Sỏi túi mật
Vai trò của túi mật ?
Túi mật nằm ở mặt dưới gan, vùng bụng trên bên phải, dưới bờ sườn. Túi mật có
chức năng chứa dịch mật do gan bài tiết. Khi ăn, túi mật co lại, tống mật vào ruột
để tiêu hóa thức ăn.
Sỏi túi mật là gì ?
Dịch mật gồm nước, muối, lecithin, cholesterol, bilirubin và một số chất khác. Khi
nồng độ của cholesterol hay bilirubin tăng cao, các chất này không còn hòa tan
nữa mà kết tụ lại tạo thành sỏi.
Sỏi túi mật có thể nhỏ như hạt cát hay to tới 2-3cm, có thể có 1 viên sỏi hay vài
trăm viên sỏi.
Các yếu tố thuận lợi hình thành sỏi túi mật: chế độ ăn nhiều mỡ, béo phì, tiểu
đường, dùng thuốc ngừa thai...
Triệu chứng của sỏi túi mật ?
Sỏi túi mật có thể hoàn toàn không có triệu chứng gì.
Nếu có triệu chứng thì các triệu chứng thường gặp là:
Đau bụng trên bên phải, dưới bờ sườn, thường đau sau khi ăn một bữa ăn
nhiều mỡ béo. Cơn đau có thể kéo dài vài phút hay vài giờ và tái phát nhiều
đợt.
Dễ lầm với đau do dạ dày - tá tràng
Đầy bụng, chậm tiêu
Buồn nôn hay nôn
Nếu túi mật viêm cấp thì đau nhiều và liên tục kèm với sốt
Làm thế nào để phát hiện sỏi túi mật ?
Có nhiều cách để phát hiện sỏi túi mật nhưng dễ dàng, tiện lợi và rẻ tiền nhất là
siêu âm bụng. Siêu âm chẩn đoán sỏi túi mật rất tốt và không xâm hại
Biến chứng của sỏi túi mật
Sỏi túi mật có thể gây các biến chứng như viêm túi mật cấp, hoại tử và thủng túi
mật gây nhiễm trùng ổ bụng có thể gây tử vong. Sỏi túi mật có thể rơi xuống ống
mật chủ gây tắc mật, viêm đường mật, viêm tụy cấp...
Các phương pháp điều trị sỏi túi mật
Phẫu thuật
Có nhiều phương pháp điều trị sỏi túi mật nhưng phương pháp được áp dụng rộng
rãi và hiệu quả nhất là phẫu thuật cắt túi mật. Phẫu thuật được chỉ định cho các
trường hợp sỏi túi mật có triệu chứng
Cắt túi mật mổ mở đã được thực hiện trên thế giới trên 100 năm qua. Túi mật được
cắt bỏ qua 1 đường rạch 6-10cm ở dưới sườn phải. bệnh nhân phải nằm viện 5-7
ngày và làm việc trở lại sau vài tuần.
Cắt túi mật nội soi được thực hiện từ 1987. Qua 3 vết mổ nhỏ 0,5 - 1cm trên bụng,
1 camera và dụng cụ được đưa vào bụng để cắt túi mật. Phẫu thuật này có ưu điểm
là ít đau sau mổ, hồi phục nhanh và thẩm mỹ cao do vết mổ nhỏ. Bệnh nhân chỉ
cần nằm viện 2-3 ngày sau mổ và có thể làm việc lại sớm hơn sau phẫu thuật mở.
Phẫu thuật cắt túi mật nội soi là phương pháp điều trị tối ưu nhất khi cần điều trị
sỏi túi mật.
Không phẫu thuật
Dùng thuốc tan sỏi: Chenodeoxycholic acid (CDCA) và Urodeoxycholic acid
(UDCA) có thể làm tan sỏi chelesterol. Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp
này là chỉ áp dụng cho những trường hợp sỏi nhỏ hơn 5mm và ít sỏi với tỉ lệ thành
công thấp (15-40%), thời gian dùng thuốc dài (6 tháng đến 2 năm) và có thể tái
phát sỏi sau khi ngưng thuốc.
Tán sỏi ngoài cơ thể : có thể dùng sóng chấn động ngoài cơ thể (Electrohydraulic
Shock Wave Lithotripsy) để tán sỏi túi mật. Phương pháp này có kết quả hạn chế
khi sỏi to hay nhiều sỏi. Có thể kết hợp phương pháp này với dùng thuốc tan sỏi.
Tại Việt Nam, phương pháp này không được áp dụng.
Cắt túi mật có ảnh hưởng gì tới sức khỏe sau này ?
Thông thường, cắt túi mật sẽ không ảnh hưởng tới việc tiêu hóa thức ăn cũng như
sức khỏe, tuổi thọ của bệnh nhân.
Mật do gan tiết sẽ không còn được chứa ở túi mật mà chảy vào ruột. Một số bệnh
nhân có thể bị chậm tiêu, đầy bụng, nhất là sau khi ăn nhiều mỡ béo, tuy nhiên các
triệu chứng thường nhẹ, đa số sẽ hết sau mổ vài tháng và có thể điều trị bằng thuốc