Sáng tạo đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực

Chia sẻ: toyotayaris

Phần lớn học sinh tiểu học còn chưa xác định rõ ràng mục đích việc học tập là gì. Trong thực tế hiện nay, không ít em còn học là do bị ép buộc hoặc học chỉ để thầy cô, cha mẹ vui lòng… Điều đó cho thấy nhận thức và nhu cầu học tập của HS còn chưa cao, các em sẽ dễ dàng nhàm chán, không hứng thú đến trường nếu như trong quá trình dạy học, giáo viên không nắm rõ đặc điểm tâm lí của HS và không thay đổi cách thức dạy học của...

Bạn đang xem 7 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Sáng tạo đổi mới trong phương pháp dạy học tích cực

Sáng tạo đổi mới trong phương
pháp dạy học tích cực



PHẦN A: MỞ ĐẦU

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:

- Phần lớn học sinh tiểu học còn chưa xác định rõ ràng mục đích việc
học tập là gì. Trong thực tế hiện nay, không ít em còn học là do bị ép buộc
hoặc học chỉ để thầy cô, cha mẹ vui lòng… Điều đó cho thấy nhận thức và
nhu cầu học tập của HS còn chưa cao, các em sẽ dễ dàng nhàm chán, không
hứng thú đến trường nếu như trong quá trình dạy học, giáo viên không nắm
rõ đặc điểm tâm lí của HS và không thay đổi cách thức dạy học của mình ở
từng bài, từng tiết học. Thực trạng đó cho thấy: giáo viên chúng ta cần phải
đổi mới cách thức dạy học làm sao để tạo cho HS sự hứng thú, có nhu cầu
nhận thức và chủ động tích cực trong việc học tập của mình.

- Trong phạm vi bài viết này, tôi muốn chia sẻ cùng đồng nghiệp một
số kinh nghiệm thực tế của việc “Sáng tạo đổi mới trong phương pháp dạy
học tích cực” mà tôi đã thực hiện được nhằm mang đến sự hứng thú và nhận
thức đúng đắn việc học tập từ đó phát triển những kĩ năng cần có cho các em
học sinh.
PHẦN B: NỘI DUNG

I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:

1. Cơ sở lí luận

- Chúng ta đang dần đến nền kinh tế tri thức của thế kỉ XXI, đó là nơi
đòi hỏi HS phải có những kĩ năng tư duy bậc cao để tự tin phát triển năng lực
của mình. Phương pháp giáo dục cũ không thể xây dựng và phát triển cho HS
những kĩ năng đó, vì thế GV cần nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi
mới phương pháp dạy học trong xu thế hiện nay.

- Theo công văn số 8232/BGDĐT-GDTH của Bộ Giáo dục Đào tạo
ban hành ngày 08/08/2007 và công văn số 2029/GDĐT-TH của Sở Giáo dục
và Đào tạo ban hành ngày 28/08/07 về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm
học 2007-2008 đối với GDTH chỉ đạo: tiếp tục đổi mới phương pháp dạy
học và thực hiện theo tinh thần văn bản 896/BGDĐT-GDTH ngày
13/02/2006, khuyến khích giáo viên dạy học theo từng nhóm đối tượng học
sinh, không máy móc, rập khuôn, hình thức. Khuyến khích giáo viên sử dụng
công nghệ thông tin nhằm thực hiện đổi mới phương pháp dạy học.

- Trong suốt quá trình thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông, việc
giảng dạy chương trình luôn đi đôi với đổi mới phương pháp dạy học.

Vì thế ta có thể nói: Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề then chốt
trong xu thế giáo dục hiện nay.

2. Cơ sở thực tiễn

- Các phương pháp giáo dục trước đây đã cho thấy những mặt hạn chế
là chưa phát huy được tính tích cực và sự hứng thú học tập cho học sinh.
Trong những năm đầu đổi mới giáo dục, rất nhiều những phương pháp dạy
học mới đã được vận dụng vào quá trình giảng dạy. Mỗi phương pháp đều có
giá trị riêng và tính hiệu quả hay không hiệu quả của phương pháp phụ thuộc
phần lớn vào khả năng vận dụng của giáo viên. Trước nhu cầu và tình hình
đó, trong nhiều năm qua được sự chỉ đạo của Sở GD-ĐT TP.HCM, Phòng
Giáo dục Quận Tân Phú đã thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn cho giáo
viên nhằm giúp giáo viên định hướng và thực hiện đúng việc đổi mới phương
pháp giáo dục. Trong suốt thời gian hè của năm học 2006-2007 đến nay, giáo
viên chúng tôi được liên tục tiếp cận nhiều phương pháp dạy học mới, học
được nhiều kĩ năng vận dụng từ những lớp tập huấn như Chương trình khởi
đầu của Intel; Phương pháp tổ chức học nhóm tích cực; Phương pháp dạy học
tích cực bộ môn… Qua các lớp tập huấn này, tôi đã có thêm hành trang tự tin
để đổi mới dạy học nhằm phát huy cao nhất khả năng và vốn sống của học
sinh.

- Trong nhiều năm giảng dạy qua, điều làm tôi băn khoăn nhất là một
số học sinh vẫn còn rất thụ động, tự ti, kĩ năng giao tiếp rất kém; các em có
biểu hiện rụt rè, không tham gia vào các hoạt động trên lớp, có một số hầu
như cô lập với mọi người, cũng có em đã bật khóc trước lớp khi được tôi mời
lên trình bày ý kiến. Trước tình hình học sinh như thế, thiết nghĩ người giáo
viên cần phải làm mọi cách để giúp đỡ các em có được sự tự tin về bản thân,
sự hứng thú, chủ động trong học tập; giúp các em từng bước hoàn thiện để
phát triển những kĩ năng cần thiết mà xã hội yêu cầu. Từ đó, tôi đã mạnh dạn
vận dụng, kết hợp sáng tạo những phương pháp dạy học mới vừa được tiếp
cận vào thực tế giảng dạy.

II/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Học sinh tiểu học là đối tượng đang chuyển từ giai đoạn vui chơi sang
giai đoạn học tập. Các hứng thú về nhận thức, về tìm hiểu thế giới xung
quanh bộc lộ và phát triển rất rõ rệt. Thế nhưng, sự hứng thú ấy của học sinh
lại phụ thuộc phần lớn vào khả năng tổ chức, năng lực điều hành các hoạt
động của giáo viên. Vì vậy, muốn đổi mới phương pháp giáo dục một cách
hiệu quả nhằm mang lại những điều tốt nhất cho học sinh, trước hết giáo viên
chúng ta cần phải:

 Đổi mới tư duy, tự hoàn thiện các kĩ năng của một
người giáo viên từ đó tiến hành đổi mới một cách đúng đắn.

 Nắm vững các phương pháp dạy học tích cực, vận
dụng kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp vào giảng dạy để
vừa đạt mục tiêu giáo dục, vừa phù hợp với đối tượng học sinh và
điều kiện thực tiễn của cơ sở.

1/ Đổi mới tư duy, tự hoàn thiện các kĩ năng của một người
giáo viên từ đó tiến hành đổi mới một cách đúng đắn.

- Việc giáo dục học sinh ở trường tiểu học không chỉ giúp
các em tiếp thu tốt các kiến thức trong SGK mà còn phải trang bị cho
các em đầy đủ những kĩ năng để có thể hiểu và giải quyết những vấn
đề phức tạp trong cuộc sống. Điều đó cho thấy vai trò của người giáo
viên hết sức quan trọng. Đã có lúc tôi tự hỏi: “Bản thân mình đã phát
triển hoàn chỉnh các kĩ năng phục vụ cho việc giảng dạy chưa?”. Đó là
vấn đề tôi hết sức băn khoăn bởi có lúc tôi chưa thật tự tin khi xử lý
một số tình huống phát sinh trong lớp học, còn lúng túng trong việc tổ
chức lớp học sao cho thật hiệu quả để rèn luyện và phát triển cho học
sinh những kĩ năng cần có…Chính chương trình khởi đầu Intel đã phần
nào giúp tôi giải quyết được một số vướng mắc của bản thân.

- Chương trình khởi đầu Intel bồi dưỡng cho giáo viên
chúng tôi rất nhiều kĩ năng, trong đó quan trọng nhất là 3 nhóm kĩ
năng:

 Kĩ năng phát triển tư duy.

 Kĩ năng lập kế hoạch hành động.
 Kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin.

- Tiếp cận và vận dụng vào thực tiễn, tôi nhận thấy tính
hiệu quả rõ rệt mà chương trình đã mang lại cho công tác giảng dạy
của chúng tôi.

Trong những năm học trước đây, tôi thường xây
dựng các kế hoạch chủ nhiệm, kế hoạch bồi dưỡng, phụ đạo học
sinh theo một lề lối cũ. Đó là những kế hoạch theo khuôn khổ
quen thuộc và có lúc hiệu quả chưa cao bởi nó không hoàn thành
đúng theo trình tự thời gian hoặc những tác động trong thực tế gây
khó khăn cho việc theo đuổi các kế hoạch ban đầu. Nhưng khi
được tiếp cận với kĩ năng lập kế hoạch hành động của chương
trình Intel, những kế hoạch chủ nhiệm lớp, kế hoạch bồi dưỡng và
phát triển kĩ năng cho học sinh… được tôi xây dựng trong năm
học này phần nào luôn đạt hiệu quả bởi ở từng kế hoạch hoạt
động, tôi luôn chủ động về việc thực hiện mục tiêu, liệt kê rõ từng
bước mình đã thực hiện thế nào, dự đoán những thử thách có thể
xảy ra, xác định rõ các nguồn tài nguyên để từ đó vận dụng linh
hoạt những giải pháp phù hợp và kịp thời.

Bên cạnh đó, kĩ năng phát triển tư duy của Intel còn
giúp bản thân tôi hoàn thiện hệ thống câu hỏi đặt ra cho học sinh.
Thực tế cho thấy, hệ thống câu hỏi trong quá trình học tập không
chỉ là con đường dẫn đến nguồn tri thức mà học sinh cần lĩnh hội
mà nó còn có tác dụng khuyến khích phát triển tư duy có phân tích
của học sinh ở mức cao nhất. Trong những giờ học trước đây, hệ
thống câu hỏi mà tôi đặt ra tuy phù hợp với các đối tượng học sinh
nhưng vẫn còn hạn chế bởi mục đích khai thác câu hỏi chủ yếu để
học sinh hiểu rõ nội dung mà chưa chú trọng rèn các hoạt động tư
duy cho các em. Khi tìm hiểu về bảng phân loại kĩ năng tư duy
của Bloom, ở mỗi bài học tôi luôn xem xét và đánh giá các câu
hỏi có sẵn trong sách giáo khoa theo mức độ đi từ Biết -> Hiểu ->
Vận dụng -> Phân tích -> Tổng hợp -> Đánh giá, rồi từ đó tôi soạn
ra một hệ thống câu hỏi vừa đảm bảo việc khai thác nội dung bài
học vừa rèn kĩ năng tư duy cho các em.

 Ví dụ thực tế việc Dạy bài tập đọc “Phân xử tài tình”
(STV 5, tập 2 , trang 46-47) ở năm học 2006-2007 và năm học
2007-2008




Thời Hệ thống câu hỏi được đặt với HS Mục
gian tiêu


CHỦ YẾU DỰA VÀO SGK

1/ Hai người đàn bà đến công đường nhờ quan
phân xử việc gì?
Năm
học 2/ Quan đã dùng biện pháp nào để tìm người lấy
- Chủ
cắp tấm vải? Vì sao quan cho rằng kẻ không khóc là kẻ
2006- yếu tìm nội
cắp?
2007 dung, ý nghĩa
3/ Quan đã làm gì để tìm kẻ lấy trộm tiền nhà của bài đọc.
chùa?

4/ Vì sao quan lại dùng cách trên? Chọn ý trả lời
đúng:

 Vì tin là thóc trong tay kẻ gian sẽ nảy
mầm.
 Vì biết kẻ gian quá lo lắng sẽ lộ mặt.

 Vì cần có thời gian để thu thập chứng
cứ.

5/ Quan án phá được vụ án nhờ đâu?




Năm 1/ Ai là người phải xử các vụ án và vì sao phải làm - Hiểu
học công việc đó? nội dung bài
đồng thời phát
2007- 2/ Hãy kể lại 2 vụ án.
triển kĩ năng tư
2008
3/ Tìm điểm giống và khác nhau giữa 2 vụ kiện. duy của học
sinh từ thấp
4/ Quan án tìm thủ phạm trộm tiền nhà chùa bằng đến cao.
cách yêu cầu mọi người cầm nắm thóc trong tay và chạy
đàn vì:

 Ông tin là thóc trong tay kẻ gian sẽ
nảy mầm.

 Ông biết kẻ gian quá lo lắng sẽ lộ mặt.

 Ông cần có thời gian để thu thập
chứng cứ.

5/ Sắm vai 1 trong 2 vụ án.

6/ Thảo luận nhóm kể lại một việc cho thấy thầy cô
đã phân xử tài tình với hành vi học sinh.
Qua thực tiễn, tôi nhận thấy ngày càng tự tin hơn về kĩ năng đặt câu hỏi
của mình, từ đó vận dụng linh hoạt vào thực tế giảng dạy với mong muốn luôn
kích thích sự phát triển tư duy học sinh.

Ngày nay, chúng ta đang sống trong nền kinh tế
toàn cầu, mỗi cá nhân có thể gặp những thử thách ngày càng lớn
về xử lí thông tin, về cộng tác, giao tiếp và ứng dụng công nghệ.
Vì vậy, kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin mà chương trình
Intel muốn trang bị cho giáo viên chúng ta là hết sức cần thiết. Vì
là khóa học khởi đầu nên đối với các giáo viên dù chưa có điều
kiện tiếp xúc với công nghệ cũng nắm bắt cách thực hiện một cách
dễ dàng. Bản thân tôi sau khi tiếp cận lớp học này, kĩ năng sử
dụng công nghệ trở nên thuần thục hơn, nó đã hỗ trợ tôi rất nhiều
trong công tác chủ nhiệm như việc tính điểm số, làm các hồ sơ sổ
sách quản lí học sinh… Hơn nữa, nó còn giúp công tác giảng dạy
của tôi đạt hiệu quả hơn bởi tôi thường xuyên cập nhật các thông
tin mới nhất, những tư liệu trực quan sinh động, đẹp mắt có tính
thực tế để áp dụng vào các bài học, từ đó giúp các em hiểu sâu
hơn các kiến thức, gắn kiến thức thu được không xa rời thực tiễn.

- Chính vì vậy, người giáo viên phải luôn nhận thức một
cách đúng đắn: phải tự rèn luyện, hoàn thiện những kĩ năng về công
nghệ, kĩ năng tư duy và sự cộng tác… để từ đó vận dụng các phương
pháp dạy học sao cho kích thích hứng thú say mê học tập và khả năng
sáng tạo của tất cả học sinh.

2/ Nắm vững các phương pháp dạy học tích cực, vận dụng kết
hợp nhuần nhuyễn các phương pháp vào giảng dạy sao cho vừa đạt
mục tiêu giáo dục, vừa phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện
thực tiễn của cơ sở.
Trong quá trình dạy học, giáo viên cần tạo ra một môi trường học tập
giúp học sinh rèn luyện và phát triển các kĩ năng. Môi trường đó có những
đặc điểm gì? Đó phải là nơi mà học sinh chủ động khám phá ý tưởng của
mình, mở rộng suy nghĩ sáng tạo, đẩy mạnh sự hợp tác lẫn nhau; là nơi thuận
lợi để hình thành nhân cách và kĩ năng sống. Một trong những phương pháp
tạo ra môi trường đó chính là phương pháp dạy học theo nhóm.

Trong nhiều năm qua, phương pháp này đã được đông đảo giáo viên
vận dụng nhằm mục đích đổi mới giáo dục. Thế nhưng phương pháp học
nhóm đã bộc lộ một số hạn chế bởi: hoạt động này thường tập trung vào một
số đối tượng khá giỏi trong khi đó các em yếu kém chỉ ngồi xem hoặc tụt hậu
không theo kịp các bạn. Làm thế nào để khắc phục tình trạng trên? Phương
pháp nhóm tích cực là một giải pháp hữu hiệu.

a) Phương pháp nhóm tích cực

- Đến với lớp tập huấn các phương pháp nhóm tích cực, tôi thực sự tâm
đắc về sự phong phú đa đạng cũng như hiệu quả mà các phương pháp này
mang đến. Phương pháp nhóm tích cực gồm 15 phương pháp:

 Tập trung học tập

 Làm dấu, trích đoạn

 Lớp học lắp ghép

 Kim tự tháp

 Đôi bạn học tập

 Phóng viên

 Nói chuyện tay ba

 Thẻ lựa chọn (thẻ hiểu hoặc không hiểu)
 Thẻ cấu trúc

 Di chuyển trạm

 Suy nghĩ – Trao đổi – Chia sẻ

 Ba đi – Một ở lại

 Đàm phán hòa bình

 Nói chuyện vòng tròn

 Thẻ ôn bài

Trình tự thực hiện của phương pháp đòi hỏi học sinh phải luôn ở thế
chủ động chiếm lĩnh kiến thức, điều đó sẽ nảy sinh nhu cầu học tập tích cực,
học sinh phải tự giải quyết các nhu cầu và thông qua đó các kĩ năng sẽ dần
được phát triển. Ngoài ra các phương pháp nhóm tích cực này còn đặc biệt
phát triển các kĩ năng cần thiết cho học sinh để có thể đáp ứng được nhu cầu
của xã hội hiện nay. Cụ thể như:

 Phương pháp “Phóng viên” sẽ phát triển kĩ năng
giao tiếp, kĩ năng tư duy, kĩ năng viết…

 Phương pháp “Trò chuyện tay ba” sẽ phát triển các
kĩ năng nghe, chia sẻ, kĩ năng nói…

 Phương pháp “Kim tự tháp” phát triển kĩ năng
quyết định nhanh, kĩ năng tư duy…

- Nắm được đặc điểm các phương pháp, trong từng hoạt động của tiết
học, tôi luôn nghiên cứu, lựa chọn và vận dụng phối hợp nhịp nhàng phương
pháp học nhóm tích cực với các phương pháp học khác sao cho thu hút các
em cùng tham gia chiếm lĩnh kiến thức. Phụ trách dạy chuyên sâu phân môn
Tiếng Việt ở 4 lớp Năm, tôi nhận thấy mỗi lớp học có đặc điểm riêng:
 Lớp 5/1: phần lớn học sinh nhanh nhẹn, sôi nổi, tự tin, có
số ít các em ít trao đổi chia sẻ ý kiến.

 Lớp 5/2: đa số là học sinh nam, các em rất hiếu động, khả
năng tập trung nghe giảng không lâu, hay nói chuyện và kĩ năng
diễn đạt còn yếu.

 Lớp 5/3: phần lớn học sinh nhanh nhẹn, năng nổ, một số
học sinh còn nhút nhát.

 Lớp 5/4: học sinh hiền, lớp học trầm, các em còn thụ
động, ít trao đổi chia sẻ ý kiến.




Với đặc điểm các lớp như thế, tôi tổ chức giảng dạy ở mỗi lớp với các
phương pháp dạy học khác nhau.

Ví dụ: Hoạt động khởi động trước khi vào bài mới




Lớp Cách tiến hành


5/2 Sử dụng phương pháp “Tập trung” dưới nhiều hình thức
nhằm thu hút sự chú ý của các em.


5/4 Tạo khí thế sôi động bằng những trò chơi “Kim Tự Tháp”,
“Tiếp sức”…


5/1 Tạo ra tình huống liên quan nội dung bài học để kích thích
và 5/3 học sinh.
Mặc dù hoạt động khởi động diễn ra trong thời gian ngắn nhưng lại có
tác dụng rất lớn đến hiệu quả của tiết học. Bởi nếu giáo viên tạo được sự
hứng thú ngay từ đầu tiết học sẽ tạo ra động lực thúc đẩy các em khám phá
những kiến thức tiếp theo.

- Ngoài ra, trong các hoạt động, tùy nội dung bài học, tôi đã sử dụng
những phương pháp như trò chuyện tay ba, đôi bạn học tập, lớp học lắp ghép
hoặc phương pháp ba đi một ở lại để thay thế cho phương pháp nhóm trước
đây.

Ví dụ:

 Ở năm học trước, khi dạy bài tập đọc: “Sự sụp đổ của chế độ a-
pac-thai” (STV5, tập 1, trang 54), tôi đã yêu cầu học sinh thảo luận nhóm
đôi trả lời 2 câu hỏi:

Người dân Nam Phi đã làm gì để xóa bỏ chế độ phân biệt
chủng tộc?

Theo em, vì sao cuộc đấu tranh chống chế độ a-pac-thai
được đông đảo mọi người trên thế giới ủng hộ?

Quan sát học sinh thảo luận, tôi thấy có nhóm phối hợp trả lời rất
tốt nhưng đồng thời có nhóm chỉ có 1 em hoạt động, em còn lại thụ dộng lắng
nghe, hoàn toàn không phản hồi. Kết quả khi trình bày ý kiến có em không
thể trả lời được.

 Ở năm học này, cũng với bài đọc đó, khi trả lời 2 câu hỏi trên,
tôi sử dụng phương pháp đôi bạn học tập. Quan sát cho thấy tất cả học
sinh kể cả các đối tượng thụ động, nhút nhát cũng đều phải tự nghiên cứu
trả lời câu hỏi rồi chia sẻ câu trả lời cùng bạn kế bên. Kết quả là các em
trả lời rất tốt 2 câu hỏi ấy.

-> So sánh hai cách thức tổ chức trên cho thấy: phương pháp đôi bạn
học tập hiệu quả hơn bởi toàn bộ các em đều nắm được nội dung đồng thời kĩ
năng nghe, chia sẻ, trình bày ở các em được phát triển.

 Một thực tế khác, trước đây khi dạy phân môn Tập làm văn, tôi
thường vất vả trong việc chỉnh sửa bài làm của các em (dàn ý, đoạn văn,
bài văn) bằng cách gọi các em đọc lại bài làm của mình rồi cùng cả lớp
nhận xét, thống nhất chung. Kết quả cho thấy rất nhiều học sinh không
lắng nghe, có khi lắng nghe cũng chưa tự tin nhận định bài làm của bạn
trước lớp nên đôi lúc việc sửa bài cho học sinh không đạt hiệu quả. Thế
nhưng cũng việc làm đó, ở năm học này, tôi cảm thấy tiết học thật sự hiệu
quả khi sử dụng phương pháp trò chuyện tay ba kết hợp đàm thoại, chia
sẻ. Mỗi nhóm ba học sinh sẽ là một lớp học thu nhỏ của các em. Lần lượt
từng bạn sẽ đọc bài làm của mình rồi sẽ được nghe lời nhận xét, góp ý từ
phía 2 bạn. Cách tổ chức ấy không những giúp các em học hỏi những cái
hay, khắc phục những lỗi sai từ bài làm của bạn mà qua đó còn rèn cho
các em kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng nhận xét, chia sẻ và trình bày ý
kiến. Với các em học sinh tự ti, nhút nhát, việc biết đưa ra ý kiến chủ quan
của mình trong nhóm nhỏ dù chưa chất lượng nhưng đối với tôi đó là một
thành công ngoài mong đợi. Tôi tin rằng trong thời gian sắp tới, các em sẽ
mạnh dạn trình bày những ý kiến của mình trước lớp học hoặc trước đám
đông.

- Không những thế, các phương pháp nhóm tích cực còn có cách chia
nhóm học sinh hết sức đa dạng, phong phú. Các em có thể ngồi theo nhóm
ngẫu nhiên, nhóm cùng trình độ… qua đó khả năng tiếp xúc với các bạn
trong lớp được nhiều hơn, quan hệ bạn bè từ đó được mở rộng. Các em tỏ ra
hứng thú, tích cực hơn khi tham gia các hoạt động do giáo viên tổ chức.
 Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, các tiết học của lớp
tôi rất nhẹ nhàng, học sinh học rất hứng thú. Điều tạo nên kết quả đó
chính là việc tôi đã kết hợp sáng tạo những phương pháp dạy học nhóm
tích cực cùng với nhiều phương pháp dạy học khác. Và một trong
những phương pháp mà tôi cũng rất tâm đắc và thường xuyên vận
dụng: đó là phương pháp tích cực bộ môn (trò chơi học tập Toán và
Tiếng Việt).

b) Phương pháp tích cực bộ môn (trò chơi học tập Toán và
Tiếng Việt).

- Phương pháp tích cực bộ môn là phương pháp rất phù hợp với đặc
điểm tâm sinh lí học sinh tiểu học. Với tinh thần “Học mà chơi, chơi mà
học”, các em sẽ nắm kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, thoải mái. Từ
đó, các em có thể tự tin vận dụng chúng vào thực tiễn cuộc sống của mình.
Bên cạnh đó, qua tham gia trò chơi học tập, học sinh được rèn luyện sự tự tin,
bạo dạn trước đám đông, có tinh thần ham học hỏi, phát huy tính tích cực chủ
động của các em trong học tập.

- Phương pháp tích cực bộ môn Toán và Tiếng Việt giới thiệu rất nhiều
những trò chơi học tập như: bingo, tập trung, câu cá, đổ xúc xắc, trò chơi Ô,
hình ảnh biết nói…

- Khi được tiếp cận với phương pháp này, tôi và các đồng nghiệp trong
khối nhanh chóng tiến hành làm các đồ dùng học tập để phục vụ giảng dạy.
Tùy vào mục tiêu, nội dung bài, tôi vận dụng các trò chơi học tập ấy để học
sinh có thể chơi theo nhóm hoặc chơi cá nhân sao cho phù hợp với từng đối
tượng học sinh và phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở. Qua các giờ học
Toán cho thấy các em rất tích cực, nhanh nhẹn, ham muốn được tham gia và
háo hức chờ đợi đến lượt mình chơi mặc dù phải tiếp xúc với những con số
khô khan, những bài toán cần phải tính. Hoặc qua các giờ Tiếng Việt, những
kĩ năng về sử dụng từ ngữ, kĩ năng đọc hiểu, kĩ năng viết văn ở các em học
sinh nâng lên rõ rệt; trí tưởng tượng sáng tạo của các em phong phú hơn rất
nhiều.

 Sau đây là hai câu chuyện trong số các câu chuyện mà học sinh
lớp tôi đã sáng tác khi tôi tổ chức hoạt động trò chơi “Câu chuyện từ hình
ảnh” trong giờ Tập làm văn: Ôn tập văn kể chuyện (lớp 5)




- Cách tổ chức tiết
học: Mỗi nhóm học sinh nhận được 4 hình ảnh bất kì, nhiệm vụ của
các em là sắp xếp các hình ảnh và tạo ra câu chuyện liên quan đến 4
hình ảnh đó.

Với 4 hình là quả cà chua, con sóc, bông hoa râm bụt, gà
mẹ cùng các quả trứng, các em đã sáng tác câu chuyện:
CÀ CHUA TÌM MẸ
Một buổi sáng đẹp trời, trong một khu vườn nhỏ, một trái cà chua chín đỏ vừa mới
ra đời. Cà chua thắc mắc: “Mẹ mỉnh đâu rồi nhỉ, đi tìm mẹ thôi”. Đến một góc rừng,
thấy một chú sóc, cà chua bèn hỏi: “Bác sóc ơi, bác biết mẹ cháu là ai không?”
Sóc bảo:
- Trông cháu giống con của chị gà mái bên kia rừng quá, hay là cháu sang ấy thử
xem.
Sang đến khu vườn bên kia, cà chua thấy cô gà mái, bèn hỏi: “Cô gà mái ơi, cô có
phải là mẹ của cháu không?”
Gà mái nhìn cà chua rồi nói:
- Cô không phải là mẹ của cháu đâu! Cô thấy cháu màu đỏ, còn con cô có đỏ
đâu. Cháu thử đến dòng suối nhỏ xem.
Đến bên kia dòng suối, cà chua hỏi một bông hoa râm bụt: “Cô ơi, cô là mẹ của
cháu phải không?”
Râm bụt thấy bèn bảo:
- Cô đỏ như cháu nhưng cô không phải mẹ cháu đâu, cô là hoa còn cháu là quả
cơ mà! Cháu từ đâu đến?
Cà chua buồn bã trả lời: “Cháu đến từ khu vườn bên kia đó, xa lắm ạ!”
Hoa râm bụt bảo:
- Vậy đúng rồi, mẹ cháu ở khu vườn đó đấy, mẹ cháu là những quả cà chua đỏ
thắm.
- Cháu về với mẹ đây.
Cà chua mừng rỡ và trở về với khu vườn thân yêu.
Với 4 hình là chú chuột mặc áo giáp, con kanguru, chiếc
xe đạp, một lễ hội, các em đã sáng tác câu chuyện:

CHÚ CHUỘT VÀ CHIẾC XE ĐẠP ĐIỆN
Ngày xửa ngày xưa, vào một buổi sáng ở vương quốc nọ, Đức vua mở ra một cuộc
đua. Ai thắng sẽ được cưới công chúa. Và mọi người nô nức đến tham dự.
Các thí sinh vào vị trí đua và đợi nghe khẩu hiệu để bắt đầu. Anh kanguru nhanh
chóng vượt qua mọi đối thủ và đứng ở vị trí đầu. Chạy một lát, anh quay lại thấy
không ai bằng mình cả nên chạy chậm lại. Một chú chuột mặc áo giáp nhìn thấy vậy,
lập tức nhảy lên xe đạp điện phóng về đích đầu tiên. Kết quả chú chuột cưới được
công chúa.



Qua việc vận dụng các trò chơi học tập kết hợp nhịp nhàng với các
phương pháp giảng dạy cho thấy: học sinh ngày càng sáng tạo hơn trong học tập,
trí tưởng tượng của các em ngày càng phát triển phong phú.

III/ TỰ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN:

1/ Đối với học sinh:



Bảng thống kê kết quả học tập của học sinh lớp 5/1




Học sinh Học sinh Học sinh

giỏi tiên tiến trung bình
13 (29,5%) 19 (43,2%) 12 (27,3%)
ĐẦU
NĂM




20 (45,5%) 21 (47,7%) 3 (6,8%)
CUỐI HKI




- Qua việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực, tôi
nhận thấy không khí trong các tiết học năm nay khác hẳn so với những
năm học trước. Học sinh luôn học tập với tâm trạng hồ hởi, thích thú,
các em tỏ ra say mê và tích cực chủ động chiếm lĩnh kiến thức. Dựa
vào bảng thống kê kết quả học tập cho thấy, các em có sự tiến bộ rõ rệt
trong học tập, số lượng học sinh giỏi và tiên tiến tăng, học sinh trung
bình giảm. Không những việc học tập có tiến bộ mà các em còn phát
triển các kĩ năng: nghe, nói, hợp tác… một cách rõ rệt.

- Các em học sinh ngày càng năng động hơn, tư duy của các
em phát triển hơn nhiều so với đầu năm. Nếu như trong những tiết học
trước đây, các em chỉ đặt những câu hỏi như: “Bạn suy nghĩ gì về nhân
vật đó?” hoặc “Bạn học hỏi được điều gì ở nhân vật đó?” …thì đến nay
những câu hỏi của các em trở nên thông minh hơn: “Nếu bạn là nhân
vật đó, bạn sẽ làm gì?” hay “Bạn hãy so sánh tính cách của hai nhân
vật?”..Ngoài ra, các em còn biết lập cho mình những kế hoạch học tập
ở lớp, ở nhà và cả kế hoạch giúp đỡ những bạn học chậm.

- Đối những học sinh thụ động nhút nhát, các em đã dần
mạnh dạn hơn, tự tin hơn. Trong các giờ học, các em đã có ý kiến chia
sẻ với thầy cô, với bạn bè và nhiều em đã có khả năng trình bày suy
nghĩ trước lớp.

- Mối quan hệ bạn bè trong lớp ngày càng tốt đẹp hơn, các
em luôn biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ nhau trong học tập.

2/ Đối với phụ huynh học sinh:

- Mặc dù trong cuộc họp phụ huynh học sinh đầu năm, tôi đã trình bày
và phân tích rõ những hiệu quả của phương pháp dạy học tích cực mới nhưng
nhiều phụ huynh vẫn còn lo lắng, chưa tin tưởng. Họ sợ con em mình không
đảm bảo kiến thức khi thấy các em chơi trong giờ học hoặc lượng bài tập về
nhà ít hẳn đi. Nhưng thông qua kết quả học tập và chính sự tiến bộ rõ rệt của
các em, tôi đã thuyết phục được họ. Phụ huynh cảm thấy hài lòng khi con em
mình trở nên nhanh nhẹn, hoạt bát, biết đưa ra ý kiến cá nhân và nhất là ý
thức học tập của các em ngày càng được nâng cao.




3/ Với BGH và đồng nghiệp:

- Trong quá trình vận dụng những phương pháp dạy học tích cực, tôi
và đồng nghiệp luôn nhận được sự động viên và ủng hộ từ phía BGH.

Hầu hết các tiết học mà đồng nghiệp dự hoặc Ban giám hiệu trường
kiểm tra đột xuất, lớp tôi luôn được đánh giá là lớp học sinh động, hiệu quả,
học sinh tự tin, mạnh dạn, tích cực tham gia các hoạt động. Vì thế, lớp tôi
luôn được chọn thực hiện những tiết thao giảng, chuyên đề để giới thiệu cho
các đồng nghiệp toàn trường.
IV/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

- “ Sự đổi mới luôn chứa đựng những mạo hiểm nhưng những lợi ích
mà nó mang lại là vô cùng quý giá” (Theo tinh thần lớp học Intel)




PHẦN C: KẾT LUẬN

Trong tình hình hiện nay, với xu hướng đổi mới giáo dục, thiết nghĩ
đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề vô cùng quan trọng. Chính việc
vận dụng những phương pháp dạy học tích cực đã giúp tôi từng bước hoàn
thiện những kĩ năng sư phạm, từ đó vận dụng linh hoạt, sáng tạo trong công
tác giảng dạy. Trong quá trình vận dụng những phương pháp dạy học tích cực
này, sự say mê học tập và những tiến bộ rõ rệt của học sinh chính là nguồn
động lực thúc đẩy tôi luôn nỗ lực và phấn đấu không ngừng. Việc áp dụng
giảng dạy theo hướng chuyên môn hóa đã tạo mọi nhiều thuận lợi cho người
giáo viên nắm bắt được các đối tượng học sinh. Từ đó sẽ vận dụng những
phương pháp dạy học tích cực sao cho phù hợp, từng bước uốn nắn và tạo
điều kiện để các em khắc phục những mặt còn tồn tại đồng thời giúp các em
phát huy tối đa khả năng của bản thân.

Giáo viên tiểu học là người đặt nền móng cơ bản xây dựng các thế hệ
học sinh. Vì vậy, với lương tâm và nhiệm vụ cao cả của nhà giáo, chúng ta
hãy giúp các em hoàn thiện về kiến thức, kĩ năng và nhân cách để các em có
thể tự tin bước vào tương lai.



……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản