Sáng kiến kinh nghiệm môn sinh học 8: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng vận dụng công nghệ thông tin vào tiết sinh học 8

Chia sẻ: Pham Yen Ly | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:24

2
936
lượt xem
155
download

Sáng kiến kinh nghiệm môn sinh học 8: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng vận dụng công nghệ thông tin vào tiết sinh học 8

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

việc ứng dụng CNTT còn hạn chế, về thiết bị máy chiếu phục vụ cho việc giảng dạy có thể nói là rất ít.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm môn sinh học 8: Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng vận dụng công nghệ thông tin vào tiết sinh học 8

  1. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam Độc lập- tự do-hạnh phúc ******************************** I - SƠ YẾU LÝ LỊCH Họ và tên: Nguyễn Thị Thúy Lâm Ngày tháng năm sinh: 19/12/1970 Năm vào ngành : 1992 Chức vụ : Tổ trưởng tổ tự nhiên Đơn vị công tác : Trường THSC Dũng Tiến Trình độ chuyên môn: Đại học Bộ môn giảng dạy: sinh học Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 1 -
  2. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm II, NỘI DUNG ĐỀ TÀI ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO HƯỚNG VẬN DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀO TIẾT SINH HỌC 8 1, Lí do chọn đề tài §Þnh híng ®æi míi PPDH hiÖn nay lµ tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh, kh¬i dËy vµ ph¸t triÓn n¨ng lùc tù häc, nh»m h×nh thµnh cho häc sinh tư duy ®éc lËp, tÝch cùc s¸ng t¹o, n©ng cao n¨ng lùc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò, rÌn luyÖn kü n¨ng vËn dông kiÕn thøc vµo ho¹t ®éng thùc tiÔn, t¸c ®éng ®Õn t×nh c¶m ®em l¹i niÒm tin, høng thó häc tËp cho häc sinh. Trong thêi k× bïng næ cña C«ng nghÖ th«ng tin (CNTT) chóng ta nhÊt thiÕt ph¶i c¶i c¸ch phư¬ng ph¸p d¹y häc theo hưíng vËn dông CNTT vµ c¸c trang thiÕt bÞ d¹y häc hiÖn ®¹i ph¸t huy m¹nh mÏ tư duy s¸ng t¹o, kü n¨ng thùc hµnh vµ høng thó häc tËp cña häc sinh ®Ó n©ng cao chÊt l ượng d¹y häc. Trong nh÷ng n¨m võa qua, kh¶ n¨ng øng dông CNTT vµo c«ng t¸c gi¶ng d¹y cña gi¸o viªn THCS ®· ®¹t nhiÒu kÕt qu¶ kh¶ quan. Tuy nhiªn qua th¨m líp dù giê cña ®ång nghiÖp t«i nhËn thÊy vÉn cßn cã nh÷ng h¹n chÕ sau: - PhÇn lín t©m lý gi¸o viªn ng¹i khã, tuy rÊt muèn d¹y häc b»ng ph¬ng tiÖn m¸y chiÕu nhưng l¹i chưa biÕt hoÆc míi biÕt rÊt Ýt vÒ vi tÝnh nªn kh«ng muèn thiÕt kÕ bµi gi¶ng ®iÖn tö, gi¸o viªn míi chØ sö dông m¸y chiÕu ®Ó tr×nh chiÕu tranh ¶nh Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 2 -
  3. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm hoÆc thay b¶ng phô chÐp ®Ò bµi trong qóa tr×nh gi¶ng d¹y trªn líp. - VÒ phÝa nhµ trưêng, do ®iÒu kiÖn kinh tÕ cßn khã kh¨n nªn việc ứng dụng CNTT còn hạn chế, về thiết bị máy chiếu phục vụ cho việc giảng dạy có thể nói là rất ít - Mét sè bµi gi¶ng ®iÖn tö cßn mang tÝnh chÊt tr×nh diÔn kiÕn thøc, gÇn nh lµ mét “b¶ng ®en” ®ược viÕt s½n tÊt c¶ néi dung d¹y häc lªn ®ã. - C¸ch bè côc mçi trang tr×nh diÔn chưa hîp lÝ vÒ cì ch÷, mµu ch÷, mµu nÒn, tranh ¶nh ... - Cßn l¹m dông c¸c hiÖu øng hiÓn thÞ g©y mÊt tËp trung cña häc sinh vµo néi dung bµi gi¶ng. - DiÔn gi¶i nhanh qu¸, khi ®ưa ra c¸c t×nh huèng trªn m¸y chiÕu kh«ng ®ñ thêi gian cho häc sinh suy nghÜ. - Nhng ®iÒu quan träng nhÊt lµ gi¸o viªn chó ý nhiÒu ®Õn c¸ch tr×nh chiÕu, c¸ch chän hiÖu øng mµ kh«ng ®Çu t ư vµo kiÕn thøc cña bµi, c¸c kiÕn thøc thưêng rËp khu«n theo s¸ch gi¸o khoa nªn kÕt qu¶ thu ®ưîc sau tiÕt häc thưêng kh«ng cao. VËy nguyªn nh©n cña nh÷ng t×nh tr¹ng trªn lµ do ®©u? Trước hÕt lµ do quan ®iÓm chưa ®óng vÒ viÖc ¸p dông CNTT trong gi¶ng d¹y, cho r»ng d¹y b»ng gi¸o ¸n ®iÖn tö kh«ng ph¸t huy ®îc trÝ lùc cña häc sinh, kh«ng truyÒn t¶i hÕt ®ưîc nh÷ng ý tưëng cña gi¸o viªn....; mét sè gi¸o viªn chưa thùc sù ®Çu tư vµo tiÕt d¹y, cho r»ng d¹y häc b»ng ®Ìn chiÕu lµ hÊp Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 3 -
  4. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm dÉn ®ưîc häc sinh, thùc tÕ häc sinh còng h¸o høc nh÷ng tiÕt häc ®Çu tiªn b»ng m¸y chiÕu như “trÎ con miÒn nói lÇn ®Çu ®ưîc tr«ng thÊy « t«”, nhng nÕu tiÕt d¹y ®ã chưa ®Çu t vµo néi dung th× häc sinh còng sÏ chãng nhµm ch¸n v× kh«ng hiÓu bµi vµ kh«ng kÞp ghi nh÷ng ý chÝnh cña bµi do gi¸o viªn tr×nh diÔn qu¸ nhanh . Thø hai, do gi¸o viªn vÉn cha n¾m b¾t ®îc tinh thÇn cña s¸ch gi¸o khoa, cha x¸c ®Þnh ®îc träng t©m cña bµi, cßn lÖ thuéc nhiÒu vµo s¸ch thiÕt kÕ cã s½n, thêng ®Æt nh÷ng c©u hái chung chung thiªn vÒ t¸i hiÖn kiÕn thøc, kh«ng cã c©u hái thùc sù kÝch thÝch t duy ®éc lËp cña häc sinh. Nh×n chung gi¸o viªn kh«ng chñ ®éng trong giê d¹y mµ ch¨m ch¨m tr×nh chiÕu nh÷ng g× m×nh ®· chuÈn bÞ s½n. Thø ba lµ cha cã sù ®Çu t tho¶ ®¸ng vÒ viÖc mua s¾m thiÕt bÞ, tæ chøc häc vi tÝnh cho gi¸o viªn do ®ã “c¸i khã bã c¸i kh«n”, nhiÒu gi¸o viªn còng muèn sö dông c¸c ph¬ng tiÖn ®Ó øng dông CNTT nhng ®µnh chÞu v× nhµ trêng kh«ng cã m¸y chiÕu. Tõ nh÷ng h¹n chÕ trªn, t«i m¹nh d¹n ®a ra mét sè kinh nghiệm nhỏ bé của mình để giúp đồng nghiệp tự tin khi giảng dạy theo hướng vận dụng CNTT nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. 2, Phạm vi, thời gian thực hiện a, Phạm vi môn sinh học 8 b, Thời gian thực hiện: từ tháng 9/2009 đến tháng 4/2010 Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 4 -
  5. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm c, Tài liệu tham khảo: Sách giáo viên sinh học 8, sách nâng cao sinh học 8, cách sử dụng Power Point thiết kế. Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 5 -
  6. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm III, Quá trình thực hiện đề tài 1, Tình trạng thực tế NÕu gi¸o ¸n ®îc chuÈn bÞ kü lìng, chu ®¸o tríc khi lªn líp th× nhÊt ®Þnh c¸ch d¹y cña thÇy gi¸o sÏ chñ ®éng, tù tin, linh ho¹t vµ ®¹t chÊt lîng cao h¬n. Dï thÇy, c« ®ã cã tµi giái, th«ng tuÖ tíi ®©u ®i n÷a vµ ph¬ng tiÖn d¹y häc cã hiÖn ®¹i ®Õn ®©u ®i n÷a nhng nÕu kh«ng so¹n gi¸o ¸n hoÆc so¹n gi¸o ¸n qua loa, hêi hît th× nhÊt ®Þnh tiÕt d¹y Êy, bµi häc Êy sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng lóng tóng, bì ngì vµ s¬ suÊt vµ ch¼ng cã g× míi mÎ, s©u s¾c h¬n so víi lÇn d¹y tríc vÒ kiÕn thøc, néi dung v× do phô thuéc qu¸ nhiÒu vµo trÝ nhí vµ kinh nghiÖm cña m×nh mµ kh«ng cËp nhËt kiÕn thøc, ph¬ng ph¸p míi. V× vËy ë tõng n¨m häc, mçi thÇy, c« gi¸o ®Òu ph¶i thùc hiÖn nghiªm tóc viÖc so¹n gi¸o ¸n theo quy ®Þnh c¸c bíc lªn líp ®· ®îc phæ biÕn. Trong bµi so¹n cÇn chó ý nh÷ng vÊn ®Ò sau: - X¸c ®Þnh môc tiªu cña bµi häc: Tr×nh bµy cô thÓ møc ®é cÇn ®¹t ®îc ®èi víi kiÕn thøc, kü n¨ng vµ ph¸t triÓn t duy cña häc sinh. - Lùa chän c¸c kiÕn thøc c¬ b¶n, cÇn thiÕt vµ cËp nhËt theo mét cÊu tróc hîp lý. - ChuÈn bÞ néi dung bµi gi¶ng theo hÖ thèng c©u hái díi d¹ng c¸c vÊn ®Ò mµ gi¸o viªn nªu ra, ®Ó thiÕt kÕ c©u hái, gi¸o viªn ph¶i n¾m b¾t ®îc tinh thÇn cña bµi häc, ý ®å cña ngêi viÕt s¸ch. ViÖc tham kh¶o nh÷ng gi¸o ¸n so¹n s½n, nh÷ng tµi liÖu Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 6 -
  7. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm tham kh¶o lµ cÇn thiÕt nhng chØ cã tÝnh chÊt tham kh¶o chø kh«ng rËp khu«n mét c¸ch m¸y mãc. Gi¸o ¸n ph¶i lµ s¶n phÈm s¸ng t¹o, trÝ tuÖ, c«ng søc cña tõng c¸ nh©n vµ ph¶i ®îc hoµn thiÖn h¬n sau mçi tiÕt d¹y, trong mçi gi¸o ¸n ph¶i thÓ hiÖn ®îc ph¬ng ph¸p phï hîp víi tõng kiÓu bµi, lµm næi bËt ®îc ho¹t ®éng gi÷a thÇy vµ trß. - Lùa chän c¸c ph¬ng ph¸p vµ ph¬ng tiÖn g¾n víi tõng néi dung cô thÓ gióp häc sinh khai th¸c tù chiÕm lÜnh tõng ®¬n vÞ kiÕn thøc ®Æt ra. Tuú theo néi dung kiÕn thøc cña bµi ®Ó lùa chän ph¬ng tiÖn thÝch hîp (kh«ng ph¶i nhÊt thiÕt bµi nµo còng sö dông PowrPoint). PowrPoint lµ mét ph¬ng tiÖn tr×nh diÔn sinh ®éng th«ng qua sù phong phó cña h×nh ¶nh, c¸c d¹ng s¬ ®å, c¸c bµi tËp tr¾c nghiÖm kh¸ch quan... Bµi gi¶ng sö dông PowrPoint tr×nh diÔn lµ c«ng cô h÷u hiÖu ®Ó ®Æt vÊn ®Ò cho bµi gi¶ng, ph©n tÝch nh÷ng hiÖn t- îng khã diÔn t¶ b»ng lêi, ®a ra nh÷ng c©u hái t×nh huèng cho bµi gi¶ng, nh÷ng c©u hái cã kÌm h×nh ¶nh hay s¬ ®å gióp häc sinh dÔ n¾m b¾t vÊn ®Ò, ®a thªm nh÷ng th«ng tin mµ gi¸o viªn cÇn truyÒn ®¹t ®Ó cñng cè kiÕn thøc cho häc sinh, tæ chøc c¸c h×nh thøc häc tËp míi... H×nh ¶nh ®îc tr×nh chiÕu trªn PowrPoint kh¸c víi mét tranh tÜnh, bªn c¹nh sù phong phó cña nh÷ng lùa chän phï hîp, cßn cã thÓ m« t¶ chi tiÕt vµ ®a ra lÇn lît nh÷ng chØ dÉn cÇn thiÕt minh ho¹ cho bµi gi¶ng. Sö dông PowrPoint ®Ó m« Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 7 -
  8. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm pháng nh÷ng qu¸ tr×nh Sinh häc mµ tranh ¶nh thêng kh«ng thÓ diÔn t¶ ®îc b¶n chÊt cña hiÖn tîng. Ví dụ, khi dạy bài “Cơ quan phân tích thị giác” , nói về sự điều tiết của mắt , cã thÓ thiÕt kÕ ®Ó thay ®æi ®ång thêi vÞ trÝ cña vËt khi tiÕn dÇn tíi m¾t ng - êi quan s¸t víi sù thay ®æi ®é tô cña thuû tinh thÓ ®Ó ¶nh cña vËt vÉn hiÖn trªn vâng m¹c. Mét trong nh÷ng u ®iÓm cña PowrPoint lµ cã thÓ ®a vµo nh÷ng ®o¹n video, ¶nh flash dïng m« t¶ hiÖn tîng Sinh häc mµ kh«ng thÓ hoÆc khã thùc hiÖn thÝ nghiÖm trªn líp nh c¸c qu¸ tr×nh nguyªn ph©n, gi¶m ph©n, sù tæng hîp axit amin... Tãm l¹i, yªu cÇu ®Æt ra cho viÖc vËn dông CNTT trong gi¶ng d¹y lµ thiÕt kÕ ®îc c¸c ho¹t ®éng ®Ó hç trî häc sinh trong viÖc tù chiÕm lÜnh kiÕn thøc. C¸c bµi gi¶ng ®iÖn tö ® îc thiÕt kÕ ph¶i lµ ph¬ng tiÖn hç trî tÝch cùc cho viÖc ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc trong giai ®o¹n hiÖn nay. 2, Những biện pháp thực hiện. Tõ kinh nghiÖm cña b¶n th©n, qua trao ®æi víi ®ång nghiÖp, tæ chuyªn m«n, t«i xin ®a ra mét vµi kinh nghiÖm nhá khi gi¶ng d¹y tiết 54 “C¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c” Sinh häc líp 8. Bµi gi¶ng gåm c¸c Slide (trang) sau: *Slide 1: Sau khi giíi thiÖu bµi, môc tiêu của bµi, t«i híng dÉn häc sinh c¸ch khai th¸c kiÕn thøc tõ nh÷ng c©u hái (ë bªn tr¸i cña mµn h×nh) vµ ghi nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña bµi (ë bªn ph¶i mµn h×nh). Sau mçi mét c©u hái gi¸o viªn ®Ó thêi gian Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 8 -
  9. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm (tuú theo néi dung c©u hái) cho häc sinh suy nghÜ tr¶ lêi, gi¸o viªn nhËn xÐt ®¸nh gi¸ c©u tr¶ lêi của häc sinh, ®ång thêi tr×nh chiÕu néi dung c¬ b¶n lªn mµn h×nh. Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 9 -
  10. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm TIẾT 54 : CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC Câu hỏi 1: Một cơ quan phân I . CƠ QUAN PHÂN TÍCH. tích gồm những thành phần nào ? Bộ phận phân Cơ quan Dây TK tích ở trung thụ cảm Câu hỏi 2: Ý nghĩa của cơ ương quan phân tích đối với cơ II. CƠ QUAN PHÂN TÍCH THỊ GIÁC. thể ? - Cơ quan thụ cảm thị giác( TB thụ cảm trong màng lưới của cầu mắt) - Giúp cơ thể nhận biết được - Dây thần kinh thị giác. tác động của môi trường . - Vùng thị giác ( Ở thùy chẩm) Câu 3: Cơ quan phân tích thị giác gồm những thành phần nào ? *Slide 2: “CÊu t¹o cña cÇu m¾t”. Môc nµy, qua dù giê mét sè ®ång nghiÖp t«i thÊy cã h¹n chÕ sau: Gi¸o viªn cho häc sinh quan s¸t “S¬ ®å cÊu t¹o cña m¾t” trªn Slide (trang) riªng vµ nªu bµi tËp trªn mét Slide kh¸c, v× sî kh«ng kÞp thêi gian nªn häc sinh cha quan s¸t kü ®îc s¬ ®å th× gi¸o viªn ®· chuyÓn sang Slide bµi tËp, do ®ã häc sinh cha x¸c ®Þnh râ ®îc c¸c thµnh phÇn vµ chøc n¨ng cña cÇu m¾t. Tõ nh÷ng tån t¹i trªn, t«i ®· ®Çu t suy nghÜ x©y dùng c¸ch d¹y phÇn nµy nh sau: §èi tîng häc sinh bËc THCS ®ang nhËn thøc “tõ trùc quan sinh ®éng ®Õn t duy trõu tîng”, do ®ã ®Ó t×m hiÓu cÊu t¹o vµ chøc n¨ng cña cÇu m¾t, t«i ®· thiÕt kÕ c¶ kªnh h×nh vµ kªnh ch÷ trªn cïng mét Slide ( khi tr×nh chiÕu häc sinh vÉn thÊy rÊt Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 10 -
  11. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm râ c¶ kªnh h×nh vµ kªnh ch÷). Gi¸o viªn tr×nh chiÕu ®ång thêi c¶ hai s¬ ®å vµ bµi tËp, híng dÉn häc sinh quan s¸t s¬ ®å, trao ®æi nhãm ®Ó hoµn chØnh c¸c th«ng tin vÒ cÊu t¹o cÇu m¾t b»ng c¸ch ®iÒn c¸c tõ thÝch hîp vµo chç trèng. Sau khi cö ®¹i diÖn c¸c nhãm b¸o c¸o kÕt qu¶, c¸c nhãm kh¸c ®iÒu chØnh, bæ sung, gi¸o viªn míi ®a hiÖu øng ®¸p ¸n ®óng (®¸p ¸n ph¶i dïng mµu kh¸c víi bµi tËp vµ chän hiÖu øng ®¬n gi¶n ®Ó tr¸nh lµm mÊt sù chó ý cña häc sinh). Sau khi hoµn thµnh bµi tËp, gäi mét häc sinh tr×nh bµy cÊu t¹o cña cÇu m¾t, gi¸o viªn tr×nh chiÕu nh÷ng néi dung c¬ b¶n vÒ cÊu t¹o cña cÇu m¾t (bªn ph¶i mµn h×nh) híng dÉn häc sinh chÐp vµo vë (ph¶i chän hiÖu øng chËm vµ dêng thêi gian ®Ó häc sinh chÐp kÞp). Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 11 -
  12. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm 1. Cấu tạo của cầu mắt. • Cầu mắt gồm: Bài tập:Hãy quan sát các hình để hoàn chỉnh *Màng bọc:. thông tin sau về mắt: - Màng cứ ng: phía trư ớ c là màng giác. Cầu mắt vận động đư ợ c là nhờ (1) các cơ vận động mắt .Cầu mắt gồm 3 lớ p: lớ p ngoài cùng là (2) màng cứ ng - Màng mạch: Phía trư ớ c là lòng đen. có nhiệm vụ bảo vệ phần trong của cầu mắt. Phía - Màng lướ i: cóTB nón và TB que. trư ớ c của màng cứ ng là màng giác trong suốt để * Môi trường trong suốt: ánh sáng đi qua vào trong cầu mắt; tiếp đến là lớ p -Thuỷ dịch. màng mạch có nhiều mạch máu và các tế bào (3) - Thể thuỷ tinh. sắc tố đen tạo thành 1 phòng tối trong cầu mắt - Dịch thuỷ tinh. (như phòng tối trong máy ảnh); lớ p trong cùng là (4) màng lư ớ i trong đó chứ a (5) tế bào thụ cảm thị gi ác bao gồm 2 loại : Tế bào nón và tế bào que. 2 *Slide 3: T¬ng tù nh trªn t«i còng thiÕt kÕ kªnh h×nh vµ kªnh ch÷ trªn cïng mét Slide. Sau khi híng dÉn häc sinh quan s¸t “S¬ ®å cÊu t¹o cña mµng líi” t«i nªu c©u hái 4 (trong Slide 3). Häc sinh tr×nh bµy cÊu t¹o trªn s¬ ®å, líp gãp ý bæ sung, gi¸o viªn kÕt luËn vµ tr×nh chiÕu néi dung c¬ b¶n (bªn ph¶i mµn h×nh). Sau ®ã gi¸o viªn híng dÉn häc sinh t×m hiÓu sù kh¸c nhau gi÷a tÕ bµo nãn vµ tÕ bµo que trong mèi quan hÖ víi thÇn kinh thÞ gi¸c vµ yªu cÇu häc sinh gi¶i thÝch mét sè hiÖn tîng qua c©u hái 5 vµ c©u hái 6. Víi c¸ch thiÕt kÕ như vËy, häc sinh lu«n ®îc quan s¸t h×nh ¶nh, s¬ ®å, dÔ dµng khai th¸c kiÕn thøc mét c¸ch triÖt ®Ó, ®iÒu ®ã ®· ph¸t huy ®ưîc tÝnh tÝch cùc, s¸ng t¹o cña häc sinh, Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 12 -
  13. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm n©ng cao n¨ng lùc ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cho häc sinh. 2.CÊu t¹ o cña mµng l­ í i. Câu hỏi 4: Nêu cấu tạo của màng lư ớ i? Câu hỏi 5: So sánh sự khác nhau giữa TB nón và TB que trong mối quan hệ vớ i TBTK thị giác? • Mỗi TB nón liên hệ vớ i 1TBTK thị giác qua 1 TB 2 cực, nhiều TB que mớ i liên hệ đượ c vớ i 1 TBTK thị giác. Câu hỏi 6: Tại sao ảnh của vật hiện trên điểm vàng lại nhìn rõ nhất? • Ở điểm vàng, mỗi chi tiết của ảnh đư ợ c 1 TB nón tiếp nhận và đư ợ c truyền về não qua từng TBTK riêng rẽ trong khi vùng Màng lưới gồm: ngoại vi nhiều TB nón hoặc nhiều - Tế bào nón: Tiếp nhận kích thích ánh TB que mớ i đư ợ c gửi về não các sáng mạnh và màu sắc. thông tin nhận đượ c qua 1 vài - Tế bào que : Tiếp nhận ánh sáng yếu. TBTK thị giác. - Điểm vàng: Là nơ i tập trung TB nón. - Điểm mù: Là nơ i đi ra của các sợi trục các TB thần kinh thị giác, không có TB thụ cảm thị giác 3 Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 13 -
  14. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm *Slide 4,5: “Sù t¹o ¶nh ë mµng líi”. H¹n chÕ râ rÖt nhÊt cña mét sè tiÕt d¹y ë môc nµy lµ: gi¸o viªn tr×nh chiÕu “S¬ ®å thÝ nghiÖm vÒ sù ®iÒu tiÕt ®é cong (®é héi tô) cña thÓ thuû tinh ” ë tr¹ng th¸i tÜnh v× mét trong hai lÝ do sau: thø nhÊt lµ do ph¬ng ph¸p d¹y häc th«ng b¸o, gi¸o viªn m« t¶ thÝ nghiÖm vµ nªu kÕt qu¶ cña thÝ nghiÖm ®Ó häc sinh rót ra kÕt luËn. LÝ do thø hai lµ gi¸o viªn “ng¹i” kh«ng muèn chän hiÖu øng v× h×nh vÏ nµy rÊt c«ng phu vµ nÕu tr×nh chiÕu “®éng” ph¶i tíi 56 hiÖu øng trªn mét Slide. V× thÕ giê d¹y diÔn ra mét chiÒu, häc trß tiÕp thu kiÕn thøc mét c¸ch thô ®éng. Giê d¹y tÎ nh¹t kh«ng ph¸t huy ®îc tÝnh tÝch cùc cña häc sinh, dÊu Ên kiÕn thøc kh¾c vµo trÝ n·o häc sinh mét c¸ch mê nh¹t, hiÖu qu¶ cña viÖc häc tËp thÊp. Tõ nh÷ng h¹n chÕ trªn, t«i ®· thiÕt kÕ môc nµy nh sau: Tr×nh chiÕu tõng nÐt vÏ mét vµ ®Æt c©u hái sau ®ã míi tr×nh chiÕu tiÕp nh÷ng nÐt vÏ hoÆc c¸c ch÷ t¬ng øng. Ch¼ng h¹n gi¸o viªn võa vÏ võa ®Æt c©u hái 7, häc sinh dù ®o¸n (v× ®· ®- îc biÕt qua môc 2 “ CÊu t¹o cña mµng líi”), sau ®ã gi¸o viªn míi tr×nh chiÕu tiÕp ¶nh cña vËt (dïng mµu ®á hoÆc kh¸c mµu ®Ó dÔ ph©n biÖt) vµ kÕt luËn “ ¶nh ngîc, nhá, râ”. C¸c c©u hái 8,9 c¸ch d¹y còng t¬ng tù nh vËy. Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 14 -
  15. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm Câu hỏi 7:Vớ i thấu kính 3.Sự tạo ảnh ở màng lưới • hội tụ 1, khi đặt 1 vật ở vị Ảnh trí A thì ảnh của vật sẽ ngư ợ c, như thế nào? nhỏ, rõ. F Câu hỏi 8: Nếu di chuyển • vật vào vị trí B thì ảnh của Vật ở vị trí A vật sẽ như thế nào? 1 Câu hỏi 9: Vẫn để vật ở • vị trí B như ng thay bằng thấu kính 2 có độ cong Ảnh ngư ợ c, lớ n hơn thì ảnh của vật ở lớ n hơ n F như ng mờ . vị trí nào trên màn ảnh?. Câu hỏi 10: Qua kết quả • Vật ở vị trí B của TN trên, em rút ra kết 1 luận gì về vai trò của thể Ảnh ngư ợ c, thuỷ tinh trong cầu mắt? lớ n, rõ Thể thuỷ tinh (như 1 thấu • F kính hội tụ) có khả năng điều tiết để nhìn rõ vật. Màn ảnh (Tư ợ ng Vật vẫn ở vị trí B 2 trư ng màng 4 lư ớ i) Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 15 -
  16. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm Câu hỏi 11: Từ kết quả của thí • 3.Sự tạo ảnh ở màng lưới nghiệm về quá trình tạo ảnh qua thấu kính hội tụ và hình bên em có nhận xét gì về sự tạo ảnh ở màng lư ớ i? (Kiến thức mở rộng) Ánh sáng, màu sắc phản chiếu từ vật tớ i màng lướ i sẽ tác động lên các TB thụ cảm thị giác là TB que và TB nón gây nên nhữ ng biến đổi quang hoá. Rôđôpsin ở TB que bị biến đổi thành ôpsin và rêtinen. Sau đó rêtinen chuyển thành VTM A dư ớ i tác dụng của 1 loại en zim. Quá trình biến đổi này của rôđôpsin chuyển thành hư ng phấn, đượ c truyền sang các TBTK và chuyển đi dư ớ i dạng xung TK để về não ở vùng chẩm. Khi ánh sáng thôi tác dụng, rêtinen lại Tia sáng phản chiếu từ vật tớ i mắt đi qua thể đư ợ c hình thành từ VTM A sẽ kết hợ p vớ i ôpsin để tái tạo lại rôđôpsin. thuỷ tinh tớ i màng lư ớ i sẽ kích thích các TB Nếu thiếu VTM A thì không hình thành thụ cảm ở đây v à truyền về trung ươ ng , cho đư ợ c rêtinen có nghĩa là không tổng ta nhận biết về hình dạng, độ lớ n và màu sắc hợ p đư ợ c rôđôpsin do đó bị bệnh quáng gà- không nhìn thấy lúc nhá của vật. nhem.Iôđôpsin trong TB nón cũng biến đổi tươ ng tự . 5 Víi c¸ch thiÕt kÕ bµi nh trªn, buéc häc sinh ph¶i chñ ®éng suy nghÜ, tiÕp thu trªn c¬ së híng dÉn cña gi¸o viªn qua mét hÖ thèng c©u hái l«gic, chø kh«ng ph¶i thô ®éng thõa nhËn kÕt qu¶ thÝ nghiÖm cña t¸c gi¶ do gi¸o viªn m« t¶ nh thêng lµm. Do ®ã sau khi häc xong bµi, häc sinh ®· hiÓu râ ® îc cÊu t¹o, chøc n¨ng cña tõng bé phËn cña m¾t vµ ®· biÕt vËn dông kiÕn thøc ®Ó tr¶ lêi c©u hái vµ bµi tËp trong s¸ch gi¸o khoa mét c¸ch dÔ dµng. §Ó cñng cè vµ ghi nhí bµi häc, gi¸o viªn chØ ®Þnh mét häc sinh ®äc phÇn kÕt luËn cña bµi (Slide 6), sau ®ã gi¸o viªn Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 16 -
  17. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm cho häc sinh lµm bµi tËp tr¾c nghiÖm vµ híng dÉn häc sinh vÒ nhµ lµm bµi tËp (Slide 7,8). KẾ T LUẬN • Cơ quan phân tích bao gồm 3 thành phần : Các TB thụ cảm (nằm trong cơ quan thụ cảm tươ ng ứ ng), Dây TK cảm giác và vùng vỏ não tươ ng ứ ng. • Cơ quan phân tích thị giác gồm : Màng lư ớ i trong cầu mắt, dây TK thị giác và vùng chẩm của vỏ đại não. • Ta nhìn đư ợ c là nhờ các tia sáng phản chiếu từ vật tớ i mắt đi qua thể thuỷ tinh tớ i màng lư ớ i sẽ kích thích các TB thụ cảm ở đây và truyền về trung ươ ng cho ta nhận biết về hình dạng, độ lớ n và màu sắc của vật. 6 Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 17 -
  18. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm Hãy chọn câu trả lời đúng: 1. Khi bị bụi vào mắt ta thường dụi mắt làm mắt đỏ lên: Bụi đã lọt vào phần nào của mắt? b. Màng cứ ng. a. Màng giác. (Đ) c. Màng mạch. d. Màng lư ớ i. 2. Trong các màng sau của cầu mắt, màng nào không bao phủ cả cầu mắt? a. Màng cứ ng. b. Màng mạch. c. Màng lư ớ i. (Đ) d. Màng giác. 3. Cơ quan thụ cảm , bộ phận ngoại biên của cơ quan phân tích thị giác là gì? a. Mắt. b. Thuỷ dịch, thể thuỷ tinh, dịch thuỷ tinh. c. Màng l ư ớ i. d. Các nơ ron hình nón, hình que ở màng lư ớ i. (Đ ) 7 Gi¸o viªn lu ý häc sinh c©u 2 : Mµng gi¸c kh«ng ph¶i lµ mµng cña cÇu m¾t do ®ã ®¸p ¸n ®óng lµ c (mµng líi). Hãy chọn câu trả lời đúng: 4.Tại sao khi ảnh của vật rơi trên điểm vàng , ta lại nhìn vật rõ nhất? a. Điểm vàng là nơ i tập trung nhiều nơ ron hình nón và hình que nhất. b.Điểm vàng là nơ i tập trung toàn nơ ron hình nón. c. Mỗi nơ ron hình nón liên hệ vớ i 1 nơ ron 2 cự c và 1 nơ ron đa cực. d. b và c đúng. (Đ) Bài tập về nhà: 1. Tại sao khi đi tàu xe không nên đọc sách. 2. Câu 1,2,3 SGK. 8 Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 18 -
  19. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm IV­ kÕt qu¶ thu ®îc sau khi ¸p dông s¸ng kiÕn kinh nghiÖm. Víi viÖc nghiªn cøu kü ch¬ng tr×nh SGK, ®äc c¸c tµi liÖu tham kh¶o bµi “C¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c’’ ®· ®îc chuÈn bÞ kh¸ chu ®¸o, c«ng phu. Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y t«i nhËn thøc r»ng : ®Ó hiÓu hÕt ý ®Þnh cña ngêi viÕt s¸ch gi¸o khoa vµ lùa chän ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y thËt kh«ng dÔ, nhng ®Ó truyÒn ®¹t nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n ®ã ®Õn víi häc sinh víi vai trß lµ ng êi tæ chøc, híng dÉn ®Ó häc sinh tù t×m tßi, ph¸t hiÖn kiÕn thøc cµng khã kh¨n h¬n. ë bµi häc nµy, häc sinh ®· hiÓu râ c¸c thµnh phÇn chÝnh vµ chøc n¨ng cña c¬ quan ph©n tÝch thÞ gi¸c th«ng qua hÖ thèng c©u hái gîi më, s¬ ®å tÜnh vµ s¬ ®å ®éng ®Ó häc sinh tù rót ra kÕt luËn chø kh«ng bÞ ¸p ®Æt mét c¸ch m¸y mãc. KÕt qu¶ sau khi ¸p dông s¸ng kiÕn: Khi cha ¸p dông s¸ng kiÕn Sau khi ¸p dông s¸ng kiÕn Sè lîng TØ lÖ Sè lîng TØ lÖ Líp 8A Líp 8A 35 % 35 % Giái 2 6 Giái 10 29 Kh¸ 10 29 Kh¸ 18 51 TB 18 51 TB 7 20 YÕu 5 14 YÕu 0 0 Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 19 -
  20. S¸ng kiÕn kinh TRƯỜNG THCS DŨNG TIẾN nghiÖm Nh vËy víi suy nghÜ, cè g¾ng ban ®Çu t«i thÊy r»ng khi tËp trung ®Çu t c«ng søc, kiÕn thøc theo ph¬ng ph¸p tÝch cùc vµo bµi d¹y, häc sinh tiÕp thu bµi mét c¸ch tÝch cùc kh«ng thô ®éng vµ høng thó h¬n. ChÝnh sù ham häc cña häc sinh l¹i lµ ®éng lùc thóc ®Èy gi¸o viªn cÇn ph¶i ®æi míi t duy ph¬ng ph¸p d¹y häc phï hîp víi SGK míi. Mçi giê häc mµ c¸c em ®¹t kÕt qu¶ cao ®· thÓ hiÖn ® îc phÇn nµo t©m huyÕt cña ngêi d¹y. Gi¸o viªn: NguyÔn ThÞ Thóy L©m Trang - 20 -

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản