nhưng b kìm hãm. Nhi t thu hoá hoàn toàn c a các thành ph n khoáng c a xi măng khác nhau ư c nêu trong b ng 4.1. B ng 4.1: Nhi t th y hóa c a các thành ph n khoáng xi măng Thành ph n Thành ph n hoá Nhi t th y hoá khoáng cal/g ( KJ / kg)
  5. C3S (3.CaOSiO2) 120 ( 502 ) C2S (2.CaOSiO2) 62 ( 259 ) C3A (3.CaOAl2O3) 207 ( 865 ) C4AF (4.CaO.Al2O3.Fe2O3) 100 ( 418 ) CaO (vôi t do) 279 (1166 ) m n c a xi măng nh hư ng n t c phát nhi t, c bi t th i gian u. T c phát nhi t cũng liên quan v i t c phát tri n cư ng xi măng. Thư ng thì xi măng poóclăng h n h p có nhi t th y hoá th p hơn xi măng poóclăng, nhưng cũng có khi x p x , tuỳ thu c vào thành ph n c a xi măng h n h p. i v i các công trình bê tông kh i l n, nên dùng lo i xi măng có nhi t th y hoá th p (nhi t th y hoá sau 7 ngày ( 60 Cal/g), n u không có th dùng xi măng có nhi t th y hoá v a (nhi t th y hoá sau 7 ngày ( 70 Cal/g), ho c n u không có ph i pha thêm ph gia khoáng vào trong xi măng poóclăng h th p nhi t th y hoá. 4.3.2. Tính d Xi măng là thành ph n nh nh t trong bê tông, nên lư ng xi măng trong h n h p bê tông có tác d ng l n i v i d o và tính d c a h n h p bê tông. H n h p bê tông ít xi măng (bê tông g y) kém d o, khó và khó hoàn thi n. H n h p bê tông nhi u xi măng (bê tông béo) s có tính dính, d o và d hơn. Tuy nhiên h n h p bê tông quá béo s dính nhi u, l i khó thi công. m n c a xi măng cũng nh hư ng n tính d c a bê tông, nhưng ít hơn nh hư ng c a hàm lư ng xi măng. Hàm lư ng xi măng ít cũng làm cho tính dính k t kém, ti t nư c nhi u và phân t ng. m n c a xi măng tăng lên, làm cho h n h p dính k t t t hơn, gi m lư ng nư c yêu c u t ư c s t ã cho, d n n gi m phân t ng và ti t nư c. Tính ch t ông k t (ninh k t) c a xi măng ư c chuy n tr c ti p sang h n h p bê tông. S ông k t s quy t nh th i gian có hi u l c i v i vi c , m và hoàn thi n. H n h p bê tông béo thư ng ông k t s m hơn h n h p bê tông g y. C n phân bi t ông k t th t và ông k t gi . Khi ông k t gi , ch sau 5 n 10 phút h n h p bê tông có th m t hoàn toàn s t, nhưng sau khi tr n l i thì s t s h i ph c l i như ban u và bê tông v n có tính d t t. Còn khi ông k t th t, s m t s t không h i ph c khi tr n l i. 4.3.3. Cư ng Thành ph n khoáng c a xi măng có nh hư ng n cư ng xi măng và bê tông. Thành ph n C3S tăng cư ng sau 10 n 20 gi n 28 ngày. Thành ph n C2S có nh hư ng nhi u i v i cư ng v sau trong môi trư ng có Nm thích h p. Thành ph n C3A óng góp ch y u vào vi c tăng cư ng trong 24 gi và s m hơn, vì b n thân C3A th y hoá nhanh. Thành ph n C4AF ít nh hư ng n cư ng hơn. Lư ng m t khi nung sinh ra do có lư ng nư c khi clanhke ngoài tr i, ho c có cac bon ho c có c hai y u t ó trong xi măng. Cư ng gi m i khi tăng lư ng m t khi nung.
  6. m n cao làm tăng cư ng xi măng tu i ban u n kho ng 28 ngày, m nh nh t trong 10 n 20 gi u, v sau tăng ít i. tu i 2 n 3 tháng trong i u ki n Nm ư t, m n cao cũng cho cư ng g n như cư ng c a xi măng có mn thông thư ng ( m n Blaine kho ng 3500 cm2/g). Thông thư ng cư ng xi măng poóclăng cao hơn cư ng c a xi măng h n h p tu i 7 ngày ho c s m hơn và ngang b ng ho c hơi th p hơn tu i v sau khi có cùng t l N/X và m n. 4.3.4. n nh th tích Bê tông m i tr n thay i th tích do ti t nư c, do nhi t bi n i, do các ph n ng th y hoá c a xi măng và do khô i. ti t nư c gi m i khi xi măng có m n, có nhi u h t c nh nh t, hàm lư ng ki m tăng và hàm lư ng C3A tăng. Xi măng có hàm lư ng CaO t do ho c MgO quá m c bình thư ng có kh năng trương n sau, gây b t l i khi các thành ph n này thu hoá. Xi măng b n nhi u như v y là xi măng không t yêu c u. S b c hơi nư c t m t bê tông trong ho c sau quá trình hoàn thi n, nhưng trư c khi k t thúc ông k t là nguyên nhân quan tr ng c a s n t n do co m m. T c co khô c a bê tông trong quá trình khô i ph thu c vào nhi u y u t , trong ó có thành ph n xi măng. Xi măng có nh hư ng nhi u i v i co khô ; tác d ng này nh nh t, khi trong xi măng có hàm lư ng S03 t i ưu. 4.3.5. Tính th m nư c Xi măng h t thô t o ra r ng cao hơn xi măng h t m n. th m nư c c a bê tông ph thu c vào th m c a thành ph n á xi măng và c t li u, cũng như t l c a chúng trong bê tông. Có hai lo i l r ng trong á xi măng: L r ng gen n m gi a các ph n t gen, r t nh , ư ng kính kho ng 0,5 n 3,0 (m; l r ng mao qu n l n hơn và ư c phân b không u kh p trong á xi măng, ó là các d u tích còn l i c a các kho ng tr ng ch a y nư c ã bay hơi. r ng mao qu n tùy thu c vào t l N/X lúc u và m c th y hoá xi măng. Khi m c th y hoá tăng lên, r ng nh i và th m cũng gi m. 4.3.6. Ch ng xâm th c hoá h c Yêu c u u tiên i v i bê tông b n xâm th c hoá h c là dùng xi măng thích h p, xi măng pha puzơlan, xi măng pha x , xi măng pha mu i silic... Xi măng poóclăng v i hàm lư ng C3A cao d b ăn mòn sunfat có trong t, nư c bi n, nư c ng m. Vì v y thư ng yêu c u dùng xi măng có hàm lư ng C3A th p hơn (( 10%) cho bê tông trong môi trư ng sunfat, ho c dùng xi măng c bi t ch ng sunfat. 4.3.7. Ph n ng Xi măng - C t li u 4.3.7.1. Ph n ng Ki m - Silíc Khi trong xi măng có hàm lư ng ki m nhi u quá m c qui nh và trong c t li u có hàm lư ng SiO2 vô nh hình s sinh ra ph n ng ki m - silic. S n phNm c a ph n ng ki m - silic có th là gen canxi - ki m - silic trương n nm tm c gi i h n ho c gen ki m - silic ng m nư c có th hút nư c và n nhi u hơn, có th gây n t n bê tông. N u trong c t li u có silic vô nh hình, ph i thí nghi m ki m tra kh năng s d ng và nên ưu tiên dùng các bi n pháp sau ây phòng ng a tác h i c a ph n ng ki m - silic: Dùng xi măng có t ng hàm lư ng ki m ư c bi u th b ng % (Na20 + 0,658K20) không vư t quá 0,6%; N u xi măng có t ng hàm lư ng ki m cao hơn 0,6% thì pha thêm puzơlan v i s lư ng ngăn ng a s n quá nhi u c a bê tông.
  7. 4.3.7.2. Ph n ng ki m - á cacbonat Ph n ng ki m - á cacbonat cũng gây n th tích và n t n , ôi khi d n t i phá ho i bê tông ư c ch t o b ng dăm á cacbonat, không ph i là canxi cacbonat tinh khi t ho c dolomit tinh khi t. Các á này bao g m các tinh th khoáng dolomit trong thành ph n m n c a t sét và canxít. Chúng có th ph n ng b ng cách phân hu dolomit t o thành manhê hydroxit ho c b i các ph n ng gây s n ph ng c a thành ph n t sét. tránh hi n tư ng này, nên dùng xi măng có hàm lư ng ki m th p (có th nh hơn ho c b ng 0,4%). 4.4. L a ch n và s d ng xi măng Không nên ch n xi măng theo thói quen dùng mà ph i l a ch n d a trên yêu c u k thu t c a công trình, ch tiêu k thu t c a xi măng, giá thành và i u ki n v n chuy n. Căn c vào i u ki n bê tông trong công trình, ngu i thi t k ph i l a ch n lo i và mác xi măng phù h p. Không nên l a ch n các lo i xi măng có mác quá cao (40, 50) thay th cho lo i xi măng có mác th p hơn trong xây d ng các công trình th y l i, c bi t là các công trình bê tông kh i l n. Lo i và mác xi măng c n ư c ghi vào b n thi t k ho c qui trình k thu t c a d án. Khi l a ch n và x d ng xi măng, có th d a vào các b ng 4.2 và 4.3 dư i ây v ph m vi s d ng các lo i xi măng. B ng 4.2: Ch d n lo i và mác xi măng dùng vào các lo i k t c u công trình STT Lo i, mác Công d ng chính Có th s d ng Không nên s d ng xi măng 1 2 3 4 5
  8. 1 Xi măng - Trong các k t c u - Trong công tác - Trong các k t c u bê Poóclăng, xi bê tông c t thép có khôi ph c s a tông úc s n ho c toàn măng yêu c u cư ng bê ch a các công kh i thông thư ng Poóclăng tông cao có mác t trình có yêu c u không c n n c 30 tr lên, c bi t mác bê tông cao i m riêng c a lo i xi h nh p trong các k t c u bê và cư ng bê măng này (không (PC,PCB) tông c t thép ng tông ban u l n ông c ng nhanh, su t trư c. cư ng cao). - Trong các k t c u - Trong các k t c u bê tông toàn kh i - Cho các lo i v a môi trư ng có xâm m ng xây mác t 5 tr th c vư t quá các qui Mác 40 ( 50 lên, v a láng n n nh cho phép. và sàn, v a ch ng th m - Trong các k t c u bê - Trong các k t c u tông có mác dư i 10 bê tông c t thép toàn kh i thông - Cho các lo i v a xây thư ng có mác t 15 có mác nh hơn 5 n 30 Mác 30 - Trong các k t c u môi trư ng xâm th c vư t quá qui nh i v i lo i xi măng này - Trong các k t c u bê tông và bê tông c t thép và v a thông thư ng không c n n c i m riêng c a lo i xi măng này. 2 Xi măng - Trong các k t c u - Trong các k t Trong các k t c u bê Poóclăng b n bê tông và bê tông c u bê tông và bê tông, bê tông c t thép sunfat (PCs) c t thép c a các tông c t thép và v a thông thư ng công trình môi nơi nư c m m có không c n n c trư ng xâm th c m c nu c thay i m riêng c a lo i xi sunfat ho c ti p xúc i. măng này. v i nư c bi n, nư c l và nư c chua phèn B ng 4.2 (Ti p theo) 1 2 3 4 5
  9. 3 Xi măng - Cho các k t c u - Trong các k t c u - Trong các k t c u Poóclăng ít kh i l n (1) trong xây bê tông c t thép làm bê tông và bê tông to nhi t d ng thu l i, th y móng ho c b máy c t thép thông (PCLH) i n, c bi t là cho l n c a các công trìnhthư ng ho c các l p bê tông bên ngoài công nghi p. lo i v a xây trát nh ng nơi khô ư t không c n n c thay i. - Trong các k t c u i m riêng c a lo i bê tông c t thép ch u xi măng này. tác d ng c a nư c khoáng khi n ng môi trư ng không vư t quá các qui nh cho phép. 4 Xi măng - Cho các k t c u bê - Trong các k t c u - Trong các k t c u Poóclăng x tông và bê tông c t môi trư ng nư c bê tông và bê tông thép úc s n ho c m m ho c nư c c t thép, bê tông toàn kh i, c trên khoáng m c m t ngoài các công khô, dư i t và dư i xâm th c không vư t trình nơi có m c nư c. quá các qui nh cho nư c thay i phép. thư ng xuyên. - Cho ph n bên trong các k t c u bê tông - Cho vi c s n xu t kh i l n c a các công bê tông trong i u trình thu l i, th y ki n th i ti t nóng i n. và thi u b o dư ng Nm - Cho vi c s n xu t bê tông móng ho c b máy l n c a các công trình công nghi p. 5 Xi măng - Trong các k t c u - Trong các k t c u - Trong các k t c u Poóclăng bê tông và bê tông c tbê tông và bê tông c t bê tông và bê tông Puzơlan thép dư i t, dư i thép t Nm. c t thép nơi khô (PCpuz) nư c ch u tác d ng ư t thay i c a nư c m m. - Cho các lo i v a thư ng xuyên. xây nơi Nm ư t và - Cho ph n bên trong dư i nư c. - Cho vi c s n xu t các k t c u bê tông bê tông trong các kh i l n c a các công - Trong các k t c u i u ki n th i ti t trình thu l i, th y môi trư ng nư c n ng nóng và thi u i n, móng ho c b khoáng v i m c dư ng Nm. máy các công trình xâm th c không vư t công nghi p. quá các qui nh cho phép.
  10. Ghi chú: (1) Trong TCVN 4453 - 1995 qui nh kh i l n ph i có kích thư c nh nh t b ng 2,5 m. Nói chung, xi măng Poóclăng v n thư ng ư c dùng trong các công trình xây d ng và công trình th y l i, c bi t khi không có các lo i xi măng c ch ng. Trong nh ng trư ng h p ó, c n l a ch n lo i xi măng Poóclăng có thành ph n khoáng phù h p và dùng thêm các lo i ph gia khác h tr như ph gia d o hoá, ph gia khoáng ho t tính... B ng 4.3: Ch d n mác xi măng ng v i mác bê tông Mác bê tông Mác xi măng S d ng chính Có th s d ng Không nên s d ng 15 30 - 40 tr lên 20 30 40 50 25 30 40 50 30 40 30 50 40 50 40* Dư i 40 50 50 40* Dư i 40 Ghi chú : * Hi n nay nh có các ph gia siêu d o, ph gia khoáng ho t tính cao nên v n có th s n xu t bê tông mác cao t xi măng có mác th p hơn. Vì v y, trong trư ng h p không dùng ph gia thì có th s d ng b ng này l a ch n lo i xi măng, n u dùng ph gia thì c n ph i thí nghi m ki m ch ng quy t nh dùng lo i xi măng nào m b o yêu c u k thu t và kinh t . Khi lo i và mác xi măng ã ư c ghi trong qui nh k thu t c a d án, ho c b n v thi t k , n u thay i ph i có ý ki n th ng nh t c a cơ quan thi t k và ư c s ng ý c a cơ quan qu n lý k thu t có thNm quy n. Khi k t c u bê tông c a công trình thu l i, th y i n trong nư c ho c trong t có ch a các tác nhân ăn mòn ho c ti p xúc v i nư c bi n, nên dùng xi măng b n sunfat ho c áp d ng nh ng công ngh c bi t ch ng ăn mòn bê tông. Theo tài li u M (ACI 350R -15) trong trư ng h p ó yêu c u lư ng C3A trong xi măng không vư t quá 8% trong bê tông ch u ăn mòn c a môi trư ng sunfat [ch a t 150 n 1000 ppm (miligam /lít) ion SO42-]. Xi măng x lò cao cũng như xi măng Poóclăng Puzơlan có th ư c s d ng trong trư ng h p như v y. Xi măng Poóclăng Puzơlan có hàm lư ng puzơlan không vư t quá 25% tr ng lư ng xi măng. i v i môi trư ng sunfat n ng [hàm lư ng SO42- b ng 1000 ppm (miligam/lít) ho c l n hơn], ph i dùng xi măng có hàm lư ng C3A trong kho ng 5 n 8% ho c gi m 10% t l N/X. B ng cách khác, có th thay th m t ph n xi măng b ng puzơlan như tro bay hàm lư ng C3A trong xi măng không l n hơn 5%. Trong trư ng h p này puzơlan không vư t quá 25% c a tr ng lư ng h n h p xi măng và Puzơlan. M t s xi măng dãn n cũng có kh năng ch ng sunfat. Trong công trình ti p xúc v i nư c bi n n u không có xi
  11. măng ch ng xâm th c, thì có th dùng xi măng thư ng có pha thêm ph gia khoáng ho t tính có hàm lư ng Si02 càng cao và Al203 càng th p càng t t. Trong k t c u bê tông kh i l n tránh n t n do lư ng nhi t th y hoá c a xi măng l n gây nên, n u không có xi măng ít to nhi t, thì nên gi m lư ng xi măng trong bê tông và pha thêm các ph gia thích h p gi m nhi t thu hoá và làm ch m s phát nhi t th y hoá như dùng ph gia khoáng Puzơlan, x và ph gia hoá h c kéo dài th i gian ông k t, nhưng v n ph i m b o các yêu c u k thu t khác c a bê tông ã ra. Khi có nh ng yêu c u c bi t khác i v i bê tông ho c v a như c ng nhanh, dãn n ho c không co, n u không có các lo i xi măng c ch ng áp ng ư c các yêu c u này thì có th dùng xi măng poóclăng thư ng k t h p v i các ph gia c bi t và các bi n pháp thích h p bê tông t ư c các yêu c u ã ra. Khi c t li u có Si02 ho t tính như Opal, Canxe on, Tridimit, Cristobalit, Th y tinh phún xu t, Trepen, Opok, thì ph i dùng lo i xi măng có hàm lư ng ki m nh hơn qui nh (Na20 + 0,658 K20) nh hơn 0,6% tránh phát sinh ph n ng ki m, gây n t n bê tông. N u xi măng có hàm lư ng ki m vư t quá qui nh, thì theo tài li u hư ng d n c a nư c ngoài, ph i dùng các bi n pháp ngăn ng a ph n ng Ki m - silic b ng cách pha ph gia khoáng ho t tính ph n ng v i ki m còn l i trong giai o n óng r n ban u, ho c pha ph gia cu n khí, ph gia k nu c… (xem hư ng d n s d ng ph gia trong bê tông). Vi c l a ch n ph gia ho c các bi n pháp x lý ph i thông qua thí nghi m c th quy t nh và ph i ư c s ch p nh n c a tư v n ho c cơ quan có thNm quy n. Li u lư ng xi măng trong bê tông ư c xác nh trong thi t k c p ph i bê tông và qua ki m tra b ng th c nghi m bê tông t ư c các yêu c u ã ra, không nên quy t nh m t cách tuỳ ti n. Lư ng xi măng ó ph i l n hơn lư ng xi măng t i thi u ư c nêu trong các qui nh không ch m b o cư ng , mà còn m b o c ch c và tính b n c a bê tông. Khi pha ph gia khoáng vào bê tông, c n ph i xem trong xi măng ã có ph gia khoáng chưa; n u có thì t l ph gia ã pha vào là bao nhiêu. T ó s quy t nh t l ph gia khoáng pha thêm, t ng lư ng ph gia không vư t quá t l ph gia cho phép ư c qui nh trong tiêu chuNn i v i xi măng poóclăng x và xi măng poóclăng puzơlan. 4.5. Ti p nh n và ki m tra ch t lư ng xi măng Khi nh p xi măng ph i có gi y ch ng nh n kèm theo c a nhà máy, trong ó có ghi s lô c a s n phNm và các k t qu thí nghi m ki m tra tính ch t xi măng nhà máy s n xu t, k c k t qu phân tích thành ph n hoá và khoáng. i v i các công trình quan tr ng, ph i thí nghi m ki m tra l i các tính ch t c a xi măng trong t ng t ti p nh n. Ngoài ra trong trư ng h p có nghi ng , ho c xi măng ã quá 02 tháng, cũng ph i ki m tra l i các ch tiêu tính ch t c a xi măng. Ph i l y m u xi măng theo qui nh trong tiêu chuNn Vi t Nam TCVN 4787 -89 thí nghi m các ch tiêu ư c qui nh trong tiêu chuNn ho c ư c nêu trong các qui nh k thu t c a d án. Sau khi có k t qu thí nghi m ph i i chi u các k t qu v i qui nh trong tiêu chuNn liên quan n lo i xi măng này quy t nh xi măng ó có tho mãn các qui nh không. K t qu thí nghi m ư c lưu trong h sơ ph c v cho vi c nghi m thu công trình ho c b ph n công trình sau này. 4.6. B o qu n xi măng t i công trư ng
  12. Xi măng mua v nên dùng càng s m càng t t. M t khác, nên mua xi măng n âu dùng n y, v a m b o ch t lư ng xi măng v a kho ch a và công s c b o qu n. Khi v n chuy n xi măng bao b ng ư ng b cũng như b ng ư ng th y, ph i gi cho xi măng ư c khô ráo không b mưa, nư c làm Nm ư t. Kho ch a xi măng ph i làm nơi khô ráo, thoáng khí, không g n h ao, không b d t ho c nư c mưa h t vào. Sàn kho lát ván và kê cao hơn m t t. N u n n kho lát g ch, v n ph i làm sàn g cao trên m t sàn 0,3 m. Xi măng chuy n vào kho ph i ư c x p th t thành hàng m i hàng x p hai bao m t châu u vào nhau, hàng n cách hàng kia ít nh t 0,5m ngư i i l i, khuân vác d dàng. Xi măng ph i ư c t cách tư ng kho 0,5m và không ư c x p cao quá 2m k t sàn kho. Các lo i xi măng khác nhau, ho c cùng lo i nhưng khác mác c n ư c x p riêng theo khu v c tránh nh m l n. Nh ng bao b rách, h ph i dùng ngay cho h t. Khi có hi n tư ng vón c c là xi măng ã b gi m phNm ch t; c c càng to thì ch t lư ng càng gi m nhi u, c bi t là cư ng c a xi măng. C n ph i có bi n pháp x lý thích áng xi măng này sau khi ã thí nghi m ki m tra. 5. HƯ NG D N S D NG PH GIA TRONG XÂY D NG TH Y L I nh nghĩa và phân lo i ph gia ã ư c nêu trong tiêu chuNn 14TCN103- 1999 và tiêu chuNn M ASTM C 494 - 92. 5.1. Tác d ng c a ph gia trong thi công bê tông và v a a) i v i h n h p bê tông · Tăng tính d ( s t) mà không c n tăng lư ng nu c tr n; ho c gi m lư ng nư c tr n mà v n gi ư c tính d c a h n h p bê tông và v a; · Làm ch m ho c tăng nhanh th i gian ông k t, óng r n c a xi măng và bê tông; · Làm bê tông không b co ngót ho c hơi n th tích; · Gi m ti t nư c, phân t ng c a h n h p bê tông và v a; · C i thi n kh năng bơm; · Làm ch m s m t s t theo th i gian (hay duy trì s t c a bê tông theo th i gian). b) i v i bê tông ã c ng r n · Làm ch m ho c gi m s phát nhi t trong th i gian c ng hoá ban u; · Tăng nhanh t c phát tri n cư ng , ho c tăng cư ng ban u và v sau; · Tăng b n; · Tăng kh năng ch ng th m nư c (gi m tính th m); · Kh ng ch n do ph n ng ki m c a c t li u ch a silic vô nh hình;
  13. · Tăng dính k t c a bê tông v i c t thép; · Tăng dính k t gi a bê tông cũ và m i; - c ch ăn mòn c t thép. 5.2. Công d ng và các tính ch t k thu t c a m t s lo i ph gia 5.2.1. Ph gia i u ch nh s óng r n c a bê tông và v a Chúng thư ng là các ph gia hoá h c có th tan trong nư c và c i bi n hoà tan c a các thành ph n khác nhau c a xi măng và trư c h t là t c hoà tan c a chúng. Ngoài các ph gia ký hi u C và E nêu trong 14TCN 103-109 và ASTM C494-92, các ch t sau ây có tác d ng tăng nhanh ông c ng bê tông: · Triethanolamin và canxi fomat; · Canxi clorua (CaCl2) là ph gia có tác d ng m nh nh t trong các lo i ph gia ông c ng nhanh. Tuy nhiên, lo i ph gia này ch a ion clo (Cl-) ăn mòn c t thép. Do v y nó ư c yêu c u không s d ng trong bê tông c t thép ng su t trư c, trong bê tông có ch a các kim lo i không cùng lo i ư c trôn vào, ho c bê tông c t thép trong môi trư ng Nm ư t b i vì môi trư ng này có khuynh hư ng làm tăng s ăn mòn c t thép. Li u lư ng pha tr n c a ph gia này thư ng không quá 1% tr ng lư ng xi măng; · M t s sunfat như natri và kali sunfat, manhê cacbonat nghi n m n. Ph gia làm ch m ông c ng, gi m t c ph n ng c a xi măng v i nư c và do ó làm ch m s ông k t c a bê tông ít nh t là 1 gi . Cũng có th làm gi m cư ng 28 ngày m t chút, làm ch m s phát tri n nhi t th y hoá trong bê tông kh i l n, nên s d ng thích h p trong bê tông kh i l n. Ngoài các ph gia ký hi u B,D,G nêu trong 14TCN103-1999, các ph gia g c ki m cũng có tác d ng làm ông c ng ch m như sút, potat, amoniac, các mu i natri và kali aluminat, borat, các mu i canxi nitrit, nitrat và fomiat. C n chú ý r ng có m t s lo i ph gia ông c ng nhanh có th làm ch m ông c ng khi li u lư ng dùng vư t quá qui nh; vì v y khi s d ng, c n xác nh li u lư ng thích h p và xem k hư ng d n s d ng c a nhà s n xu t t ư c hi u qu mong mu n. 5.2.2. Ph gia gi m nư c thư ng Ph gia này có tác d ng tăng d o gi m nư c. Cư ng ban u c a bê tông tăng lên do gi m nư c s bù l i s gi m cư ng do nh hư ng c a ph gia làm ông c ng ch m và cư ng 28 ngày cao hơn bê tông i ch ng có cùng s t. Ph gia gi m nư c còn c i thi n tính ch t c a bê tông khi c t li u có c p ph i không t t, c t li u có nhi u c nh góc và cát nh . Trong các trư ng h p ó, n u không dùng ph gia tăng d o gi m nư c, thì bê tông s khô, khó thi công; mà n u thêm nư c, thì cư ng bê tông l i gi m. Ph gia này cũng làm ch m s m t s t theo th i gian. Các ph gia tăng d o gi m nư c thư ng như lignosunfonat và cacbuaxylic hydroxyl. Chúng có th gi m ư c kho ng 10% lư ng nư c tr n, khi ó cư ng nén có th tăng 15 n 25%, co ngót và t bi n c a bê tông gi m i. N u không gi m nư c, thì s t tăng
  14. 2 n 3 l n, d thi công hơn. Th i gian ông k t c a bê tông có th gi m t 1 n3 gi nhi t 18 n 300C, nhi t th y hoá c a bê tông cũng gi m i. 5.2.3. Ph gia gi m nư c b c cao (siêu d o) Hi n nay ư c s d ng r t ph bi n. Lo i ph gia này có th gi m ư c 25 n 30% lư ng nư c tr n, do ó tăng cư ng 28 ngày c a bê tông kho ng 30 n 40 %, cư ng ban u cũng cao hơn bê tông không pha ph gia. N u không gi m nư c, s t có th tăng trên 4 l n và ch m m t s t. Có lo i siêu d o kéo dài th i gian ông k t (lo i G) r t thích h p i v i bê tông thương phNm v n chuy n ư ng dài, bê tông bơm, bê tông c n ông c ng ch m và nhi t th y hoá th p, r t thích h p cho thi công vào mùa hè n ng nóng và bê tông kh i l n. Có lo i không kéo dài th i gian ông k t (lo i F) thích h p v i bê tông c t thép ng su t trư c. C n chú ý r ng, n u gi m nư c và gi nguyên s t, cùng cư ng 28 ngày, thì có th gi m lư ng dùng xi măng, do ó ti t ki m ư c m t lư ng xi măng khá l n, qui ra ti n có th cao hơn chi phí cho ph gia, như v y t hi u qu kinh t nh t nh. Có lo i ph gia gi m nư c b c cao mà không kéo dài th i gian ông k t. 5.2.4. Ph gia cu n khí (air entraining admixtures) Ph gia cu n khí có tác d ng lôi cu n m t ph n không khí vào trong bê tông thông qua quá trình tr n, t o ra các b t khí c c nh ư ng kính t 10 n 1000 (m. Các b t khí này ư c phân tán u kh p trong bê tông, làm tăng lưu ng, gi m phân t ng ti t nư c c a h n h p bê tông, ng th i cũng tăng tính ch ng th m c a bê tông lên m t chút nh các b t khí c c nh n m trong các l r ng mao qu n c a bê tông sau khi c ng hoá, ngăn không cho nư c th m vào. Tác d ng quan trong nh t c a ph gia cu n khí là tăng b n do s óng băng và tan băng c a bê tông nh ng nư c có băng tuy t vào mùa ông. Tuy v y hàm lư ng b t khí trong bê tông cũng nh hư ng l n n cư ng c a bê tông (hàm lư ng khí trong bê tông càng nhi u thì cư ng càng gi m). Do ó, khi s d ng ph gia cu n khí, c n ph i kh ng ch ch t ch li u lư ng pha tr n c a ph gia t ư c hi u qu mong mu n. Nhi u tài li u ã ưa ra hàm lư ng khí trong bê tông t 4 n 6% là thích h p. Hi n t i ph gia cu n khí ã ư c s d ng t i m t s công trình l n c a nư c ta như công trình thu i n Hàm Thu n - a Mi, c u ư ng s t à R ng. 5.2.5. Ph gia ho t tính Puzơlan Ph gia ho t tính Puzơlan thiên nhiên theo tiêu chuNn Vi t Nam TCVN3735-82 d ng nguyên khai ho c ã gia nhi t tăng ho t tính; ư c pha trư c vào xi măng ư c xi măng poóclăng puzơlan theo tiêu chuNn Vi t Nam TCVN 4033 - 95, ho c pha vào bê tông và v a trư c khi tr n. Puzơlan thiên nhiên bao g m t diatomit, á phi n sét, tuyp và tro núi l a, á b t, á bazan... Puzơlan ch a nhi u oxit silic vô nh hình có ho t tính, t c là có tác d ng nhi t thư ng v i Ca(OH)2 sinh ra khi xi măng th y hoá t o thành CaO.SiO2.nH2O b n v ng ngay c khi Nm ư t và trong nư c. ó là ph n ng puzơlan. Ho t tính c a puzơlan ư c xác nh thông qua thí nghi m v a trong ó m t ph n xi măng ư c thay th b ng puzơlan (theo ASTM C311- 94a) ho c thí nghi m hút vôi (theo tiêu chuNn Vi t Nam TCVN 3735 - 82). Puzơlan có nh ng tác d ng t t như sau : · Gi m phân t ng, ti t nư c, gi m nhi t thu hoá và tác h i c a c t li u có ph n ng ki m; · Tăng c ch c, tính ch ng th m, tính b n c a bê tông trong nư c và trong t có tính ch t ăn mòn.
  15. Tuy nhiên puzơlan có th kéo dài th i gian ông k t, làm ch m s phát tri n cư ng bê tông tu i ban u (3 n 7 ngày), nhưng cu ng 28 ngày v n t như bê tông không pha puzơlan; á Bazan vùng m Ngh An, Thanh Hoá là m t lo i puzơlan có tiêu chuNn riêng c a ngành xây d ng TCXD -1997, khi s d ng c n tham kh o tiêu chuNn này. 5.2.6. Ph gia x lò cao Ph gia x lò cao ư c qui nh trong TCVN 4315-1986, là lo i x thu ư c khi luy n gang và ư c làm ngu i nhanh t o thành d ng h t pha th y tinh. Yêu c u k thu t và phương pháp th x lò cao ư c nêu trong tiêu chuNn nhà nư c nói trên. X bao g m ch y u các canxi silicat, aluminat và m t s oxít khác như MgO, TiO2. X h t lò cao ư c nghi n chung v i clanhke s n xu t xi măng poóclăng x h t lò cao, xi măng poóclăng h n h p ho c có th ư c nghi n riêng thành b t m n pha vào bê tông và v a trư c khi tr n. X h t lò cao thư ng ư c nghi n nh hơn xi măng, t di n c a nó l n hơn 3500 cm2/g, có khi t i 5000 cm2/g. X càng m n, ho t tính càng tăng. Khi tr n xi măng x v i nư c, u tiên x tác d ng v i ki m hy roxit, sau ó v i canxi hy roxit, ó là ph n ng mang tính ch t puzơlan. X h t lò cao có tác d ng t t sau ây: · Tăng tính d c a h n h p bê tông; · Gi m ti t nư c, n u x ư c nghi n m n hơn xi măng và ngư c l i; · Gi m nhi t th y hoá, do ó gi m nguy cơ n t n do nhi t trong bê tông kh i l n; · Tăng c ch c, nên gi m hút nư c và th m nư c; · Tăng b n trong nư c, nư c có sunfat, nư c bi n; · Gi m n ki m do c t li u có ph n ng ki m gây nên. Tuy nhiên c n lưu ý: · H n h p bê tông pha x có th ch m ông k t hơn, nh t là khi nhi t th p; · Cư ng ban u phát tri n ch m, sau 7 ngày tăng nhanh hơn; · Tăng co ngót ban u, nên c n chú ý b o dư ng t t và kéo dài hơn; · T ng t l x h t lò cao pha vào bê tông không vư t quá t l x trong xi măng poóclăng x theo TCVN 4316 - 1986. 5.2.7. Tro bay ó là ph th i m n thu ư c do vi c t than nhà máy nhi t i n và ư c chuy n t bu ng t qua n i hơi b i ng khói. Tro bay là m t lo i puzơlan nhân t o có các silic oxít, nhôm oxít, canxi oxit, manhê oxít và lưu huỳnh oxít. Ngoài ra, có th ch a m t lư ng than chưa cháy, yêu c u không ư c quá 6% tr ng lư ng tro bay. N u trong trư ng h p hàm lư ng ch t chưa cháy vư t quá 6% thì ph i căn c vào các k t qu thí nghi m quy t nh s d ng. Nói chung hàm lư ng than nhi u s nh hư ng x u n tính ch t c a bê tông, do ó ph i dùng bi n pháp tuy n l c thích h p lo i b than chưa cháy. Tro bay càng m n càng t t. ư ng kính c a ph n l n các h t n m trong kho ng nh hơn 1(m t i 100 (m, t di n kho ng 250 n 600 m2/kg. Ph gia tro bay có các tác d ng t t sau ây i v i bê tông: · Gi m nhi t th y hoá, nên thích h p v i bê tông kh i l n;
  16. · Gi m lư ng nư c tr n ho c tăng tính d ; · Gi m phân t ng, ti t nư c; · Có kh năng ch ng ư c ph n ng ki m - silic; · Gi m th m nư c v sau. Tăng tính b n trong môi trư ng nư c, môi trư ng nư c ăn mòn. Tuy nhiên tro bay cũng có th làm ch m s ông k t, c ng hoá c a bê tông, nên vi c hoàn thi n b m t bê tông có th làm ch m hơn. N u làm s m quá, có th sinh ti t nư c. Khi tr i n ng nóng, bê tông d b c hơi nư c m nh, sinh co ngót nhi u, d xNy ra n t n . Bê tông pha tro có cư ng ban u th p hơn, nhưng v sau có th cao hơn cư ng bê tông toàn xi măng. Mô un àn h i cũng có tình tr ng như v y. C n chú ý là do ph n ng c a tro bay ch m, nên ban u bê tông th m nư c nhi u hơn bê tông toàn xi măng khi có t l N/X ngang nhau (X ây hi u r ng là ch t k t dính có trong bê tông, ó là xi măng và tro bay, n u có); Nhưng v sau m c th m l i nh ... Vì v y bê tông pha tro c n ư c b o dư ng dài ngày hơn. nh hư ng x u c a vi c kém b o dư ng i v i hút nư c c a l p bê tông bên ngoài càng l n khi pha tro bay càng nhi u; Tác d ng này rõ ràng hơn tác d ng i v i cư ng c a bê tông pha tro bay, vì v y không th tin tư ng hoàn toàn vào cư ng mà còn ph i quan tâm n b n lâu c a bê tông pha tro bay, khi bê tông môi trư ng có tính ch t xâm th c. T l pha tro bay có th t 25 n 40% t ng tr ng lư ng ch t k t dính (xi măng + tro bay) tuỳ thu c lo i xi măng và các yêu c u c th i v i bê tông. T l pha tr n thích h p c n thông qua thí nghi m. co khô c a bê tông pha tro bay v lý thuy t tăng lên, nhưng do gi m ư c lư ng nư c tr n, nên co có th tương t như i v i bê tông không có tro bay. Tro bay ư c dùng pha vào bê tông thông thư ng và c bi t ư c ưa vào bê tông m cán v i t l khá l n, t i 50% tr ng lư ng ch t k t dính. 5.2.8. Mu i silic (Silica fume, SF) ó là s n phNm ph c a s n xu t silic ho c h p kim s t - silic. Cho n nay nư c ta chưa s n xu t ư c mu i silic, ch có s n phNm c a nư c ngoài ưa vào (xem ph l c ph n cu i). Mu i silic g m các h t r t nh có ư ng kính t 0,01 n 10 (m (h t mu i silic có th nh hơn 100 l n h t xi măng), hàm lư ng Si02 chi m t 85 n 98% theo tr ng lư ng. Ph gia mu i silic có hai tác d ng chính: · Hi u ng puzơlan r t m nh thông qua ph n ng v i vôi tách ra khi xi măng th y hoá t o thành canxi silicat th y hoá (C-S-H) b n v ng. Hi u ng này m nh hơn so v i các ph gia khoáng ho t tính khác do mu i silic có m n cao hơn nhi u. · Có tác d ng nhét k r t t t các l r ng nh t i micrông do các h t xi măng l i và ch ti p giáp v i xi măng và c t li u, do ó tăng c ch c, tăng cư ng , k c cư ng ban u, b n mài mòn, lâu b n và tăng kh năng ch ng th m c a bê tông. Như v y, tăng ch t lư ng bê tông rõ r t. Dùng mu i silic k t h p v i ph gia siêu d o và xi măng mác cao có th ch t o ư c bê tông mác cao, mác r t cao t i trên 100 MPa. T l pha mu i silic t 5 n 15% c a t ng tr ng lư ng ch t k t dính trong bê tông. 5.2.9. Ph gia tro tr u
  17. Là s n phNm thu ư c khi nung tr u nhi t 600 n 8000C. Cũng như mu i silic, ph gia tro tr u có hàm lư ng SiO2 t i hơn 90%, trong ó có ch a nhi u oxit silic vô nh hình có hi u ng puzơlan r t m nh, hơn c mu i silic. Tuy nhiên, ph gia tro tr u có x p l n, nên lư ng nư c tr n thư ng tăng lên khá nhi u tuỳ thu c vào t l pha tr n trong xi măng; kh c ph c ư c v n này, ngư i ta thư ng s d ng ph gia tro tr u cùng v i ph gia gi m nư c không ph i tăng lư ng nư c tr n. Tro tr u thư ng ư c dùng thay th 5 n 30% tr ng lư ng xi măng tuỳ thu c vào m c ích s d ng. Hi n nay ph gia tro tr u ã b t u ư c nghiên c u và ưa vào s d ng nư c ta thay th cho ph gia mu i silic ph i nh p khNu. Trong tiêu chuNn ngành v ph gia khoáng ho t tính, các ch tiêu cơ lý c n ư c xác nh như: lư ng sót trên sàng 0,08 (4900 l /cm2), Nm, ch s ho t tính i v i xi măng, th i gian ông k t, n th tích, b sunfat c a h n h p ph gia v i xi măng. Các c tính v hoá như lư ng m t khi nung, hàm lư ng S03, các thành ph n ho t tính chính ( Si02, Al203 ) và lư ng ki m ư c tính theo Na20 cũng ư c xác nh. Ngoài ra, còn thí nghi m ng nh t như sai khác v m n (%), sai khác v t tr ng (%) so v i thông báo c a nhà s n xu t; Các thí nghi m ư c ti n hành theo 14 TCN 108-1999. Ph gia khoáng ho t tính có th ư c nghi n chung v i clanhke và m t t l th ch cao s n xu t xi măng Poóclăng h n h p theo TCVN 6260-1997, ho c có th ư c nghi n m n, r i pha vào m tr n bê tông v i m t t l qui nh trư c khi tr n bê tông. Hai cách pha tr n ó có tác d ng như nhau, n u ư c tr n u và cùng m t li u lư ng ph gia. Ngoài ph gia khoáng ho t tính, còn dùng b t á nghi n m n làm ph gia cho xi măng và bê tông. Nói chung ph gia b t á thư ng có r t ít ho c không có ho t tính nên ôi khi còn g i là ph gia trơ. Vi c pha ph gia b t á vào trong xi măng và bê tông có l i i v i m t s tính ch t c a bê tông như tăng tính d , gi m tính th m nư c, hút nư c mao qu n, tách nư c và n t n . Do tác d ng c a ph gia trơ ch y u là v m t v t lý, nên chúng ph i phù h p v m t v t lý v i lo i xi măng pha nó. Ví d ph gia trơ càng nhi u, thì m n càng ph i cao hơn m n thông thư ng. 5.2.10. Ph gia n Lo i ph gia này t dãn n khi ng m nư c ho c tác d ng v i thành ph n nào ó c a xi măng và n ra bù l i co khô ho c v n còn thêm m t m c nào ó. Các ph gia n có th ch a các ch t sau ây : · H n h p c a b t s t v i các hoá ch t oxít hoá s t và tăng th tích; · Canxi sunfoaluminat k t h p v i 31 phân t nư c. Ch t này n nhi u nên ph i kh ng ch t l pha thích h p. nư c ta ã nghiên c u ư c m t s lo i ph gia thu c các lo i trên (xem ph l c D). 5.2.11. Ph gia ch ng th m nư c Các lo i ph gia khoáng ho t tính nêu trên ư c nghi n r t m n, s làm tăng tính ch ng th m c a bê tông, do tác d ng nhét k c a chúng và m t ph n do ph n ng puzơlan t o ra canxi silicat b n v ng. Các ph gia gi m nư c lo i thư ng và b c cao (siêu d o) cũng gi m m t ph n r ng do gi m nư c th a bay hơi. Các nhũ tương polyme cũng có tác d ng gi m th m do các h t polyme k t h p thành màng liên t c và bít các l r ng, mao qu n và các v t n t nh . Ph gia BENIT do Vi n khoa h c
  18. Thu l i s n xu t là m t lo i ph gia ch ng th m c ch ng cho các công trình bê tông th y công. Ph gia BENIT có ch a khoáng sét bentonit ư c nghi n r t m n, khi ti p xúc v i nư c bentonit trương n m nh, s b t kín các l r ng mao qu n ngăn ng a s th m mao qu n c a bê tông. i v i công trình bê tông thu công, yêu c u ch ng th m luôn là m t trong nh ng v n ư c t lên hàng u nh m m b o ch t lư ng và lâu b n c a công trình. Do v y, vi c s d ng ph gia ch ng th m cho bê tông th y công là v n c n thi t t ư c ch ng th m yêu c u, thay cho vi c tăng lư ng dùng xi măng mà ôi khi còn gây nh ng nh hư ng không t t lên bê tông như làm tăng nhi t th y hoá trong bê tông kh i l n. 5.2.12. Ph gia c ch ăn mòn c t thép Nguyên nhân c a s ăn mòn c t thép trong bê tông là s có m t c a clorua (ion Cl-) trong bê tông khi ti p xúc v i nư c m n (nư c bi n) và t m n. Clorua có th xâm nh p và ti p c n v i c t thép b ng cách khuy ch tán qua bê tông. M t khác cũng do ki m c a môi trư ng xung quanh bê tông gi m, nên m t tính c ch ăn mòn thép. Do ó vi c làm tăng tính ch ng th m c a bê tông cũng góp ph n h n ch s ăn mòn c t thép. Tuy nhiên h n ch ăn mòn c t thép có hi u qu có th dùng Natri benzoat v i li u lư ng 2% tr ng lư ng c a nư c tr n bê tông. Nhưng ph bi n hơn c là Natri nitrit (NaN02) ho c canxi nitrit (Ca(N02)2 ) v i t l pha tr n 2 n 3% tr ng lư ng xi măng. Các lo i mu i có hoà tan th p như phôtphat ho c flluosilicat và fluoaluminat cũng có tác d ng ; Li u lư ng pha tr n chúng t i 1% tr ng lư ng xi măng. Vi c c ch ăn mòn c t thép c bi t quan tr ng, khi bê tông ti p xúc v i môi trư ng ch a clorua ho c khi dùng ph gia khoáng ho t tính có ph n ng puzơlan do tác d ng v i vôi, làm gi m ki m môi trư ng bê tông xung quanh c t thép. 5.3. L a ch n và s d ng ph gia Khi thi t k và thi công các công trình th y l i b ng bê tông và v a có s d ng ph gia nên: · Ch n lo i ph gia phù h p v i các yêu c u k thu t c a bê tông và phù h p v i yêu c u k thu t c a t ng công trình; · Không ch n ph gia theo nhãn, mác (n i hay ngo i) mà vi c l a ch n nên d a vào c tính k thu t, giá thành và i u ki n v n chuy n c a ph gia; · L a ch n lo i ph gia thích h p có cơ s v pháp lý, có ăng ký ch t lư ng s n phNm. Ph gia mua v ph i có gi y ch ng nh n ch t lư ng và thông báo k thu t c a cơ s s n xu t ph gia làm cơ s cho vi c s d ng; · S d ng úng li u lư ng và cân ong chính xác là r t c n thi t m b o hi u qu c a ph gia trong bê tông. T l s d ng không úng có th d n t i hi u qu th p và i v i m t s ph gia hoá h c ôi khi l i có tác d ng ngư c l i. Khi s d ng ph gia, c n chú ý n hai y u t : li u lư ng và cách pha tr n. Các v n này thư ng ư c ghi trong b n gi i thi u s n phNm do nhà máy s n xu t ph gia cung c p và ph i ư c tuân th m t cách nghiêm túc. Tuy nhiên t l pha tr n ư c ghi trong thông báo nói trên thư ng ư c qui nh trong m t ph m vi r ng; Trong t ng trư ng h p c th c n thí nghi m xác nh t l thích h p. N u không có qui nh riêng, thì vi c pha ph gia vào m tr n có th ư c th c hi n như sau : · Các ph gia hoá h c d ng r n ư c ph i li u theo tr ng lư ng. Trư c h t cân lư ng ph gia c n thi t, hoà tan vào m t ph n nư c tr n, r i khu y m nh ph gia tan h t. N u còn các c c không tan ư c, ph i lo i b và thêm m t lư ng ph gia tương ng. Có th hoà tan ph gia vào m t lư ng nư c nh t nh t o thành dung
  19. d ch chuNn, ti n dùng cho c m t ca kíp ; Nhưng trư c khi l y ra t ng ph n, ph i qu y l i cho u; · Các ph gia hoá h c d ng l ng ư c ph i h p theo tr ng lư ng ho c th tích, nhưng dùng th tích thu n ti n hơn vì d ong lư ng. Có th d dàng chuy n i t tr ng lư ng ra th tích, khi bi t tr ng lư ng riêng (t tr ng) c a ph gia. i v i ph gia tăng d o, nên tr n bê tông trư c m t lúc, sau ó m i dung d ch ph gia vào ph gia phát huy ư c tác d ng ho t tính b m t c a chúng. Lư ng nư c tr n bê tông ph i bao g m c lư ng nư c trong dung d ch ph gia ưa vào. Các ph gia khoáng ho t tính nghi n m n ư c ph i li u theo tr ng lư ng và tr c ti p vào máy tr n cùng v i xi măng. Ph i có h th ng cân ong ph gia riêng m b o th t chính xác. Nên dùng thi t b nh lư ng ph gia chuyên d ng l p vào máy tr n. Khi dùng ph gia, tr n bê tông b ng máy t hi u qu cao hơn tr n b ng tay và th i gian tr n c n kéo dài hơn ph gia ư c phân tán u trong bê tông và phát huy ư c tác d ng. Khi dùng k t h p hai ba lo i ph gia hoá h c, nên pha riêng r như trên vào máy tr n. Không pha chung trư c dùng d n, phòng chúng có ph n ng trư c v i nhau làm gi m hi u qu c a ph gia trong bê tông. Các ph gia hoá h c d ng l ng thư ng có màu, nên sau khi pha vào nư c khu y cho u m u là ư c. i v i ph gia không có m u, c n khu y k mb os ng nh t. 5.4. Nh ng i u c n lưu ý khi s d ng ph gia Ph gia không th kh c ph c ư c toàn b nh ng như c i m do thi t k thành ph n bê tông và do thi công bê tông như thành ph n không h p lý, cân ong v t li u không chính xác và thi công bê tông kém c ch c. Vì v y trư c h t ph i làm t t vi c thi t k và thi công bê tông, sau ó dùng ph gia c i thi n m t s tính năng c n thi t c a bê tông. M i lo i ph gia thư ng ch c i thi n ch y u m t tính ch t nào ó c a bê tông. Cũng có nh ng ph gia t ng h p c i thi n m t vài tính ch t c a bê tông. Tuy nhiên có ph gia có th c i thi n m t tính ch t, nhưng l i nh hư ng không t t n m t vài tính ch t khác c a bê tông mà chúng ta không mong mu n. Vì v y ph i tìm hi u k các tính năng c a ph gia có quy t nh úng n trong vi c l a ch n và s d ng chúng. Khi c n thi t, ph i thông qua các thí nghi m c th có thông tin chính xác. Hi n nay trên th trư ng có bán nhi u ph gia s n xu t trong nư c và ph gia nư c ngoài có tính năng tương t và ch t lư ng tương ương. Trong trư ng h p ó nên nghiên c u s d ng ph gia n i, n u qua thí nghi m th y t yêu c u ch t lư ng vì giá thành thư ng r hơn nhi u so v i ph gia ngo i. Khi mu n pha ph gia khoáng vào bê tông, c n ph i bi t (thông qua gi y ch ng nh n xi măng c a nhà máy) trong xi măng ã pha ph gia khoáng chưa và n u có thì t l ph gia ã pha là bao nhiêu. Trên cơ s ó s quy t nh t l pha thêm ph gia khoáng vào bê tông t ng lư ng ph gia khoáng không vư t qúa t l cho phép trong xi măng (xem hư ng d n s d ng xi măng). N u pha quá nhi u ph gia khoáng thì cư ng và ch ng th m nư c c a bê tông s gi m i. i v i nh ng công trình quan tr ng, trư c khi dùng ph gia (b t kỳ là ph gia n i hay ngo i), ph i ki m tra l i các ch ng nh n pháp lý c a ph gia, ng th i ph i thí
  20. nghi m ki m tra nh ng phNm ch t và tác d ng c a nó lên xi măng và bê tông s dùng, qua ó xác nh t l ph gia thích h p. Ngoài ra trong th i gian b o qu n và s d ng, n u có nghi ng , c n l y m u ki m tra thêm v s thay i m u s c, mùi, t tr ng, l ng ng và tác d ng c a ph gia lên các tính ch t mong mu n c a bê tông. N u có khác bi t quá nhi u, so v i thông báo k thu t c a nhà s n xu t và ăng ký ch t lư ng s n phNm c a ph gia ó, ph i liên h v i nhà s n xu t gi i quy t. Vi c b o qu n và s d ng ph gia ph i tuân th theo các hư ng d n c a nhà s n xu t, t l pha tr n c th nên d a vào thí nghi m và ph i m b o cân ong chính xác khi pha tr n, c bi t i v i các ph gia có t l pha tr n r t nh , vi c sai xót nhi u v li u lư ng có th gây ra nh ng h u qu b t l i cho bê tông. Thông thư ng trong bê tông dùng m t ph gia, nhưng cũng có khi dùng nhi u hơn m t ph gia k t h p c i thi n nhi u tính ch t c a bê tông, như dùng ph gia gi m nư c k t h p v i ph gia khoáng ho t tính trong bê tông kh i l n, ph gia gi m nư c v i ph gia cu n khí ... . Khi ó c n thí nghi m cNn th n xác nh t l pha tr n c a các ph gia và cách pha tr n sao cho phát huy ư c hi u qu t ng h p c a các lo i ph gia dùng. Tác d ng c a ph gia i v i bê tông cũng như v i v a, vì v a có th ư c coi là bê tông không có c t li u l n, nhưng m c tác d ng cũng như t l pha tr n có th khác nhau, do ó ph i thí nghi m c th trên v a trư c khi dùng. Ngay c i v i bê tông khi s d ng các lo i xi măng khác nhau thì t l pha tr n ph gia cũng s khác nhau. Ph l c A THU T NG VÀ NNH NGHĨA STT Thu t ng nh nghĩa 1 2 3 1. Ximăng 1.1 Các lo i xi măng 1.1.1 Xi măng - Ch t k t dính th y l c ư c s n xu t b ng cách nghi n poóclăng clanhke poóclăng v i th ch cao và có th thêm m t phàn ph gia khoáng, có kh năng óng r n và b n v ng trong nư c. - Ch t k t dính th y l c ư c s n xu t b ng cách nghi n h n h p clanhke poóclăng v i khoáng puzơlan ho t tính và th ch cao, ho c tr n l n xi măng poóclăng v i b t 1.1.2 puzơlan nghi n m n theo m t t l nh t nh. Xi măng poóclăng puzơlan - Ch t k t dính th y l c ư c s n xu t b ng cách nghi n h n h p clanhke poóclăng v i x ho t tính và th ch cao, ho c tr n l n xi măng poóclăng v i b t x ho t tính nghi n m n theo m t t l nh t nh.
Đồng bộ tài khoản