Sáng kiến kinh nghiệm: Một số bài tập giúp học sinh khiếm thị lớp 1 rèn luyện cơ bàn tay

Chia sẻ: Phan Phan | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:11

0
61
lượt xem
1
download

Sáng kiến kinh nghiệm: Một số bài tập giúp học sinh khiếm thị lớp 1 rèn luyện cơ bàn tay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sáng kiến kinh nghiệm đi sâu vào đối tượng là học sinh khiếm thị lớp 1 bởi các em còn nhỏ và chưa được trải qua một trường lớp nào, lần đầu tiên đi học, lần đầu tiên làm quen với sách vở, bảng con, bút viết,... những bài tập cũng là những bài luyện tập cơ bản cho đôi tay như: cầm nắm, phối hợp cử động các ngón tay, phối hợp cử động hai bàn tay, việc luyện tập các động tác cơ bản sẽ giúp các em có thể đọc viết một cách tốt hơn, hỗ trợ cho việc học tập và giúp các em tự tin, hòa đồng với các bạn trong trường. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sáng kiến kinh nghiệm: Một số bài tập giúp học sinh khiếm thị lớp 1 rèn luyện cơ bàn tay

MỘT SỐ BÀI TẬP GIÚP HỌC SINH KHIẾM THỊ LỚP 1<br /> RÈN LUYỆN CƠ BÀN TAY<br /> I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI<br /> “Giàu hai con mắt, khó đôi bàn tay”<br /> Đó là những đúc kết của cha ông ta từ xa xưa về giá trị của đôi mắt và đôi tay.<br /> Chúng ta sống và làm việc có hiệu quả là nhờ vào đôi mắt biết quan sát và đôi tay<br /> khéo léo. Nếu thiếu một trong hai bộ phận đó, con người sẽ gặp rất nhiều khó khăn<br /> trong sinh hoạt cũng như làm chủ thế giới.<br /> Đối với người bình thường, có một đôi mắt tinh tường, đôi tay chắc khỏe là<br /> có thể dễ dàng làm được mọi việc. Nhưng với người khiếm thị, đôi mắt bị khiếm<br /> khuyết đã làm cho họ gặp rất nhiều khó khăn trong sinh hoạt và công việc hàng<br /> ngày. Những người khiếm thị không thể quan sát mọi vật và sự việc xung quanh<br /> một cách rõ ràng đầy đủ. Khi đó đôi tay sẽ giúp họ khám phá thế giới bằng việc sờ<br /> mó, cầm nắm, cảm nhận. Đôi tay có chức năng gần giống như đôi mắt: phân biệt<br /> và xác định các bề mặt, khoảng cách, trọng lượng của sự vật,... Do vậy đôi tay như<br /> là đôi mắt thứ hai của người khiếm thị.<br /> Trẻ khiếm thị là những em còn nhỏ tuổi, có thể sinh ra đã bị khiếm thị khiếm thị bẩm sinh; hoặc trong quá trình lớn lên mắc một số bệnh về mắt và bị<br /> khiếm thị. Đa số các em có thể chất không được khỏe mạnh như những trẻ bình<br /> thường ở cùng độ tuổi. Bên cạnh đó các em được gia đình nuông chiều với quan<br /> niệm đã bị khuyết tật thì không làm gì được. Những điều đó làm cho các em khiếm<br /> thị rất thụ động trong mọi việc, và quan trọng hơn là các em không được vận động<br /> nhiều nên làm cho cơ thể không khỏe mạnh, linh hoạt.<br /> Việc sử dụng các cơ khớp vận động của các em khiếm thị rất yếu, nhất là các<br /> cơ bàn tay. Đa số các em không biết phối hợp cử động các ngón tay, phối hợp cử<br /> động hai bàn tay, cầm nắm lỏng lẻo, không chắc. Vấn đề này ảnh hưởng rất lớn<br /> đến quá trình học tập và sinh hoạt hàng ngày của các em. Các em có cơ tay yếu sẽ<br /> khó có thể cầm bút để viết, thực hiện các thao tác trong những môn học cơ bản.<br /> Đặc biệt đối với những em khiếm thị phải học bằng chữ Braille thì quá trình sử<br /> dụng bảng, dùi, sách Braille sẽ kéo dài và khó khăn. Vấn đề này ảnh hưởng rất lớn<br /> đến quá trình học tập và tinh thần học tập của các em khiếm thị: không theo kịp<br /> chương trình, chán nản, tự ti, thu mình.<br /> Do vậy, vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để giúp các em học sinh khiếm thị<br /> nhỏ tuổi có đôi tay khỏe mạnh, linh hoạt và theo kịp chương trình học. Hiện nay<br /> chưa có một tài liệu nghiên cứu cụ thể nào đưa ra giải pháp này, mà thường rất<br /> chung chung và không đi sâu vào đối tượng là trẻ khiếm thị. Chính vì vậy mà tôi<br /> mạnh dạn đưa ra giải pháp để giúp các em khiếm thị trong đề tài: “ Một số bài tập<br /> giúp học sinh khiếm thị lớp 1 rèn luyện cơ bàn tay”. Những bài tập này nhằm<br /> giúp các em rèn luyện một đôi tay chắc khỏe, khéo léo, linh hoạt và giúp cho việc<br /> học tập có hiệu quả.<br /> 1<br /> <br /> Trong khuôn khổ của đề tài này, tôi đi sâu vào đối tượng là học sinh khiếm thị<br /> lớp1 bởi các em còn nhỏ và chưa được trải qua một trường lớp nào, lần đầu tiên đi<br /> học, lần đầu tiên làm quen với sách vở, bảng con, bút viết,... Những bài tập cũng là<br /> những bài luyện tập cơ bản cho đôi tay như: cầm nắm, phối hợp cử động các ngón<br /> tay, phối hợp cử động hai bàn tay. Việc luyện tập các động tác cơ bản sẽ giúp các<br /> em có thể đọc viết một cách tốt hơn, hỗ trợ cho việc học tập và giúp các em tự tin,<br /> hòa đồng với các bạn trong trường.<br /> II. TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI<br /> 1. Cơ sở lí luận<br /> 1.1. Một số khái niệm<br /> - Học sinh khiếm thị: được chia làm hai đối tượng khác nhau là mù và nhìn<br /> kém. Những em mù là không còn khả năng nhìn thấy hoặc chỉ phân biệt sáng tối.<br /> Những em nhìn kém là những em còn khả năng nhìn thấy nhưng mức độ nhìn<br /> không được rõ ràng hoặc phải nhìn ở khoảng cách rất gần cho dù được hỗ trợ về<br /> kính.<br /> - Cơ bàn tay: là hệ thống các bó thịt bao xung quanh các xương khớp của bàn<br /> tay. Chúng kết hợp với các khớp ngón tay, dây chằng để thực hiện các thao tác,<br /> vận động của bàn tay dưới sự chỉ đạo của trung ương thần kinh trên não.<br /> 1.2. Các hoạt động của cơ bàn tay<br /> Bàn tay là một trong những bộ phận quan trọng nhất của con người. Nó hỗ trợ<br /> cho các hoạt động đơn giản như cầm nắm một vật thể lớn hoặc những hoạt động<br /> phức tạp hơn như nhặt một viên sỏi nhỏ. Có thể chia vận động của cơ bàn tay<br /> thành hai là vận động tinh và vận động thô.<br /> Vận động thô: là những vận động đơn giản, thường không phải luyện tập<br /> nhiều, hoặc là những vận động bản năng như: cầm, nắm, ném, vung tay, giơ tay,<br /> gãi, ... Thường là sử dụng cả bàn tay, không cần đến sự vận động phối hợp của các<br /> ngón tay, phối hợp hai bàn tay.<br /> Vận động tinh: là những vận động phức tạp, thể hiện sự linh hoạt và khéo léo,<br /> cần được luyện tập và bắt chước, được hoàn thiện dần dần theo thời gian như: viết,<br /> sử dụng các đồ vật nhỏ như thìa, kim khâu,...; hoặc nhặt, chọn, tìm kiếm các đồ vật<br /> nhỏ;... Thường sử dụng đến sự phối hợp vận động của các ngón tay và phối hợp<br /> vận động của hai bàn tay.<br /> Đối với trẻ em thì việc thực hiện vận động tinh phải qua một quá trình rèn<br /> luyện bằng việc bắt chước hoặc khám phá đồ vật xung quanh. Mỗi một trẻ có quá<br /> trình phát triển vận động tinh khác nhau; trẻ bình thường sẽ phát triển nhanh hơn<br /> những trẻ có vấn đề về trí tuệ, thể chất hoặc khuyết tật. Việc phát triển còn phụ<br /> thuộc vào các điều kiện khác như sự quan tâm của gia đình, điều kiện văn hóa,<br /> kinh tế của từng vùng.<br /> 1.3. Việc sử dụng cơ bàn tay của học sinh khiếm thị<br /> 2<br /> <br /> Cũng như những trẻ em khác, trẻ khiếm thị cũng có những hoạt động của bàn<br /> tay để phục vụ việc học tập và các hoạt động trong sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên<br /> do bị khiếm khuyết về thị giác nên các hoạt động bàn tay của các em thường không<br /> phát triển như các bạn cùng lứa tuổi, nó có thể chậm hơn.<br /> Do không có một đôi mắt bình thường nên đa số các em khiếm thị không thể<br /> bắt chước được các hoạt động của người xung quanh. Các em rất thụ động trong<br /> việc học hỏi. Nếu muốn các em có được các kỹ năng vận động như các trẻ khác thì<br /> chúng ta phải dạy, khi dạy phải đưa ra các lời chỉ dẫn kèm hành động thực hành thì<br /> các em mới có thể thực hiện được.<br /> Ngoài ra, quan niệm về trẻ khiếm thị chưa được hiểu rõ, nên đa số gia đình<br /> các em đều có một suy nghĩ chung là các em không thể làm được bất kỳ một việc<br /> gì. Chính suy nghĩ đó nên tất cả mọi việc của các em đều được gia đình làm hết,<br /> hoặc để các em ngồi một chỗ mà không chơi đùa hay dạy các em bất cứ một kỹ<br /> năng hay công việc nào phục vụ cho bản thân.<br /> Một số trẻ khiếm thị còn mắc thêm các tật về vận động nên cũng ảnh hưởng<br /> đến khả năng vận động của bản thân.<br /> Chính vì vậy mà những vận động của cơ bàn tay của trẻ khiếm thị nhỏ tuổi<br /> thường không phát triển như các trẻ cùng tuổi:<br /> - Cầm nắm thường lỏng lẻo, chỉ cầm được những vật có trọng lượng và kích<br /> thước to; không cầm được những vật quá lớn hoặc quá nặng và cầm trong một<br /> khoảng thời gian ngắn.<br /> - Khó thực hiện các thao tác theo sự hướng dẫn của người khác, khả năng bắt<br /> chước kém; khó thực hiện theo các khái niệm như nắm một ngón tay lại, xòe bàn<br /> tay, không căng cứng tay, dãn các cơ ngón tay,...<br /> - Cử động phối hợp của các ngón tay cứng nhắc, thụ động; việc phối hợp hoạt<br /> động hai tay cũng không được linh hoạt, khéo léo.<br /> - Hai bàn tay rất mềm yếu, cơ tay nhão, không thể thực hiện một hoạt động<br /> nào đó trong một thời gian dài như: viết, giặt quần áo, kéo co,...<br /> 2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài<br /> Áp dụng những lý luận ở trên tôi đưa ra một số bài tập để giúp học sinh<br /> khiếm thị lớp 1 rèn luyện cơ bàn tay. Những bài tập này được tiến hành như những<br /> trò chơi, giúp học sinh hứng thú và cảm thấy không nhàm chán. Việc chuẩn bị cho<br /> các bài tập cũng rất đơn giản, với những nguyên liệu có sẵn hoặc rẻ tiền, bất kì<br /> trường học nào, gia đình nào cũng có thể chuẩn bị cho con em của mình. Có thể<br /> thực hiện những bài tập này trong thời gian chơi, ở nhà hoặc tích hợp với một số<br /> môn học trong chương trình học của các em. Với mỗi dạng bài tập là một cách rèn<br /> luyện cơ bàn tay cho các em từ cử động đơn giản đến những cử động linh hoạt,<br /> phức tạp khác nhau. Bên cạnh đó, các bài tập không chỉ giúp các em khiếm thị rèn<br /> luyện cơ bàn tay mà bất kỳ đối tượng nào có vấn đề về vận động của bàn tay cũng<br /> đều có thể áp dụng để luyện tập.<br /> 3<br /> <br /> 2.1. Dạng 1: Bài tập rèn luyện sự cầm nắm<br /> Đây là dạng bài tập giúp các em rèn luyện kỹ năng vận động thô của bàn tay.<br /> Đối với những em có đôi tay yếu và mắc thêm tật về vận động thì cần phải luyện<br /> tập dạng bài tập này. Khi đã có thể cầm nắm chắc chắn, cơ tay khỏe thì các em tiến<br /> hành luyện tập sang các dạng khác, nâng cao các kỹ năng sử dụng cơ bàn tay.<br /> Bài 1: Vo giấy vụn, nặn đất sét<br /> Mục đích: Rèn luyện kỹ năng cầm, nắm, tạo cho cơ co duỗi của ngón tay<br /> khỏe, linh hoạt. Đối với những em có tật về vận động cần luyện tập thường xuyên,<br /> trong một thời gian dài mới đạt được kết quả.<br /> Chuẩn bị: Giấy báo, tờ lịch hàng ngày, lịch treo tường, giấy bìa cứng, đất<br /> sét.<br /> Thực hiện:<br /> - Đối với giấy: Học sinh dùng tay để vo một tờ giấy thành một nắm tròn.<br /> Thực hiện từ giấy mềm trước, khi nào thành thạo thì chuyển sang giấy cứng hơn.<br /> Thực hiện từng tay, và thay đổi luân phiên. Có thể tạo hứng thú cho các em bằng<br /> việc thi đua xem ai thực hiện nhanh hơn hoặc nhiều hơn trong một khoảng thời<br /> gian nhất định. Có thể thực hiện hoạt động này trong thời gian nghỉ giải lao giữa<br /> các tiết học.<br /> - Đối với đất sét: Học sinh dùng tay để bóp mềm đất, nắm lại thành một nắm<br /> tròn, hoặc tạo ra các hình dạng giống đồ vật, hoa quả có dạng tròn. Thực hiện động<br /> tác này trong giờ học Thủ công, Mĩ thuật, thay cho một số bài không phù hợp với<br /> học sinh khiếm thị.<br /> <br /> Hình 1+ 2: Bài tập rèn luyện sự cầm nắm.<br /> <br /> 4<br /> <br /> Bài 2: Nhặt các khối hình tròn, vuông, chữ nhật, các quân bài, ... từ nơi<br /> này sang nơi khác<br /> Mục đích: Rèn kỹ năng cầm nắm nâng cao, giúp cho các cơ ngón tay co duỗi<br /> một cách linh hoạt.<br /> Chuẩn bị: Các hình khối có hình dạng khác nhau, các quân bài, rổ đựng.<br /> Thực hiện:<br /> - Yêu cầu học sinh nhặt các hình khối từ rổ bên trái chuyển sang rổ bên phải,<br /> và ngược lại. Có thể thực hiện bài học này trong môn toán, học sinh vừa nhặt vừa<br /> đếm theo thứ tự hoặc tính toán các phép tính trong phạm vi 10.<br /> 2.2. Dạng 2: Bài tập rèn luyện sự phối hợp chuyển động của các ngón<br /> tay<br /> Khi cầm, nắm đã vững thì vấn đề tiếp theo là các em phải chuyển động phối<br /> hợp linh hoạt các ngón tay trong một bàn tay để thực hiện các kỹ năng vận động<br /> tinh. Dạng bài tập này giúp các em phối hợp linh hoạt các ngón tay, biết sự vận<br /> động của ngón tay nào cho từng hoạt động và sử dụng đúng chuyển động của<br /> những ngón tay đó phù hợp với công việc.<br /> Bài 1: Đếm lần lượt các ngón tay<br /> Mục đích: Rèn sự co duỗi của các ngón tay và cử động linh hoạt phối hợp<br /> của các ngón tay trong bàn tay.<br /> Chuẩn bị: Chỉ sử dụng hai bàn tay.<br /> Thực hiện:<br /> - Cho học sinh cụp hết các ngón tay lại và yêu cầu duỗi từng ngón tay, lần<br /> lượt từ ngón cái đến ngón út. Có thể kết hợp với trò chơi “nhúc nhích, nhúc nhích”:<br /> giáo viên hô “một ngón tay nhúc nhích, nhúc nhích”, học sinh giơ ngón trỏ và nhúc<br /> nhích ngón 1lần và cùng hô “nhúc nhích”; lần lượt cho đến hết cả hai bàn tay.<br /> Thực hiện bài tập này trong môn toán khi học sinh học về các số đếm trong phạm<br /> vi 10.<br /> Bài 2: Nhặt các vật có kích thước nhỏ như các loại hạt (hạt nhãn, hạt na,<br /> hạt vải) hoặc nhặt các loại hạt dùng để xâu vòng với nhiều chất liệu khác nhau<br /> (bằng gỗ, bằng đá, bằng nhựa,...)<br /> Mục đích: Rèn sự phối hợp linh hoạt cho các ngón tay, rèn luyện một đôi tay<br /> khéo léo, mềm dẻo. Bên cạnh đó rèn kỹ năng cảm nhận xúc giác của đôi tay.<br /> Chuẩn bị: Các loại hạt của một số cây; các loại hạt dùng để xâu vòng với<br /> chất liệu khác nhau; một số loại ca nhựa hoặc hũ nhựa nhỏ để đựng các loại hạt.<br /> Thực hiện:<br /> - Yêu cầu học sinh nhặt các loại hạt của cùng một loại cây vào một hũ hoặc<br /> nhặt các loại hạt xâu vòng có cùng một chất liệu vào một hũ. Việc nhặt những hạt<br /> nhỏ sẽ giúp cho các ngón tay phải vận động một cách khéo léo để vừa nhặt đúng<br /> 5<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản