Run và những nguyên nhân thường gặp

Chia sẻ: Barbie Barbie | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
42
lượt xem
4
download

Run và những nguyên nhân thường gặp

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

A. Định Nghĩa: Run là một cử động không tự ý của bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể (ngay cả đầu và tiếng nói cũng có thể bị ảnh hưởng). Run thường nhận thấy rõ nhất ở tay. Có 3 loại run chính như sau: 1. Run lúc nghỉ ngơi hoặc run “tĩnh” (static tremors) xảy ra khi tay hoặc một bộ phận nào đó đang trong giai đoạn nghỉ ngơi. 2. Run “động” (kinetic tremors), bao gồm cả run ý định (intention tremors); run xảy ra khi bệnh nhân đang cử động tay hoặc một phần nào đó...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Run và những nguyên nhân thường gặp

  1. Run và những nguyên nhân thường gặp Teo cơ nhị đầu cánh tay gây yếu và run A. Định Nghĩa: Run là một cử động không tự ý của bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể (ngay cả đầu và tiếng nói cũng có thể bị ảnh hưởng). Run thường nhận thấy rõ nhất ở tay. Có 3 loại run chính như sau: 1. Run lúc nghỉ ngơi hoặc run “tĩnh” (static tremors) xảy ra khi tay hoặc một bộ phận nào đó đang trong giai đoạn nghỉ ngơi.
  2. 2. Run “động” (kinetic tremors), bao gồm cả run ý định (intention tremors); run xảy ra khi bệnh nhân đang cử động tay hoặc một phần nào đó bị thương tổn của cơ thể. Run biến mất lúc nghỉ ngơi. 3. Run tư thế (Postural tremors) xảy ra khi bệnh nhân giữ tay hoặc một phần cơ thể bị thương tổn của mình ở một tư thế đặc biệt trong một thời gian nhất định nào đó. B- Xem Xét - Run có thể xảy ra ở bất cứ tuổi nào nhưng hay gặp hơn ở người cao tuổi. - Có thể bị run khi mệt, bị stress, lo âu, hoặc ngay cả khi giận dữ. Tuy nhiên, khi run xảy ra không kèm với những thay đổi về trạng thái cảm xúc có thể là dấu chứng của một bệnh lý tiềm ẩn và cần phải được xem xét kỹ. - Run có thể hoàn toàn bình thường, nhưng vấn đề quan trọng là nhất thiết phải loại trừ được các nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn khác. - Cần đặc biệt chú ý khi run xảy ra ở một bộ phận khác của cơ thể ngoài 2 tay, như ở lưỡi và đầu chẳng hạnhoặc khi bệnh nhân ngoài run giật còn có những cử động không tự ý khác.
  3. - Run bản chất hay run vô căn (essential tremor) thường gặp ở người cao tuổi. Run bản chất ít khi diễn ra khi không sử dụng đến tay. Nó sẽ biểu lộ rõ hơn khi người bệnh cố gắng làm một việc gì đó, như với tay lấy một vật gì hoặc khi đang viết. Run bản chất không có nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn. - Một loại run khác thường gặp là run có tính chất gia đình (familial tremor), như tên gọi đã cho thấy, thường xảy ra trong cùng một gia đình. - Cả 2 loại run bản chất lẫn run gia đình đều có thể biến mất khi uống rượu. Đây là một yếu tố có ích khi tìm chẩn đoán; tuy vậy, uống rượu không phải là một phương thức điều trị phù hợp! C- Những Nguyên Nhân Thường Gặp Run có thể do các nguyên nhân sau: - Uống quá nhiều càfê hoặc các thức uống có chứa càfê - Lạm dụng rượu, nghiện rượu, hoặc đang trong giai đoạn cai rượu (sảng run=delirium tremens) - Stress, lo âu, hoặc mệt mỏi – các nguyên nhân này có thể gây ra run tư thế (postural tremor)
  4. - Lão hóa tự nhiên - Do sử dụng nhiều loại thuốc men - Hạ đường huyết - Bệnh Parkinson – đây là nguyên nhân kinh điển về tình trạng run khi nghỉ ngơi và thường đi kèm với cử động chậm chạp, cứng cơ (tăng trương lực cơ), và dáng đi bất thường - Đa xơ cứng (Multiple sclerosis) – có thể gây run ý định (intention tremor) - Tuyến giáp hoạt động quá mức (cường giáp) – có thể gây ra run tư thế D- Điều Trị Tại Nhà - Đối với các loại run do stress, hãy tập các kỹ thuật thư giãn như Thiền, thư giãn sâu (deep relaxation), yoga, hoặc các bài tập về hít thở. - Đối với run do bất kỳ nguyên nhân nào, nên tránh càfê và ngủ đầy đủ. - Đối với các loại run do thuốc, nên hỏi ý kiến bác sĩ điều trị về việc ngưng, giảm liều, hoặc đổi sang dùng thuốc khác. Không bao giờ được tự ý ngưng thuốc đang dùng.
  5. - Đối với một số loại run khác, như run bản chất (run vô căn) và run gia đình, các loại thuốc men như beta-blockers, gabapentin, primidone, và một số thuốc khác có thể là những chọn lựa trong điều trị. - Khi thuốc uống không có tác dụng, có thể phải dùng đến phẫu thuật. - Ngoài ra, tiêm botulinum toxin đã được dùng cho run bản chất (run vô căn) ở tay. E- Về Thuốc 1- Nhóm ức chế beta (beta blocker): như metoprolol, atenolol, nadolol, propanolol v.v., các thuốc này có tác dụng hạ huyết áp và làm chậm nhịp tim nên phải rất thận trọng khi dùng 2- Nhóm ức chế kênh Calcium (calcium channel blockers): nicardipine, felodipine, nifedipine, amlodipine v.v. Nhóm thuốc này cũng có tác dụng hạ huyết áp như nhóm trên nên cần được dùng rất thận trọng 3- Nhóm thuốc trị động kinh (anticonvulsives): primidone, gabapentine v.v. 4- Nhóm thuốc an thần (sedatives) : như clonazepam, diazepam...
  6. 5- Nhóm thuốc ức chế men carbonic anhydrase (carbonic anhydrase inhibitors): methazolamide, topiramate v.v. 6- Tiêm độc tố botulin (Botox): có hiệu quả trong điều trị run tiếng nói, run ở vùng đầu cổ v.v. - Đối với run do lạm dụng rượu, hãy đến bệnh viện điều trị và tham gia vào các chương trình giải độc rượu và cai rượu. - Run nặng có thể ảnh hưởng đến công việc hàng ngày. Có khi phải cần đến người hỗ trợ trong công việc. - Cần thận trọng phòng tránh chấn thương trong lúc đi đứng hoặc khi đang ăn uống. F- Phẫu thuật 1. Dùng điện cực kích thích vùng đồi não (thalamus) của não bộ (thalamic deep brain stimulator), 2. Hoặc phá hủy một phần vùng thalamus (thalamotomy). Thường ít khi phải sử dụng đến kỹ thuật này, ngoại trừ trường hợp run quá nặng hoặc kèm thêm run tiếng nói, run vùng đầu cổ, không đáp ứng với điều trị thuốc
  7. G- Bệnh nhân cần đi khám bệnh ngay nếu - Run nặng hơn khi nghỉ ngơi và bớt khi cử động, như trong trường hợp với tới phía trước để lấy một vật gì chẳng hạn. - Run kéo dài, nặng và ảnh hưởng đến công việc hàng ngày. - Khi run xuất hiện đồng thời với các triệu chứng khác như nhức đầu, yếu mệt, động tác bất thường ở lưỡi, hoặc đi kèm với các động tác không tự ý khác. H- Bác sĩ cần làm gì? Khám lâm sàng, bao gồm khám thật chi tiết về thần kinh. Hỏi bệnh sử để giúp đánh giá nguyên nhân: - Run thường xuyên hay không thường xuyên? - Run xảy ra khi hoạt động, lúc nghỉ ngơi, hoặc khi giữ tay hoặc một bộ phận khác của cơ thể ở một tư thế đặc biệt trong một thời gian dài? - Động tác run nhuyễn hay thô? - Cả hai tay đều run? Cường độ run có đồng đều ở cả 2 bên?
  8. - Các bộ phận khác của cơ thể có bị ảnh hưởng, bao gồm cả tiếng nói và vùng đầu cổ? - Run có ảnh hưởng đến khả năng dùng tay (hoặc các bộ phận khác trên cơ thể bệnh nhân)? - Stress xúc cảm hoặc kích thích có làm cho run nặng hơn? - Uống rượu khiến run nặng hơn hay giảm nhẹ? - Bệnh nhân có triệu chứng hoặc dấu chứng gì khác hay không? I- Có thể thực hiện thêm các xét nghiệm sau đây để chẩn đoán - Xét nghiệm huyết học như huyết đồ, công thức bạch cầu, xét nghiệm chức năng tuyến giáp, đường huyết đói, lipides máu v.v. - Tổng phân tích nước tiểu - CT scan vùng đầu - Chụp cộng hưởng từ (MRI) vùng đầu - Đo điện cơ (EMG) hoặc các xét nghiệm về dẫn truyền thần kinh
  9. Một khi xác định được nguyên nhân chứng run, sẽ có chỉ định điều trị thích hợp. BS. ĐỒNG NGỌC KHANH- BV Hoàn Mỹ Sài Gòn tổng hợp Tham Khảo: 1. Hand tremors, www.nlm.nih.gov 2. Hand tremor: Daniel Kantor, M.D., Director of the Comprehensive MS Center, Neuroscience Institute, University of Florida Health Science Center, Jacksonville, FL. Review provided by VeriMed Healthcare Network. 3. Louis ED. Essential tremor. Lancet Neurol. 2005; 4(2): 100-110. 4. Louis ED, Ford B, Frucht S, Rabinowitz D, Ottman R. Evidence for familial aggregation of tremor in normal individuals. Neurology. 2001; 57(1): 110- 114. 5. Clinical Characteristics of Essential Tremor, http://www.wemove.org/et/et_cc.h
Đồng bộ tài khoản