Rèn đọc cho học sinh lớp 2

Chia sẻ: toyotayaris

Báo cáo chính trị Đại hội IX của Đảng (2001) đã chỉ rõ:"Phát triển giáo dục là nền tảng, nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nhgiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững".

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Rèn đọc cho học sinh lớp 2

A. PHẦN MỞ ĐẦU:


I. ĐẶT VẤN ĐỀ:


Báo cáo chính trị Đại hội IX của Đảng (2001) đã chỉ rõ:"Phát triển
giáo dục là nền tảng, nguồn nhân lực chất lượng cao, là một trong những động lực
quan trọng thúc đẩy sự nhgiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là yếu tố
cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững".


Bước vào thế kỷ XXI, giáo dục Việt Nam đã trải qua hơn mười năm
đổi mới và thu được nhều thành quả tốt đẹp. Tiếp tục phát huy những kết quả đã
đạt được, từng bước thực hiện các mục tiêu của xã hội. Năm học 2003-2004 toàn
ngành giáo dục cùng đẩy mạnh phong trào thi đua: Dạy tốt- học tốt, nâng cao chất
lượng giáo dục tạo sự đột biến có tính đột phá đi lên con đường công nghiệp hoá,
hiện đại hoá.


Ngày nay, đất nước đang trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá
nên rất cần những con người có tri thức, có khoa học kỹ thuật. Trước yêu cầu của
sự phát triển kinh tế xã hội đòi hỏi nền giáo dục phải thay đổi mục tiêu đào tạo, xét
lại nội dung và phương pháp dạy học. Đó là việc làm rất bức xúc và cần thiết hiện
nay.


Chính vì vậy, chất lượng dạy và học trong nhà trường đang là vấn đề
được các nhà giáo dục hết sức quan tâm. Đây là một trong những việc làm quan
trọng, góp phần đào tạo nhân tài cho đất nước. Vì thế, biết bao thầy cô giáo ngày
đêm miệt mài nghiên cứu để có những sáng kiến mới, những kinh nghiệm hay,
nhằm cải tiến phương pháp dạy học cho phù hợp với nhận htức của học sinh.


1
Trong giáo dục phổ thông nói chung và ở trường Tiểu học nói riêng,
môn học Tiếng Việt là một môn quan trọng, chiếm vị trí chủ yếu trong chương
trình. Môn này có đặc trưng cơ bản là: Nó vừa là môn học cung cấp cho học sinh
một khối lượng kiến thức cơ bản nhằm đáp ứng được những mục tiêu, nhiệm vụ
của từng bài học, vừa là công cụ để học tập tất cả các môn học khác. Trẻ em muốn
nắm được kỹ năng học tập, trước hết cần nghiên cứu tiếng mẹ đẻ- chìa khoá của
nhận thức, của học vấn, của sự phát triển trí tuệ đúng đắn, nó cần thiết cho tất cả
các em khi bước vào cuộc sống. Ở nước ta, môn Tiếng Việt có vai trò quan trọng,
là một môn học chính ở nước ta, trong đó không thể không kể đến môn Tập đọc.


Dạy môn Tập đọc trong các trường Tiểu học đang là vấn đề được các
trường, các nhà nghiên cứu và toàn xã hội quan tâm. Biết đọc là có thêm một công
cụ mới để học tập, để giao tiếp, để nắm bắt được mọi thông tin diễn ra hàng ngày
trong xã hội. Thông qua việc đọc các tác phẩm văn chương, con người không
những được thức tỉnh về nhận thức mà còn rung động về tình cảm, nảy nở những
ước mơ tốt đẹp, được khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh cũng như được bồi
dưỡng tâm hồn. Tập đọc là một phân môn thuộc bộ môn Tiếng Việt bậc Tiểu học,
nó giữ vai trò cực kỳ quan trọng, trước hết giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng đọc
(đọc đúng, diễn cảm) một văn bản. Xét về tính mục đích dù trong khuôn khổ của
chương trình cấp học, đọc vẫn là một hình thức chiếm lĩnh tác phẩm. Hay nói rộng
hơn đọc để tiếp cận thế giới nghệ thuật mà nhà văn xây dựng.


Chính vì vậy, dạy Tập đọc có ý nghĩa to lớn ở Tiểu học, nó trở thành
một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học. Học sinh đọc tốt, đọc một
cách có ý thức sẽ giúp các em hiểu biết nhiều hơn, bồi dưỡng các em lòng yêu cái
thiện, cái đẹp, dạy các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng như có hình ảnh,
những kỹ năng này các em sẽ sử dụng suốt đời. Như vậy dạy đọc có ý nghĩa vô
cùng quan trọng vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục và phát triển.



2
Vì những lý do trên và do những yêu cầu của giáo dục Tiểu học tôi
xin mạnh dạn trình bày một vài quan điểm của bản thân về đổi mới phương pháp
dạy học lớp 2 chương trình mới ở trường Tiểu học.


II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:


1. Tìm hiểu yêu cầu nhiệm vụ và thực trạng dạy học của phân môn Tập
đọc ở lớp 2.


2. Đề xuất một số phương pháp dạy Tập đọc theo hướng đổi mới.


III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:



- Phương pháp điều tra.


- Phương pháp thực nghiệm.


- Phương pháp đọc tài liệu.


- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm.


B. PHẦN NỘI DUNG.


I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:


Phân môn Tập đọc có vị thế đáng kể, Tập đọc là nhóm bài học khởi
đầu giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức, chiếm lĩnh công cụ (năng lực đọc, nghe, nói,

3
viết) từ đó mở rộng cánh cửa cho học sinh nắm lấy kho tàng tri thức của loài
người.


Quá trình dạy học gồm 2 mặt có quan hệ hứu cơ với nhau: Hoạt động
dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Người giáo viên là chủ thể của
hoạt động dạy với hai chức năng truyền đạt và chỉ đạo tổ chức. Người học sinh là
đối tượng (khách thể) của hoạt động dạy nhưng lại là chủ thể của hoạt động học tập
với hai chức năng tiếp thu và tự chỉ đạo, tự tổ chức.


Hoạt động học tập của học sinh chỉ có thể đạt hiệu quả nếu học sinh
tiến hành các hoạt động học tập một cách tích cực, chủ động, tự giác với một động
cơ nhận thức sâu sắc. Bằng hoạt động học tập, mỗi học sinh tự hình thành và phát
triển nhân cách của mình mà không ai có thể làm thay được.


A.Komexi đã viết: "Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy
cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách. Hãy tìm ra phương pháp cho
phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn. "


II. CƠ SỞ THỰC TIỄN (những mặt còn hạn chế)


1. Học sinh:


- Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, học sinh Tiểu học còn nhỏ, sự tự
giác trong học tập chưa cao, trình độ đọc còn yếu (chưa rành mạch, còn ấp úng,
ngân nga, nhát gừng, chưa thật thông hiểu văn bản). Các em còn có thói quen đọc
thiếu ý thức (đồng thanh nhiều, ít được nhắc nhở uốn nắn nên đọc ê a như "cầu
kinh", liến thoắng, vội vã, hấp tấp).



4
- Do ảnh hưởng cách phát âm của phương ngữ tại tỉnh nhà thường
mắc lỗi như:


+ Phát âm không chuẩn xác một số phụ âm đầu: l/n; tr/ch; s/x


+ Đọc và dùng từ địa phương: chổi/ chủi; bảo/ bẩu; ổi/ ủi; đứt/ đất; sổi/ sủi;
nổi/ nủi; nhiều/ nhều; cổng/ củng


2. Giáo viên:


- Quá sa vào giảng văn, lúng túng trong xử lý phần tìm hiểu bài. Đây
là điểm vướng mắc khá phổ biến mà nhiều giáo viên vẫn chưa tìm ra cách gỡ. Một
số giáo viên lúc nào cũng thấy giảng chưa đủ học sinh hiểu, mà quên rằng học sinh
Tiểu học "tiêu hoá" kiến thức ít hơn học sinh Trung học cơ sở.


- Phần luyện đọc nhiều giáo viên cho là dễ, nhưng thực chất đây là
phần khó nhất, phần trọng tâm của bài giảng. Ở khâu này, giáo viên ít mắc lỗi về
thao tác kỹ thuật nhưng lại không biết dạy như thế nào để phát huy tính tích cực,
sáng tạo của học sinh, chưa chú ý đến tốc độ đọc của các em theo yêu cầu về kiến
thức và kỹ năng cơ bản phù hợp với từng khối lớp.


- Phần hạn chế thường gặp nhất là giáo viên phân bố thời gian chưa
hợp lý. Có những phần dạy quá sâu hoặc dông dài, không cần thiết. Có phần lại hời
hợt chưa đủ độ "cần" của bài giảng. Thường thấy nhất là hiện tượng học sinh
không còn thời gian luyện đọc, dẫn đến hiệu quả giờ dạy đạt không cao. Không
sửa được lỗi phát âm sai chủ yêú của học sinh.




5
- Một hạn chế rất phổ biến ở giáo viên khi dạy Tập đọc là không phân
biệt được sự khác nhau giữa tiết Tập đọc và tiết Tập đọc - học thuộc lòng. Nhiều
giáo viên chỉ thấy sự khác nhau ở các lớp đầu cấp khi cho học sinh đọc đồng thanh
,mà quên rằng nhiệm vụ chủ yếu của tiết Tập đọc là luyện đọc cá nhân, còn nhiệm
vụ của tiết Tập đọc- học thuộc lòng là vừa phải luyện đọc vừa kết hợp rèn trí nhớ.


- Ít chú ý đến đối tượng học sinh yếu cũng là lỗi thường gặp trong tiết
Tập đọc. Trong giờ dạy, nhất là những giờ có người dự, nhiều giáo viên cố tình "bỏ
quên" đối tượng này, coi như không có các em trong đội quân đi tìm tri thức ở lớp
mình. Nguyên nhân là do các em đọc chậm, trả lời ngắc ngứ làm giảm tốc độ thi
công của tiết dạy. Tuy vậy nhiều khi lỗi này do người dự "tập hư" cho người dạy.
Dự một giờ thấy học sinh trả lời trôi chảy, bài giảng tiến hành thuận lợi, người dự
thường khen là được. Ngược lại, trong tiết dạy giáo viên chú ý tập đọc, trả lời cho
học sinh yếu, người dự thường phê "dạy buồn" - Mặc dù lựa chọn phương pháp
phù hợp đối tượng là những nguyên tắc dạy học ai cũng biết.


- Có một số giáo viên tuổi cao, mặc dù có nhiều kinh nghiệm trong
giảng dạy, nhưng do phương pháp dạy học truyền thống đã tiềm tàng, khả năng
nắm bắt phương pháp mới còn hạn chế. Các bước lên lớp còn công thức, chưa linh
hoạt, mềm dẻo. Vì vậy tiết Tập đọc còn buồn tẻ, đơn điệu. Các em nặng về học vẹt,
năng về nội khoá, chưa coi trọng ngoại khoá, chưa khuyến khích các em đọc thêm
sách báo ở nhà. Khâu thực hành còn yếu, nhất là khâu luyện đọc, đặc biệt là rèn
đọc diễn cảm cho học sinh. Các em đọc còn gặp khó khăn khi tiếp xúc với những
câu văn dài và đọc phân vai.


III. YÊU CẦU NHIỆM VỤ VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG DẬY TẬP ĐỌC .


1. Yêu cầu nhiệm vụ của phân môn Tập đọc:
6
- Tập đọc là phân môn thực hành. Nhiệm vụ quan trọng nhất là hình
thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đọc được tạo nên từ 4 kỹ năng, cũng là
4 yêu cầu chất lượng đọc đó là: Đọc đúng, đọc nhanh (lưu loát, trôi chảy), đọc có ý
thức (thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu) và
đọc diễn cảm. Bốn kỹ năng này được hình thành trong 2 hình thức đọc: Đọc thành
tiếng và đọc thầm. Chúng được rèn luyện đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau. Sự hoàn
thiện một trong những kỹ năng này sẽ tác động tích cực đến những kỹ năng khác.
Vì vậy trong dạy đọc, không xem nhẹ yếu tố nào.


- Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hình
thành phương pháp và thói quen làm việc với văn bản, làm việc với sách. Thông
qua việc dạy đọc văn bản làm việc với sách. Thông qua việc phải làm cho học sinh
thích đọc và thấy được khả năng đọc là có ích cho các em trong cả cuộc đời. Ngoài
ra phân môn Tập đọc còn có khả năng thực hiện tốt các nhiệm vụ của môn ngữ
văn.


+ Làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, kiến thức đời sống, kiến thức về văn học,
rèn luyện cho học sinh kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.


+ Phát triển về ngôn ngữ, tư duy, về các mặt năng lực trí tuệ cho học sinh.


+ Giáo dục tư tưởng đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh.


- Chương trình Tập đọc Tiểu học nói chung và Tập đọc lớp 2 nói
riêng còn có nhiệm vụ dạy thêm kiến thức khoa, sử, địa. Cho nên, Tập đọc trong
một số tiết quy định còn là con thuyền trở kiến thức tự nhiện và xã hội đến với học
sinh.



7
2. Cấu trúc và nội dung:


- Ở lớp 2, mỗi tuần học 3 bài Tập đọc trong đó có 1 bài học trong 2
tiết, 2 bài còn lại mỗi bài học trong 1 tiết. Như vậy tính cả năm học sinh được học
93 bài Tập đọc với 124 tiết. Những bài Tập đọc còn được xếp theo 15 đơn vị học,
mỗi đơn vị học gắn với một chủ điểm học trong hai tuần (riêng chủ điểm nhân dân
học 3 tuần). Như vậy học sinh lớp 2 lần lượt tiếp xúc với 15 chủ điểm, từ những
mảng gần gũi với đời sống hằng ngày của các em đến những điều thiêng liêng,
rộng lớn như Tổ quốc, nhân dân lãnh tụ, em là học sinh, bạn bè, trường học, thầy
cô, ông bà, cha mẹ, anh em, bạn trong nhà, bốn mùa, chim chóc, muông thú, sông
biển, cây cối, Bác Hồ, nhân dân.


- Có 60 bài Tập đọc là văn bản học gồm 45 bài văn xuôi và 15 bài thơ,
trong đó có một số văn bản văn học nước ngoài. Trung bình, trong mỗi chủ điểm
học sinh được học một truyện vui (Học kỳ I) hoặc một truyện ngụ ngôn (Học kỳ II)
các văn bản khác có 33 bài (Không kể có văn bản dịch của nước ngoài) bao gồm
văn bản khoa học, báo chí hành chính (tự thuật, thời khoá biểu, thời gian biểu, mục
lục sách)


- Về nội dung, các bài văn thơ, truyện ngụ ngôn, truyện vui trong
nước và nước ngoài đều hướng tới mục đích giáo dục: Tính trung thực đức vị tha,
tình yêu lao động, tinh thần đoàn kết, tương trợ bảo vệ của công, đưa dần các em
đến với nhận thức về quan hệ giữa các em với nhà trường, thầy cô, bạn bè, ông bà,
cha mẹ, rộng ra là núi sông, trời biển, Tổ quốc, nhân dân, lãnh tụ, từ đó hình thành
dần trong các em ý thức cá nhân giữa cộng đồng, ý thức công dân trong lòng thiên
nhiên, dân tộc. Đặc biệt, mạch bài cổ tích, ngụ ngôn, truyện vui trong và ngoài
nước được đưa vào dạy khá hấp dẫn, dí dỏm, sinh động, dễ hiểu, dễ nhớ đối với
các em. Đó là những bài học về sự tích các loài (Sự tích cây vú sữa, Cò và Vạc);
Hiện tượng thiên nhiên (Sơn Tinh, Thuỷ Tinh); Nguồn gốc các dân tộc anh em

8
(Chuyện quả bầu); Bài học về tính kiên trì (Có công màu sắt có ngày lên kim); Phê
bình sự lười biếng (Há miệng chơ sung); Ca ngợi lao động (Kho báu); Trí thông
minh (Một trí khôn hơn trăm trí khôn, quả tim của khỉ); Lòng biết ơn (Tìm ngọc);
Sự gian ác phải trả giá (Bác sĩ Sói); Nhìn người giao việc (Sư tử xuất quân); Bài
học về tình làng nghĩa xóm (Cháy nhà hàng xóm). Những bài trên phần lớn được
rút ra từ kho tàng văn học dân gian hoặc từ tác phẩm nổi tiếng của các tác giả lớn
trên thế giới. Sang mảng thơ và văn vần bài đồng dao: (Vè chim) rất hấp dẫn, làm
bật ra rất nhanh tính nết của mỗi loài, vừa hợp với sức đọc (do câu ngắn) vừa mang
nhịp học mà vui, vui mà học.


3. Yêu cầu về kiến thức- kỹ năng của phân môn Tập đọc lớp 2.


Ở lớp 2, việc dạy Tập đọc cần đạt được những yêu cầu sau:


- Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở rộng sự
hiểu biết của học sinh về cuộc sống.


- Bối dưỡng tư tưởng tình cảm và tâm hồn lành mạnh trong sáng, tình
yêu cái đẹp, cái thiện và thái độ ứng xử đúng mực trong cuộc sống, hứng thú đọc
sách và yêu thích Tiếng Việt.


- Đọc rõ ràng, rành mạch từng câu, tường đoạn trong bài Tập đọc
(Thơ hay văn xuôi), biết đọc rõ từ và nghỉ hơi ở dấu chấm, ngắt hơi ở dấu phẩy.
Cường độ đọc vừa phải (không đọc quá to hay đọc lí nhí). Tốc độ đọc vừa phải, đạt
yêu cầu khoảng 50 tiếng/ 1 phút.




9
- Đọc thầm và hiểu nội dụng bài đọc. Nắm được nghĩa của các từ ngữ
trong văn cảnh (bài đọc); nắm được nội dung của câu, đoạn hoặc bài đã đọc. Biết
cách trả lời câu hỏi về nội dung, ý nghĩa của bài đọc.


- Có giọng đọc phù hợp với thể loại và nội dung bài đã học. Thông
qua các bài Tập đọc, một mặt học sinh được cung cấp thêm vốn từ ngữ cơ bản theo
chủ đề, mặt khác vốn tri thức về cuộc sống của các em cũng được mở rộng và nâng
cao.


Dạy bài Tập đọc giáo viên cần hiểu rõ mối quan hệ qua lại giữa hai
hoạt động chính của tiết học là luyện đọc và tìm hiểu bài, trong đó việc luyện đọc
được coi là trọng tâm. Hai hình thức luyện đọc chủ yếu mà giáo viên cần lưu ý
quan tâm là đọc thành tiếng (trong đó chú ý yêu cầu đọc đúng, rõ ràng, rành mạch)
và đọc thầm. Giữa hai hình thức này có một hình thức đọc mang tính chất chung
gian là đọc nhẩm (có mấp máy môi, âm thanh phát ra rất khẽ, không rõ tiếng).


Khi học sinh luyện đọc, giáo viên cần giúp học sinh luyện đọc đúng
những từ, cụm từ, câu khó đọc trong bài, hướng dẫn các em ngắt, nghỉ hơi ( nhất là
đối với các câu dài). Trình độ (đọc mẫu) của giáo viên có ảnh hưởng đáng kể đến
kết quả bài dạy. Do đó giáo viên càn rèn luyện để có trình độ đọc tốt, góp phần làm
cho giờ Tập đọc đạt hiệu quả cao.


Mỗi bài Tập đọc là một tác phẩm nghệ thuật. Vì vậy rèn đọc và khai
thác đều phải chú ý tính nghệ thuật, ngoài chức năng dạy đọc, nó còn trau dồi cho
học sinh kiến thức Tiếng Việt, kiến thức văn học, kiến thức đời sống, giáo dục tình
cảm và thẩm mỹ.


4. Các giải pháp nâng cao chất lượng dạy Tập đọc lớp 2:


10
Trên cơ sở nghiên cứu lí thuyết và qua tìm hiểu thực tế, tôi mạnh dạn
đưa ra một số định hướng đổi mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực học tập của
học sinh trong giờ Tập đọc. Một việc làm quan trọng trong giờ dạy Tập đọc là xem
lại "vị thế" của môn học, học sinh đóng vai trò chủ động, giáo viên chỉ là người tổ
chức, hướng dẫn. Có như vậy mới bồi dưỡng ý thức chủ động vai trò chủ thể trong
hoạt động cho các em.


Vì vậy đề cao vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình dạy Tập đọc
lớp 2 nói riêng hay các môn học khác nói chung là phương án cơ bản để nâng cao
hiệu quả dạy học.


4.1: Nâng cao chất lượng dạy Tập đọc qua việc đọc mẫu của giáo viên:


- Việc đọc mẫu của giáo viên đòi hỏi phải chuẩn mực, chính xác, có
tác dụng làm cơ sở định hướng cho học sinh. Mặt khác không hạn chế việc đọc
mẫu chỉ một hoặc hai lần. Trong quá trình giảng, có thể đọc diễn cảm lại một câu
hay, một đoạn văn hay để diễn tả sắc thái tình cảm của nội dung thông tin. Khi
luyện đọc cá nhân, giáo viên có thể cho học sinh dừng lại để đọc một đoạn văn tập
diễn cảm cho học sinh.


- Giáo viên đọc mẫu phải tốt, diễn cảm để học sinh cảm nhận được cái
hay, cái đẹp của bài Tập đọc. Trong quá trìnhđọc mẫu giáo viên biết sử dụng các
thủ pháp ngắt, nghỉ hơi đúng chỗ, dùng ngữ điệu, nhấn giọng, hạ giọng, lên
giọng… để làm nổi bật ý nghĩa và tình cmả của tác giả đã gửi gắm vào bài đọc đó.
Từ đó giúp học sinh thấy sôi nổi, hào hứng tham gia vào việc tìm hiểu, khám phá
bài Tập đọc hơn và học sinh có ý thức đọc diễn cảm tốt hơn.


4.2: Nâng cao chất lượng dạy Tập đọc qua việc đọc thầm của học sinh.


11
- Đây là việc làm quan trọng để hình thành và phát triển kỹ năng, kỹ
xảo đọc thầm và nó luôn theo ta trong suốt cuộc đời. Đọc thầm giúp các em chuẩn
bị tốt cho khâu đọc thành tiếng, tìm hiểu bài và nằm bắt nội dung bài học tốt hơn.
Vì vậy, chúng ta không nên bỏ qua bước này.


- Đối với học sinh lớp 2, đọc thầm khó hơn đọc thành tiếng do các em
chưa có sức tập chung cao để theo dõi bài đọc. Thường các em dễ bị sót dòng, bỏ
dòng.


- Để hướng dẫn học sinh đọc thầm đạt kết quả, khi dạy tôi yêu cầu học
sinh tập chung vào bài, đọc thầm kết hợp với việc tham gia đặt câu hỏi nhận biết
nhiệm vụ học tập hoặc kiểm tra đọc thầm bằng cách hỏi học sinh đã đọc đến đâu
và định hướng nội dung cần tìm. Có như vậy các em mới chú ý và tập chung trong
khi đọc thầm và kích thích tinh thần học tập của học sinh.


- Học sinh đọc thầm có thể dưới nhiều hình thức: Cả lớp đọc thầm,
đọc thầm theo bạn (học sinh đọc cá nhân) hoặc theo cô (đọc mẫu) và giáo viên đưa
ra những định hướng sau:


+ Tự phát hiện tiếng, từ phát âm dễ lẫn?


+ Tìm những từ cần nhấn giọng, hạ giọng, lên giọng, chỗ ngắt, nghỉ hơi?


+ Bài văn, bài thơ nói về ai?


+ Trong bài có những nhân vật nào? Ai đang trò chuyện?


+ Phát hiện giọng đọc của đoạn, bài, từng nhân vật?

12
4.3. Cải tiền hệ thống câu hỏi để hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài:


- Bổ sung thêm câu hỏi phát hiện những hình ảnh trực cảm, trước khi
dẫn đến câu hỏi có tính chất khái quát giúp trẻ em cảm nhận trực tiếp các hình ảnh
cụ thể trong bài, từ đó dẫn dắt quá trình hồi tưởng, so sánh, đánh giá để bước đầu
nhận thức được nội dung của bài học.


- Những câu hỏi vận dụng ngôn ngữ thường được sử dụng vào phần đọc cá
nhân (luyện đọc) để khỏi phân tán chiều hướng cảm xúc đang được hình thành ở
bước tìm hiểu bài. Đó là những câu hỏi tìm từ gần nghĩa, từ láy, đặt câu có từ đã
học.


- Đặt thêm những câu hỏi về đọc diễn cảm để tiếp tục khơi sâu nguồn cảm
xúc khi rèn đọc cho học sinh. Các dạng câu hỏi như: Phát hiện cách đọc diễn cảm
của cô giáo: Cô ngừng nghỉ chỗ nào khi gặp các câu dài, cô nhấn giọng, hạ giọng,
kéo dài giọng ở chỗ nào, từ nào? Phát hiện giọng đọc của từng đoạn, cả bài từng
nhận vật.


- Phân loại các dạng câu hỏi khi khai thác bài văn:


+ Câu hỏi làm tái hiện nội dung chính của bài (Loại câu hỏi này dùng để
giảng từ và ý).


+ Câu hỏi bắt buộc học sinh phải so sánh, liên tưởng, liên hệ thực tế.


- Câu hỏi mở rộng vận dụng kiến thức cuộc sống.




13
Hệ thống câu hỏi đặt ra phải được nâng bậc từ thấp đến cao và cuối cùng
chốt lại ở phần tổng kết bài, mở rộng và liên hệ thực tế, giáo dục đạo đức cho học
sinh; có thể đưa thêm câu hỏi ngoài những câu hỏi có sẵn ở sách giáo khoa.


Ví dụ: Bài Bé Hoa - Tiếng Việt 2 - Tập 1:


Tôi đưa ra hệ thống câu hỏi như sau:


+ Em biết những gì về gia đình Hoa?


+ Em Nụ có những nét gì đáng yêu?


+ Hoa đã làm gì giúp mẹ?


+ Ở lớp ta có những bạn nào có em bé?


+ Em thường làm gì thể hiện yêu quý em bé?


+ Không có em bé, em đã làm gì giúp bố mẹ?


+ Trong thư gửi bố, Hoa kể chuyện gì và mong ước điều gì?


+ Em hãy tưởng tượng xem bố sẽ nói gì với Hoa?


+ Theo em Hoa đáng yêu ở điểm nào?


+ Em học tập được ở Hoa điều gì?

14
4.4: Bồi dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh:


Trong giảng dạy Tiếng Việt, chúng ta không nên xem nhẹ việc bồi
dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh. Nếu học sinh có năng lực cảm thụ
văn học tốt thì các em sẽ thấy được sự phong phú, trong sáng của Tiếng Việt, cảm
nhận được cái hay, cái đẹp trong thơ - văn và phục vụ cho khả năng nói - viết
Tiếng Việt của chính mình . Ở lớp 2, giáo viên cần cho học sinh làm quen với việc
cảm thụ văn học qua khâu tìm hiểu bài, trả lời câu hỏi ở mức độ dễ rồi nâng dần
đến khó. Học sinh được tìm hiểu tín hiệu nghệ thuật và giá trị của các tín hiệu nghệ
thuật như:


+ Em có nhận xét gì về câu, về cách dùng từ đặt câu trong bài?


+ Trong câu văn (đoạn văn, đoạn thơ) tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì?
Sử dụng biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì?


Ví dụ: Bài Cây dừa- Tiếng Việt 2 - Tập 2:


Ai mang nước ngọt, nước lành


Ai đeo bao hũ rượu quanh cổ dừa.


Trong câu thơ trên, từ nào được lặp lại nhiều lần? Tác giả sử dụng
biện pháp tu từ đó để làm gì?


Học sinh sẽ tìm được từ "Ai" lặp lại 2 lần, "nước" được lặp lại 2 lần.
Biện pháp tu từ này cho thấy: Quả dừa có sẵn ở trên cây, do quy luật của cây ra


15
hoa, kết quả và cảm nhận được phần nào về hương vị của nước dừa cũng như tác
dụng của nước dừa.


Em có nhận xét gì về cách gieo vần trong các dòng thơ? Tiếng cuối của
dòng thơ 6 tiếng cùng vần với tiếng thứ 6 của dòng thơ 8 tiếng. Đây là cách gieo
vần của thể thơ lục bát.


Lá dừa, thân, ngọn, quả dừa được so sánh với những gì? biện pháp tu
từ này có tác dụng gì?


Học sinh tìm được những hình ảnh được so sánh: lá như bàn tay, chiếc
lược; Ngọn như đầu của người; Thân : mặc áo bạc phếch, đứng canh trời đất; Quả:
Như đàn lợn con, như những hũ rượu. Với cách nhìn và so sánh, mô tả tài tình mà
thú vị của nhà thơ nhỏ tuổi Trần Đăng Khoa đã cho chúng ta thấy cây dừa giống
như một con người.


4.5: Giải nghĩa từ phù hợp với văn cảnh:


Đối với các từ ngữ khó cần giải thích, giáo viên không áp đặt, không
mớm sẵn, không đưa ra kết luận sẵn có để bắt buộc học sinh bị động tiếp thu mà
cần gợi mở, dẫn dắt học sinh để các em tìm tòi, khám phá, tự tìm ra kết luận. Tuỳ
theo từng từ mà giải nghĩa theo từ điển hoặc văn cảnh bài Tập đọc, hoặc dựa vào từ
trái nghĩa, trực quan.


Ví dụ: Bài Bạn của Nai Nhỏ - Tiếng Việt 2 - Tập 1. Có từ "Hích vai": dùng
vai đẩy. Giáo viên có thể thông qua việc làm mẫu. Giải thích thêm từ "húc": Bằng
cách cho 2 học sinh lên thực hành: một em đứng thẳng, em kia hơi cúi xuống và
cong người lấy đầu "húc" vào bụng bạn kia làm bạn chao đảo.

16
Tóm lại: Trong quá trình truyền thụ kiến thức mới để học sinh nắm
được nội dung bài người giáo viên phải vận dụng linh hoạt nhiều phương pháp.
Không có phương pháp nào là vạn năng, tuyệt đối. Cần lựa chọn các phương pháp
sao cho phù hợp với từng bài nhưng vẫn đảm bảo tính khoa học và vừa sức.


4.6: Coi trọng việc rèn đọc cho học sinh:


Đọc có nhiều hình thức: Đọc trơn, đọc diễn cảm, đọc to, đọc nhỏ, đọc
thầm, đọc cá nhân, đọc hiểu. Kĩ năng đọc của học sinh lớp 2 chưa thật hoàn thiện
nên trong việc rèn đọc yêu cầu đọc đúng và tiến tới đọc hay là chủ yếu. Trong việc
rèn đọc cần luôn gắn với yêu cầu cảm thụ văn học.


a. Muốn học sinh đọc tốt, trước hết cần rèn cho học sinh phát âm đúng, rõ
ràng. Tôi thấy học sinh phát âm sai rất nhiều, chủ yếu là phát âm sai phụ âm đầu
l/n, s/x nguyên nhân là do học sinh chưa phân biệt được cách phát âm và phát âm
sai do theo thói quen địa phương.


Để khắc phục tình trạng trên, tôi đã tiến hành như sau:


- Điều tra phân loại lỗi ngay từ đầu năm cho từng em, từng nhóm để có kế
hoạch uốn nắn.


- Có bảng theo dõi sự tiến bộ và tồn tại của học sinh qua từng tháng.


- Khi hướng dẫn phát âm, tôi phân tích cho các em thấy sự khác biệt của
phát âm đúng với phát âm sai mà các em mắc phải. Đi sâu vào phân tích, có khi
dùng hình vẽ để minh hoạ cho các em thấy được cấu tạo hệ thống môi, răng, lưỡi
khi phát âm. Giáo viên dùng trực giác hay nghe nhìn để hướng dẫn cho các em

17
nghe, nhìn khuôn miệng của cô giáo đánh vần( các bộ phận cấu âm) để học sinh
theo đọc mẫu.


Ví dụ:


+ Âm N: Đầu lưỡi và mặt sau của răng cửa hàm trên tạo nên điểm cấu
âm cho âm N, luồng hơi thoát ra dưới mũi tạo nên phụ âm mũi N.


Phát âm phụ âm N: Đầu lưỡi thẳng, luồng hơi đi ra nhẹ.


+ Âm L: Đẫu lưỡi và lợi của hàm trên là điểm cấu âm của L. Luồng hơi bị
chặn ngay ở giữa miệng do đầu lưỡi hạ xuống, luồng hơi lách qua một hay hai bên
lưỡi tạo nên âm L.


b. Kết hợp với việc rèn phát âm đúng, rõ ràng, cần rèn luyện cho học sinh
đọc đúng và trôi chảy. Khi tập đọc lưu ý những dấu thanh mà các em hay bỏ quên
hoặc đọc sai. Đọc rõ từng tiếng, không được kéo dài liền tiếng này sang tiếng khác
(đọc ê a). Rèn học sinh biết ngừng, nghỉ đúng chỗ, biết phận biệt câu thơ, dòng
thơ. Đối với câu văn dài, hướng dẫn học sinh biết đọc thành từng cụm từ, biết giữ
hơi để khỏi phải bị ngắt quãng giữa các âm tiết.


c. Hướng dẫn đọc phân vai:


Đối với học sinh lớp 2, đọc phân vai được htực hiện sau khi học sinh
đã nắm được nội dung bài đọc. Yêu cầu chính của khâu này là học sinh thể hiện
được giọng đọc của bài, giọng điệu của từng nhân vật, thể hiện được tình cảm của
người viết.



18
Thực tế giảng dạy, tôi thấy học sinh lớp tôi rất hào hứng tham gia đọc
phần này và thể hiện giọng đọc tốt.


4.7: Nâng cao hiệu quả tập đọc qua những việc tổ chức các trò chơi luyện
đọc.


Có thể tổ chức trò chơi vào cuối tiết học (nếu còn thời gian) để tạo
không khí vui tươi, hồn nhiên, nhẹ nhàng. Các trò chơi được tổ chức dưới các hình
thức sau:


- Thi đọc nhanh, thuộc giỏi.


- Thi đọc tiếp sức.


- Thả thơ.


- Đọc thơ truyền điện.


- Đóng kịch.


- Chọn người uyên bác.


- Kể lại cái đã đọc (áp dụng cho từng bài đọc) để giúp các em thể hiện
bằng lời, bằng ngữ điệu và tỏ rõ thái độ của mình đối với điều đã học. Đây chính là
dịp các em rèn cách sử dụng vốn từ, ngôn ngữ làm sống lại cách diễn đạt có hình
ảnh theo cách suy nghĩ của riêng mình và phát triển ngôn ngữ cho học sinh. Sau
khi học sinh kể xong giáo viên cần chú ý sửa từ, sửa câu và chính tả.


19
Ví dụ: Bài Bé Hoa - Tiếng Việt 2 - Tập 1.


Sau khi học xong bài tập đọc, giáo viên cho học sinh dựa vào những
hiểu biết của mình kể lại cho cả lớp nghe về gia đình bạn Hoa.


4.8: Liên hệ thực tế:


Để giáo dục đạo đức, tư tưởng tình cảm, tạo vốn sống lành mạnh cho
các em (có thể giáo dục dân số nếu phù hợp).


Ơ phần này giáo viên nên lưu ý bài Tập đọc đó thuộc chủ đề gì để
giáo dục đạo đức cho học sinh theo chủ đề.


Tóm lại: Trong một giờ dạy Tập đọc, căn cứ vào nội dung từng phần
và quỹ thời gian cho phép, tôi đã tổ chức cho các em được tự mình tham gia tìm
hiểu bài, tìm ra cách đọc bài đúng, hay. Như vậy các em sẽ hoạt động tích cực hơn,
sôi nổi hơn. Khi đó vai trò của giáo viên sẽ bị "mờ nhạt" đi vì học sinh là trung
tâm, là chủ thể của giờ học. Làm như vậy không phải giáo viên được nhàn dỗi hơn
mà thực ra vai trò của giáo viên càng quan trọng hơn vì giáo viên phải tinh nhạy
trong việc bắt lỗi của học sinh, sửa lỗi cho học sinh. Coi trọng phần luyện đọc vì
đây là nội dung chính của tiết học. Đặc biệt chú ý tới luyện đọc các nhân là chủ
yếu, quan tâm tới mọi đối tượng học sinh. Luyện đọc bằng nhiều hình thức khác
nhau, tuỳ theo từng đối tượng học sinh, không theo một quy trình cứng nhắc và
phải được thực hiện trước bước tìm hiểu bài. Có thể dùng một số trò chơi có tác
dụng luyện đọc để tạo không khí học tập vui tươi, sôi nổi, nhẹ nhàng sinh động
trong giờ học.


C. KẾT QUẢ GIỜ DẠY THỰC NGHIỆM:

20
I. MỤC ĐÍCH CỦA THỰC NGHIỆM:


Thông qua thực nghiệm tôi muốn làm rõ một số vấn đề sau:


- Giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học: "Lấy học sinh làm trung
tâm", giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi, khám phá kiến
thức mới.


- Giáo viên có thể lựa chọn nội dung và phương pháp dạy học cho từng bài
phù hợp với đối tượng học sinh lớp mình nhằm đạt được yêu cầu cơ bản của Tập
đọc lớp 2.


II. NỘI DUNG THỰC NGHIỆM:


Tôi đã chọn 2 lớp : 2A (lớp chưa thực nghiệm)


2B (Lớp đối chứng)


+ Lớp 2A có sĩ số 29


+ Lớp 2B có sĩ số 29


Học lực môn Tiếng Việt của 2 lớp tương đương nhau (căn cứ vào kết
quả kiểm tra định kỳ giữa kỳ I năm học : 2007 - 2008 )




21
Giỏi Khá Trung Bình
Lớ
p
Sl % Sl % Sl %


2A 7 27 11 42 8 31


2B 7 27 13 50 6 23




Tôi đã tiến hành soạn giáo án và dạy lớp 2A do tôi chủ nhiệm 2 tiết
thực nghiệm.


+ Bài: Bé Hoa.


Ngày dạy: 10.12.2007.


+ Bài: Chuyện bốn mùa- Tiếng Việt 2 - Tập 2.


Ngày dạy: 12.1.2008.


Mục đích: Đưa phương pháp mới dạy vào lớp 2A còn lớp 2B dạy theo
phương pháp thông thường do cô giáo chủ nhiệm Phạm Thị Nga thực hiện.


Sau khi dạy xong 2 tiết ở lớp 2A (Lớp thực nghiệm) và lớp 2B (Lớp
đối chứng) do cô Phạm Thị Nga dạy tôi đã ra đề kiểm tra và phiếu bài tập trắc
nghiệm cho 2 lớp để đánh giá kết quả.
22
ĐỀ KIỂM TRA


Sau khi học xong bài: Bé Hoa- Tiếng Việt 2- Tập 1, tôi ra đề như sau:


1. Đọc thành tiếng bài: Bé Hoa.


2. Bài tập: Dựa vào nội dung bài đọc, đánh dấu x vào ô trống trước câu trả
lời đúng:


Câu 1: Em Nụ đáng yêu như thế nào?


Em Nụ môi đỏ hồng.


Em cứ nhìn Hoa mãi.


Mắt em mở to, tròn và đen láy.


Câu 2: Trong thư gửi bố, Hoa kể chuyện gì, nêu mong muốn gì?


Kể về gia đình.


Kể về em Nụ.


Kể về bài hát ru em.


Mong bố về chơi với hai chị em.



23
Mong muốn khi nào bố về, bế sẽ dạy hêm những bài hát mới khác cho
Hoa


III. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM:


Với cùng một đề kiểm tra. Kết quả như sau:




Trung
Giỏi Khá
Bình
S
Lớp
ĩ số



S S S
% % %
l l l


Thực 2 1 4 3 2
9 6
nghiệm (2A) 6 1 2 5 3


Đối chứng 2 3 1 4 2
8 6
(2B) 6 1 2 6 3




24
Nhìn vào bảng tổng hợp trên cho thấy chất lượng của lớp 2A trội hơn
hẳn so với lớp 2B. Hầu hết học sinh lớp 2A đã có kỹ năng đọc tốt hơn, các em đọc
trôi chảy, phát âm chuẩn hơn, đọc đúng, hay.


Còn một số học sinh ở lớp 2B khi đọc bài vẫn còn có nhược điểm:
Phát âm còn ngọng l/n, ngắt nghỉ hơi chưa đúng, ít em biết đọc nhấn giọng.


Như vậy khi tôi soạn giáo án và thiết kế giờ dạy Tập đọc: Bài Bé
Hoa, Chuyện bốn mùa và thực hiện tại lớp 2A do tôi chủ nhiệm (lớp thực nghiệm)
tôi nhận thấy dạy theo phương pháp mới học sinh đã tự tìm ra cách đọc, cách ngắt,
nghỉ hơi, từ nhấn giọng, giọng đọc, giọng nhân vật. Do vậy các em có kỹ năng đọc,
đọc- hiểu tốt hơn.


Qua phần dạy thực nghiệm do tôi thiết kế cách dạy đã được đồng nghiệp
đánh giá như sau:


- Giáo viên nghiên cứu kĩ bài dạy.


- Phương pháp dạy học sát đối tượng học sinh phát huy được tính tích
cực, chủ động của học sinh, phát triển được tư duy của học sinh.


- Khắc sâu được kiến thức bài dạy, có mở rộng với học sinh khá giỏi.


Sau khi tôi đã nghiên cứu và hoàn thiện chuyên đề này, tôi đã áp dụng
đổi mới một số phương pháp (như đã trình bày ở trên) với lớp 2A do tôi chủ nhiệm
cho thấy kết quả thật đáng mừng. Cách dạy này đáp ứng được yêu cầu đổi mới. Từ
thực tế trên ta thấy học sinh ngày càng có kĩ năng đọc tốt hơn. Vì vậy theo tôi đổi
mới phương pháp là một việc làm cần thiết để nâng cao chất lượng dạy - học.

25
D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.


Trong thực tế giảng dạy và trong quá trình nghiên cứu làm chuyên đề
tôi rút ra bài học kinh nghiệm, đó là:


1. Đối với giáo viên:


- Có lòng say mê nghề nghiệp, luôn có ý thức tìm tòi và sáng tạo trong
dạy học.


- Luôn tự học hỏi, tự bồi dưỡng nâng cao nhận thức, mở rộng tầm
nhìn, mở rộng giao lưu để làm giàu thêm kiến thức và tích luỹ kinh nghiệm giảng
dạy.


- Nắm vững đặc trưng, phương pháp, yêu cầu, nhiệm vụ của phân
môn Tập đọc, nghiên cứu kĩ bài dạy, từ đó có được phương pháp dạy phù hợp, có
tác dụng phát triển tư duy và năng lực cảm thụ văn học cho học sinh.


- Hết sức coi trọng việc rèn luyện đọc, đặt nhiệm vụ này lên hàng đầu,
phải giáo dục lòng ham đọc sách và thói quen làm việc với văn bản cho học sinh.


- Không nặng về giảng văn.


2. Đối với học sinh:


- Cần đọc trước bài, suy nghĩ về nội dung bài học, tự mình có thể nêu
ra những câu hỏi để tự kiểm tra kiến thức, có cách đọc đúng, hay.


26
- Trong quá trình học tập cần thể hiện vai trò chủ thể tích cực trong
các hoạt động để có được kĩ năng cần thiết, đó là kĩ năng nghe, nói, đọc, viết tốt.


- Cần phát huy tính chủ động, năng động sáng tạo trong hoạt động
học, tự do phát biểu ý kiến để rèn luyện cho mình phương pháp học tập tích cực và
bản lĩnh tự tin, biết ứng xử thông minh, đúng đắn với môi trường xung quanh.


E. ĐỀ XUẤT Ý KIẾN:


1. Với các cấp quản lý:


- Bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm và lý luận về
đổi mới phương pháp dạy học cho giáo viên Tiểu học. Tạo điều kiện cho giáo viên
học tập và thực hiện đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả.


- Cần đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động dạy - học.


- Các nhà quản lý giáo dục và những giáo viên trực tiếp giảng dạy cần
mạnh dạn hơn trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao
hiệu quả giảng dạy.


2. Đối với giáo viên:


- Từng bước giáo viên Tiểu học phấn đấu đạt trình độ chuẩn để đáp
ứng mục tiêu cấp học.


- Giáo viên không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ học vấn. Cần
luyện đọc thường xuyên để có giọng đọc thật chuẩn có sức thuyết phục.
27
- Cần sớm tiếp thu kết quả nghiên cứu của các nhà giáo dục về đổi
mới phương pháp dạy học ở Tiểu học.


- Giảng dạy nhiệt tình, tạo lên không khí học tập sôi nổi để giúp mọi
đối tượng học sinh nắm bắt được kiến thức, rèn luyện kĩ năng. Đặc biệt chú trọng
việc rèn thói quen có nề nếp học tập tốt cho học sinh. Hướng dẫn các em biết
phương pháp tự học ở nhà để đến lớp các em dễ hiểu bài hơn.


- Ngay từ đầu năm học cần phân loại học sinh để có hướng bồi dưỡng
học sinh giỏi, kèm cặp học sinh yếu kém, tích cực kiểm tra, theo dõi thường xuyên
kết quả, sự tiến bộ về việc đọc của học sinh.


Trên đây là một số kinh nghiệm về phương pháp dạy Tập đọc cho học
sinh lớp 2 nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy môn Tập đọc của tôi đã được đúc rút
qua nghiên cứu và thực tế giảng dạy. Trong quá trình viết chuyên đề này hẳn
không tránh khỏi những sai sót. Tôi rất mong được sự góp ý của Hội đồng khoa
học các cấp và các đồng nghiệp để ý kiến tôi đưa ra được hoàn thiện hơn nữa.




28
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản