Siêu âm bụng cấp cứu

Chia sẻ: htc_12

Siêu âm bụng tổng quát là một trong những thăm khám được sử dụng nhiều nhất hiện nay khi người bệnh vào viện. Mục đích có thể là kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc đánh giá những bệnh lý đã biết trước. Siêu âm bụng có thể đánh giá được tổn thương ở các bộ phận sau: - Gan, mật - Hệ tiết niệu: thận, bàng quang, niệu quản - Hệ sinh dục: tử cung, buồng trứng (nữ), tiền liệt tuyến (nam)...

Bạn đang xem 10 trang mẫu tài liệu này, vui lòng download file gốc để xem toàn bộ.

Nội dung Text: Siêu âm bụng cấp cứu

SIÊU ÂM B NG C P C U




BM ch n oán hình nh
HYD C n Thơ




Siêu âm ch là
cái bóng c a s th t



1
M C TIÊU
1. Nh n bi t ư c vai trò c a các phương ti n C HA
2. Mô t ư c 4 v trí kh o sát cơ b n trong k thu t
FAST
3. Nêu ư c nhóm các nguyên nhân thư ng g p trong
các v trí au thông thư ng.
4. Mô t ư c hình nh m t s b nh lý thư ng g p
i n hình trong c p c u
5. Th c hi n thu n th c các m t c t cơ b n trong k
thu t FAST.
6. Th c hi n thu n th c các m t c t kh o sát trong
b nh lý viêm ru t th a, tìm nguyên nhân th n
nư c.




SA t i gư ng



2
K THU T KH O SÁT
• Ph n l n các trư ng h p b nh nhân không
c n chu n b gì.
• B nh nhân n m ng a, hai tay ưa cao lên u
b c l ph n m n sư n.




• Và ph n l n trư ng h p
s g p các khó khăn: (1)
B nh nhân không h p
tác. (2) B nh nhân xoay
tr kém vì au, hôn mê.
(3) Các d ng c c
nh, v t thương, băng
g c: s làm c n tr v trí
t u dò.




3
u dò




• Hi n t i m t s máy t i giư ng có trang b k thu t
Doppler s giúp ích r t nhi u trong kh o sát.




Các m t c t
• K thu t FAST




4
K thu t FAST (Focused Assessment
with Sonography for Trauma)
• siêu âm có tr ng tâm trong ch n thương.
• Th c hi n nh ng năm 1970 b i nh ng ph u thu t
viên Châu Âu và Nh t.
• Cùng v i kinh nghi m c a nh ng bác sĩ ngư i M ,
thu t ng FAST ra i kho ng năm 1990.
• Khi ó FAST=Focused Abdominal Sonography For
Trauma, sau này thu t ng ư c i thành Focused
Assessment with Sonography for Trauma nhưng m c
ích kh o sát không thay i: ánh giá b nh nhân
ch n thương b ng siêu âm.




Theo hư ng d n c a H i Siêu Âm Hoa Kỳ
(AIUM), k thu t FAST ư c th c hi n b i
4 m t c t cơ b n:
• 1- M t c t ¼ trên (P) (hay m t c t liên sư n P,
m t c t rãnh Morrison, m t c t khoang quanh
gan
• 2- M t c t ¼ trên (T) (hay m t c t liên sư n T,
m t c t khoang quanh lách)
• 3- M t c t vùng ch u (hay m t c t h v , m t
c t túi cùng Douglas)
• 4- M t c t quanh tim (hay m t c t dư i xương
c, m t c t dư i sư n)




5
6
Các m t c t m r ng g m:
• M t c t qua rãnh i tràng (P) và (T): tìm d ch
rãnh i tràng
• M t c t liên sư n (P), (T) sau: tìm d ch màng
ph i.
• M t c t khoang màng ph i (phía trư c): tìm
d u hi u trư t màng ph i. Thi u d u hi u này
th hi n tràn khí màng ph i.
• M t c t c nh c: kh o sát tim.




K thu t khác
• è ép.
• Xoay tr b nh nhân: hơi t do, d ch t do, s i
s thay i v trí khi thay i tư th b nh nhân.




7
Siêu âm trong ch n thương




Vai trò c a siêu âm là
• (1) Tìm d ch b ng.
• (2) Tìm t ng t n thương.
• (3) Tìm t n thương khoang màng ph i.
• (4) Hư ng d n ch c dò
• (5) Theo dõi di n ti n.




8
Tìm d ch b ng
• Là vai trò quan tr ng nh t c a siêu âm ch n
thương. Các v trí tìm d ch ã ư c c p
trong k thu t FAST.




T n thương t ng c
(1) T máu dư i bao: .
(2) D p ch mô
(3) Rách: m t liên t c ư ng b .
Lưu ý: c n phân bi t v i các v trí l i lõm t nhiên c a
t ng. Ví d : rãnh dây ch ng li m gan, th n múi …
(4) t các m ch máu nuôi: g p trong ch n thương gi t
(té cao). Siêu âm thang xám r t khó phát hi n. C n
ph i h p Doppler kh o sát m ch máu r n cơ
quan.




9
10
T n thương t ng r ng:
• R t khó xác nh. M t vài g i ý bao g m phù
n thành ru t, nhu ng gi m, hơi t do
b ng.




T n thương khoang sau phúc m c
• Ch n thương th n (kèm ti u máu) và ng
m ch ch b ng - tĩnh m ch ch dư i ( nh
hư ng huy t ng).
• D ch thư ng g p kho ng quanh th n ho c
quanh các m ch máu l n, có gi i h n rõ. H i
âm tr ng d ch kém thu n tr ng.
• Thư ng kèm d ch trong phúc m c do d ch
máu th m vào phúc m c.




11
Tràn d ch màng ph i
ư ng c t dư i sư n (hay g i là ư ng c t gián
ti p): quan sát d ch màng ph i nh gan làm
c a s siêu âm.
ư ng c t liên sư n (phía th p hay phía sau)
hay g i là ư ng c t tr c ti p: kh o sát tr c
ti p d ch màng ph i. Khi c n ch c dò d ch d n
lưu hay xét nghi m thì ư ng c t tr c ti p s
ư c l a ch n.




12
Tràn khí màng ph i
• Bình thư ng, màng ph i có d u hi u “trư t
màng ph i” – “lung sliding”.
• D u hi u “trư t màng ph i” không xu t hi n
khi có khí xen gi a 2 lá thành và lá t ng.
• Có th quan sát tr c ti p hình nh ng hay
dùng Doppler ho c mode TM kh o sát d u
hi u trư t.




13
M t s chú ý khi làm siêu âm trong
ch n thương
• Siêu âm không có d ch không lo i tr t n
thương t ng. -> nên siêu âm ki m tra
• Có d ch lư ng ít. Có th g i ý tìm t ng t n
thương d a vào v trí xu t hi n d ch.




14
• Khi siêu âm phát hi n có d ch lư ng nhi u.
Nên kh o sát nhanh t n thương t ng và
KHÔNG NÊN C G NG tìm t n thương
t ng trên siêu âm.
• Nên k t lu n: “D ch b ng lư ng nhi u d ng
máu chưa rõ t ng t n thương” và giao l i cho
khoa c p c u x trí nhanh.




• Siêu âm có d ch và t n thương t ng: không
lo i tr t n thương nh ng t ng khác.
• Do v y, vi c tr l i câu h i: “T n thương t ng
nào?” ch nên ư c th c hi n khi tình tr ng
b nh nhân ã n nh.
• Nhi u trư ng h p ch có ít d ch b ng nhưng
không tìm th y ư c t n thương t ng




15
• nh y c a tràn d ch màng ph i r t t t.
• nh y c a tràn khí màng ph i v n ang còn
nghiên c u và bàn cãi.
• Siêu âm ch n oán tràn khí màng ph i v n có
giá tr nh ng b nh nhân n ng xoay tr kém
không ch p x quang ph i ư c, ho c khi hình
nh x quang không rõ ràng.




H SƯ N PH I THƯ NG V H SƯ N TRÁI
T c m t do giun, s i Viêm loét d dày tá tràng – Viêm i tràng góc
Viêm túi m t c p th ng loét lách
Áp xe gan T cm t B nh lý lách (Lách to,
B nh lý gan m t do Viêm t y c p u lách, ap-xe lách…)
viêm, u Phình ng m ch ch b ng
B nh lý khác



QUANH R N
HÔNG PH I HÔNG TRÁI
T c ru t
Cơn au qu n th n do Cơn au qu n th n do
Viêm d dày ru t c p
s i s i
Viêm h ch m c treo
Viêm th n b th n c p Viêm th n b th n c p
Viêm phúc m c
Các b nh lý th n, ti t Các b nh lý th n, ti t
Phình ng m ch ch
ni u khác ni u khác
b ng.

H CH U PH I
Ru t th a viêm
30%
B nh lý ph khoa H V
20% B nh lý t cung ph n H CH U TRÁI
B nh lý khác ph Viêm túi th a i
50% (Viêm Viêm bàng quang, tràng sigma, i tràng
túi th a manh tràng, viêm b nh lý s i xu ng
o n cu i h i tràng, xo n Ru t th a viêm ti u B nh lý ph khoa
manh tràng, l ng ru t, khung S i ni u qu n o n
Crohn….) Viêm i tràng Sig ma th p




16
T cm t




Qui trình kh o sát
• Tìm v trí t c m t
– ư ng c t s 2
– Liên sư n (P)
– Vai (P) r n
• Tìm nguyên nhân




17
18
Dày thành túi m t
• S t xu t huy t
• Viêm túi m t
• Do ngâm trong d ch (xơ gan, suy th n m n,
suy tim…)




Viêm t y c p
• Siêu âm không ch n oán xác nh
• G i ý ch n oán
• Tìm nguyên nhân
• Các vai trò khác




19
• T y tăng kích thư c
• Gi m h i âm
• D ch quanh t y (d u hi u s m)
• Tìm bi n ch ng




20
Phình ng m ch ch b ng




Ch nh: trong các trư ng h p c p c u
sau
(1) au b ng kèm h huy t áp.
(2) Kh i vùng b ng có p ho c s th y.
(3) au b ng/lưng/hông không rõ nguyên nhân.
(4) Theo dõi trên b nh nhân có ch n oán phình
ng m ch ch b ng.




21
Ho c có th dùng t m soát các trư ng
h p
(1)Nam ≥ 65 tu i.
(2) N ≥ 65 tu i có y u t nguy cơ b nh lý tim
m ch.
(3) B nh nhân ≥ 50 tu i có ti n s gia ình có
AAA ho c phình m ch máu ngo i biên
(4) B nh nhân có ti n s b b nh phình m ch
máu ngo i biên.




Qui trình thăm khám:
• ng m ch ch b ng
– Các m t c t
• D c: theo tr c dài c a m ch máu.
• Ngang: vuông góc tr c dài
– o c
– Các s o k t o n g n-gi a-xa.
– o k l n nh t theo nguyên t c ngoài – ngoài.
• V trí tương quan gi a kh i phình v i (1) m th n và
(2) ch ng m ch ch b ng chia ôi c n ư c xác
nh rõ.
• Vi c o chi u dài c a kh i phình là không c n thi t.
[15]




22
ng m ch ch u chung
M t c t d c qua o n g n (sát ch chia ôi)
ng m ch ch u chung ph i và trái.
M t c t ngang qua o n g n (sát ch chia ôi)
o kích thư c r ng nh t theo nguyên t c ngoài
– ngoài.




Các d u hi u khác:
(1) Huy t kh i: hi n lên như m t c u trúc tăng âm n m
sát thành m ch. C n phân bi t v i dày thành
m ch.
(2) Vôi hóa thành m ch: các c u trúc h i âm dày có
bóng lưng n m trên thành m ch.
(3) Bóc tách: r t khó xác nh trên siêu âm thang xám.
Hình nh gi ng như vách ngăn trong lòng ng
m ch. Thư ng ch a máu d ng l n c n có h i âm
dày. Khó phân bi t v i huy t kh i lòng m ch. C n
dùng Doppler ch n oán.




23
Tiêu chu n ch n oán
Khi k l n nh t ≥ 3cm ho c g p 1.5 l n k o n
g n ( ph n ). Chú ý v trí quan tr ng là o n
phình dư i ng m ch th n.




24
K T LU N
• Siêu âm c p c u là m t công vi c hàng ngày
c a bác sĩ siêu âm.
• V i b nh c nh ch n thương, m c tiêu ch y u
c a siêu âm là tìm d ch.
• V i b nh c nh au b ng, siêu âm có th giúp
ch n oán và ch n oán phân bi t h u h t các
nguyên nhân.




• ch n oán siêu âm chính xác, bác sĩ siêu
âm c n trang b ki n th c lâm sàng phong phú,
k năng thu n th c - chính xác, kh năng phân
tích-t ng h p trong b nh c nh c p c u có r t ít
th i gian.
• Trong các trư ng h p khó, c n ph i h p v i
các phương ti n hình nh khác ho c theo dõi
l i b ng siêu âm.




25
Tài li u tham kh o
TI NG VI T
1. Carol M .Rumack, Stephenie R.Wilson, J. William Charboneau- Võ T n c , Nguy n Quang Thái Dương d ch (2004),
Siêu Âm Ch n oán, t p 1, NXB Y H c.
2. Hoàng Th Ng c Hà (2010), “Siêu âm c p c u b ng không ch n thương”, Bài gi ng l p siêu âm T nh.
3. Nguy n Quý Khoáng, Nguy n Quang Tr ng (2006), “Siêu âm ch n oán b nh lý viêm ru t th a”, Bài gi ng l p Siêu âm
TPHCM.
4. Nguy n Phư c B o Quân (2008), Siêu Âm B ng T ng Quát, NXB Y H c.
TI NG ANH
5. Hansen và Lambert (2005), Netter's Clinical Anatomy, 1st ed, Churchill Livingstone, Elsevier’s Health Sciences Rights
Department in Philadelphia.
6. Susan Standring (2008), Gray’s Anatomy 39th edition, Churchill Livingstone, Elsevier’s Health Sciences Rights
Department in Philadelphia.
7. G.Schmidt (2007), Ultrasound, Thieme Stugart New York.
8. M atthias Hofer (1999), Ultrasound Teaching Manual, Thieme Stugart New York.
9. Grainger và Allison (2008), Grainger và Allison’s Diagnostic Radiology 5th edition., volume 1, Churchill Livingstone,
Elsevier’s Health Sciences Rights Department in Philadelphia,.
10. Anil T.Ahuja và c ng s (2008), Diagnostic Imaging Ultrasound, Amirsys.
11. Jane Bates (2004), Abdominal Ultrasound – How, why and when, Churchill Livingstone, Elsevier’s Health Sciences
Rights Department in Philadelphia.
12. Karen S.Cosby & John L Kendall (2006), Practical Guide to Emergency Ultrasound, 1st Edition, Lippincott Williams &
Wilkins.
13. D. M uradali, S.Wilson, B.N.Burns, H.Shapiro, D.Hope-Simpson (11/1999), A Specific sign of Pneumoperitonium on
sonography: Enhancement of the Peritoneal Stripe, AJR:173, 1257-1262.
14. The American Institute of Ultrasound in M edicine (2007), AIUM Practice Guideline for the Performance of the Focused
Assessment With Sonography for Trauma (FAST) Examination.
15. The American Institute of Ultrasound in M edicine (2010), AIUM Practice Guideline for the Performance of Diagnostic
and Screening Ultrasound Examinations of the Abdominal Aorta in Adults.




Cám ơn s theo dõi c a quí
bác sĩ!


26
Đề thi vào lớp 10 môn Toán |  Đáp án đề thi tốt nghiệp |  Đề thi Đại học |  Đề thi thử đại học môn Hóa |  Mẫu đơn xin việc |  Bài tiểu luận mẫu |  Ôn thi cao học 2014 |  Nghiên cứu khoa học |  Lập kế hoạch kinh doanh |  Bảng cân đối kế toán |  Đề thi chứng chỉ Tin học |  Tư tưởng Hồ Chí Minh |  Đề thi chứng chỉ Tiếng anh
Theo dõi chúng tôi
Đồng bộ tài khoản